Articulus 6
De ordine contemplativorum.
SI ignoras te, o pulcherrima inter mulieres, egredere et abi post vestigia gregum, et pasce hædos tuos juxta tabernacula pastorum.1 Altiora se quærens felix anima Christique sponsa, atque divinissimorum notitiam non ordinate concupiscens, Sponsoque dicens, Indica mihi, quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie, præinductam meruit amorosam a Sponso increpationem audire.2 Ideoque mensuram suam quisque intelligat, neque altiora se nondum capax effectus requirat. Est nempe ordo in speculandis. Quoniamquidem enim, uti a Dionysio dictum est, impossibile est aliter nobis splendere divinum radium, nisi variis circumtectum velaminibus sensibilium formarum, ad Divinitatis insignia se satagens erigere contuenda, in primis humanitatis Christi humilia cernere, cernendoque assequi ac conformari festinet :3 alioqui in malevolam animam non introibit sapientia.45 Et quemadmodum Cassianus deduxit, qui ethicam scientiam, quæ mores corrigit passionesque restringit, non didicit, ad theoricam utique contemplativamque vitam inhabilis exstat.6
Enimvero, tam secundum philosophos quam theologos, dupliciter est aliquid prius et notius : secundum naturam videlicet, et quoad nos. Nempe secundum naturam notiora atque priora, quoad nos posteriora sunt, itemque plus abdita ac ignota, et vice versa. Divina enim et separata ac immortalia, secundum naturam priora notioraque sunt : quippe quæ plus de actu, dignitate ac lumine habent. Sed quoniam humana agnitio ex sensibilibus ad intelligibilia properat, ipsa visibilia quoad nos priora notioraque sunt. Invisibilia namque divina ex visibilibus conspectantur.7
Unde lucet quoniam Divinitatis altissimorumque speculatio, secundum se utique ampliorem causare devotionem potens est atque idonea. Devotio equidem ex caritate procedit, et in contemplatione fulcitur. Nempe dum rem agnitam diligimus, promptitudo mox oritur obsequendi honorandique eam. Itaque, quoniam divina contemplata secundum se meliora dulcioraque sunt cunctis creatis, secundum naturam quoque cor calidius inflammare devotiusque efficere queunt. Verumtamen mens nostra capax non est, neque de facili ad tam alta sustollitur : ideoque in humilibus interim, præsertimque his quæ humanitatis sunt Christi, exerceri eget, quatenus manuductione hac congrua ad optimorum elevetur intuitum.
Elucescit igitur quibus expediat, quibus etiam insuper obsit ambulare in magnis atque in mirabilibus super se.8 Non enim omnibus altorum divinorumque studium prohibere par est; sed nec omnibus dictum opinor, Noli altum sapere :9 alioqui quomodo viri beatissimi, Hilarius, Augustinus, Anselmus, Boetius et Thomas, Trinitatis arcana tam studiosissime forent scrutati ? Sed parvulis in Christo, quibus lacte opus est, et exercitatos nondum sensus sortitis, id convenire palam est.10
Footnotes
Chapter 40 of 53