Capitulum 8

Quod viri perfecti non debeant absolute definire.

JOSEPH : Sanum, perfectum, et nostræ perfectioni omnino conveniens est, ut ea quæ cum promissione asserimus, efficaciter impleamus. Quamobrem non oportet monachum abrupte seu incaute aliquid definire, ne cogatur id quod incaute promisit, implere; aut revocatus consideratione boni honestioris, prævaricator suæ promissionis exsistat. Sed quia proponimus nunc tractare de infirmitatis curatione magis quam de statu sanitatis, inquirendum est salubri consilio non quid sit agendum a nobis primo loco, sed qualiter possitis evadere de scopulo hujus perniciosi naufragii. Itaque proposita optione rerum utilium, præeligatur id quod majoris est commodi, quando nullum vinculum nos coarctat, nec conditio ulla constringit aliter agere; porro, quando obsistit aliqua dispendiorum adversitas, illud est appetendum inter damnosa quod levioribus subjacet detrimentis. Insuper, quantum patefecit vestra narratio, quum inconsiderata sponsio vestra perduxerit vos ad hoc, ut ex utroque incumbat vobis magnum incommodum, arbitrium electionis vestræ inclinandum est ad eam partem quæ minora damna seu tolerabiliora dispendia inferat, aut faciliore satisfactionis remedio expietur. Si ergo creditis majora virtutum lucra esse vestro spiritui conferenda ex habitatione loci istius, quam sint illa quæ vobis nascebantur ex conversatione vestri cœnobii, et vestra promissio impleri non potest absque magnis animarum vestrarum incommodis, melius aut satius est vobis¹ subire istud dispendium promissionis non adimpletæ (quod semel elapsum, non potest reiterari, nec per se alia generare peccata), quam illud incidere per quod status tepidioris, ut dicitis, vitæ afficiat vos detrimento indesinente et quotidiano. Definitio namque incauta veniabiliter, imo et laudabiliter commutatur, si ad laudabiliorem transeat partem; nec credenda est esse constantiæ prævaricatio, sed temeritatis emendatio, unde sponsio vitiosa corrigitur. Quæ probari possunt testimoniis Scripturarum : utpote quam perniciosum fuerit multis inhæsisse definitionibus propriis, atque quam commodum fuerit atque salubre recessisse a definitionibus talibus.