Sectio 2, art. 12: INTER FRUCTUS SPIRITUS SANCTI,

QUINAH RESPONDET DONO I NTELLECTUS ?

Resp.: Dono intelleotus respondet, pro proprio fructu fidei certitudo, quaa nominatur fides, ad Galat., v. Nam fructus Spiritus Sancti est quid ultimum et delectabile proveniens ex virtute eius. Atqui donum intellectus principaJiter ordinatur ad corroborandam fidei certitudvnem , per penetrationem seu intelligentiam mysteriorum, et manifestando quod nihil est fidei contrarium. Unde est fructus proprius doni intellectus. Pructus autem ultimus est gaudium de veritate divina et de unione cum Deo, hic fructus pertinet ad voluntatem, sed pneparatur etiam a dono intellectus, imo est quodammodo frnctus ultimus omnium donomm.

De trlbus gradlbus donl intellectus.

Dionysius Cart., De Donis, tr. 2, a. 34, bene ostendit tres gradus doni intellectus, seo. tres gradus caritatis cum qua connectitur.

ius Gradus doni intellectns in incipientibus facit cognoscere quam necessarium est ad salutem adhcerere veritatibus fidei, et illustrat principalia eredibilitatis motwa. Sic sub isto dono, quidam moventur propter testimonia prophetarum de Christo, alii ex consideratione sanctitatis Christi et apostolornm, alii ex sanctitate et fortitudine martyrum vel aliorum sanctorum, alii ex consideratione

DE TRIBUS GRADIBU8 DONI INTBI,I,ECTUS miraculorum, alii ex speciali inspiratione seu divina visitatione, ■|iiam in se experiuntur.

2"s Gradus hujus doni, scil. in proficientibus, faoit profundius I ' allius penetrare praxipua fidei mysteria, ut convenit sec. viam llluminativam ; tunc surgit admiratio animse multo perfectius mo- Ht*J vredibilitatis cognoscens '.

Insuper ut ait S. Joannes a Cruce, Noote obscwra, 1. I, c. xiv : I l la iliuminatwa est via contemplatianis infusai », quffi versatur priiiiario non circa credibilitatis motiva, sed oirca ipsa fidei mysteria, uuilto altvus cognita quam prius. Dicit sanctus Joannes a Cruce, loc. cit. : « Post purificationem passivam sensuum, anima incipit |iioi:edere per viam spiritus, quse est via proficientum et profectorum, MKB iilio nomine vooatur via illuminativa vel contemplationis tnfurnr, in qua Deus eam nutrit et reficit, sine discursu vel activitate propria ipsius animse... (la via illuminativa o de contempIaci6n infnwi, con que Dios de suyo anda apacentando, y reficionando el nliua, sin discurso ni ayuda activa con industria de la misma alma) ». Iileoque in hoc secundo gradu donum intellectus profunde et alte 'iluslrat fidei mysteria, scil. nobis ostendit quod « Christus cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit formam servi accipiens» {l-hil., a, 3). Quam profunde « liumitiavit semetipsum, factus obedleiu usque ad mortem, mortem autem crucis» (ibidem). Sic multo \irofundius oognosoitur infinita gravitas peccati mortali, malitia .hrmanis, necessitas reparationis personalis et collectivje. Item multo .iliiu.s cognoscuntur inscrutabiles Dei perfectiones , iniinita eius Juntitia, sicut et Misericordia, et per oppositum nihilum creaturw. Ha> iiltissim» illustrationes doni intellectus dantur in nocte passiva spiriius, in qua altiora mysteria semper magis obscura apparent sed i lansluminosa obscuritate, qua3 naturalem evidentiam superat. Sic • ontemplativus pervenit ad clarum obscurum mirabile, in quo ma- Kiia claritas conjungitur cum alta obscuritate Deitatis adhuc abscouditffi.

i Slc Pins IX alt (Denz., 1638) : « Quani multa, quam mlra, quam splendlda priB8ta sunt arguinenta, qulbus humana ratlo luculentissime evincl omnlno dehet, dtvinam esse Christi rellgioneni... ac propterea nihil fide nostra oertlus, DluU securius, nlhll sanctlus exstare, et quod llrmioribus innttatur princlplls. llnv 9cU. fldes, vlta? magistra, salutis tndex, vitiorum omnlimi expultrix, ac vlrtutum foecunda parens et altrlx, dlvint sul auctoris Chrlsti Jesu natlvitate, vita, morte, resurrectlone, saplentia, prodlgtis, vutlcinattonibus confirmata, milierna) doctrime luce undtque refulgens... tot miraculorum splendere, tot iuiirtyrmn constantia, tot sauctorum glorla... salutares projcren* Ckristi tegcs a<! majores in dies ex orvdelissimia ipsis perseoutionibus vireii aoquirens. unlversum orbem terne marisque, a solis ortu usque ad occasum, uno Crueis MofHo pervasit omnes populos. gentes utcumque immanltate barbaras... divino hinmui illustravit, atque suavissimo tpslus Chrlstl jugo subjlctt, annuntiana ODtnlbOB pacem, armunHans bona. Qua; certe onmla tanto divime saplentlae ac liutentlae fulgore undique eollucent, ut cnlusque mens et cogitatlo vel facile liiUilUgat, cnrlstlanam fidem Dei opun esse ». Ha>c mirablUs synthesls et harmonla omnlum motlvorum credibllltatis, pnesertim sub Uiumlnatlone donl ln- (.•llectus ita apparet, dum anlma pervenlt ad viam iUuminativam, et uiagls nilliuc tn vla unitiva.

DB DONO INTBLLECTUS

Simul cum ista transluminosa obscuritate sunt tentationes <temonis contra fidem et spem, ita ut auima in hac nocte passiva spl ritus, sit simul sub profundissimo influwu doni intellectus purifi cantis, et sub perversissimo infltixu dwmonis a perfectione retrahentis, sed in sanctis omnia, etiam tentationes dmmonis, ad bonum cooperantur, scil. ad fidem et spem heroicas maxime isto dono ro boratas.

Hoc melius ostendit S. Joannes a Cruce quam Dionysius cartusianus qui consideravit progressum donorum quoad extensionem ■■( non satis quoad intensionem; augmentum autem intensivum est principalius, et est fundamentum alterius, quia ut ait S. Thomas, in nostra quaestione, a. 3, ad 2"' : « Quanto virtus ad plura se extendit, tanto nobilior est» et intensior; imo quia est intensior fit magiH extensa. Ita varias scienti» et dona.

In 3° denique gradu, scil. in perfectis, in via unitiva, donuiu in tellectus, ait Dionysius cart., facit ut mens « purgatissima aoie vahat considerare mysteria fidei, eaque subtlissimo ac certissimo oculo queat delectabiliter contemplari » ; tunc enim mens elevatur ad contemplationem Sanctissima: Trinitatis in nobis ipsis habitantis, velut in tabernaculo vivo ; tunc verificatur quod dictum eet I Cor.r (ii, 10) : « Spiritus omnia scrutatur, etiam profunda Dei... Nos au tem non spiritum hujuu mundi aceepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus qu» a Deo donata sunt nobis... spiritualibus spiritualia comparantes. . . Quis enim cognovit sensum Domini?... Not autem sensum Christi liabemus ». Item S. Paulus ad Ephes. (m, 10), orat pro fldelibus scribens : « Ut det vobis sec. divitias gloriaa sum virtute corroborari per Spiritum eius in interiorem hominem... ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, qute sit latitudo et iongitudo et sublimitas et profundum, scire etiam supereminentem scientue caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei ». Cf. S. Joannem a Crucb, Viva flamma amoris, 1* stropha.

Sic in hoc tertio gi'adu exaudiuntur orationes psalmornm quffi illuminationes Dei postulant (Ps. xxvi, 1) : « Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo... » et (Ps. cxxxvm, 11) : « Noa UUiminatio mea in deliciis meis... quoniam tu illuminas lucernam meam ». (Ps. xii, 4) : « Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte... ». (Ps. xvn, 28) : « Domine Deus meus, illumina tenebras meas». (Ps. cxvm, 135): « Faciem tuam illumina super servum tuum... et nox sicut dies illuminabitur ». (Luc, t, 79): « Illuminare his, qui in tenebris et in umbra mortis sedent ». (Ps. xxxm, 6) : « Accedite ad eum et illuminamini... ut sciatie quse sit spes vocationis vestrse... » '.

i In Psalmla xv, 7) : « Bcnedicam Domlnum, qui retribul mlhi Intel- lectiun ». — (Ps. cjotii, 34) : « Da mihl mtellectum et scrutabor iegem tuam. Da mihl Intellectum et discam mandata tua n. — (Pe. cxvm, 144) : « Da mibi lntellectum. et vlvam ». - (130) : o Dominus IllumUiat et lntellcctum dat parvulis ». - (169) : « Juxta eloquium tuum da mlbi intellectum ».

Matth., xv, 18: Christus dixit apostolis: « Adhuc et vos sine lntellectn

DE TKIBUS ORADIBUS DONI INTBLLECTUS

(^rto igitur hoc donum sicut alia oorvneotitur cum caritate, et mI.mi ut habitus infusus cum ea augetur, unde aliquis non potest habwe perfectam caritatem, qnin simul habeat hoo donum in atquali jradu proportionaliter. Atqui generaliter Spiritus Sanctus inspirat K Uluminat animas sec. gradum horum habituum infusorum qutc

■ uiil (tona, nisi sit per accidens impedimentum. Ergo normaliter conli-inplatio infusa ab isto dono procedens invenitur ut ait S. Joannes " ' ruce in via illuminativa et a fortiori in unitiva : est scil. in via iiurinali ad sanctitatem.

Do hoc non poesumus dnbitare, post tanta et tam clara tradi- 1 1 1 ' 1 1 i k ct theologiaj testimonia. Sed notandum est quod in quibusdam Itnctis donum iutellectus magis apparet quoad penetrationem in my-

\terii» conternplandis, v.g. S. Trinitatis, Incarnationis, in aliis Mnctis, nt in S. Vincentio a Paulo magis apparet quoad penetrai m m ordine praotico.

MtUit Non IntelUgitis qula... non lotis manibus manducare non colnquinat ho- iuliu*ni ».

Ool., i, 9 : « Impleamini agnltione voluntatls eius in omnl sapientla ot in- (•Uectn spirituaU ».

Col., II, 2 : « In omnes divitias plenitudinis lntellectuB ».

QUiESTIO IX.

D E DONO SCIENTI/E

Post considerationein doni intellectus, Sanctus Thomas tractat de dono scientias, prout correspondet etiam fidei, et cum aliis donis intelleetualibus dirigit dona quaj sunt in voluntate, ecil. dona pietatis, fortitudinis et timoris. Videamus: 1° An scientia sit donum Spiritus Sancti. 2° Utruin sit circa res divinas, an circa res creatas. 3» Utrum sit donum speculativum an practicum. 4° Cuinam beatitudine correspondeat.

Abt. I. — UTRUM SCIEMTIA SIT DONUM.

Responsio est affirmatwa, quia in S. Scriptura apud Isaiami (xi, 2), inter dona Spiritus Sancti enumerantur scientia et pluries de ea agitur in Sacra Scriptura. V.g. (Ps. cxvm, 66) : « Bonitatem... disciplinam et scientiam doce me, Domine ». — (Eccli., xxxvm, 6) : o Dedit hominibus scientiam Altissimus ». — (Sapient., x, 10) : « Justum deduxit per vias rectas et ostendit illi scientiam sanctorum ». — (I Vor., t, 5) : « Divites facti estis in omni scientia », etc.

Conclusio S. Thom» est: Scientia est donum Spiritus Sancti, ew quo habetur rectum judioium de credendis, discernendo ea a non Oredendis (suppoBita propositione Eccleske).

Probatur: Apud Isaiam, xi, 2, scientia computatur inter dona Spiritus Sancti. Atqui scientia nt sic dat non apprehensionem seu penetrationem ut intellectus, sed rectwm judickim, discernendo verum a falso. Ergo.

Hxplico mvnorem: quidam putant quod apprehensio non ita distinguitur a judicio, non ita quidem distinguitur in angelis, sed bene in hominibus. Nam homines non apprehendunt nisi abstrahendo, sic varios aspectus realitatis prius cognoscunt, et postea considerandnm est utrum hsec varia sic abstracta unienda sint an non, quod facit inteUectus componendo vel dividendo, scil. judicando affirmative vel negative.

Plures autem satis faciliter apprehendunt seorsim varias theses alicuius doctrinffl, sed qnando agitur de synthesi facienda non recte

QUID SIT DONDM SCIENTI*:

ludicant, et quandoque assumunt ad principium synthesis veritatem lllmis particularem.

Dilhcultas judicii ferendi apparet prasertim quando judicandus : tpiriUU alicuius doctritue vel personm. In qualibet enim doctrina lnimana vel persona invenitur aliquid verum et aliquid falsum; sed qiMustio est: utrum ista conceptio sit simpliciter vera et sec. quid falsa, an e contrario simpliciter falsa et sec. quid vera. Pariter bsec vln spiritHalis hujusce personse est ne simpliciter vera et bona, an niinpliciter falsa et mala. Hegel putat quod omnis conceptio est sec. guid vera, et sec. quid falsa, Bed hoc est relativismus, non amplius Miretux uliquid simpliciter verum, nec simpliciter falsum. Olle-Laprnne dicebat: « Oportet in omni doctrina invenire animam veriiul.in»; sed in doctrina svmpliciter erronea veritas non est anima, Md nerva. Unde stepe difficile est judicare et ad hoc requiritur quandoque specialis inspiratio Spiritus Saucti, v.g. ad discernendum, U> aliqua persona qiue videtur pia, vera a falsa humilitate, et etiam luperbia a magnanimitate.

Vonfvrmatur: Scientia philosophica a principiis procedens diloernit vera arguinenta a sophismatibus. Pariter sed altiori modo donnm scientiae adjuvat rationalem cognitionem motivorum credilillitatis et interpretationem sensus doctriwe Ecclesiaj.

Ad J,'*u/ Sed donum scientke non judicat per discursum, sieut «clentia humana; sed judicat modo simplici, non discurswo, quia est IMnl.icipatio quffidam divin» scientiae, quae non est ratiocinativa, v.K. judicat: hoc sapit pelagianismum, hoc jansenismum. Bonus frater conversus, quem cognovi, ignorans hieresim jauseuianam, legens Nicole, jansenietam, dicit: « Hoc mihi non placet». Sic differt hoc donnm a scientia theologica acquisita qua? est discursiva, tliffert ttiam a sermone sbientke, qui eet gratia gratis data. Bannez hic Dotat quod in theologia discursus adjuvatur quandoque per gratias yratis datas, ad erudiendum alios, ad respondendum adversariis^ dinHolvendo eorum argumenta. Ita S. Thomas ad 2™ sic sermo scientlte est inter gratias gratis datas.

Ad 3"": Donum scientke sic perficit fidem, qua? tamen est eo allior. Dici potest etiam quod perficit spem prout nobis manifestat oonitatem rerum creatarum et anKeilii creati, sic assurgimus ad sperandnm Deum et in Denm auxiliantem ; sic vidimus jam distinction inter donum scientiie et donum intelligentke.

\ki. II.— UTRUM DONUM SCIENTI/E SIT CIRCA RES DIVINAS.

Btc articulue est ad distinguendum hoc donum a douo sapientiw.

Concluslo: Donum scientke est solum circa res creatas vel huiinmas.

7° Probatur auctorUate S. Augustini in arg. sed contra.

DB DONO SCIBNTC^

2° Probatur ratione theologica sic: Certnra judicium de re ali qua maxime datur ex sua causa, sed judicium per altissimam cau sam pertinet ad sapientiam, dum judicium per causas secundas per tinet ad scientiam qu» retinet sibi proprium nomen genericum scien tue, sicut animal brutum retinet sibi nomen animalis. Ergo pariter donum scientije recte judicat de credendis per causas secundas, v.g. quia Patres communiter hoc tenent, quia communiter hoc do cetur in Ecclesia, v.g. doctrinam de donis snfflciens habere fnnda mentum in Isaia, xi.

Ad Jf*"1: lloc donum scientue adjuvat tamen ad discernendum quid credendum est, pront ipsum credere sit quoddam temporale in animo credentis. Et ut notat Cajetanus ad hoc donum pertinet ju dicare quid credendum et quid non credendum, quid evitandum seo. rationes inferiores, prout versatur circa creaturas, v.g. vitanda est. taec reetrictio mentalis proprie dicta, qute esset mendacium.

Ad 2™".- Donum scientda; non solum recte judicat de rebus creatis, sed judicat sec. res creatas etiam de divinis in effectibus cognitis, dum donum sapientise e contra judicat primo de divinis et secundo de rebus creatis secundum res divinas. Sic 8. Matthjeus distinguitur a S. Joanne, referendo eundem sermonem Christi, prout in primo magis apparct donura scientiro ct in altero donnm sapientiiB. Item ad 3«on, fine.