Sectio 2, art. 3: UTBUM FIDEI POSSIT SUBESSE FALSUM

Status qusestionis. — Quajstio est duplex : 1° ex parte Dei reveluntis; 2° ex parte credentis.

1* quaistio tangitur in 3" obj. et est : « Vtrum fidei possit subesse falsum ex parte Dei revelantis ». Sic Priseillianistfe, admitteutes liceitateui mendacu, dicebant Deus de potentia absoluta potest mentiri et de facto quandoque. mentitur. Item sfeculo xiv nominales ut Holcot Alliensis, Oabriel Biel, dixerunt: Deus de potentia absoluta potest non mentiri, sed falsum- dicere, et non est mendacium, quia Deus non tenetur semper dicere verum, quando loquitur. Hiec thesis nominalistarum sequitur ex nominalismo absoluto, sec. quem mhil est de se necessarium, imo primaria distinctio inter bonum morale et malum morale dependet a solo beneplacito divino, ita ut Deus potuisset nobis preecipere odium Dei, ut aiebat Occam. Ripalda tenet pariter quod Deus de potcntia abosluta potest dicere falsum ob bonum finem, v.g. annuntiare proximum iinem mundi non eventurum ad exhortandum ad vigilantiam.

Contra lioc dicendum est : 1° Htcc singularis opinio commumter reiicitur a theologis, qui» tune Deus non esset infallibilis et verax, non esset prima veritas in essendo, in intelligendo, in diceudo, vel defieeret a seipso, non esset amplius Deus (cf. ad 2*»). Nec sunt fa-

DE I.NFALLIBII.ITATE FIDEI cienda mala ut eveniant bona, item uec dicenda sunt falsa, ut eveniani bona; mendaoium autem est intrinsece malum, quia de se loquela est ad mentis manifestationem. — 2° Heec inepta opinio est lueretica nt inconciliabilis cum Conc. Vaticano in quo dicitur (Dexzinger, 1789) : « Credimus propter auctoritatem Dei revelantis, qui nec falli, nec fallere potest ». Item n. 1797 : « Nulla inter fidem et rationem vera dissensio esse potest, cum idem Deus, qui raysteria revelat et fidem infundit, animo huinauo ratiouis lumen indiderit, Deus autem negare seipsum non possit nec veruni vero unquam contradieerev. NecDeus mentiri potest per prophetas, quia mendaoium iu ipsnm refunderetur. — 3° Hsec doctxina ab Ecclesi* deiinita in multis locis S. Scripturxc fundatur, v.g. in L. Nuraerorum (c. xxm, 19) : « Num est Deus quasi homo ut mentiatur, neque ut iilius hominis ut mutetur » ; iteni ad Hebr. (vi, 18) : « Impossibile est mentiri Deum ». Ita unanimiter Patres. — 4» Confirmatur ex ineonvenientibus: Si Deus posset absolute mentiri per se immediate aut per prophetas, tota fuies noslra nutaret, seu fieret dubia.

2» quasstio, seu secundus sensus qutestionis est : utrum fidei possit subesse falsum ex parte credentis scil. utrum credens possit ex fide divina elicere assensum falsum seu credere aiiquid esse verum et revelatum a Deo, quod non est verum nec a Deo revelatum.

Difficultas oritur, ut dicitur in objectionibus, ex hoc 1° Quod videtur quod spei possit subesse falsum, nam multi sperant se habituros vitam teternam quam non habebunt. 2° Post nativitatem Christi, antequam ipse prajdicaret, plures credebant falso eum esse nasciturum, et jam natus erat. 3° Possumus credere hanc hostiam esse cousecratam, quaa revera propter distractionein sacerdotis, non fuit consecrata.

Conclusio tamen est : Fidei non potest subesse falsum ex purte crcdentis, id est tides non potest inclinare ad assensum falsum, nec illum elieere.

1" Probatur auvtoritate Eevleske, in C. Trident., sess. 6, cap. 9 (Denz., 802) : « Cum nullus scire valeat certitudine fidei, eui non potest subesse falsum, se gratiam Dei esse consecntum ». Item pluribus aliis locis declaratur assensum fidei esse certum, mfallibilem. immutabilem ratione motivi, quod est auctoritas Dei revelantis, et mper omnia firmum ratione adhajsionis (cf. Denz., 428, 460, 468, 706 sq., 725, 1637 sq., 1656, 1789 sq., 1794, 1815, 2025, 2079 sq. — cf. Denz., index, p. 600). Siifficit citaa-e Conc. Vatic. 1789 : « Credimus propter auctoritatem ipsius Dei revelantis, qui nec falli nec fallere potest », et 1794: « Ecclesia per se ipea, ob suam nempe admirabilem propagationem, eximiam sanctitatem et inexhaustam in omnibus bonis fecunditatem, ob catholicam unitatem invictamque stabilitatem, magnum quoddam et perpetuum motivum credibilitatis et divinte suaa legationis testimonium irrefregabile. Quo fit, ut... filios suos certiores faciat... firmissimo nili fundamento fidem quam profitentur. (Hoc est ex parte motivorum credibilitatis naturaliter cogno-

DK OMECTO FIDEI EJUSQUE MOTIVO scibilium). Cui quidem testimonio efficaa subsidium accedit ex superna virtute... (Unde) illi qui fidem sub Ecclesiie magisterio susceperunt, nullam unquam habere possunt justam causam rautandl aut in dnbium fidem eamdem revocandi... "Teneamus spei uostra; oonfessioncm indeclinabilem " (Hebr., x, 23) ».

2° Probatur ratione theologica ex communibus principUs habituum intellectualium, in arg. sed. c. sic: Nulla virtus perficiens intellectum se habet ad falsum, sec. Aristotelem. Atqui fides est quajdam virtus perficiens intellectum, ut infra patebit, q. 4, a. 2, et 5. Ergo ei non potest subesse falsum.

Major est clara quia virtus perficiens intellectum est habitus operatwus bonus, ordinans intellectum ad suum bonnm, quod est ipsum verum : falsum auteni est quid malum pro intellectu. Sic habitus scientite v.g. mathematic» non potest esse principium erroris; quamvis mathematicus aliunde ex prsecipitatione possit errare; error non procedit ab habitu scientifico, error contra mathematicam non procedit ab ipsa, nec judicium imprudens procedit a virtute prudenti», sicut nec injustitia procedit a virtnte justitise. Minor autem infra probabitur, scil. fides est virtus inteUectualis ; quamvis enim fides fundata in testimonio humano faUibili sit infra virtutes intellectuules, et ei possit subesse falsum, tameu fidcs divina fun data in testimouio divino est virtus, prsesertim dum est viva, seu per caritatem perfecta (cf. q. 4, a. 5, ad 2m). Sic poni potest quse stio: utrum non solum historicus, sed ipsa historia errare possit, dum e contra mathematica non errat, sed solum mathematicus.

3" Probatur ratione theologica ex propriis fidei in corp. art. Nihil subest alicui potentiae vel habitui aut actui, nisi mediante motivo formali seu ratione formali objecti. Atqui motivum formale fidei est Veritas prima revelans, sub qua nullum falsum stare potest. Ergo fidei non potest subesse falsum, etiam ex parte credentis.

Major hujusce argumenti manifeste ostendit quod fides iufusa, uon per discursum sed immediate inhteret suo motivo formali. Dicit enim S. Thomas: «Nihil subest alicui potentiaj, vel habitui aut actui, nisi mediante ratione formaU objecti; sicut color videri non potest nisi per lucem, et conclnsio sciri non potest nisi per medium demonstrationis ». Si antera fides esset discursiva, et per discursum attingeret Veritatem priniam revelantem, tunc eam non attingeret ut motivum formale; sed antea attingeret (indepcndenter ab auctoritate Del revelantis) principium istius discursus, scil. veritatem naturaliter cognoscibilem metaphysice vel historice.

Insuper si fides esset discnrsiva, non infallibiliter attingeret priucipium hnjusce discursus (scil. auctoritatem Ecclesi» miraculis coufirmatam), posset errare in discernibilitate miraculorum, et accipere ut verum miraculum pnestigium diabolicum. Dicitur enim apud Matth. (xxrv, 24) : « Surgent enim pseudochristi ct pseudoprophetaj, et dabunt sigua magna et prodigia, ita ut in eirorem indncantur, si fieri potest, etiam electi ».

DE INPALLIBILITATE PIDEI

Corollarium : Attente igitur distinguendum est motivum formale fidei infusas, et motwum oredibilitatis. Motivum formale fidei est Veritas prima revelans cui fides nostra infusa infallibiliter inhasret sine discursu, concredendo Veritatem primam revelantera cum mysteriis. E contra motiva oredibilitatis sunt signa revelationis, praesertiin miraeula, quas siepius discernuntur rationaliter cum certitudine mwali tantum, dum solum historice cognoscuntur. Unde ex his omnibus apparet quod maximum peccatum in philosophia et in theologia est ooitfundere objecta formalia habituum, scil. scientiarum et virtutum sive infusarum, sive acquisitarum.

Sic nunc apparet momentum principii S. Thom» enuntiati II»-II", q. 5, a. 3: « Species cuiuslibet habitus dependet ex formali ratione objecti, qua sublata, species liabitus remanere non potest».

Card. Billot dicit e contra De Virlut. infusis, 1905, p. 84 : « Habitus supernaturales a naturalibus non necessario distinguuntur sec. objecta ». Si ita est, objectum formale fidei infusaj attingi potest siue gratia, et tunc in hoc casu non infallibiliter attingeretur, et liomo, sic credens, propter hoc motivum sic cognitum, non esset infullibiliter certus de mysteriis, sicut nec de miraculis sola ratione rousideratis, non enim facile discernibilia sunt.

Confirtnatur ex solutione objectionum.

Objectio: Spes est virtus, et tamen ei potest subesse falsum, iniilti enim sperant se habituros vitam «ternam, quam non habebunt. ICrgo similiter fidei potest subesse falsum.

Respondetur: Disparitas est quod spes est virtus partis appetitivaj, quaj non habet verum pro objecto, sed bonum. Sic per accid&ns virtutes partis appetitivw possunt admittere aliquam falsiUttem , v.g. dum aliquis ex caritate diligit hominem propter sanctitatem quam in eo existimat, quamvis iUe sit hypocrita. Item ex virtute misericordias aliquando damus eleemosynam aUcui, quia credimus ipsum pauperem, quamvis non sit. Sed fides est in intellectu, cuius objectnm est verum, sic nec per accidens admittit falsitatem, sed tOtaliteT eam excludit, ut hic dicit S. Thomas.

Iusuper per se loquendo spei non potest subesse falsum: « Non •-■ii iii aliquis sperat se habiturum vitam »ternam sec. propriam polcstatem (hoc esset prtesumptio), sed sec. nuxiUum gratiaj; in qua Ki [lerseveraverit, omnino et infallibiUter vitam asternam consequetur». i Vrtitudo spei est certitudo tendentiaa (ut infra dicetur), non certitudo ipsius salutis scil. perveniendi ad finem. « Similiter etiam ad oaritatem pertinet diUgere Deum in quocumque fuerit; unde non rotert (saltem per se) ad caritatem utrum in isto sit Deus, qni propter Deum dUigitur ». Et etiam peccatores diligere debemus quamvifi Deus non sit in eis, sed ut Deus in eis veniat per gratiam.

Instantia: Sed etiam virtutes intellectuales possunt errare, ergo remanet dUficultas, probo:

t iiAnaiGou-L»o»ANOit - ne ulrluiil.uj IheoloslcH.

Ofi

DE OBJECTO PIDEI BJU8QUE MOTIVO

Prudentia est virtus intellectualis. Atqui prudentia quandoque errat, v.g. ignorans vim extraordinariam alicuius vini, dicit: moderate de hoc vino bibendum est, et ebrietas sequitur. Ergo virtutea intellectuales errare possunt, proinde etiam fldes.

Respondetur: Dist. maj. : prudentia est virtus intellectualis practica, concedo ; speculativa, nego. Contradistinguo minorem : errat speculative, concedo; practice, nego. — Explico: errat speculative, scil. per conformitatem ad rem ipsam, v.g. ad vinum cuius vim extraordinariam invincibiliter ignorat ; sed non errat practice, scil. per conformitatem ad appetitum rectum, ad intentionem rectam.

Cf. supra I*-II", q. 57, a. 5, ad 3m, in hoc differt verum specula- tivum a vero practico-practico seu prudentiali. Fides e contra est in intellectu speculativo ut infra dicetur, q. 4, a. 2.

Instantia: Sed fides potest errare speculative, sicnt prudentia, ergo remanet difflcultas. Etenim Christo jani nato, anteqnam prajdicaret, plures credebant eum nasciturum. Atqui hoc erat error speculativus, scil. non de honestate actionis, sed de realitate ipsa, de Ohristo jam nato. Ergo fides potest etiam speculative errare.

Respondet 8. Thomas ad 3™: « Ad fidem credentis pertinebat post Christi nativitatem credere eum quandoque nusci. Sed illa determinatio temporin, in qua dccipiebatur, non erat ex fide, sed ex conjectura humana ». Sicut quandoque ipse grammaticus non recte loquitur, sed tnnc error grammaticalis non procedit ab eius scientia, sed aliunde, v.g. ab inadvertentia.

Instantia: Saltem practice et per accidens fides errare potest. Etenim ad fidem pertinet credere sub sacramento altaris esse verum Christi corpns. Atqui per accidens contingit quod ibi non sit verum Christi corpue, quando non recte consecratur propter distractionem. Ergo in hoc casu fides errat saltem per accidens et in ordine practico, ipsa autem ut infra dicetur non est mcre spcculativa, sed eminenter speculativa et practica, nam non solum est de mysteriis, sed de praweptis. (cf. infra q. 4, a. 2, ad 3"1).

Respondet S. Thomas ad 4a,m: « Fides credentis non refertur ad has species panis, vel ad illas, sed ad hoc quod verum corpus Christi sit sub speciebus panis sensibilis, quando recte fuerit consecratum », item practice dicit fides: tunc Christi corpus est adorandnm. Unde si non sit recte consecratum, fides non errat nec speculative, nec practice, nec per se, nec per accidens. Sed tunc est error specnlativus prudentite quod non repugnat. Scil. prudentia in hoc casu etiam post moralem diligentiam admittit per accidens et involontarie omnino errorem speculativum, Bcil. hanc hostiam esse consccratam ; sed prudentia etiam in hoc casu recte judicat praotice, scil. : judico me posse adorare hanc hostiam quam prudenter existimo esse conseeratam. Tunc error speculativus provenit ab ignorantia invincibili, seu omnino involuntaria.

Insuper ut hsec hostia adoretur non solum conditionate sed absolute, sufficit certitudo moralis de recta eius consecratione, hoc

AN OBJECTUM FIDEI SIT OBSCUBUM

Kiiflicit ad judicium prudenti», quod est regula proxima agendi hic et nuno, in particulari.

Fides autem dicens: hostite recte consecrata; sunt adorandae, Nt regula agendi in universali tantum, sic non errat nequidem per Hcidens practice.

Oltima instantia: Saltem potest esse error ex defectu propositionis veritatum fidei, v.g. si aliqui episcopi alicuius regionis docent uliquid de fide divina credendum, quod revera non est revelatum, Dec cst verum.

Respondetur: Isti fideles hoc credunt fide non divina, sed humana, quas non est virtus. Non enim assentiuntur huic assertioni liorum episcoporum, quia Deus eam revelavit, sed quia putant Deum revelasse. Nesciunt tamen distinguere id quod est in ipsis a fide ilivina et id quod sola fide humana tenetur ; ita etiam metaphysicus 1'i i'uns putat ex metaphysica tenere id qnod ex falsa opinione tenet. Sic plures protestantes dicuntur esse in bona fide, proter igno-rantiam i ifinoibilem , seu omnino involuntariam, ratione cuius nescinnt di- Htiuguere ea qu»3 fide infusa tenent, ut Incarnationem Verbi, ab his i|iiu> fide mere humana acceperunt a pastoribus suis, v.g. de non infallibilitate Summi Pontificis ex cathedra loquentis. Bona fides non est ttdes infusa, sed est ignorantia vel error invincibilis omnino involuntarius. Ergo nullo modo fidei potest subesse falsum vi motivi lormaiis scU. primse Veritatis revelantis.

AllT. IV. — UTRUM OBJECTUM FIDEI POSSIT ESSE VISUM.

Status qusestionis. — Nunc transimus ad aliam conditionem objecti fidei, Bcil. quod sit obscurum. In prajsenti articulo agitur liiicsertim de evidentia immediata, quia in art. sequenti quairitur utrum ea quaj sunt fidei possint esse scita, seu mediate evidentia per demonstrationem. Quidam autem dicere possent quod objectum fldei potest esse visum. 1° Quia Christus dixit Thoma; (Joan., xx, 28): «Quia vidisti me, Thoma, credidisti ». 2° Quia S. Paulus ait 1 1 Cor., xm, 12) : « Videmus nunc per speculum in enigmate ».

(>uia fides est quoddam spirituale lumen, et sub quolibet lumine nliquid videtur, etiam sub lumine debilissimas luceniaj, et (in n ri. Pbtri, i, 19) dicitur : De veritate fidei « quasi lucerna- lucens in Ooliginoso loco, donec dies elucescat, et lucifer oriatnr in cordibus vwtris ».

Responsio tamen est: Neo fides nec opvnio potest essc de ipsis M.si.s- aut sec. sensum, aut sec. mtelleotum; brevius: fides semper i'Ki de non visis, si in speoiali considerantur mysteria, nam in com-

DB OBJECTO PIDEI EJUSQUB MOTIVO muni sunt evidenter credibilia ut dicitur ad 2m. Hoc est de fide saltera pro objecto per se fidei, scil. pro mysteriis supernaturalibus.

1° Probatur ex auctoritate S. Pauli (ad Hebr., xi, 1) : « Fides est argumeutum non apparentium », scil. convictio veritatis mysteriorum in Deo abseonditorum '. Etiam in fide humana hoc verificatur, assentit enim fides humana non propter evidentiam rei, sed propter auctoritatem testificantis.

2° Prob. ex auctoritate EcclesUv in Conc. Vatic. (Denz., 1789) ubi delinitur Udes : « Virtutem esse supernaturalem, qua, Dei aspirante et adjuvante gratia, ab eo revelata credimus, non propter intrinsecam rerum veritatem naturali rationis lumine perspectam, sed propter auctoritatem Dei revelantis ».

Ex hoc quidem asseritur quod per fidem adhtereinus credito, non quia visum est, sed quia revelatum est. Attamen non declaratur quod creditum est non visum.

Hoc declaratur solum pro mysteriis supernaturalibus.

Hoc constat prasertim ex damnatione semirationalistarum, ut Gunther, Frohschammer, qui mysteria fidei volebant, saltem post revelationem, demonstrare (cf. Dbnz., 1655, 1666, Litteras Pii IX et Conc. Vatic, sess. 3, cap. 4, Denz., 1795 ss.). «-Credenda proponuntur nobis mysteria in Deo abscondita, qute nisi revelata divinitus, innotescere non possunt... et sua natura intellectum creatum sic excedunt, ut, etiam revelatione tradita et fide suscepta, ipsius tamen fidei velamine contecta, et quadam quasi caligine obvoluta maneant, quamdiu in hac vita mortali peregrinamur a Domino ». Neque per contemplationem mysticam Deus videtur sicuti est contra Beguardos damnatos in Conc. Viennesi. (Denz., 475) : in eo damnata est htec : « anima uon indiget lnmine glorias ipsam elevante ad Deum videndum et eo beate fruendum ». Unde communiter tenent Theologi quod neque Adam, neque Angeli in via viderunt Deum ut est in se, neque per altissimas visiones intellectuales S. Trinitatis, de quibus loquitur 8. Theresia, ipsa Trinitas proprie videtur, ut mysterium fiat evidens, sed datur species infusa seu repwesentatio creata, hoc fatetur S. Thercsia, ut infra dicetur. Solum per visionem beatificam videtnr Deus sicuti est, quia sine specie sive impressa, sive expressa, nulla enim species creata potest reprsesentare Deum ut in se est. (cf. I", q. 12, ». 2).

3° Prob. ratione theologica. — Illa sola quse per seipsa sufficienter movent objcctive intellectum nostrum vel sensum ad sui cognitionem, dicuntur videri. Atqui objectum fidei non potest per se suffioienter movere objective intelleetum aut sensum ad sui cogni tionem, Ergo objectum fidei non potest esse visum.

Major in art. exprimitur in secundo loco, ut Btepe, nam generaliter articuli S. Thoma? ascendnnt a minori ad majorem et descen- i Item II Oor., x, 5: o ln captlvitatem red'lgentes omnem intellectum in obsequium Christl ».

AN OBJECTUM FIDEI SIT OBSCUIiUM ilunt postea ad conclusionem. Haac major inductive constat: sic enim Hi-nsibilia dicuntur videri quando debite proposita per se ipsa suffii lenter movent objective sensum visus. Pariter prima rationis prin- Otpia dicuntur videri, quia de se sufficienter movent objective intellectum ad adhsesionem, item conclusio demonstrata dicitur videri in princlpiis, pront fit evidens mediantibus principiis, et sic sufficienter movet objective intellectum nostrum, dummodo illam consideret.

Minor constat ex oppositione inter fidem et visionem aut scienliain. Creditum non per se sufficienter movet, sed per extrinsecum tastimonium cui libere assentimur. Alioquin si objectum fidei per no sufficienter moveret intellectum, fides identificaretur cum visione aut oum scientia. Et e contra communiter ab eis distinguitur et revura assensus fidei sicut assensus opinativus, lit per quamdam elenlionem voluntatis, vvrtute cuius intellectus declinat in unam partem (contradictionis) potius quam in alteram. Differt tamen assensus IWlei ab opinione prout est oertus seu sine formidine errandi.

Hoc constat pro fide humana, qua credimus non visa, nec scita, testimonio idoneo seu credibili alicuius testis; item constat pro llde divina qua credimus mysteria in Deo abscondita, nec visa, nec Ncita, propter auctoritatem Dei revelantis. Hsec mysteria in Deo ubscoudita non erunt visa nisi in patria. Nunc fides est « argumentum non apparentium » sic sufflcienter explicatur theologice argu- mcntum auctoritatis, ex dennitione nominali fidei, quae opponitur

Mc.ienti».

Corollarium — Actus fidei est liber non solum libertate exercitii, tivd specificationis (cf. I*-II", q. 17, a. 6). Etenim jam actus scientiffi iwt liber libertate exercitii, prout possum velle aut non velle considcrare demonstrationem in libris propositam ; sed hic actus scientiie i est liber libertate specificationis, quia non est in potestate no-

Ntra, dum consideramus valorem demonstrationis apodictic», non upiirehendere veritatem conclnsionis.

E contra in fide « objecta apprehensa (v.g. Trinitas, Pradestinatio, Incarnatio, Redemptio, Poense aeternffi, Vita aeterna) non ndco convincunt intellectum, quin possit assentire vel dissentire, vel "altem assensum vel dissensum suspendere propter aliquam causam. 101 in talibus assensus ipse, vel dissensus in potestate nostra est, et Niib imperio cadit ». Ita S. Thomas, I"-II", q. 17, a. 6. Unde in noitro articulo dicitur : « (iu fide) intellectus assentit alicui, non qnia Niillicienter moveatur ab objecto proprio, sed per quandam electionem voluntarie declinans ad unam partem potius quam in aiiam ». (cf. infra q. 2, a. 1, et opus nostrum De Revelatione, t. I, c. xv, 452 ss.).

Etiam visis miraculis, pharistei, quia eis displicebat pnedicatio Obristi, dicere poterant, non volo credere, vel nolo credere, vel forte ctiam volo discredere seu negare. Hsec doctrina longius exponitur in De Veritate, q. 14, a. 9; q. 18, a. 1 et 2, et in Summa, IP--II", q. 5, a. 1, ad l"n.

De Veritate, q. 18, a. 1, contra Hugonem a S. Victore: Htrum

DE OBJECTO FIDEI EJUSQUB MOTIVO corporiB art. ait : « Non igitnr visio beati a visione viatoris distinguitur per hoc quod est perfectius et minus perfeote videre, sed per hoc quod est videre et non videre. Et ideo cum Adam fuerit adhuc in via ad beatitudinem, Deum per essentiam non vidit ». Item EMX**, q. 5, a. 1, ad 1".

Secundum S. Theresiam, in VII" Mansione, ch. I, visiones intellectuales SS. Trinitatis qua) dantur in unione transformante fiunt « por cierta manera de representaci6n » id est per species infusas, ideoque non attingunt Deum sicuti est; quia nulla species creata potest reprtesentare ipaum intelligere subsistens (I*, q. 12, a. 2). Anima ista adhuc est in ordine fidei, unde Trinitas non est proprie ab ea visa per essentiam, sed per speciem infusam inadequatam.

Notanda est resp. ad /am. Christus quidem disit Thomse : « Quia vidisti me, Thoma, credidisti ». Sed Thomas aliud vidit et aliud oredidit: hominem vidit et Deum credens confessus est, dicens: « Dominus meus et Deus meus ». Ita mysteria vit® Christi qua commemorantur in Kosario quoad aliquid sunt visibilia, ex parte humanitatis Christi, et quoad aliquid invisibilia quoad eius divinitatem ; v.g. videntes Passionem dolorosam non viderunt valorem infiiiitum meritorum Christi, in eius personalitate divina fundatum. Ita Ecclesia Christi quoad notas visibilis est, quoad eius vitam intimain est. mvsterium non visum.

De evidentia credlbilltatls. — Ad 2<™ est 2* oonclusio: Mysteria fidei, quamvis in se, in speciali, non possint esse visa, tamen « sub oommuni ratione credibilis sunt visa ab eo qui credit » scil. sunt evidenter oredibilia. « Non enim crederet, nisi videret ea esse credenda vel propter evidentiam signorum (pnesertim miraculorum) vel propter aliquid hujusmodi » (ut est v.g. sanctitas prffidicatoris, cnm aliquo gratiaj auxilio inclinante. ad credendum).

Ha?c 2* conclusio longe probatur in apologetica (cf. De Revelatione, I, p. 515 ss., 3' edit. brevior, p. 281, cap. xv) ; non immorandum est nunc. Sufflcit notare hoc esse de fide sec. Conc. Vatic. (Denz., 1812): «Si quis dixerit, revelationem divinam externis signis credibilem fieri non posse, ideoque sola interna cujusque experientia aut inspiratione privata ad fidem moveri debere, an. s. », et n.° sequenti : « Si quis dixerit miracula nulla fieri posse, proindeque omnes de iis narrationes, etiam in Sacra Scriptura contentafl, inter fabulas vel mythos ablegandaB esse, aut miractila certo cognosci nunquam posse, nec iis divinam religionis christiante originem rite probari, a. s. ». Item in O. Vatic. de miraculis et prophetiis dicitur (n. 1790) : « Sunt signa certissima revelationis ». Imo Conc. Vatic. (Denz., 1794) dicit hanc credibilitatem esse evidentem: « Ad solam cutholicam Ecclesiam ea pertinent omnia qure ad evidentem fidei christianas credibilitatem tam multa et tam mira divinitus sunt disposita», unde expressio « evidens credibilitas » est in lingua ipsius Ecclesias.

AN OBJKCTUM KIDEI SIT OBSCUBUM

Hasc doctrina Ecclesi» de evidenti credibilitate mysteriorum lldei fundatur in S. Scriptura (Ps. xcu, 5) : « Testimonia tua credibilia facta sunt nimis » et Christus apud Joan (x, 25) : « Loquor vohin et non creditis: opera qua ego facio in nomine Patris mei, haic Uwtimonium perhibent de me ».

HtBc doctrina de evidenti credibilitate mysteriorum fidei, ratione '■tiiim probatur ut ostenditur in apologetica. Nam illud est evidenter rredibile quod ab idoneis testibus affvrmatur et signis convenientibus ■ cniiirmatur. Atqui mysteria fidei sunt hujusmodi, affirmantur in DOmine Dei ab idoneis te6tibus, sicut a sanctis apostolis qui pro Nua missione mortui sunt inter tormenta, et signis oonvenientibus r.onfirmantur, scil. prophetiis, miraculis qua> a solo Deo produci possunt et etiam nunc perdurant, item confirmantur mirabili conversione mundi, mirabili vita Ecclesias in omnibus bonis foecundw, in qua scil. qucelibet ex quatuor notis est miraculum morale et adimpletio propheti» Christi, ut in apologetica probatur. (cf. De lievelatione, t. II, c. vii, vm, Es 88.).

Nec solum existit ha;c evidentia oredibilitatis , sed est conditio luioessaria ad fidem. Hsec necessitas sic breviter probatur:

AssensuB fidei debet esse prudens, sive rationi consentaneus, est onim actus virtutis. Atqui prudentia dictat : aliquid non esse firmiter credendum nisi sit evidenter credibile. Ergo mysteria fidei, quaj jubemur firmissime credere, debent esse evidenter credibilia.

Major est evidens, et declaratur a Conc. Vatic. (Dbnz., 1790) : « Ut fidei nostrse obsequium rationi consentaneum esset, voluit Deus cum internis Spiritus Sancti auxiliis externa jungi revelationis suas argumenta, facta scil. divina, atque in primis miracula et prophetias, qua>, cum Dei omnipotentiam et infinitam scientiam luculenter commonstrent, dwinas revelationis signa sunt certissima- et omnium intelligenti® accomodata».

Minor probatur ex S. Scriptura in 1. Eocli. (xrx, 4) : « Qui cito credit, levis est corde ». Item ratione probatur sic : Sicut nibil est scibile sine evidentia scibiiitatis, nec probabile sine evidentia probabilitatis, ergo nec rationabiliter credibile sine evidentia. credibilitatis. Et magna est differentia inter has duas ultimas evidentias. Nam evidentia probabilitatis movet solum voluntatem ut inclinet ad .nlhajsionem cum formidine errandi, dum evidentia credibilitatis movet voluntatem ut inclinet ad adhasionem creditivam firmam, sine formidine errandi. Unde si credibilitas non esset evidens et certa, sed Bolum probabilis, disponeret non ad actum fidei, sed ad nctum opinionis. Unde damnata est hasc propositio modernistarum qui negant discernibilitetem miracuU (Dbnz., 2025) : « Assensus fidei ultimo innititur in congerie probabilitatum ». Item antea Inuocentius XI (Dbnz., 1171), hanc damnaverat: « Assensus fidei supernaturalis et utilis ad salutem stat cum notitia solum probabili revelationis, imo cum formidine, qua quis formidet, ne non sit locutus Deus ».

Unde requiritur certitudo saltem moralis de rationabili credi-

DE OBJECTO FIDBI EJOSQUK MOTIVO non posstmt aliam habere; sufflcit eis evidentia captui eorum intelligentite accomodata. Ad eam autem multoties adjuvat Dei auxUium, ut dicitur hic ad 3m. Requiritur et sufflcit oertitudo saltem moralis de rationabUi credibilitate cf. opus nostrum De Revelatione, ed. 5«, ch. xv, a. 2 et 3.

Objectio: Sed pueri hasretici sicut pueri catholici credunt quod audiunt a suis parentibus et pastoribus, et tamen non habent sufficientem credibilitatem, nec fidem divinam de doctrinis falsis quas profitentur. Ergo a pari pueri catholici habent insufficientem credibilitatem ex testimonio suorum parentum et pastorum.

Respondetur: cf. opus nostr. De Revel:, 1* et 2* edit., I, 533: Non est paritas. Testimonium pastoris catholici exprimit judicium Ecclesise universalis, e contra testimonium pastoris hseretici exprimit juclicium alicuins sectte particularis et postea puer hjereticus examinaus credibilitatem suas secto potest falsitatem eius apprehendere, dum e contra puer catholicus si postea diligenter examinat etiam scientifice credibilitatem catholieismi, eam inveniet semper veram et confirmabitur in suo judicio.

Communiter hic solvuntur objectiones contra. eonciliationem evidentia) credibilitatis : 1" cum obscuritate fidei ; 2° cum libertate actus fidei ; 3° cum supernaturaUtate fidei. Has objectiones examinavimus longe in 1. De Revelalione, c. xv, a. 4, 1" ed., 541-550, 4' ed., p. 506- 512. Responsio ad hoc reducitur : evidentia credibilitatis est mere extrinseca dum obscuritas mysteriorum est carentia evidentias intrinsecte eorum. Etenim evidentia credibilitatis non sumitur a veritate intrinseca mysteriorwm, scil. a connexione prsedicati cum subjecto, seu ab eo quod res est, sumitur solum ab argumentis extrinsecis, scil. a signis quibus confirmatur testimonium revelationis et hsee sigua probant solum quod mysteria sunt in deposito divinse revelationis. In seipsis autem )uec mysteria remanent obscura : connexio prajdicati et subjecti non est evidens infra visionem beatifieam, in his propositionibus Deus est trinus, Jesus est Deus, merita Christi sunt valoris infiniti, baptismus producit gratiam, finis ultimus est visio beatifica essentia) divinse, poenae inferni sunt aetern® et tamen justse, Deus vult omnes homines salvos fieri et tamen non praidestinat omnes. Objectum fidei remanet obscurum, et de se non sufficienter movet, non enim cognoscitur ut in se est, sed solum per testimoninm signis conftrmatum.

Instantia: Propheta dicitur habere sub lumine prophetico evidentiam mysteriorum non quidem in seipsis, sed in attestante, prout sub lumine prophetico cognoscit revelationem divinam ex ejus proprio effectu immediato in mente impresso. Ergo non libere credit.

Respondetur: Ex hoc prophcta videt solum quod mysteria fidei, v.g. Trinitatis, praidestinationis, sunt certissime a Deo ipso revelata, scil. quod sunt in deposito revelationis transmittendo, sed /wrc

AN OBJECTUM FIDEI SIT 0B8CUR.UM ra mysteria in se re-manent obscura et non fiunt evidentia, nisi in patria, ut pnedestinatio conjuucta cum voluntate salvifica universali. Cf. infra q. 5, a. 2; et Qonet, hic in suo art. VII. Unde si inysteria remanent obscura, actus fidei remanet liber, et remanet etiam essentialiter supernaturalis, quia fides non innititur formaliter et intrinsece in evidentia credibilitatiB, sed in Veritate prima revelante non visa et concredita.

Dublum: Quid facit lumen fidei, si non faciat videre fidei objectumf — Respondetur hic ad S"*" : « Lumen fidei (quod est lumen infusum ut infra dicetur q. 6, a. 1) facit videre ea quas creduntur », (in quibusdam codicibus in margine legitur : facit videre ea quaa credantur esse credibilia). S. Thomas non vult certo dicere quod sub lumine infuso fidei mysteria fiant evidentia; dicit enim contrariuin in corpore art., sed sese explicat adjungendo: « Sicut enim per alios liabitus virtutum, homo videt illud quod est sibi conveniens sec. habitum illum ; ita etiam per habitum fidei inclinatur mens hominis ad assentiendum his qu» conveniunt rectas fidei, et non aliis » (supposita tamen propositione prophetas et postea Ecclesi» quae est regula proxima discernens revelata a non revelatis, ut infra dicitur art. 9 et 10).

Hsjc responsio S. Thomse fundacur in hoc quod omnis liabitus bonus incliual ad actum bonum tantum, slc castus, etsi non cognoscat theologiam moralem, recte judicat por modum inolinationis de his quas ad castitatem pertinent, et de illicitis a quibus convenit abstinere; item abstinenti apparet conveniens substrahere superfiuum cibum. Hoc ei apparet conveniens, sen bonum, propter bonam inclinationem virtuosam, cui hase abstinentia conformis est. Posita enim virtute v.g. castitatis, surgit relatio convenientiai subjecti ad ea quas sunt casta. « Qualis unusquisque est, talis finis videtur ei » (Ethica, 1. III, c. 5). Ita babitus infusus fidei inclinat ad assentiendum his quaj conveniunt rectas fidei, et non aliis. Non proprie facit videre mysteria, v.g. Trinitatis, prtedestinationis, quse remanent obscura, sed facit quodammodo videre quod conveniens est eis adxerere, inclinat ad assensum discrete, ut ait Cajet. et oorroborat argumenta convenientice , et conoluskmes theologicas pro Trinitate, Incarnatione, Prasdestinatione.

Insuper et hoc lumen infus-um dum non potest dare evidentiam sui proprii objecti altissimi, illumvnat quodammodo ex alto motiva oredibilitatis et confirmat rationale judicium credibilitatis, ut inagis explicite dicitur art. seq. ad Va : « Fideles per lumen fidei vident (mysteria) esse credenda, ut dictum est» scU. art. pneced. ad 2" et 3n>. Sic, ut ait Cajetanus hic : « Habitus fidei facit evidentiam sibi possibilem ». Item confirmat valHe probationes existentiw Dei. Item infra q. 8, a. 4, ad 2m, dicitur quod per donura intellectus intelUgimus ea quaj sunt fidei esse credenda. Legere Cajetanum. (cf. De Revelatione, cap. xv, t. I, p. 532-538). Sic sa?pe aumlium Dei illuminantis eoncurrit ad certitudinem moralem de oredibilitate mysterionim fidei. Attamen gratia non est absolute necessaria ad istam

DB 0BJBCT0 FIDBI EJUSQUB MOTTVO certitudinem, quse de se ad ordinem naturalem pertinet, quia miracula sunt omnium intelligentise accommodata, et etiam fieri possunt evidentia pro illis qui grati» resistunt et peccatum contra Spiritum Sanctum committunt, ut pharisfei, quibus dictum est Joan., xv, 24: « Si opera non fecissem in eis, qu® nemo alius fecit, peccatum non haberent; nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum». Item in Actibus Apostolorum (iv, 16) Sacerdotes Synagogse post miraculum a S. Pietro et S. Joanne patratum dixerunt: « Notum signum factum est per eos omnibus habitantibus Jerusalem : manifestum est, et non possumus negare. Sed ue amplius divulgeretur in populum, commincmur eis, ne ultra loquantur in nomine hoc ulli hominum ».

TJltimum dubkim; Utrum obscuritas sit conditio sine qua, non objecti fidei, an pertineat ad rationem formalem sub qua fidei.

Respondetur; Est solum conditio; nam motivum propter quod credimus non est obscuritas mysteriorum, sed auctoritas Dei revelantis.

Objectio: Sed evidentia est objectum formale quo scientiffi, ergo obscuritas est motivum fidei.

Respondetur: Disparitas est quod evidentia sit perfectio, et positive movet ad assensum, non vero obscuritae.

AET. V. — UTRUM EA QUAE SUNT FIDEI POSSINT ESSE SCITA.

Status qunstlonfs. — Ilfec quajstio ponitur praesertim non pro mysteriis supernaturalibus, sed pro veritatibus naturalibus revelatis, cf. 1*™ objectionem. « Scita » significat hic scientifice demonstrata. Principalis difflcultas hujusce articuli est: utrum idem possit eese simul scitum et creditum ab eodem. Et de hoc disputatur inter theologos : Hesponsio negativa defenditur a S. Thoma, ab omnibus thomistis, et etiam a Scoto. Responsio autem affirmativa defenditur ab Alex. Halensi, a S. Bonaventura, S. Alberto, a Suarezio 1 (cf. Gonet).

Concluslo S. Thomte est: Impossibile est qued idem ab eodem sit simul scitum et creditum.

Varietas oplnlonum slc exprimi potest:

/ 1» quantum ad aclum ntrlusque. Ita Snnrez, Vasquez, Vnlentla, Lugo, <]ul a fortloii admlttnnt allas comblnatlones. Fides et soientia \ 2° quantum ad habltus utrlusque, lta Aravlns.

possunt esse l ;t» quantum ad habitum unius et aotum alterius. Ita Cajesimul j tanus, Conradus, Banez, Joannes a S. Thoma.

*> nullo modo, pro hac sententla cltarl solet Capreolus, III, \ d. 25, q. 31, a. 3.

AN OBJECTUM FIDBl SIT OBSCURUM

1° Probatur auctoritate S. Gregorii dicentis : « Apparentia (seu evidentia) non habent fidem, sed agnitionem » scil. videntur vel sciuntur, non creduntur.

2° Probatur ratione theol. : Omne scitum est quodammodo visum in principiis. Atqui impossibile est quod aliquid sit simul visum et oreditum (ex art. prsec.) quia objectum creditum non sufficienter movet et ei adh»re.mus sub imperio voluntatis. Ergo impossibile est quod aliquid sit simul (clare) visum et creditum. — Brevius in forma: Visum nequit esse creditum. Atqui scitum est visum in principiis. Ergo nequit aliquid esse simul scitum et creditum ab eodem (creditnm est non visum). Cf. ad 4»" sic iidcs est de non visis.

Hafc demonstratio valet directe pro actu fidei et pro aotu scientiffi, qui non possunt esse simul in eodem, de eodem, contra Suarez. Si vero agitur non de actu fidei sed de fidei habitu, non tolleretur per visionem beatificam per modum transeuntis, cf. Gonet, ut infra dicemus. Sed actus fidei et actus scientue eiusdem hominis circa idem sub eodem respectu opponuntur : 1° ratione obscuritatis et claritatis; 2° ratione liberUitis et iwcessitatis. Primus enim actus scil. tidei est obscurus et liber, secundus vero, scil. scientias, est evidens et necessarius, saltem quoad specilicationem ; est igitur oppositio pbivativa et contbadictoria. « Oreditum est non visum ». Unde virtute principii contradictionis hi duo actus non possunt esse in eodem, de eodem, sub eodem aspectu ; sicut tenebrte et lux non possunt esse simul. Dum video talem hominem ioqueutem non credo eius existentiam propter aliquod testimonium, et si adest hoc testimonium, eo non utor, quia video. Item spes non potest esse simul cum possessione rei, sec. illud ad Rom. (vm, 24) : « Quod enim videt quis, quid sperat? ». — Cf. ad 2" rationes convenienti» circa mysteria lidoi « non sunt demonstratwas , sed persuasiones qmedam manifestantes non esse impossibile quod in fide proponitur». Kequidem probatur possibilitas intrinseca my6teriorum, sed ostenditur objectiones adversariorum esse vel falsas, vel non necessarias.

lum Corollarium. — Non solum actus, sed etiam habitus fidei et liabitus scienti», de eadem veritate simul stare non possunt in eodem intellectu. Etenim non minus repugnat habitualis cognitio evidens et habitualis cognitio non evidens circa idem objectum, in eodem intellectu, quam actualis ; nam sunt habitus privative et contradictorie oppositi, ut caritas et peccatum mortale habituale, prout ad actus oppositos inclinant, a quibus specificantur, sic Paulus in via non liabuit iumen gloria> per modum habitus. (cf. IP--U", q. 175, a. 3, ad 31").

Solvuntur objectlones principalcs.

1° Contra prima conclusionem, scil. de oppositione actuum.

1* Objectio Suarezii. Non est inconveniens quod per distincta media idem intellectus clare et obscure cognoscat eandem veritatem : v.g. terram esse rotundam medio physico et medio mathematico.

DE OBJECTO FIDEl EJUSQUE MOTIVO

Atqui acttis fldei et actus scienti» procedunt per distineta media. Ergo non est inconveniens quod sint simul, sicut quod simul mathematice et physice cognoscatur terram esse rotundam.

Respondetur: Dist. maj. : si distincta media tollerent prajdictam oppositionem privativam et contradictoriam, concedo; secus, nego. Eodemmodo distinguitur minor; acil. si per distincta media, unus actus de eadera re est obscurus, alter evidens, tunc non possunt esse simul. Dum e contra eadem conclusio v.g. terra eet rotunda potest sciri mathematice, medio mathematico astronomia, v.g. per eclipsim, et simul sciri physice, scil. medio physico, v.g. quia navis ad altum progrediens non fit visibilis nisi secundum vela. Tunc non est oppositio privativa nec contradictoria. Ergo remanet conclusio S. Thom». Possibile tamen est quod sciens Deurn esse, insuper cognoscat hanc propositionem esse de fide, tunc non credit, scil. non actualiter utitur motivo fidei circa eadem. Thomist® loquuntur formaliter, Suarez materialiter.

Instat Suarez: Quando philosophus ethnicus, qui scit evidenter Deum esse, fit christianus, oportet quod etiam credat veritatem illam, nam ut ait Apost. (ad Hebr., xi, 6) : « Accedentem ad Deum oportet credere, quia est » quod Conc. Trident. explicat de actu fidei, et tamen hic homo non amittit scientiam evidentem et actualem de existentia Dei. Ergo in eo est aliquid simul acitum et creditum.

Respondetur: V ad 3*". Existentia Dei est solum praambulum fidei, sed creditur ab eis qui vim demonstrationis non capiuut. Et hoc suflicit ad servandum sensum verbi Apost. ad Ilebr. (cf. De Veritate, q. 14, a. 9, ad 9™) : Qui credunt et non sciunt Deum auctorem naturai existere, antea « debilius hoc existimabant » '. 2° Dici potest quod S. Paulus loco cit. non exigit fidem de existentia Dei ut a/uctoris naturce, sed ut auctoris gratia:, sub qua ratione non attingitur per Philosophiam. Ha?c etiam solutio sumitur ex S. Thoma hic art. 7° ubi docet quod prima credibilia, in quibus coeteri articuli fidei continentur, sunt illa duo qua Paulus ibi proposuit, scil. Deum esse et remuneratorem esse. Deus autem ut continens mysteria supernaturalia, non est auctor naturte, sed grati». Item unitas Dei anctoris naturai demonstrari potest, non tamen unitas Dei trmi, scil. unitas ut in trinitate personarum subsistens.

Instantia: Tunc hic philosophus, conversus ad flnem, de existentia Dei auctoris natur® minorem certitudinem haberet, quam fidelis idiota seu rusticus ; nam sciret illam naturaliter et non posset, ut fidelis idiota, eam credere supernaturaliter. Hoc autem est inconvenieus.

Respondent quidam : Non est conveniens, quia existcntia Dei auctoris naturse est solum pra;ambulum fidei, per accidens pertinens ad Gdem et per se ad rationem. Unde hic philosophus nihil amittit de merito fldei, qnia sec. prasparationem animi crederet hanc veri-

Postea firmius tenent ex auctoritnte Del rcvelantls qnibusdam slgnls conflrmata.

AN OBJECTUM FIDBI SIT OBSCUBUM

7T intem, si eam uon sciret. Insuper perfectior est quoad rationem ud quam per se haec veritas pertinet. Insuper hic philosophus ad lidem conversus, quamvis non oredat hanc veritatem scitam, adjuvatur ab habitu fidei m sua oertitudine naturali perfecte conformi cum certitudinibus fidei 1 ; sic habitus fidei confortat hanc inferiorcim certitudinem. Denique hic philosophus etiamsi non credat existentiam Dei auctoris naturaa, saltem scit hanc propositionem esse ilc fide, v.g. hoc esse in Conciliis. — GeneraHter habitus superior confortat infcriorem, sic sub influxu caritatis virtutes moraies ac- (Hiisitse possuut elicere actus meritorios, quos ex seipsis elicere non possent.

Alise objectiones ostendere conantur compossibilitatem in eodem intellectu liabitus fidei et habitus scientke de eadem veritate. Etenim " Duo lumina possunt esse simul circa idem objectum », v.g. sol et ■ andela. Atqui habitus fidei et babitus scientia) sunt sicut duo luniina. Ergo possunt esse simul.

Respondetur: Licet habitus fidei sit lumen intellectus, ex hoc lamen quod habeat admixtam obscuritatem comparatur ad scientiam f«m sicut lumen parvum candela; ad lumen solis, sed sicut lux admixta tenebris ad lucem puram, et omnino obscuritatis expertem.

Instantia: Sed habitus opinionis et habitus scienti® possunt esse simul in eodem quamvis unus sit obscurus, alter evidens. Ergo pariter pro habitu fidei.

Respondetur ad 4™ : « Scientia cum opinione simul esse non potest simpliciter de eodem, quia de ratione scientiaj est quod scitum existimetur esse impossibUe aliter se habere, dum de ratione opinionis est quod id quod est opinatum existimetur possibile aliter «e habere ». Scil. aliquis non potest esse simul certus et non certus, sine formidiue errandi et cum formidino errandi eirca, idem. Sed aliquis sciens potest cognoscere quod prteter medium demonBtrativum de hac re, sunt alia media probabilia, sed nou actualiter utitur illis ad adha^rendum. Item De Verit., q. 14, a. 9, ad Vide ibid., solutionem aliarum objectionum.

Nota: Sec. August. et S. Thomam, Paulus in raptu non fuit beatus per modum liabitus, sed solum per modum passicmis transeuntis. Ergo non fuerunt in eo simul habitus fidei et habitus visionis, sed solum luiUtus fidei et actus visionis. Ita expresse S. Thomas, UMI", <1- 175, 9:. 3^ a<3

1um Dubium: Quomodo S. Paulus in raptu potuerit habere simul habitum fidei et actum visionis de eodem.

Respondetur: Quia inter liabitum et actum non est formalis op positio, sed effectiva vel dispositiva, quatenus habitus producit actum, qui alteri actui opponitur formaliter. Ita liabens habitum mansuetudmis in actum vra prorumpere potest, item lapis stante i Nam luec veritas naturalis « Deus est », impllcite continetur in omnibus !>roi>ositionlbu8 <le flde circa Deum, v.g. Deus est trinus, Deus est incarnatus.

DE OBJECTO PIDBI KJUSQUB MOTIVO gravitate qua inclinat deorsum, potest tendere sursum per impulsnm violentum.

Insuper formffi contrari® tunc solum se invicem expellunt, quando sunt in perfeoto et permanenti etatu, atqui lumen glorise probabiliter collatum S. Paulo in raptu erat per modum transeuntis; sicut per modum transeuntis virtus productiva gratiaj potest esse in sacramentis, sicut lumen solis in aere.

Deuique in memoria S. Pauli non mansit speoies dwinw essentite, quia divinam essentiam transeunter vidit sine specie; sed solum, ait Gonet, remansit refulgentia quwdam luminis glortie et ad summum species ij>sius visionis creatxe. seu memoria alicuius gratkv omnino extraordinarke, ratione cuius scribebat : « Audivit arcana verba, qute non licet homini loqui » (II Cor., xa, 4). Hsec antem memoria erat compossibilis cum habitu et actu fidei. Cf. apud Gonet, solutionem aliarum objeotiomim minori« momenti.

2«"' Dubium: Utrum saltem evidentia mysteriorum in attestante sit compossibilis cum fide. (cf. Gonet).

Status qucestionis. — Evidentia in attestante non est evidentia intrinseca mysterii revelati, sed solum evidentia extrinseca, scilicet ipsius revelationis seu testificationis nobis factas, ita ut evidenter nobis constet revelationem illam esse a Deo, sive per eflectnm internum sub lumine propbetico, sivc per miraculum omnino evidens 1 : Ad hanc quKstionem illi qui, ut Suarez, docent evidentiam intrinsecam rei in se posse stare cum fide, a fortiori id afDrmant de evi-

Communior sententia thomistarum sic formulatur : « Qui habet evidentiam in attestante, id est evidentiam divinte. testificationis, potest habere fidem de re testificata, quamvis tunc etiam clare et evidenter cognoseat Deum in sensu litterali et proprio loqui, et ipsum nec falli nec fallere posse».

Prob. V ex S. Thoma qui infra q. 5, a. 2, c. dicit: « Si aliquis propheta prtenuntiaret in sermone Domini aliquid futurum et adhiberet signum, mortuum suscitando, ex lioc signo convinceretur intellectus videntis, ut cognosceret mamfeste hoc dici in Deo qui non

1 Bairaez negavlt <iuod poaslt darl evidentia in attestante extra vlsionein beatlilcam. Sed eommunlter thomlsta; contrarlnn. tenent, qiila dlvlna revelatlo fleii poteat evldens ln aliquo effeetu interno, vel externo. Slc prinins angelus, dum erat viator, eerto et evldenter cognovit se a solo Deo lllnmliiari posse. Item propheUe sub lnmlne prophetlco sec. illnd II Regum, 23 : « Mlhl locutun est fortls Israel, dominator homlnum, sicut lux aurone, orlente eole, mane nitllat absque nubibue ». Item B. Vlrgo cum sclret sc non peperlsse via ordlnarla, habebat evidentlam in attestante de divlnltate Chrlstl. Item Laaarus post resurrectlonem suam. Item probablhus Apostoli et Evangelista;, ut prlmil fldei Doctores.

AN OBJECTtJM FIDEI SIT OBSCUBUM mentitur, licet illud futurum quod prtedicitur, in se evidens non esset, unde per hoc ratio fidei non tolleretur». Katio est quia, per talem revelationem manifeste divinam, ipsa res testificata non redditur vn se evidens. Brevius evidentia extrinseca non tollit obscuritatem, quw est prwatio evidentke intrinsecae rei testiftcatae. Ille qui propositionibus nostrte fidei potest prtebere obscurum assensum, potest eas oredere.

Mysterium enim sic testificatum v.g. Incarnationis, vel prtedestinationis, vcl Trinitatis, non fit evidens nec in se, nec in sua causa, uec in suo effectn proprio, nam illa testificatio est mere extrinseca et non est causa nec effectus veritatis testificatte. Nec manifestat mysterium revelatum quoad rationes ipsi proprias, sed tantum quoad communem rationem omnium revelatorum, scil. quod est dictum a Deo et credi debet.

Htec responsio igitur fundatur in carentia evidentke intrinsecae mysteriorum revelationis, htec autem carentia verificatur prtesertim. in mysteriis quaj sunt omnino abscondita non solum ratione eorum supernaturalitatis essentialis, nt Trinitas, sed etiam ratione eorum contingentiaj absoluto, ut praedestinatio v.g. Petri potius quam Judte, dependet euim a liberrimo beneplacito Dei.

Unde etiam si aliquis habeat omnimodam certitudinem de origine divina revelationis hujusce mysterii prasdestinationis, remanet sempcr obacurissimum in se; scil. si Deus vull miserivorditer omnes homines salvos fieri, quare non omnes salventur, supposita potentia voluntatis divinte? et si prsedestinat aliquos, non omnes, quomodo Deus vult vere salvare non prtedestinatos? Quomodo conciliantur intime in hoc mysterio Misericordia et Justitia, ita ut etiam erga non prtedestinatos remaneat Deus misericors.

Hoc est arcannm inysterium, ut ait Bossuet. Tenemus duas extremitates catenai, sed medium catente est in abysso absconditum. Duie extremitates cateno) sunt certae, scil. ut ait Concil. Carisiacense (Denz., 318) : « 1° Quod quidam salvantur, salvantis est donum. 2° Quod quidam perennt, pereuntium est meritum ». Sed medium catenae est : quomodo in hoc conciliantur misericordia et justitia? Qnomodo Deus misericors permittit impoenitentiam finalem alicuius. Ha» autem obscuritas est transluminosa et ostendit quod in via nulla cognitio est altior quam contemplatio infusa mysteriorum in caligine fidei. Est magna tenebra. Htec contemplatio non procedit argumentative, sed in confuso dat spiritum verbi Dei supra litteram et supra commentarios litterte.

Conftrmatur. — Angeli viatores habuerunt fidem, atqui saltem supremus eornm habebat evidentiam in attestante, cum evidenter cognosceret se esse supremum angelum et non posse illuminari nisi a Deo. Ergo fides est compossibilis cum evidentia in attestante.

Solvuntur duw -praecipute objectiones.

Fides libera stare nequit cum rigorosa demonstratione per absurdum ipsius rei creditas. Atqui per evidentiam in attestante habetur haic demonstratio per absurdum, scil. hoc revelatum est verum, alio- sn

DE OBJBCTO PIDBI EJUSQUE MOTIVO quin Deus esset mendax. Ergo cum evidentia in attestante fides stare nequit.

Rvspandetur : Dist. maj. si luec demonstratio per absurduin attingei-et mysterium revelatum quoad rationes ipsi proprias, concedo, v.g. si Trinitas ipsa saltem per absurdum demonstraretur, ut volebat Uosmini ; si e contra htec demonstratio attingit mysterium revelatum solum quoad rationem omnibus revelatis communem-, nego. Uno verbo: medium remanet omuino extrinseoum et commune. Mysterium in se remanet obscurum, quoad eonnexionem prasdicati et subjecti, imo lioc mysterium potest quibusdam superbis displicere, v.g. mysterium gratuita? pnedestinationis quorundam, non omnium, mysterium Crucis, mysterium arternitatis poenarum. Unde hi superbi, ut pharissei, possunt dicere: non volo credere, vel etiam nolo credere, vel etiam forte volo discredere, seu saltem conari ad credendum contrarium. Sic habetur peccatum contra Spiritum Sanctum, v.g. dum pharisai dixerunt de Christo (Matth., ix, 34) : « In principe dtemoniorum ejiicit dsemones ». Item apud Joann. (vin, 52) : « Nunc cognoscimus, quia dtemonium habes... Tulerunt ergo lapides, ut jacerent in eum ». Item apud Joann. (x, 21) alii respondebant: « Numquid damonium potest csecorum oculos aperire».

Instantia: Saltem per evidentiam in attestante habetur evidentia veritatis mysterii a posteriori sicut a posteriori probatur cxiutentia Dei, quffl simul credi nequit. Ergo.

Respondetur: Non est paritas: existentia Dei demonstratur a posteriori cx effectibus propriis Dei, non vero ita est de mysterio revelato, de eo habetur solum evidentia quod hoc mysterium est Ml deposito revelationis et oredi debet. Si vero displicet superbis, hi possunt dicere : non voio credere, imo nolo credere, et possnnt conari ad credendum contrarium, scil. hoc provenire a d«mone.

Ipse dsemon ut infra dicetnr q. 5, a. 2, a<J lm, habet fldem (acquisitam) quodammodo coactam ex signorum evidentia, quia pro illo esset quid nimis stultum non credere; unde ad vitandam hanc stultitiam, praeligit credcre naturaliter, sed contremiscendo et blasphemando. .(

Recapitulatio.

Duo ultimi articuli circa obscuritatem objecti fidei, reducuntur ergo ad hos duos simplicissimos syllogismos:

Illud solum quod per se sufficienter movet inteilectum vel sensum est visum. Atqui oreditum non per se sufficienter movct intellectum vel sensum. Ergo oreditum est non visum. Atqui scitum est visum in principiis. Ergo creditum est non soitum, saltem ab eodem, et sub eodem aspectu.

Uno verbo fides est de non visi-s, et de hoc habetur summa experientia in purificatione passiva spiritus, qu® vocatur a S. Joanne a Cruce nox spiritus. Cf. opus suum Nox obscura, 1. II, ubi mirabiliter his rebus applicat pulchrum Aristotelis principium : « Ea quse sunt magis intelligibilia quoad se (ut mysteria vitte Dei) sunt minus

DE ABTICULIS PIDEI lnteUigibilia quoad nos, quia sunt a sensibus remotissima, propter •ornm altitudinem ».

Krgo hsec mysteriorum obscuritas non est obscuritas absurdi- U\\n vel incobserentto, sed nimiae lucis inaccessibilis in qua Deus llkbit&t. Sic theologice verificatur verbum S. Theresi»: « Eo majo- Tttn dttv.otionem erga mysteria fidei habeo, quo sunt magis obscura », nuin lia;c obscuritas non est infra evidentiam rationalem, sed supra, Hl i ninsluminosa obscuritas, provenit enim ex nimia luce. Hoc est Objactmn cont

Abt. VI. — UTRUM CREDIBILIA SINT PER CERTOS ARTICULOS DISTINCUENDA.

Hoc bene explicandum est v.g. ad recte intelligendum quid sit l.rogressus dogmaticus in formubitione articulorum.

Status qufestionis. — Yidetur quod non : 1° Quia ea omnia quse "iini in S. Scriptura sunt de fide et non possunt ad aliquem certum niiinerum articulorum reduci. 2° Hiec distinctio esset mere materialis, Mll. quoad objectum materiale tantum, et sic in infinitum fieri pos- I i . scil. possent distingui non solum duodecim articuli, sed viginti, Irlginta, etc. sec. omnia fidei puncta.

Responsio tamen est afflrmativa scil. CrediVilia convenienter dittktgmmtw per articulos.

Prob. 1" a-uctoritate. Sic enim distinxerunt Apostoli et Concilia pnBseitlin propter tria. 1° Ut esset facilior iustructio fidelium ; 2° Ut 1« omnibus credentibus esset uniformitas; 3° Ut in promptu esset Bdel professio contra mereticos.

2° Prob. ratione theologica ex communibus, in arg. sed c. Nam <ia qu» in Deo unum sunt, in nostro intellectu multiplicantur, prout "^""scimus componendo et dividendo, ut dictum est art. 2. Objectum nili i. quamvis in Deo sit simplex, a nobis cognoscitur per modum onuntiabUis, in mosaica enuntiabilium.

3» Prob. ratione theologica ex propriis. in c. art. et ex : ud lm sic:

Articulus, ex grajco fip3-p0v significat quamdam coaptationem Hn mutualem relationem dliquarum partium- distinctarum. Atqui in Objecto fidei convenienter distinguuntur varUn coaptationes partium «:« veritatum prout in hoc objecto quadam sunt : 1° specialiter non t'i»o; 2° prineipaHter ad fidem pertinentia. Ergo credibUia convenicnter distinguuntur per articulos, qui sunt specialiter non visi et lirincipaliter ad fidem pertinent.

Major est definitio nominalis articuli, ex etymologia: coaptatio lUqoanun partium, v.g. articulatio membrorum corporis, articulatio inembrorum phrasis, sectio alicuius libri.

ii liAuiuou-LMSUiiaE • Ot clrtutlbus theoloatcts.

DE 0BJECT0 PIDBI EJUSQUE MOTIVO

Afinor fundatur: 1° in lioc quod objectum fldei est non visum, seu obscurnm, unde aliquid specialiter pertinet ad fidem, ubi est specialis ratio non visi, seu obscuritas mysterii ex qua oritur specialis di£Bcultas ad credendum. Et 2° requiritur ex definitione articuli in genere quod ist« veritates specialiter obscuree principaliter ad fidem pertineant, ut possint sub se alias veritates fidei minus priucipales coaptare seu coadunare.

Exempla in art. citata: in Symbolo distinguuntur ut duo articuli articulus passionis et articulus resurrectionis , « passus sub Poutio Pilato... tertia die resurrexit a mortuis », quia est alia diflicultns ad eredendum quod Deus sit passus, et alia quod mortuus resurrexerit. E contra quod Christus sit passus, mortuus et sepultus unam et eamdem difflcultatem habent, et ideo pertinent ad unum articolum. Ut videbimus art. 8, sunt quatuordecim articuli, alii dicunt duodeeim, et reductintur generaliter ad tria mysteria Trinitatis, Incarnationis et Bedemptionis.

Ad 1"'. Notatur quod articuli sunt veritates principaliter pertinentes ad fidem, prout est fides de his sec. se et non solum sec. ordineni ad alia. Sicut in scieutiis quasdam sunt pcr se intenta, et qutedam ad nianifestationem aliorum. Illa auteni per se pertinent ad fidem quw directe nos ordinant ad vitam teternam, sicut mysteria rrinitntie et Incamationis et alia hujusmodi. Quod vcro Abraliani habuit duos lilios, vel Blisa>u.s fecit miracula, Iloc est de fide sec. S. Scripturam, sed non est quid sec. se priucipaliter intentum, unde non est quid sec. se principaliter pertinens ad fldem, sed secundarie tautum.

Unde definitur articulus fidei : Propositio oatholica primario ad fidem pertinens et specialem habens difficultatem ad credendum.

j-am CoroUarium. — Non oranis propositio fidei est articnlus fidei, sed principales tantum.

2™" CoroUarium. — Veritates naturales religionis quamvis sint revelat*, non sunt articuli fidei, quia non sunt specialiter obscura, possunt eniin demonstrari '.

giuii CoroUarvum. — Quidam articuli fidci possunt ex principalioribus articulis fldei deduci. V.g. valor infinitus passionis ex mysterio Incarnationis. Sed non sequitur ex hoc quod conchmo theologica sola ratione deducta ex articulo fidei definiri possit, ut dogma fidei, vel sit suflicienter revelata ut definiatur. Non est enim paritas, quia articulus fidei ex alio deductus est aliunde formaliter revelatus

1 Cfr. De Vcritate, a. 14, a. 9, ad 8 : a Deum esse unum prout est deinon- «ratum, non dieitur artieulus fldel, sed prasupposltum ad artlculos », prwambutoim fldei.

Item I», q. 40, a. 3: TJtr. mundum incoeplsse slt artlculus fldel? — Respondetur in arg. sed c. : o Fldei articuli demonstraiiw, probari non possunt ». Sic mundum ineoeplsse est artleulus Bdci ; quia noc pendet ex solo arbitrio Del, qui potuisset mundum crenre .ab aeterno, et ldeo deiuonstrarl nequit. non ratione supernaturalltatis objeetl, scd rntione eontlugentla;, slent lutnra contlngentla ordinis nnturails.

DE AHTICOLIS FIDEI

Kaltem implicite, dum conclusio sola ratione deducta ex fide non est simpliciter revelata, sed simpliciter deducta ex revelatione, unde aon cadit sub motivo formali fidei, sed sub motivo formali theologias. Attamen Ecclesia potest infallibiliter damnare propositionem coniTadictoriam ut erroneam non ut htereticam. Et juxta P. Schultes hoc non satis animadvertit P. Marin Sola. (cf. K. Schultes, O. P., lie Ecclesia Catholica, Paris, 1926, p. 632-635, et Introd. ad Eist. dogmatum, p. 197-203).

4"'" Corollarium. — Non oportet confundere conclusiones theologicas 6ola ratione deductas ex propositione fldei cum his quse minus principaliter seu secundario ad fidem pertinent, v.g. quod Abraham habuit duos filios, hoc ultimum enim est formaliter de fide, et non solum ex fide deductum.

5"™" Corollarium. — Non oportet confundere, ut quidam recentes 1'ecerunt, ea qu» secundario ad fidcm pertinent, v.g. quod Abraham luibuit duos lilios, cum his qm» solum indirecte ad fidem pertincnt, ile quibus loquitur S. Thomas, IP-II", q. 11, a. 2, et I', q. 32, a. 4. Ba enim qua; solurn indirecte pertinent ad fldem sunt, ait S. Thomas loc. cit. : « ea ex quibus ncgatis sequitur corruptio articuli » scil. ea quse cum flde connexa sunt, ut conclusiones theologicte, quarum negatio indireete perducit ad negationem propositionis fidei, ita ut ucgans conclusioncm thcologicam cvidenter dednctse ex iide sit euspectus de hasresi. Sed ut ait P. Schut.tes, Introd. ad Eist. dogmatum, loc. cit., teinpore S. Thoraie nondum clare distinguebantur lue uotie: 1" hasretica, 2° haeresi proxima, 3° suspecta de haeresi, 4° errouea.

Proinde habetur htec, subordinatio veritatum:

1° Articuli fidei, sen veritates principales fldei et specialiter obscurte.

2" Veritates fidei minus prmcipales, sed simpliciter revelata saltem in confuso sicut priores, quamvis ex illis etiam deduci possint.

3° Conclusiones theologiow non simpliciter revelataj, sed simpliciter deductffi ex aliqua veritate lidei, in qua virtualiter continentur, v.g. Christum in terris habuisse infra visionem beatificam, scientiam infusam.

AltT. VII. — UTRUM ARTICULI FIDEI SECUNDUM SUCCESSIONEM TEMPORUM CREVERINT.

Status qufflstionis. — Sic ponitur a S. Thoma qiuestio nunc valde agitata de dogmatis immutabilitate ac de eius progressiva intetligentia (cf. op. nostrum De Revelatione, I, 185-190). Sed S. Thomas in hoc articnlo loquitur non solum de snccessione temporum post mortem Christi et Apostolorum, sicut nunc loquimur iu hac qu«-

DE OBJECTO PIDEl EJUSQUE MOTtVO stione, sed loquitur de successione temporum ab initio, scil. a revelatione primitiva.

Qniestione sic posita, S. Thomas dicit in objectionibus ad modum status qufestionis : Videtur quod numerus articulorum (idei non creverit sec. successionem temporum : 1» Quia fides est substantia sperandarum rerum, et omni tempore eadem sunt speranda, scil. vita asterna et gratia ad perveniendum ad salutem. 2° Quia doctrina fidei non est inventa humanitus sed tradita a Deo in quo nullus est defeotus scientue, ergo videtur quod ab initio Deus dedit revelationem perfectam. 3° Operatio gratiaj sicut operatio natur» debet sumere initium a perfectis, et sicut Deus creavit hominem omnino perfectum, ita dedit illi fidem perfectissimam ut possit alios erudire. 4° Saltem post Apostolos non creverunt articuli fidei, quia plenissime fuerunt instructi de mysteriis, sec. illud ad Rom. (vni, 23) : « Nos ipsi primitias Spiritus habentes ». Et pariter in Vet. Testamento ii qui fuerunt plenissime instructi sunt priores Patres et Patriarchte.

Attamen ex altera parte S. Gregorius citatus in arg. sed c. ait : « Secundum incrementa temporum crevit scientia sanctorum Patrum, et quanto viciniores adventui Salvatoris fuerunt, tanto sacramenta salutis p)enius perceperunt ».

Scil. quoad Patres qui venerunt ante Christum crevit eorum scientia sec. quod viciniores adventui Salvatoris fuerunt. Quomodo haac apparenter ad iuvicem opposita sint concilianda? Oportet distinguere :

Responsio: Articuli fidei sec. successionem temporum nojj crb-

VBRUNT QUOAD SUBSTAKTIAM, SED QUOAD EXPLICATIONEM. ExplicandUS est articulus, postea videbimus quid nunc dicendum est post Conc. Vatic.

1« Pars concluslonls (scil. articuli fidei non creverunt quoad substautiam) fundatur \n auctoritatibus allegatis in prsedictis objectionibus. Et exprimi potest his verbis S. Angust. in Ps. 50 : « Tempora variata sunt, non fides ». Item S. Leo, Sermo 3 de Nat., cap. 4: « Quod prsedicaverunt Apostoli, hoc annuntiaverunt Prophetas (et) sero est impletum quod semper est creditum ».

2° Prob. ratione theologiea: legere art.

Non est augmentum quoad substantiam doetrinse fidei, si omnes articuli fidei implicite continentur i» duobus primis ab initio creditis. Atqui ita est : omnes articuli fidei implicite contiuentur in his duobus : « quod Deus est et inquirentibus se reniuuerator sit ». Ergo non fuit augmentum quoad substantiam doctrinse fidei.

Major constat praisertim si verba « substantia doctrin® » intelliguntur in eodem sensu ac in ista propositione Apostoli (ad Eebr., xi, 1) : « Fides est substautia rerum sperandaxum ». Dicit enim circa hoc S. Thomas infra q. 4, a. 1 : « Substantia solet dici prima inchoatio cuiuscumque rei, et maxime quanto tota res sequens continetur virtute in primo principio : puta si dicamus prima principia inde-

DE ARTICUI.IS FIDEI iuonstrabilia sunt substantia scienti»... prout in eis virtute continetur scientia ».

Minor autem fundatur in hoc verbo Apostoli (ad Hebr., xi, 6) : « Sine fide impossibiie est placere Deo : credere enim oportet accedentem ad Deum quia est, et inquirentibus se remunerator sit ». Hoc loco hujusce epistolfe, certo agitur de fide qiue est vvrtus theologica, et de fide qute semper necessaria fuit ad salutem, agitur enim de fide primorum hominum Abel, Henoch, Koe etc.

In his autem duobus credibilibus, scil. Deum esse, et Deum providentiam habere circa salutem hominum, implicite continentur omnes articuli fidei. Etenim in esse divino includuntur ex natura rei omnia quse credimus in Deo asternaliter existere, in quibus nostra beatitudo consistit. In fide autem providentke continentur, non ex natura rei, sed ex divina ordinatione, omnia quaa ad salutem generis humani fiunt a Deo, scil. fides redemptionis humanje, in qua implicite continentur et incarnatio Filii Dei et eius passio, et omnia hujusmodi, scil. sacramenta, sacrificium missaj.

Notandum est quoad valorem hujusce rationis, quod duo prima oredibilia sunt de Deo non solum ut est auctor natxme, sed ut est auctor gratUv et salutis, alioquin non continerent implicite mysteria supernaturalia postea revelanda, essent enim ordinis inferioris, et fides primorum non fuisset essentialiter supernaturalis, uec ideo eiusdem speciei ac nostra, Hoc declaratur in De Verit., q. 14, a. 9, ad 8m, sic : « Deum esse unum prout est demonstratum, non dicitur articuluB fidei, sed prassuppositum ad articulos... sed unitas divinse esse^ntise talis qualis ponitur a fidelibus, scil. cum omnipotentia et omiiium (etiam supernaturalium) providentia, et aliis huiusmodi, quas probari non possunt, articulum constit.uit. Proinde hax duo prima credibilia sunt ub omnibus per se credenda, et distinguuntur a pr»eambulis fldei, v.g. ab existentia Dei auctoris naturae, quae sec. S. Thomam non creditur a fidelibus qni eam sciunt, cf. supra art. 4 et 5 et De Veritate, q. 14, a, 9, ad 8m.

Sic fides priorum Patrum fuit substantialiter eadem ac fides posteriorum, scil. fides supernaturalis cum eodem objecto formali primario (vita Dei iutima), et eodem motivo formali (auctoritas Dei revelantis) .

Manifestum est enim ex Vet. Testamenti quod Deus quem crediderunt antiqui ante Christum, non erat solum Deus auctor naturiB, Primus motor, Actus purus naturaliter cognitus ab Aristotele, sed erat Deus auctor gratue, qui vocabatur « Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jaeob », qui scil. supernaturaliter seipsum revelavit patriarcbis. Item in Psalmis saspe dicitur (Ps. xlv, 2) : « Deus salularis noster, Deus vivus », « Deus noster refugium et virtus ». Item (Ps. Lxxxvm, 27) : « Pater meus es tu: Deus meus et susceptor salutis meai ». Agitur de Deo auctore salutis, de Deo non solum sub ratione Entis primi, sed sub ratione intima et eminentissima Deitatis prout communicavit nobis gratiam qua; est participatio ipsius Deitatis. Unde S. Thomas dicit, II'- II", q. 174, a. C: « Revelatio prophetica in quantum ordinatur ad fidem Deitatis, crevit sec. tres temporum

DE OBJECTO PIDEI EJUSQUB MOTIVO distinctiones, scil. ante legem, sub lege et sub gratia ». Unde damnata est hsec propositio laxistarum : « Fides late dicta ex testimonio creaturarum similive motivo sufficit ad justificationem » (Denz., 1173).

Confirmatio. — Articuli fidei sunt quid principale in doctrina fidei, sicut prima rationis principia pro ratione natorali. Atqui omnia rationis principia reducnntur ad hoc : « Impossibile est simul affirmare et negare » ut patet ex IV Met. et qufedam principia (v.g. causalitatis efficientis et finalitatis) implicite continentur in aiiis (scil. in hoc principio: nihil est sine. ratione essendi, vel intrinseca, vel extrinseca). Ergo pariter tota doctrina fidei quoad substan. tiam continetur in duobus primis credibilibus.

Notandum est ex ista confirmatione contenta in corpore articuli, quod S. Thomas expresse dicit : « omnia principia redncuutur ad hoc sicut ad primum : Impossibile est simul affirmare et negare », ut patet per Aristot. 1. IV Met. Ergo sec. S. Thomam principia qu® sunt infra principium contradictionis, ut principia causalitatis, finalitatis demoustrari possunt indirecte, scil. per reductionem ad absurdum. Ideoque pro S. Doctore « ens contingens non causatum » est non solum quid inintelligibile, sed quid absurdum; hoc est contra id quod dicet Kantius, sec. quem ex negatione principii causalitatis sequitur inintelligibilitas, non absurditas. Respondemus: i!lud sohim est absolute inintelligibile quod repugnat enti, quod est objectum iutellectus ; et « ens contingens incausatum » esset simul o se, ut incausatum, et non a se, ut contingens.

In principio contradictionis recte intellecto est substantia scien- Usb implicite contenta, item in duobus primiscredibilibus: Deus est et remunerator est est substantia fidei, quam primi fidcles habuerunt. Sic statuitur 1" pars nostrce conclusionis : scil. doctrina fidei non crevit qnoad substantiam.

2» Pars est: Quanlum vero ad explicationcm crevit numerus articulorum fidei.

Prob. quia qusedam explicite cognita sunt a posterioribus, qua; a prioribus non cognoscebantur explicite. Unde Dominus dicit Moysi in 1. Exodi (vi, 2) : « Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob; et nomen meum Jalweh non indicavi eis » (Tex. Hebr.). Propter venerationem hebrcei non pronunciabant nomen sacrum Jaliveh, sed loco eius diccbaut Adonai, id est Dominus. Et revelatio liujusce nomiiiis Jahveh, seu Ego sum qui sum, constituit novam periodum in historia populi electi, tunc enim Dominns magis ac magis sese manifestat ut Dominus et Creator omnium. Postea autem David plenius cognoscens Messiam venturum dicit (Ps. cxvm, 100) : « Super senes intellexi ». Et denique S. Paulus loquens de mysterio Christi jam nati, dicit (ad Eplies., m, 5) : « In aliis generationibus non est agnitum filiis hominnm sicuti nunc est revelatum sanctis Apostolis eius et Prophetis ». Cf. II*-II", q. 174, a. 6: Utrum prophetia crevit per temporis processum. Ex his textibus a S. Thoma hic citatis clare apparet quod hic in corpore loquitur de tempore ante mortem Christi «t Apostolorum. Unde ha;c secunda pars eius conclusionis sic expri-

DE AUTICUI.IS FIDEI mi potest : Ante mortem Christi et Apostolorum eadem fulei doctrina magis ac magis explicite manifestata est pbr successivas Kevei.ationes.

Ad iy"'. Quoad cognitionein explicitam, in Vet. Testamento, « bona speranda distinctius cognoverunt qni fuerunt adventui Chrisii vkiniores ». Unde S. Paulus ad Hebr. (xi, 13), dicit de primis tidelibus, Abel, Henoch, Noe, etc. : « Juxta fideni defnncti sunt omnes isti, non acceptis promissionibus, sed o longe eas aspicientes et salutantes et confitentes, quia peregrini et hospites sunt super terram ».

Ad 2"m. Non fuit profectus in cognitione fidei ex parte Dei docentis, sed ex parte hominum fidelium, qui sunt discipuli Dei. Unde ad Galat., ni, 8. Paulus comparat statuni Veteris Testamenti pueriti».

Ad 31"™. Cum manifestatio Spiritus datur ad utilitatem communem, ut dicitur I ad Cor., xn : « Tantum ddbatur patribus, qui in Vet. Testamento erant institutores fidei, de cognitione fidei, quantum oportebat pro tempore illo, populo tradi vel nudc, vel in figura ».

lum Dubium: Quid sentiendum est de perfectione tidei antiquorum Patriarcharum et insigniorum Prophetariim? — Crediderunt mysteria fidei magis explicite quam alii fideles eiusdem temporis, sed impossibile est determinare cum certitudine extensionem eorum fidei explicitje. Si vero ut opinantur Augustinus et .8. Thomas, Moyses viderit Deum per essentiam, per modum transeuntis, altissimam cognitionem ipsius Trinitatis habuit. Unde S. Thomas docet (1111°, q. 174, a. 4) : quod Moyses fuit excellentior omnibus prophetis, sec. illud Deuteron., c. ult. : « Non surrexit Propheta ultra in Israel, sicut Moyses ». Et ibidem S. Thomas dicit ad lm : « Visio Moysis fuit excellentior (quam coguitio Davidis) quantum ad cognitionem divinitatis, sed Da/oid plenius cogiwvit et expressit mysteria Incarnationis Christi». Et ibid. ad 3um S. Tliomas explicat verbura Domini (Matth., xi, 11): « inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista», dicens : «Joannes Baptista pertinet ad Novum Testamentum cuius ministri pneferuntur etiam ij>si Moysi », quasi magis revelata speculantes, ut habetur II Gor, (m, 18) : « Nos vero revelata facie gloriam Dei speculantes, in imaginem transformamur, a claritate in claritatem, tanquam a Doniini Spiritu », scil. quia per Christum data est plenitudo revelationis sec. illud Hebr. (i, 1) : « Multifaciam multisque modis olim Deus loquens Patribus in prophetis, uovissime diebus istis locutus est nobis in Filio, quem constituit hajredcm universorum, per quem fccit et sajcula... ».

Si vero ponitur qusestio de fide Adae, cf. infra q. 5, a. 1

2um Dubium: Quomodo post mortem Christi et Apostolorum quoad explicationem erevit numerus articulorum fideif

DE OBJBCTO PIDEI EJUSQUE MOTIVO

De hoc agitur in resp. ad i"™ in quo dicitur, ex S. Paulo ad G-alat., iv, quod tempus Christi et Apostolorura fuit « tempus plenitudinis » in quo scil. data est plenitndo revelationis comraunis, seu publicaa. TJnde secunda conclusio formulanda est : Post mortem Christi et Apostolorum crevit quoad explicationem numerus articulorum fidei, non per novas revelationes sed per EcclesUc propositiones magis ac magis explicitas veritatum jam simpliciter re-velatarum quamvis quandoque in confuso (cf. De Revelatione, 1» ed., L 185, 3" ed., p. 82-86).

Prob. 1- auctoritate Conc. Vaticani (Dbnz., 1800): «Neque enim fidei doctrina, quam Deus revelavit, velut philosophicum inventum proposita est humanis ingenm perficienda, sed tanqnam divinum depositum Christi Sponsso tradita, fideliter custodienda et infallibiliter declaranda. Hinc sacrorum quoque dogmatum is sensns perpetuo est retinendus, quem semel declaravit sancta mater Ecclesia, nec unquam ab eo sensu altioris intelligentue specie et nomine recedendum. « Crescat igitur... et multum vehementerque proficiat, tam singulorum quam omnium, tam unius hominis quam totius Ecclesias, aetatum ac sasculorum gradibus, intelligentia, scientia, sapientia: sed in suo dumtaxat genere, in eodem scilicet dogmate, eodem sensu eademque sententia » '.

2° Prob. ratione theologica data ab ipeo Concilio, ibid. H<cc ratio ad tria pnncta reducitur, scil. : 1° quia revelatio communis post mortem Christi et Apostolorum est completa, habetur divinum depositum revelationis EcclesUe traditum; 2° fidei doctrina non est velut inventum philosophicum humanis ingeniie perficienda; 3° sed solum infaUibiliter per Ecclesiam declaranda.

I""' Punctum explicite habetur ex damnatione hujusce propositionis modernistarum a Pio X (Df.nz., 2021) : « Bevelatio objectum fidei catholiciB constitnens non fnit cum Apostolis completa». Oppositum jam in Conc. Vatic. (Denz., 1787) declaratum est, scil. : « Hasc porro supernaturalis revelatio... continetur libris scriptis et sine scripto traditionibus, quse ipsius Christi ore ab Apostolis accept», aut ab ipsis Apostolis Spiritu Sancto dictante, quasi traditas, ad nos usque pervenerunt » Trid. (Denz., 783). Et communiter docetur quod rcvelationes privatie non pertinent od infallibilem doctrinam Ecclesise.

2"m Punctum: Eomines non possunt suo ingenio perficere doctrinam. Hcclesia traditam; eam enim adulterarent aut cum ea elementa fallibilia miscerent : imo etiamsi conclusio theologica ex revelatis dcducta confirmatur infallibiliter ab Ecclesia in damnatione propositionis contradictorite, htec contradictoria damnatur ut erronea, non ut lueretica, et proinde conelusio theologica sic confirmata non pro-

" Cfr. Denz., 1818 : « Sl quis dlxerlt nerl posse. ut dogmatlbus ab Eccleslo proiiosltls nllquando sec. progressum sclentlie senxus tribnendus aihis ab eo, quem Intellexlt et mtclllglt Ecclesla, a. s. ». Cfr. Vacant. Etudes sur le Concile du Vatican, t. II, p. 281 ss. contrn Guenther.

DB PBOGRESSIVA INTELLIGENTIA DOOMATUM

S-t prle iTedenda est propter auctoritatem Dei revelantis. Hoc est mo- • i \ ii m quo constituitur credendum in se, scil. qnia est revelatum I Imm). Ergo fldei doctrina in se immutabilis est et non perficienda.

jf\mi Punetum est : Attamen quoad nos numerus credendorum poteat augeri prout doctrina revelata magis ac magis explicite proponitw per magisterium Ecclesiw; nam doctrina jam a Christo re- Fttiata non est credenda quoad nos, nisi dum suflicienter proponitur |t l lcclesia. Ecclesia autem veritates in S. Scriptura vel Traditione OOntentas magis ac magis explicat, proponit sec. magisterium ordiimrinm et postea solemni judicio, ideoque de uno et eodem dogmate pOMBnnt esse plures formulaa magis ac magis explicitss. Sic Ecclesia nove nom ?>ot:o proponit, v.g. primo dictum est: Verbum caro factum ""i , postea Verbum Deo Patri consubstantiale homo factum, contra Arium et Apollinarem.

Confirmatur. — Ita in ordine naturali, prima rationis principia iimgis explicite proponuntur a philosophia quam a ratione naturali, ltcm definitiones reales per genus et difEerentiam sunt magis expli- Oita quam definitiones noniinales et vulgares, v.g. definitio thomi- Ntica libertatis est magis explicita quam vulgaris definitio, sed non pilinm rem exprimit. Et siepe major labor requiritur ad « venationem liome definitionis », ut aiebat Aristoteles (Post Anal., 1. II, comm. 8. Th., lect. 14-20) quam ad deducendas proprietates ex explicita deli nitione. V.g. molinistas nondum consentiunt cum thomistis quoad duiinitionem explicitam libertatis humanaa.

Itaque, per propositiones magis ac magis explicitas Ecclesiaj, crescit intelligentia rerum fidei, pro tota Ecclesia, cum Spiritus Baneti assistentia s-inc nova Revelatione. (Cf. de Gboot, Tractatum lk: Ecolesia-, 1906, p. 309, 373 ss., 780; Vacant, Btudes sur le Concile ttu Vatican, t. II, !

3""> Dublum: An semper eodem modo fiat luec rue fideit — ■ Eespondetur negative; lit enim tripli( tur aut de dogmatibus principalibus aut de divm obiter aut in praxi tautum revelata sunt.

1° Pro dogmatibus principalibus jam ab initio EcclesUe explicite oreditis et fonnulatis modo populari, haac explicatio fit per scientilicam propositionem ejusdem dogmatis : v.g. mysterium Trinitatis inimo cognoscitur in formula baptismi, postea definita est consubstantialitas personarum divinarum contra Arianismum et Maledouianismum.

2° Pro dogmatibus secundariis non nisi implieite in fontibus revelationis contentis, progressus fit per explicitam propositionem, v.g. dogma Immaculatas Conceptionis B. Marise V. erat ab initio implic.ite creditum secundum hasc verba : « Ave Maria gratia plena » ; postea Ecclesia definivit luec verba. esse sine rectritione intelligeuda, scil. : anima B. M. V. nunquam fuit sub peccato, et sine labe origiuali concepta est Mater Dei. — Sed fideles qui olim negaverunt im-

DE OBJECTO FIDEI EJ0SQTJB MOTIVO maculatam conceptionem nesciebant se hanc veritatem actu implicite credere. Hsec negatio non procedebat ab eornm fide, sed ab eornm ratione errante.

3° JCa qua: obiter aut in praxi tantum ab initio Ecclesia; edocta fuerunt postea magis diserte, ex professo et eerto propouuntur : v.g. validitas baptismi ab hrereticis collati. Multa circa sacramenta revelata sunt, non in aliqua propositione, sed in praxi, in administratione scil. sacramentorum, et postea explicite consideratur quid requiritur ad validitatem sacrameuti ex parte materue, formse, ininistri, subjecti, et sic multas propositiones confici possunt, quie uon sunt couclusiones theologicse per modum illationis, sed simplex explieatio eorum quse in praxi erant ab initio implicite credita.

4um Dublum": Qwsnam sunt cawxs hujusce progressus vntelligentiw dcgmatumt

Respondetur: Causa principalis est iuvisibilis assistentia Spiritus Sancti. Caus» secundarife sunt investigatio studiosa theologorum, fidelium devotio. Occasiones sunt plures, v.g. hasreses damnandffi, profectus scientiarum ordinis naturalis, prajsertim philosophiae.

B"m Dubiutn : An Ecclesia possit definire tanquam dogma conclusionem theologicam (cf. De Revelatione, P. I, 18, 20, 189 sq.). Respondetur: Plures distinctiones sunt faciend®:

Veritas asquivalenter reve- \ lata.

V.g. Christus est verus liomo, habuit animam rationalem. Conclusio partieularis explicativum, scil. per simplicem explicationem veritatis fidei

Conclusio theologica per discursum universali revelata, ut

objeotive illativum vi connexionis inter proprietatem et essentiam, cffectum et pars in toto, vel ut siu gulare in universali. V.g. Abraham contraxit peccatum originale.

i Convlusio ex duobus pramissis ftdei est specificative revelata.

SConelusio ex una prwmissa fidei et altera naturali est solum virtualiter connexwe revelata.

definiri potest.

definiri I non potest sedeius ne- ' gatio infal- ' libiliter l damnari potest ut i erronea.

AN CONCLUSIO.NES THBOW)GIC3S SINT DEFINIBII.BS exnl,WCltniUS eXp!icat;,D8 non affert notionem proprie novam, sed 21 ua ^ Z, "UnJeCtUm -rel Prsedicatum Propositionis reveiato 3» ^nLtdeunnum:^' " ^ ™ Ut defi'

Der 5"8!0110 ouod eoi>clu8io proprie dicta habetur mJ Tl T ob}ectwe et non solum subjeetwe UlatVvum

Mam s*pe fiunt discursus subjective illativi ad ostendendum q od u allfhZntP ° *qU,valeuter continetur in deposito revelatSs'" g wfallih,htatem Summi Pontificis ex cathedra loquentis in verbis

FcZl Petl'Um: '<TU 68 Petrus et suPer "anc Vram «dincabo Eccles,am meam, et port» inferni nou pravalebunt ».

tionim18!"1'8?8 ob)ective #***>«* non pervenit ad majorem explica- velatl Z,TZT^tlB' !ei °* °liam VeHtatem «tapHciter non reft'"t "m reve ato Ventate connexam, quamvis forte de eadem re ut res est, non ut objectum est.

r\tJtiSP; °frtUm CSt qU0d Ecdesia potest definire ut dogma velSvum ' rCTeIataT0Ua> «btinetur per discursum non wrtZTiiZ?^™**™"' °Uia h33C P«>P<witio est a^quivalenter levelata alns terminis, seu formaliter revelata, v.g revelatum est ritur anT„,eSSerrUT- ^™' Atqui ad veram'humanitatm7eqUi l En?° °h"8tU8 habuit animain rationalem^ ut homiuks M AP0lhllarem- Ani">a rationali est de definiti^e versfli nf™!68' °UOd, ProP°siti0™* particulares inclusse in unirZcffZ Z TT reV6 ata SUnt de flde> V-S- «Abraham contraxit P^vU,m,nt ^ ' COntmetur sub ilIa S^waJi: « Omues i„ Adam peccaverunt ». Ita communiter theologi, quia ntec pronositio narri cularis est revelata formaliter-implicite. P">pos,tio parti- dub ^iv^^T rtUm,' Ut ostendunt Salmanticeuses (Deme,6isp. I, deductl',; ^ conclusu> theologiea per discursum illativum ah«rt»^i« prvnnssis fidei, sit specifieatwe de fide (scil

TffXr Zla nt* 6t 6St ffiquivaJen^ revelata, quia

X t„r , ' 6t n,eXUS lnter P'-*dicatum et subject, m aflirman potest propter revelationem formalem.

sa5Do4damen»Um,,te'l,aUOa Eccl68ia p0test W««<W«*er damnare, et ? J , °"Sm negationem conclusionis theologic quae

Stionate n^'0 ^ °-d deVolAt™ fidei custodieudum, medio pro poitionato, nam error ,n conclusionihus virtualiter connexive reve- tt LPC ',L83miSSaS afCit' °bsCUrat et infirn,at ostenditur in tr. De hoclesia, v.g apud De Gboot, Summade Eoelesia, 1906, n 312 H* conclusiones v.rtualiter connexive revelata», quarum negat o . ut erronea damnari potest ab Ecclesia, voeantur a S Thoma ?ea n,,£ xndarecte ad fidem pcrtinent (P, q. 32, a. 4 : II-.II-T 11 a • f

XiUtfidPe1e diCU 6S earUm negati°ne indirCC^ ^itu^negatfo t dainnareA?,tVlr°aE0CCleSia ^0?8? ,f^U 8oIum sic infallibUiter aliqnid camnare ut erroneum, sed infallibiliter definire ut dogma conclu-

DE OBJKCTO FIDEI EJUSQUE MOTIVO sionem theologicam qu® est solum virtuaUter revelata, ut proprietas in essentia, vel effectus in causa, et qute habetur per discursum objective illativum.

Resp. Disputatur inter theologos.

1° Vasquez, Suarez, Lugo respondent affirmative. 2° Plerique thomistffl et multi theologi omnium scholarum negant. 3° Kecenter P. Marin Sola 1 respondet afflrmative si propositio est de ipso Deo, quia inquit, est eadem realitas divina ac in prcemissa fidei, et connexio est metaphysica ; et respondet negatlve si agitur de creaturis, in quibus proprietas realiter distinguitur ab essentia, ita ut connexio sit physica et non metaphysica.

Pro communiori sententia thomistarum, quam amplector cum P. Schultes *, P. Hugon, principalia argumenta sunt sequentia, cf. apud thomistas qui eam defendunt, scil. Salmanticenses, De Fide, disp. I, dub. IV, n. 124, qui citant pro eadem sententia prseclaros thomistas Capreolum, Cajetanum, Bannez, Joannem a S. Thoma, qui expresse hoc afflrmat initio I" P. ubi tractat de ipsa theologia ut a fide distincta ex suo motivo formali, quod est revelatio virtualis et non formalis.

Ratio fundamentalis est : quod in isto discursu objective illativo prtemissa naturaliter nota affert proprie novam notionem et non eolura explicationem subjecti auL prajdicati propositlonis simpliciter revelafce. Ideoque nexus inter subjectum et prsedicatum in conclusione non habetur formaliter et unice vi luminis revelationis formalis, sed vi luminis revelationis virtualis, quod est motivum formale theologi» non fidei.

Hoc verificatur prxesertim si major sit naturalis, minor vero de fide, quia in majori exprimitur principium, seu connexio inter proprietatem et essentiam, vel inter effectum proprium et causam ejus.

V.g. « Omne ens intelligens est liberum. Atqui Deus est intelligens. Ergo Deus est liber ». — Supposito quod major hujusce discursus esset sola ratione cognita, conclusio esset solum virtuaiiter connexive revelata; tuuc esset de eadem re divina quidem, sed de alia veritate quia veruin est formaliter in intellectu. Et hsec est responsio principalis ad adversarios, et etiam ad P. Marin Sola.

Hsec igitur propositio virtualiter reveluta et cognita per discursum objective illativum, non est simpliciter revelata, sed solum sec. quid revelata, scil. in oausa, scil. ut proprietas non in se, sed in essentia, vel ut effectus non in se simpliciter, sed in causa. Ita ante creationem creatura» non existebant simpliciter, sed solum in causa prima. Item antequam S. Thomas deduceret multas conclusiones ex principiis Aristotelis, non erant simpliciter manifestse, sed solum in sua causa virtualiter, nec potest dici quod Aristoteles eas docnit simpliciter.

1 In suo rceentl opere L'Bvolution homotjene du dogme catholique, 1924 (triiduit de 1'espagnol), cap. I et II.

AN CONCLOSIONES THEOL0GIC2E SINT DEFINIBILES 93

Ideoque has propositiones, si non sunt aliunde revelat® aequinilruler in S. Scriptura vel in Traditione, non possunt definiri ab BCOlesia, sed Ecclesia potest solum earum negationem infallibiliter tamnare ut erroneam, v.g. quod Christus non habuerit in terra pnetn Htieutiam acquisitam et visionem beatificam, scientiam infusam, iuI modum angelorum. Hoc nequit definiri, etsi necessario deduiwetur.

liiEc conclusio sic exprimi potest:

explicite: definiri potest.

nt pars in toto, implicite: definiri potest

Hcvelatum formaliter virtualiter seu sec. quid in causa, et cognitum per discursum objective illativum saltem | ex una prasmissa | naturali singulare in universali, in praxi, obiter et multa de sacramentis.

de Deo de creaturis

Notandum quod totum actuale non potest existere sine suis partibus actualibus, v.g. homo sine corpore et anima; e contrario cansa potest existere sine effectu suo deinde producendo; et essentia v.g. Iioininis potest etiam explicite concipi antequam deducatnr illative talis vel talis proprietas ejus.

P. Marin Sola vult quod revelatum virtualiter de Deo sit simplioiter wnplicite revelatum, quia est eadem realitas divma. Kespondemus : sed non est eadem veritas, nam veritas est formaliter in intellectu, et veritas revelata est veritas manifestata intellectui liuinano, alioquin omnes conclusiones tractatus de Deo uno et Trino qute sunt metaphysice deduct», essent eadem veritas, et omnes possent deiiniri ut dogma. Revera quajdam ex liis veritatibus sunt simpliciter revclatae, aliaa simpliciter deductae de eadem re ut res est, uon ut objectum est «. Juxta uos, Ecclesia si hoc faceret, diceret

■ Nam de eadem re dMsina qua? est una et cadem ut res est, possunt esse diversa objecta formalia, non solum diversorum actuum sed dlversarum sclentlarum, scll. theologlae natnralis, theologisj eacras, supra quas est fides, et ultius vlsio beatlflca. Hl omnes habltus simt de eadem re divnia ut res eet, uon ut objectum est, ut sajpe alt Cajetanus. Objectum enlm fonnale quod oonstitultnr ab objccto formaU quo, sleut lux facit colores esse visiblles in actu; ita per motivum formale dlstmguuutur theologia nuturalls, saeru thcologia, fldes et visio beatiflca.

Cf. Revue des Sotences Phil. et Thtol., juliiet 1925. P. Schultes, Bclairoissemenls sur VAvolution du dogme, p. 209. Cf. nostmm Do Deo uno, p. 43-44, ct p. 45-49.

Nequo sufficlt quod conclusio sit metaphysice et non solum physice dedncta

94 DE OBJECTO PIDEI EJCSQUE MOTIVO quid non omnino vemm, proponeret ut simpliciter revelatum a Deo (et ab omnibus credendum propter auctoritatem Dei revelantis) aliquid non simpliciter revelatum, sed simpliciter deductnm ex revelata veritate, scil. ut proprietas in essentia, vel ut effectus in causa.

Concederem tamen quod si in prtedicto discursu illativo major sit de fide et minor naturalis, tunc srepe discursus reduci potest ad explicationem majoris prout minor explicat prtedicatum majoris, aut illud attribuit alicui individuo. V.g. : Christus constituit Petrum ut indeficiens fundamentum Ecclesias docentis. Atqui indeficiens fundamentum Ecclesi» docentis debet esse infallibile. Ergo Christus dedit Petro infallibilitatem ad doctrinam salutis tradendam.

Brevius : Id quod est solum cnm revelatis connexum, nequit dici simplicitcr et proprie revelatum, sed distinguitur u revelato.

lam Confirmatur. — Alioquin Ecclcsia uon solum infallibiliter custodiret et explicaret depositum fldei, sed perficeret doctrinam fidei, conderet nova dogmata, nam per definitionem faceret de fide id quod autea non erat objectum Udei divinte.

Sacra Theologia quas est habitus acquisitns ex studio humano, est vaide infra fidem infusam.

2"™ Confirmatur. — Bi prima conclusio virtualiter revelata posset definiri, ita etiam secuuda ex illa dedncta, et centesvma, mediantibus aliis obtenta, et sic semper, et tota Summa theologica quamdiu syllogismus esset necessarius et metaphysice certus.

Corollarium. — Attente distinguenda est propositio formaliter implicite revelata, a propositione virtualiter revelata et cognita per discursum objective illativum. Sed saspe magnus labor plurium sieculorum requiritur ad transitum de notione confusa, v.g. grati» efficaci8 aut libertatis, ad notionem explicitam eiusdem rei. Jam gratia intrinsece eflicax videtur exprimi in his verbiB S. Scripturas : 0 Deus operatur in nobis veile et perficere » (Phil., n, 13) ; « Quid habes quod non accepisti » (I Cor., rv, 7) ; « Cor regis in manu Dei et quocumque voluerit inclinabit illud » (Prov., xxi, 1). Sed subjective multi requiruntur discursus ad ostendendum quod aliquid est mquivalenter revelatum, et quod aliqua definitio (v.g. libertatis) est bona, sec. leges venationis quibus fit transitus a definitione nominali ad realem. (cf. infra in hoc tractatu q. 2, a. 6).

Oubium penultimum. (cf. De Revelatione, I, p. 189; 4* ed. p. 178). Dum dicitur iu nostro articulo : duo prima credibilia continent implicite alia posterius revelanda, adverbium implicite snmitur ne

ex revelatls, ut slt certa ccrtitudlne tftVtaa, nam eertltudo metaphyBica est Infra certltudlnem supernaturalem fldei, nec propositlo Eecleatae pertlnct ad motlvuni. lormale fldel; nec doctrina fldel augetur aieut philosophicum inventum. S. Augustinus et S. Thomas perfecerunt theologiam, non vero fldem ipsam. Prolungnretur revelutio, nunc autem est clnusa.

AN CONCLUSIONES THEOLOOICJt SINT DEFINIBILES 95 iu eodem sensu ac dum dicitur: doctrina Christi et Apostolorum continet implicite omnia dogmata posterius defiuienda ab Ecclesia.

Resp. non, sed eBt duplex explicatio seu explicitatio. Etenini ]Uit in ordiue cognitionis naturalis duplex est: scil. 1° Notio entis actu implicite continet alias notiones philosophicas quas exprimunt iuodalitates eiitis, nam ista> modalitates non sunt extra ens, esseut nildL E contrario notio alicujus generis, v.g. animalitatis non conlinet nisi virtualiter diffeventias specificas, qiu» sunt extrinsecas; v.g. rationabilitas est differcntia extrinseca animalitatis, dum substantialitas non est differentia extrinseca entis.

2° Una et eadem notio, v.g. libertatis prius cognoscitur confuse, postea vero distincte. In hoc invenitur melior analogia progressus dogmatici quam analogia germinis, quia. ad coguitionem pertinet.

Ita est in ordine fidei, scil. est duplex explicatio : 1° Deitas et 1'iovidentia supernaturalis quas sunt duo prima credibilia, actu implicite continent mysteria supernaturalia posterius revelanda, scil. Trinitatem, Incarnationem, Redemptionem. Hsec enim mysteria non sunt extra Deitatem; nec extra Providentiam supernaturalem, sicut modalitates entis non sunt extra ens. Sic aute mortem Christi et Apostolorum transitus ab isto unplicito ad explicitum fiebat per novas revelationee.

2° Una et eadem notio prius cognoscitur confuse, postea vero distincte. Item post Christum v.g. Incarnatio Verbi prius cognoscitur conf use et postea distincte sec. formulam consubstantialitatis ; vei plenitudo gratise B. M. V. prius coguoscitur confuse, et postea distincte sec. formulam inimaculat» conceptionis. Item per plures propositiones explicatur aliquod factum complexum, ut administratio sacramentorum a Christo institutorum.

Unde ante Christum et post Christum est solum explicitatio duorum pi-imorum credibUium, sed non eodem modo: ante Christum, per novas reveUitiones ; post mortem Christi et Apostolorum, sine nova revelatione, per novas declarationes EcclesUe.

Ultimum dublum. — Apostoli die Pentecostes aut saltem ante suam mortem cognoveruntne explicite, non solum duodecim articulos fidei in Symbolo fidei contentos, sed omnes propositiortes fidei posterius definiendas per Ecclesiam.

1" Certum est quod Apostoli cognove-runt veritates qutB sunt explicite in deposito revelationis, scil. in Sacra Scriptura et in Traditioue.

IIoc constat ex variis iocis 8. Scriptura) in quibus dieitur Apostolos dedisse mundo integritatem revelationis, qtue post mortem

DE OBJECTO TIDBI EJCSQUE MOTIVO

Joannis est compieta (cf . I Gor., xn, 28 [cf. Commeut. 8. Thom» et Tabulam auream operum ejus, a<J verbum : Apostoli, n. 3] Hebr., vn, 11 sq. ; xn, 27 sq. ; Rom., vm, 2-3; Oal., rv, 4; Ephes., i, 8, 10 [cf. Comment. S. Thomas] ; II Gor., m, 11 ; Joan., xiv, 26 ; xv, 15 ; xvi, 13 ; II Tim., i, 13, 14; ni, 10, 14; Rom., xv, 12; Ephes., n, 20; Goloss., II, 7 ; Jud., m, 4).

Item Conc. Trid. et Conc. Vaticanum dicunt revelationem contineri ia S. Scriptura et in Traditionibus ab Apostolis acceptis. Et die Pentecostes veriflcata est in eis prophetia Christi relata apud Joan. (xvi, 12) : « Adhnc multa habeo vobis dicere; sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vob omnem veritatem ». Die enim Peutecostes, sicut Apostoli acceperunt donum linguarum, ita etiam gratias gratis datas ad docendnm, qua? vocantur a S. Paulo (I Cor., xn, 8) : fides, sermo sapientue et sermo scientice. (cf. S. Thomam, P-II", q. 111, a. 4).

2° Probabiliw tamen non ipso die Pentecostes oognoverunt omnes veritates qtue sunt explicite in deposito revelationie , sed tempore sequenti etiam plures ex illis veritatibus eis manifestataj sunt. Sic post Pentecosten S. Petrus visione didicit vocationem Qentium ad baptismum (Aclibus Apost., x, 10-34). Item S. Joannes probabilius solum post Pentecosten cognovit ea quas in Apocalypsi scripsit.

3° Temerarium esset existimare oognitionem infusam Apostolorum injvriorem fuisse scientia acguisita Patrum et theologorum (cf. S. Th. in Epist. ad Ephes., i, 8). Cognoverunt in luee eminentissima ipsa principia doctrinm Christiante , ut ex eorum Epistolis constat, et de his principiis vividam et in sua simplicitate altissimam contemplationem habuerunt. Cognoverunt Jesnm de visu, conversatione quotidiana melius quam critici hodierni, sicut familiares Napoleonis eum vivide cognoverunt, melius quam eruditi qui nunc memorias eius temporis perlegunt. Hoc explicatur prtesertim ex eo quod magni contemplativi, ut S. Joannes a Cruce, habent de mysteriis fidei altiorem cognitioncm in confuso, quam multi theologi qui ex memoria retiuent omnes propositiones damnatas circa hoc mysterium.

Facillimum est quidem legere apud Denzinger omnes propositiones deGnitas et errores damnatos circa Incarnationem et Redemptiouem, sic habetur perfecte cognitio littera: doctrinse catholicae, sed sic legendo materialiter Denzinger non habetur spiritus hujusce doctrin», ad hoc requiritur fides donis illustrata, ut fuit v.g. in S. Joanne a Cruce, in S. Catharina Senensi, et a fortiori, in altiori gradu in Apostolis prtesertim in S. Petro, in S. Paulo, in S. Joanne.

Ex eorum doctrina procedit tota theologia tanquam ex fonte altissimo descendunt llumina.

Sic legitur in vita S. Thonue, quod pluries S. Paulus ei apparuit nocte ad explicandos textus diffieillimos epistolarum suarum. Contemplatio simplex sa>pe est raulto ditior quam discursus valde complexus de eadem re; contemplatio infusa eo altior est quo simplicior, sic appropinquat ad contemplationem coelestem.

DE FIDE APOSTOLOttUM

4" Attamen sec. Suarezium ', Lugonem Franzelin forte Deus non manifestavit Apostolis contingentes applicationes principiorum Udei ulteriu8 ab Ecclesia declarandas in decursu temporum. Alii teuent quod Apostoli per scientiam infusam modo altiori sine discursu otiam has applicationes cognoverunt (cf. Cajet. et Joannem a S. Thoma * ; cf . in opere M6langes thomistes, 1923, art. P. Lemonnyer : Les Apdtres oomme Docteurs de la foi d'apris 8. Thomas). S. Thomaa dicit Apostolos fuisse doctrina superiores Moyse, et sancto Joanne Baptista, superiores omnibus christianis et veniunt statim post Christum 4 et B. M. V., tanquam Ecolesiai fundamenta, primatum tenent quoad fidem, spcm, caritatem et charismata seu gratias gratiB datas, donum linguarum, sermonem sapientiffi, scientu», prophetiam, etc. (cf. S. Thomam, in Ep. I Cor., xn, 28, lect. 3, et in Ep. ad Rom., vra, lect. 5).

□ e fide Sancti Joseph et vita ejus abscondita.

Quoad fidem et emimentiam sanctitatis Sancti Joseph, cf. articulum S. Joseph in Diet. de Thtol. Catholique.

In variis documentis ibid. citatis, prajsertim in Encyclica Leonis XIII, Quam pluries, 5 august. 1889, dicitur, quod sine dubio Sanctus Joseph ut sponsus B. Maria> V. plus quam omnes alii sancti i De Fide, dlsp. II, sect. 6, n. 18.

« Cf . Gajetanum In nostro art. 7 et Joannem a- S. Thoma, De Fide, dlsp. VI, w. 2, n. 20, qul tenent qaod Apostoll habuerunt scientiam lnfusnm emlnentlsslmam de rebus fldei. Joannes a S. Th. ait: o Caeterum ego existlnio quod Apostoli cognoverunt, per cognitlonem lnfusam, veritates quae modo tbeologl per dlscursum sunt assecuti, pertinentes ad declaratlonem mysteriorum tidel, et loquor de verltatibus, non de opinionlbus, qulbus falsuro subesse potest ».

Antiqul distlngoebant tres motus contemplatlouls : 1° motum reclum, oniDlno «llrectom, v.g. slcut «d aseensionem montls; 2» motum obliquum, in foruia ipira, slcut ad commodiorem aseensionem ejusdem moutis; 3° motum circularem, quasi in culmine montls aut sicut aqulla volans clrculariter in magna altltudlne super montem, cf. II»-II", q. 180, a. 6.

Cognitlo infusa Apoatolorum pnesertlm S. Joannis et S. Paull est contemplaXio circularis, et se habet ad theologiam acqulsitam, sicut motus clrcularis ad motum obllquum, aut slcut clrculus ad polygonum in eo iDScriptum. Pollgonus cujus latera semper multlpllcantur nunquam flt circulus, nec ad ejus sunpllcitatem attingcre potcat. Contemplatlo circnlnri9 est multo altior quam theologia acquisita. Ideoque non confundenda est ha?c alta coutemplatio infusa (|uodammodo confusa, cum quadam doctrlna communi omnium scholastlcoruni» qua; conservaret solum mlnimum servatum a, nomlnallstis, v.g. ab Occara. Hoc non esset circulus, sed accederet ad quid inflmnm et nulllus valorls. B contra liaw sclentla Apostoloruni citatur ut miraculum ordlnis lntellectualls a S. Thoina I Contra Gentes, c. 6, par. 1.

» Bxpositlo super Mattheum, III, clrca medium.

7 — G*SlllC.0U-LAO8ABOE - Dc vlriuiibus Ineoloalcu.

DE OBJECTO FIDEI EJCJSQUE MOTIVO appropinquavit ad supereminentem sanctitatem qua B. Maxia V. omnes alios sanctos superat.

Hoc verum eet preesertim de gratia sanctificante et de caritate S. Joseph, sed ut ostendit S. Thomas, I*-II", q. 66 : omnes virtutea prsesertim infus», ut proprietates gratiae sanctificantis, snnt aequales proportionaliter in eodem justo, ac, secundum verba S. Thoma!, « «qualiter cre6cunt in homine, sicut digiti manus ». Sunt enim partes seu functiones eiusdem organismi spiritualis, ad quem pertinent etiam septem dona cum caritate connexa.

Proinde Sanctus Joseph habuit in terris fidem vivam proportionatam sute caritati, item dona intellectus et sapientUe in gradu proportionato, proinde altissimam contemplationem quamvis eimplicissimam prsesertim mysterii Incarnationis. (cf. Bossuet, Panegyr. de 8. Joseph) '.

In hoe superavit etiam Apostolos in vita sua abscondita. Attamen non habuit speciales gratia-s quas aceepit v.g. S. Joannes Ev. ad scribendam Apocalypsim et probabiliter nnuquam habuit in via visionem beatam etiamsi S. Paulus eam cxtraordinarie babuerit, per modum transeuntis, ut doctor gratise. De hoc tamen parum loquitur S. Thomas, quia medio sevo cultns S. Joseph nondum erat ita diffusus sicut nunc.

Missio secreta S. Josepli superabat etiam migsionem Apostolo rum et requirebat majorem gratiam, ut ostenditur a Suarezio in III"™, q. 29, a. 8, sect. 1, quia h®c missio non solum pertinebat ad ordinem gratia?, sed relationem habebat ad ordinem hypostaticum.

TJnde Suarez dicebat : est igitur saltem pia opinio theologice probabilis quod Sanctns Joseph post B. Maria V. est primus omnium sanctorum, in gratia et in gloria. Ita etiam Gerson, S. Bernardinus Senensis, et a sseculo xiv hajc sententia fit communis, invenitur apud S. Theresiam, S. Franciscum Salesium, S. Alphonsnm ; et sanctionem accepit in Encyel. Quam pluries Leonis XIII.

Sic Iubc senteutia magis ac magis fit nunc doctrina communiter recepta in Ecclesia, (DUst. Theol., art. cit., col. 1516).

Thesis scribenda est de S. Joseph :

1° De eius missioue specialissima, nnica.

2° De eins supereminenti sanctitate.

3" De eius patrocinio in Ecclesia universali.

4° De cultu eius, prout superat cnltuin aliorum sanctorum.

i Cf . Bossuet : « Lea ApOtres ont recu Jesus pour lc manlfcster au monde, Salnt Joseph l'a recu pour le talre et pour le oacher » (Pan4gi/rlque de S. Joseph), cf. S. Franciseum Salesinm; Gcrson; Isidorum Isolanis O. P., Humma de donis S. Joscph, novu editio, Eomte, 1887 ; Ch. Sauve, Joseph intime; C. Lepicler, Traclntus de Sancto Joseph.

DE ENUMERATIO.NE AIITICULORU PIDDI

BS