Sectio 2, art. 7: UTRUM CONFESSIO FIDEI SIT NECESSAR IA (pars 2)

A*T VI. - UTRUM FIDES SIT UNA VIRTUS, SCIL. UNICUS HABITUS SPECIEI SPECI ALISSIM AE SEU ATOMAE, AN COLLECTIO PLURIUM HABITUUM.

Status quastlonls. — Videtur quod sit collectio plurium habituum : 1° Quia sapientia et scientia sunt duo habitus, scil. de seterniB et de temporalibus, atqui fides est de his objectis diversis, v.g. de Trinitate et de Christo, de moribus. 2° Fides antiquorum de Christo futuro non erat eadem ac nostra de Christo jam incarnato. Articulus iste tempore S. Thomie ponebatur prsesertim forte propter lumc difflcultatem.

Conoluslo Fides tam objective, quam subjective considerata est habitus unm specie, licet sit differens numero in diversis fidelibus. Probatur per partes:

1° Objective est una fides, propter et unitatem objecti formalis auod scil Veritas prima in essendo, et unitatem objecti formalis quo, seu motivi quo omnia revelata credimus, scil. Veritas prima in dicendo seu auctoritas Dei revelantis. Sic dicitur (Ephes., iv 5): «Unus Dominus, una fides ». Sic habetur fundamentum umtaus Ecclesue.

2» Subjective, quia quilibet liabitus haiet speciem et ideo unitatem specificam' el objlcto formvli. Sed individuatur ex subjecto, sic multiplicatur in diversis fidelibus.

Ad r™"1 • Temporalia qute in fide proponuntur, non pertment ad objectum fidei, nisi in ordine ad aliquod setemum quod est \er.tas prima in essendo et in dicendo. « Ideo fides una est de temporalibus (v g de mysteriis prateritis vifce Christi) et de aeternis (v.g. de Trinitate). Secus autem est de sapientia et scientia, qu» considerant temporalia et asterna sec. proprias rationes utrorumque ». Nam sapientia est cognitio per altissimas causas, scientia autem per inferiores et proprias. Restat difflculta*: quomodo fides antiquorum de Christo venturo sit specie eadem ac nostra de Christo jam mcarnato?

AN PIDES SIT VIRTOS MULT.PLEX

Ad 2"™ respondetur: « Differentia prwteriti et futuri non con ilngit ex aliqua diversitate rei credihe seu mysterii, sed ex diversa luibitudine oredcntium ad unam rem creditam, sicut supra habitum » (I* II", q. 103, a. i; q. 107, a. 1 ad lm). In hoc ultimo loco dixerat: ii Unitas fidei utriusque Testamenti attestatur unitate finis. Dictum o«t enim supra quod objectum theologicarum virtutum est finis uli iniiis, sed tamen fides habet alium statum in veteri et in nova lege: nam quod illi credebant futurum, nos credimus factum ». Bemper tmnen remanet idem objectum formale quo et quod, quibus speoifioatitr fides. Hoc explicatur ex ID-II", q. 1, a. 2, variantur enwntiabilia de nativitate Christi ante et post, sed sunt drca idem mysterium tldei. Objectum autem fidei est veritas divina acceptata per modum i niintiabilis, variatur enuntiabile, sed non objectum formale primariiua.

Instantia: Sed est aliqua diversitas in ipsa re credita, ante et post Incarnationem. — Respondeo: EUec mutatio qute ad tempus per- I i net esset essentialis pro prophetia qu» est de f uturo ut sic, non pro Bdo antiquorum qua? cognoscebat futuram nativitatem relate ad iKiTiia, tanquam ab objectum formale quo et quod fidei. Cf. ea quse- H. Thomas dicit III Sent., dist. 24, a. 1, ad 3m: « Quamvis prophetia tt lides sint de eodem sicut de passione Christi, non tamen secunilum idem: quia fides formaliter respicit passionem ex parte illa, i|iia eubest aliquid atemum, scil. in quantum Detu est passus; hoc uutem quod temporale est respicit materialiter, sed prophetia e con- Irario ».

Sic prophctica cogmtio futuri contingentis est supernaturalis i/uoad modum tantum, sicut miraculum, nam futurum contingens lutet ratione contingentite suaa, et non ratione supernaturalitatis

Mune.

Per oppositum fides est supernaturalis quoad substantiam quia vei-satur Baltem primario circa objectum essentialiter supernaturale, Mc.il. circa vitam Dei intimam. Sic in Isaia fides erat altior quam prophetia.

Ain\ VII. — UTRUM FIDES SIT PRIMA INTER VIRTUTES.

status qusstionis. — Nostro tempore democratise non multum rniiHideratur hierarchia, nequidem hierarchia virtutum, et quidam videntur existimare quod omnes virtutes se habent quasi ex asquo, di iii unusquisque civis in democratia est sui dominus et quasi prinoapa, « le peuple souverain ». Unde hroc quiestio de hierarchia virlutum hodie pluribus videtur obsoleta, antiqua.

Attamen ex altera parte multi loquuntur hodie de primatu sive InteUectus, sive voluntatis, nec possuraus admittere quod omnes vir- (ules se habent quasi ex a?quo, nam omnia qua> a Deo facta sunt, ru.-ta sunt cum ordine et mensura, ordo autem est dispositio sec.

DE IPSA VIRTTJTE FIDEI prius et posterius relate ad aliquod principium, et sic omnis coordinatio supponit subordinationem

Ut dicit S. Thomas (I*-II", q. 1, a. 5), unius hominis non possunt esse plures flnes ultimi qnasi ex asquo, quia natura, ex hoc ipso quod est specificata, tendit ad unum, intellectus ad supremam veritatem cui ali® subordinantur , ct voluntas a4 supremum bonum. Item debet esse ordo inter facultates: voluntas et intellectus non sunt tcquales, ut dute guttae aquae, quia babent functiones diversas et subordinatas, sine liac subordinatione non esset unitas in vita hominis; nec multitudo actuum esset sub uno, uon constitueret vitam unam ; non potest esse unitas omnimoda sicut in Deo, sed saltem est unitas ordinationis sicut in organismo; cum unitas sit proprietas entis, nihil ponitur sub eute nisi ponatur sub uno. Sic vulgus dicit: « venator nequit post duos lepores simul currere». Ratio profunda inajqualitatis et subordinationis rerum datur a S. Thoma, I*, q. 47, a. 2, ubi ostendit quod intequalitas rerum est a Deo. Hsec ratio est ista : « Cum materia sit propter formam, distinctio materialis est propter distinctionem formatem ». Atqui distinctio mere materialis ea est quse invenitur inter individua unius speciei, et non importat infequalitatem essentialem, dum e contra distinotio formalis hanc essentialem vntcqualitatem importat, scil. subordinatio nem formarum. Ex hac subordinatione exsurgit pulchritudo universi, qni apparet tanquam organismus (cosmos), et partes superiores hu jusce universi, scil. Angeli, sec. S. Thomam, sunt omnes inwquales, quia sunt purae formte sine materia. Hoc non intellexit Suarez, ponens saepe plures causas partiales diversse naturas ex aequo, v.g. concursum simultaneum iutellectus et voluntatis in electione, intellectus et speciei in cognitione. Haec est ratio quare vita mixta nequit tendere ad contemplationem et actionem ex <equo, sed ad contemplationem fructificantem per pwedicationem.

Nunc autem quajrimus quainam sit subordvnatio in organismo virtutum, inqnirendo an fides sit prima inter virtutes. Difficultas apparet ex objectionibus : 1° Glossa dicit: fortitudo est fidei fundamentum, nam removet timorem mundauum qui fidem impcdit. 2° Glossa dicit etiam: spes introducit ad fidem. 3° Fidelis credit ex obedientia ad Deum, ergo obedientia est prior fide. 4° Fides non est fundamentum «difici spiritualis, nisi sit formata per caritatem, ergo caritas est prior. 5° Imo in actu fidei actus xoluntatui qui per ficitur per caritatem prtccedit actum intellectus qui est sub imperio voluntatis.

i Omnls coordinatio supponit subordlnatlonem, nam coordtnatlo est quldam •ordo, et ordo eet dlsposltlo sec. prlus et posterius per respeetum ad nliquod prlnclpium. Unde coordlnata ita dlcuntur per respectum ad allquod principmm cul snbordlnantur. Ita S. Tbomas dicit, I*-II", q. 100, a. 6: «Prlmo oportult ner prrecepta decaloei homlnem ordinari ad Deuni... sicut etiam in exercltu qui ordlnntur ad dueem, slcut ad flnem, primum est quod miles subdatur duci, scounium vero, ut aliis ooordinetur*. Brevius: omnis ooordinatio pnesupponlt subordinationem coordlnatorum per respectum ad principlum ordlnis.

A.V FIDES SIT PRIMA INTBR VIBTUTK8

Sed ex altera parte dicitur ad Bebr., xi, 1 : « Fides est sperandarwn substantia rerum ». Substantia autem habet rationem primi. Brgo fides est prior aliis virtutibus. Haec omnia conciliantur in sei|iienti conclusione S. Thomas, scil. :

Conclusio est triplex : 1° per se wv ordine generationis fides est prima inler virtutes; 2° sed per accidens in hoc ordine generationis aliqua virtus est prior fi.de; 3° in ordime vero perfectionis seu digrvitatis raritas est prior fido.

1« Conclusio fundatur in verbo S. Pauli (Hebr., xi, 1) : « Fides Oat sperandarum substantia rerum » ergo quid primum et in Conc. Trident., sess. 6, cap. 7, dicitur: « Fides est humana? salutis iniliuni ».

Theologice autem sic probatur:

Oognitio finis ultimi ordine generationis est per se prior eius Intentione et electione mediorum ad finem. Atqui per fidem habetur cognitio finis ultimi, per spem et caritatem intenditur, diligitur el |ier virtutes morales infusas eliguntur media ad huuc finem. Ergo Mdes ordine generationis est per se prior spe, caritate et virtutibus inoralibus.

Major: Fundatur in hoc duplici principio: nihU volitum, nisi

|ira«:ognitum, et intentio linis antecedit eleclionem mediorum ud liiiem, finis est prior in intentione.

Minor habetur in definitione harnm virtutum.

In conclnsione non agitur de virtutibus inteliectnalibns naturalilnis, quje non sunt virtutes nisi sec. quid, scil. habitus primorum principiorum, sapientia, scientia, et ars. Hi habitus naturales ordine Kcnerationis per se antecedunt fidem infusam, prout « fides prajsupponit cognitionem naturalem sicut gratia naturam et ut perfectio uerfectibile » (I*, q. 2, a. 2, ad l"'). Sic pittambula fidei non per se pertine&t ad fidem, sed ad rationem, sed « nihil prohibet illud quod • •Kt sec. se demonstrabile ab aliquo accipi ut credibile, qui demonhtrationem non capit ». Ibidem.

Item virtutes acquisit» seu naturales, ab Aristotele definit«, possuut ordinc generationis antecedere fidem ; sed ita non sunt perfeoUe vvrtutes, uon sunt in statu virtutis nec connex», quia sine fide infuaa et caritate liomo lapsns non potest diligere efficaciter super 'imiiia Deum etiam nt est auctor natura?, nec totam legem naturalem ndimplere.

Unde S. Thomas potest recte concludere : fides in ordine genera tlonis est per se « prima inter omnes virtutesv, qua» sunt perfecta: viitutes, seu virtutes in statu virtutis.

Et hic est sensus declarationis Conc. Trident., sess. fi, cap. 8: i. Fides est humanw salutis initium, fundamentum et radix onmis inxtifUiationis». Ita unanimiter Patres. Notandnm est qaod Iubc |ii ii|ritas ^sec. ordinem genevationis est prioritas natur<r,, non tem-

U - Garbigou-Lagbanoc • De vtrlMbus thtologlcts.

DE IP8A VIBTUTE FIDEI

2« Conclusio: Per accidens in hoc ordine generationis aligun virtus est prior fide. Sic probatur :

Removens impedimentum proliibens est causa per accidens, qu» est per acoidens prior quam causa per se. Atqui plures virtutcs removent iiupedimenta credendi, v.g. fortitudo removet timorem inor dinatum, humilitas removet superbiam. Ergo plures virtutes Bunl per accidens priores fide, sed non sunt perfectas virtutes sine fidc, qu«e requiritur cum caritate ut liomo efficaciter intendat fincm ultimum, etiam naturalera, scil. Deum.

Major est evidens: quia removens impedimentum non positivv influit sieut causa per se, et per accidens antecedit influxum ipsius causse per se, nam si non esset obex seu impedimentum, non deberet intervenire removeus. Ita in Adamo innocenti, in Christo, in B. Ma ria Virgine non erant impedimenta virtutum removenda.

Minor constat expcrientia: fortitudo removet inordinatum timorem impedientem fidem, humilitas autem superbiam, pcr quam intellectus recusat se submittere veritati fidei. Unde auctores spirituales post Augustinum comparant humilitatem excavationi faciendte ad constructionem asdificii, haec excavatio eo profundior esse debet, quo asdificium altius elevandum est, et comparant fidem primo lapide in hac excavatione posito. TJnde dictum est Petro qui debet confirmare fratrcs suos in fide: « Tu es Petrus et super hanc petram fedilicabo Ecclesiam meam ». Item Paulus (I ad Tvm., m, 15), dicti quod Ecclesia est « columna et firmamentum veritatis ». Item ad Ephes. (n, 19) : « Jam non estis hospites et advenas, sed estis cives sanctorum et domestici Dei superatdificati super fundamentum apostolorum et prophetarum, ipso summo anguUiri lapide, Christo Jesu ». Et ad Rom. (xv, 20) : « Sic autem prasdicavi evangelium hoc... ne super alienum fundamentum tedificarem ». Unde nomen christiunum «<edificatio », quod saspe apud S. Pauluni invenitur: (I Cor., m, 9) : « Dei agricultura estis, Dei <edificatio estis » ; (Ephts., n, 21) : « In quo (Christo) omnis asdificatio constructa crescit » ; (I Cor., xiv, 26) : « Omnia ad <edificationem fiant ». Fundamentum hujusce asdificii est fides, initium salutis, qudquid dicant liberales et indif ferentistte.

3" Conciusio indicatur ad 4m: Caritas in ordim perfectionis est prior fide et omnibus aliis virtutibus et est quasi culmen et elavia aurea asdificii, sec. illud ad Coloss. (m, 14) : « Super omnia caritatem habete qua? est vinculum perfectionis » prout nos unit Deo amore supernaturali et efflcaci, et prout ad Deum ordinat omnes alias virtutes, sicut vinculum manipuli colligit paleas frumenti in unum. (I Cor., xin, 13) : « Nunc autem manent fides, spes, caritas, tria hiEC, major autem horum est oaritas ». Et jUtes non est fundamentum nisi conn-ectatur per earitatem cum aliis partibus ajdificii spiritualis.

Objeetio: Sed intellectus est simpliciter altior voluntate ; atqui fides est in inteilectu et dirigit caritatem.

AN PIDES SIT PBIMA INTBB VIBTOTES

Hespondetur: Superioritas caritatis relate ad fidem, theologice |)rObatur (P, q. 82, a. 3 et II--II", q. 23, a. 6, ad 1"'). Caritas est liuudma virtutum, ex hoc quod quamvis cognitio in genere sit simpliciter perfectior amore in genere, quia eius objectum scil. ens est priUB et universalius bono, et quia proinde coguitio dirigit auiorem, laiiicn in via amor Dei est perfectior cognitione Dei, quia sec. amoram trahimur et elevamur ad Deum, dum e contra per cognitionem liciis trahitur ad nos et ad limites nostrarum idearum. Ita quamvis vlntts sit simipliciter altior auditui, melius est audire pulcherriniani (fmphoniam quam videre quamlibet domum, aut murum, aut waninum.

Insuper caritas ut forma fidei, eam perficit, et ideo perfectior i'8l. Denique, ut melius apparebit in tractatu de caritate, fides non ffroprie dirigit caritatem, sicut prudentia dirigit wrtutes morales OOnBtituendo in eis justum medium rationis; fides proponit solum objeotum infimitum oaritati, non constituit illud, imo hoc objectum iii iniinitum melius attingitur a caritate qu» trahit nos ad Deum, i|iiani per fidem quas quodammodo trahit Deum ad nos ad conceptus DOStrOB finitos. Sic S. Thomas et.thomistaj tenent quod in via voinntas potest plus amare Deum quam intellectus cognoscere (cf. Val- QORNEBA, Mystica tlieologia 8. Thonuv, 3* ed., 1911, t. I, p. 18), nam dlligimns etiam id, qnod in Deo remanet ignotum, quia hoc est sumiii ii m bonum. Cf. I*-II*% q. 27, a. 2, ad 2m: « Ad perfectionem cognitkmls requiritur quod homo cognoscat singillatim quidquid est in rer lout partes, vii'tutes, proprietates. Sed amor est in vi appetitiva, qtUB respicit rem, sec. quod in se est. Unde ad perfectionem amoris illfficit, quod res, prout in se (bonam esse) apprehenditur, ametur. ( il) lioc ergo contingit quod aliquid plus ametur, quam cognoscatur, qnia potest perfecte amari etiamsi non perfecte cognoscatur ». Ita juniores studentes diligentes doctrinam sacram plus amant scientiam quam eam cognoscunt. Cf. IP-II*", q. 26, a. 2, ad lm, ubi ostenditur i|ii(id causa amoris est bonum alliciens, et quod cognitio hujusce boni est solum conditio sine qua non. Ita fides per respectum ad caritatem. Prudentia vero dirigens est plus quam conditio sine qua non per respectum ad virtutes morales. Cf. etiam IPII", q. 27, a. 5.

tjum Dubium: An fides sit perfectioi- spe et virtutibus moralibus infusisT

Rvspondetur: Sine dubio est perfectior virtutibus moralibus inrusis, quia est circa finem ultimum. Insuper, ut ostendit Gonet, est simpliciter perfcctior spe, cum « oertitudinem, illi prwstet, et eam in actum suum facUit erumpere»; fides enim est sperandarum Hiibstantia rerum. Cf. infra de spei certitudine, qua3 est cortitudo liaiticipata in voluntat*. Sic fides magis regulat seu dirigit spem qnam carita-tem

■ Fldes proponil objectnm carltatl non proprie cani regnlat neu dlriRlt, e ^ntra prndentia proprie dirlglt vlrtutes morales.

DE IP8A VIRTCTE FIDBI

Obfectio: Sed spes est amor, et in via melius est diligere Deum quam Deum cognoscere.

Respondetur: Spes non est proprie amor, sed pertinet ad amorem, ut infra dicemus. Insuper pertinet solum ad amorem coneupiscentiw, quo desideramus Deum nobis. Et principium objectionis non verificatur nisi dc amore benevolentite et amicitiie, quo diligimus Deum propter ipsum, et sic elevamur ad ipsum, et cum ipso unimur. Sic fides est svmpliciter perfectior omnibus aliis virtutibus, excepta caritate, et iu art. sequenti dicemns : est simpliciter perfectior virtutibus intellectualibus et donis. Ita Gonet.

2um Dublum: Quomodo Glossa possit dioere: « spes introducit ad fidem »t

Resp, ad 2™.- Quatenus ex spe inducitur homo ut perseveret in flde; sed simpliciter fides prsecedit spem : nihil volitum, nisi prajcognitum.

3um Dubium: Quomodo obedientia requiritur ad fidemt Resp. ad 3"1: Prout generaliter includitur in omni virtute, adiinplenda mandata Dei in diversis materiis virtutum, non vero prout ost speoialis virtus. Nam ut specialis virtus, obedientia est pars justitias, reddit enim superiori debitum. Et sic obedientia infusa, fdcut religio infusa, sequitur fldem, per quam manifestatur, quod Deus sit 8uperior, cui homo debeat obedire. Obedientia vero ut est specialis virtus acquisita non potest esse perfecta virtus scil. in statu virtutis, sine fide et caritate seu sine rectiflcatione erga finem ultimum efficaciter dilectum super omnia.

Sic explicatur quid sit obedientia fidei de qua loquitur S. Paulus, est generalis conditio virtutum, inclusa in fide, pront actus fidei est sub imperio voluntatis, et prout Deo debetur plenum obsequium intellectus sicut et voluntatis.

4um Dublunt: An peccatum mortale impediat infusionem fidei, v.g. si paganus converteretur ad fidem et firmiter crederet et tamen non vellet dimittere secundam uxorem vel reddere alieuum, infunderetur ne ei habitus fidei, quamvis inimicns Dei remaneat. (Cf. 11*11", q. i, a. 4).

Respondet Victoria, in IP-II", q. 4, a. 4 : « De hoc mnlti juniores et etiam de numero thomistarum dicunt quod fldes non infun ditur sine caritate, ita quod si quis baptizetur in mortali, recipiet characterem, non tamen fldem. Et probabile est hoc. Sed credo quod secundum sanctum Thomam infundatur fides, dato quod homo sit in peccato mortali morali (id est: contra virtutem moralem), de quo in II'-II", q. 6, a. 2, ad 3m, ubi videtur dicere quod potest infundi fldes sine' caritate. Ita ergo dico, quod nec fides est connexa cum caritate quoad infusionem ». Ita etiam Soto, IV Sent., dist. VI, ctiam Cajetanus et Bannez, cf. infra in II™'-!!'"', q. 6, a. 2, ad 3°>.

AN FIDES SIT CEIITIOR QTJAM SCIENTIA

Aet. VIII. — UTRUM FIDES SIT CERTIOR SCIENTIA ET ALIIS VIRTUTIBUS INTELLECTUALIBUS.

Status qusestlonis. — Difficultas est : 1° Quia credens interdum pOteSt pati motum dubitationis circa ea qua sunt fidei, qnod non KOldit in sciente, pnesertim circa prima principia. 2° Quia visio, ad l)nam reducuntur scientise, est certior auditu, ad quem reducitur Bdes, 3° Fides quajrit intellectum, ait Anselmus, « sic intellectus est porfectior et certior lide », pariter S. Augustinus dicit: « per scientlaitl roboratur fides », unde scientia theologiea videtur esse certior Bde, a fortiori dona intellectus et sapientia?.

Conclusio est : Fides est quoad se seu simpliciter certior omnilius cognitionibus natumliius, et etiam donis Spiritus Sancti ut uii-t m via, sed secundum quid et quoad nos est mvnus certa quam mituralis cognilio orta ex evidentia.

1» Pars conclusionis negata est a Durando.

1'robatur 1° auctoritate £. Scriptunc: (I ad Thess., n, 13) : « Cum uccepissetis a nobis verbiun auditus Dei, accepistix illud, non ut ver- Iiiiiii hominuni, sed sicut est vere, verbum Dei, qui operatur in vobis, i/ui vredidistis ». Atqui nihil certius est verbo Dei. — Item (Gal., i, X) : « Licet nos, aut angelus de coelo evangelizet vobis ))rajterquam i|iiod evangcliiiavimus vobis, anathema sit ». In hac summa certitullino fidei fundatur praedicatio evangelica S. Pauli dicentis (Rom., viii, 38) : « Certus sum eirim quaa neque mors, neque vita, neque ant;i'li, neque principatus, neque virtutes, neque instantia, neque futora, neque fortitudo, ueque altitudo, neque profuudum, neque creatura alia poterit nos separare a caritate Dei, qu»5 est in Christo Jesu I idiuino nostro ». Scil. non potest esse major certitudo in via de POdemptioniB mysterio, seu de valore amoris Christi ad redemptionem lioniinum.

Unde S. Paulus dicit (II Cor., iv, 13) : « Credidi, propter locutoa sum ». Item (II Tim., i, 12): « Scio enim cui credidi et certus ii iii quia potens est dejiositum meu-m servare in illlum diemit; propter hoc statim antea dixerat « in quo positus sum ego pwediiiSitor et apostolus et magister gentium ; ob qnam causam etiam ha^c putior (8Cil. persecutionem) sed non confundar ». Propterea dicit Ibid. (II ad Tim., i, 7): « Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis et dilectionis, et sobrietatis. Noli itaque eruben-cre testimornum Domini nostri, neque me vinctum eius, sed collaliora evangelio, sec. virtntem Dei ». Unde viriliter agendum est pro Bvangelio usque ad mortem martyrii. Si vero dicitur quod Paulus habebat insuper donum prophetias, tunc citatur textus Evangelii .Toanxds (iv, 42): « Multo plures crediderunt in eum (Christum) liropter sermonem eius: et mulieri (samaritauas) dicebant : Quia non

DE IPSA VIRTUTB FIDEI propter tuam loquelam credimus: ipsi enim audivimus, et scimtiK quia hic est vere Salvator mundi ». Multi alii textus citari possent.

2° ProbaUvr ex definitionibus et deolarationibus Ecolesice, attente considerandis quia illis valde conflrmatur conclusio 8. Thomai ne gata a Durando.

Ex multis declarationibus et definitionibus Ecclesite, Denzinuei: (Indice, XI b) eruit has duas propositiones : 1° Assensus fidei est certus, infaUibilis , immutabilis ratione motivi, seu ratione auetoritatis Dei revelantis, cf . declarationes Sixti IV (723) ; Pii IX contra Hermes et Quenther (1637 sqq.; 1656); Conc. Vatic. (1789 sq., 1794, 1800, 1811 sq., 1815); Leonis XIII contra Americanismum (1968); Pii X (2025) contia modernistas dicentes : « Assensus fldei ultinio innititur in congerie probabilitatum » ; item Encycl. Pasoendi (207» sq.) de veritate absoluta fidei contra quam non potest dari opposita veritas historica. Etec sunt de fundamento objectivo seu motivo objectivo certitudinis fldei.

2* propositio collecta a Denzinger, ibid., est: Assensus fidei est super omnia firmus ratione adhmsionis (seu subjective), scil. adhsesionis provenientis a virtute infusa fidei essentialiter ad Deum ordinata, et sub illuminatione et inspiratione Spiritus Saucti. Cf. IV Conc. Lateranetise (n. 428) : « Pirmiter credimus et simpliciter confitemur» (sequitur professio fidei de Trinitate). Cf. Conc. iLugdu nense (n. 460; item n. 468). Bulla « Unam sanctam » Bonifacii VIII: « Unam sanctam Ecclesiam catholicam et ipsam apostolicam urgente fide credere cogimur et tenere, nosque hane firmiter credimus et simpliciter confitemur, extra quam nec salus est, nec remissio peccatorum ». Conc. Plorent. (Denz., 706 sq.) : « Sacrosancta Romana Ecclesia firmissime credit, profitetur et preedicat, unum verum Deum, Patrem et Filium et Spiritum Sauctum ». Pii IX contra Hermesianos (1637), et Conc. Vatic. (1791, 1794, 1815).

Inter ultimas definitiones attente considerandte sunt prtesertim definitiones Conc. Vaticani (Dbnz., 1789) : « Hanc vero fidem, qute humante salutis initium est, Ecclesia catholica profitetnr virtutem esse supernaturalem, qua Dei aspirante et adjuvante gratia (haec est ratio firmitatis subjectivte) ab eo revelata vera esse credimus, non propter intrinsecam rerum veritatem naturali rationis lumine perspectam, sed propter auctoritatem ipsius Dei revehmtis, qui nec falli nec faUere potest (htec est ratio objectiva certitudinis absoluta») ». (Item 1811 sq.). Insuper (n. 1790) dicitur quod miracnla et prophetite, quibus confirmata est revelatio, « divvnw revelatioms signa sunt certissima». Hoc quidem jam in ordine naturali (item 1794) ■ « Ecclesia per se ipsa ob suani nempe admirabilem propagationem... perpetuum est motivum credibilitatis et divinte suse legationis testimonium irrefregabila. Quo fit, ut ipsa velut signum levatum in nationes et ad se invitet, qui nondum crediderunt, et fllios suos certiores faciat, firmissimo niti fundamento fidem quam profitentur. Cui quidem testimonio efficcuc subsidium accedit ex superna vbrtute ».

AN PIDES SIT CERTI0R QUAM SCIBNTIA

Ooutra nermesianos Pius IX (Dbnz., 1637) declaravit <|uoad exaiunn motivorum credibilitatis : « Ratio humana ne in tanti negotio decipiatur et erret, divime revelationis factum diligenter inquirat D|)Ortet, ut certo sibi oonstet Deum esse locutum, ac eidem rationaliile obsequium exhibeat».

Antea Innocentius XI damnaverat lias propositiones laxistarum (1)bnz., 1169-1171): « Voluntas non potest efflcere, ut assensus fidei ■ sit magis firmus, quam mereatur pondus rationum ad assensum nii|ieilentium ». Hoc est dicere quod assensus fidei non est certior qiuun naturule judicium credibilitatis, quod damnatum est. Item Ibid. damnata est ista: « Hinc potest quis prudenter repudiare as- MnBum., quem habebat, supernaturalem ». Item ista: « Asseusus fidel supernaturalis et utilis ad salutem stat cum notitia solum probabili revelationis, imo oum formidme, qua quis formidet, ne non nit locutus Deus ».

Bx hoc plura sequuntur sec. ipsum Conc. Vatic. (Denz., 1794) : " Quo circa minime par est conditio eorum, qui per coeleste fidei ilonum catholicae veritati adhseserunt, atque eorum, qui ducti opi- nibus humanis falsam religionem sectantur; illi enim qui fidem

■ub KcclesiiB magisterio susceperunt, nullam unquam fiabere possunt lustam oausam mutandi aut in dubium fidem eamdem revovandi... taneamns spei nostro confessionem indeclinabilem ». Item in canone riii-rolativo '. Concil. Vaticaii. (Dqnz., 1800) : « Fidci doctrina cst tanqu&m divinum depositum Christi Sponsaj tradita, fideliter custodtenda et infallibiliter declaranda. Hinc sacrorum quoque dogmatum tensus perpetuo est retinendus, quem semel deelaravit saneta mattr Ecclesia, nec unquam ab eo sensu altioris mteHigentias specie nt nomine recedendum».

3° Probatur ratione theologiea. Notandum est imprimis quod non agitur de certitudine naturali physica aut historica facti prsedloationia Evangelii, nec de cognitione rationali miraculorum aliornmqne signorum quibus conflrmatur origo divina hujusce prsedicaliniiis. Agitur de certitudine ipsius fidei. 1* pars conclusionis est: fidns infusa est svmpliciter seu quoad se certior omnibus cognitionibiM naturalibus. Probatur sic:

Quod est certius ratione sui motivi formalis est svmplioiter certlug. Atqui fides infusa ratione sui motivi formalis et applicationis olufl est certior omnibus cognitionibus naturalibus. Ergo est simpU- ■ 'trr oertior omnibus cognitionibus naturalibus etiam evidentissimis.

Major est evidens, quia unumquodque judicatur simpliciter sec. lUam causam propriam, priesertim formalem, motivum autem formale alicuius habitus est ejus causa formalis objectiva, et est id

' Denz., 1815, eontra Hermes: « Sl quls dlxertt param esse condltionem ttdeUnm atque eorum qnl ad fldem unlce veram nondum pervencrunt, ila vt nUMUol justarn causam babere possint fldem, qnam sub Eccleslffi magisterlo |«m simceperunt, assensK svspenso im aubium vocandi, donec demonstratlonem

Tu^^^^^i^nS^d1^ ^Z^^L^- *• Ag,tur de clnblo deuberato non de indellberato dubio, tentationls momento.

DE IPSA VIRTUTE PIDBI quod primo attingitur ab habitu cognoscitivo et id virtute cuius omnia alia attingit, ut visus omnia attingit per lucem.

Minor probatur, nam fides infusa innititur immediate et fbrmissinie, sub influxu aetuali inspirationis et illuminationis Spiritus Sancti, Veritati primw revelanti seu auctoritati Dei revelautis, qu» per Ecclesiam infallibiliter applicatur veritatibus revelatis, ut revelatum est. Cognitiones autem naturales etiam habitus primoruin principiorum, sapientise, scientias speculativae (et a fortiori prudentia et ars quie versantur circa contingentia) habent certitudinem ex naturali lumine rationis, quod est errori obnoxium, per peceatuni tenebris obvolutum, et non semper recte rebus apprehensis applieatur, sic ex oblivione alicuius principii dari potest falsa evidentia. Ergo fides infusa est simpliciter certior omnibus cognitionibus naturalibus etiam evidentissimis. Hoc confirmatur ex solutione objectionum.

2» Pars conclusionis est : Fides est secundum quid seu quoad nos minus certa quam naturalis cognitio evidens.

Probatur: Quod est certius non sec. motivum formale objectivum, sed sec. dispostionem subjecti, est certius sec. quid quoad nos. Atqui cognitiones naturales evidentes sic sec. dispositionem subjecti sunt certiores fide. Ergo sunt scc. quid certiores flde.

Explicatur major: Quia cognitio specifieatur ab objecto et niotivo fonnali, et ab eis accipit suam dignitatem et proinde simplieiter suam certitudinem. Sic conclusio demonstrata simpliciter est certior opinione. Attamen secundum dispositionem talis subjecti aliqua opinio potest esse in eo tenacior, quam conclusio demonstrata non pleno ab isto homine intellecta et ad quam non afficitur ; nam « qualis unusquisque est, talis finis videtur ei », ergo hsec opinio tcnacissinm est firmior sec. quid quoad hunc hominem sic subjective dispositum.

Explicatur minor scil. cognitiones naturales evidentes snnt sec. dispositionem subjecti certiores fide. Nam in cognitionibus eviden tibus intellectus noster magis satiatur, quietatur, prout plenius consequitur objectum sibi magis connaturale et proportionatum ; quiescit in evidentia, dum fides est de non visis. Proinde, ut notatur ad lm, fides quamvis simplicitcr sit certior habitu primorum princi piorum ex parte motivi objectivi, tamen patitur quosdam motus indeliberatos dubii, propter debilitatem nostri ingenii nondum veri tatem videntis.

Confirmatur analogia (cf. De Revelatione, I, 455).

8ic eertitudo metaphysica simpliciter est altior certitudine phy sica, sed quandoque est sec. quid minus firma pro quibusd<un, qui non. sunt sapientes. Sic S. Thomas dicit (I*, q. 2, a. 1), cum Boetio: « Qiuedam sunt communes animi concepHones, et per se not<e apuA sapi^ntes tantum : ut incorporalia in loco non esse ».

Certitudo metaphysica qua? habetur ex evidentia intellectuali sec. resolutionem necessariam ad ens intelligibile simpliciter et quoad

A.N FIDES SIT CERTIOB QUAM SCIBNTIA

16 firmior est quam certitudo physica, qu» habetur ex evidentia sensibili, formaliter mediantibus sensibus. Tamen sensibitia, qute sunt obvia sensibus, sunt quoad nos magis cognoscibilia quam iiitelligiliilia separata aut abstracta a materia. V.g. principium linalitatis: i( Omne ageus agit propter finem » est metaphysice certum, ac certius quam existentia formalis colorum extra animam et tameu quidam dubitant de necessitate principii finalitatis et non de existentia formali colorum a parte rei. Cf. Akist., Met., 1. I, c. 1: « Mera. intelligibilia sunt magis cognoscibilia quoad se, quia sunt a sensibus remotissima; e contra sensibilia sunt paruni intelligibilia quoad se; (quia in materia et in motu), magis autem quoad nos ».

Oubium: Au fides ut est in nobis sit certior cognitione naturali evidenti, quamvis minus certa quoad nos.

Respondetur: Affirmative quia motivum formale objectivum et lumen infusum fidei producunt in nobis suum effectum formalem, sed « in vasis fictilibus habemus thesaurum istum» (II Vor., iv, 7). ilonet ait: « Iinplicat contradictionem aliqunm formam esse in sulijecto, et non tribuere illi suum effectum formalem, non euim ab illo distinguitur, sic eftectus formalis albedinis est facere album, grotUe facere gratum ». Unde S. Thomas dicit ad 2"' : « Multo magis homo certior est de eo quod audit a Deo qui falli' non potest, quam de eo quod videt propria ratione, quie potest falli », et Augustinus In VII Confess., cap. 10, ait: « Facilkis dubitarem vimere me, quam esse vera qua: audvoi », scit. a Deo.

Ideo philosophus vere christianus, credeus ex ignorantia se habere demonstrationem de aiiqua propositione qua; est contra fidem et quam ipse ignorat esse contra fidem, si postea audiat contrarium i*se de fide, magis dubitet de sua demonstratione quam de veritate lidei. Cf. a<l 2".

Objectio: Sed videtur impossibile quod liomo certior sit de eo i|iiod audit a Deo, quam de eo quod videt.

llespondet S. Thomas in 1. I Sent., d. 36, q. 1, a. 3, ad 2m : « Esse n-eaturai potest quadrupliciter considerari : 1° modo sec. quod est in propria natura ; 2° sec. quod est in cognitione nostra ; 3° sec. quod BBt in Deo ; -4° communiter prout abstrahit ab omnibus his. Cum ergo liicitur quod creatura verims esse habet in Deo quam in se ipsa, comliuratur primum et tertium esse respectu quarti, quia omnis comparatio est respectu communis, et pro tanto dicitur quod m Deo habet mtrius esse, quia omne quod est in aliquo, est in eo per modum eius in quo est, et non per modum sui ; unde in Deo est per esse increatum, In se autem est per esse creatum, in quo minus est de veritate essendi quam in esse increato ».

Ita S. Thomas dicit in nostra responsione ad 2"1 : « Coeteris paribus visio est certior auditu ; sed si ille a quo auditur multum exceiMt visum videntis, sic certior est auditus quam visus » (v.g. ego iml#ifectum visum habeo et mihi videtur quod talis^pictura satis di-

DB IFSA VIRTCTE FIDBI mim mihi affirmat : utique hsec pictura vere repraesentat 8. Thomam, tunt certior factus sum).

Ita in ordine scicntifico, ut dicitur in hac responsione ad 2"'. sic certus sura de distinctione reali inter essentiara creatam et essc, se<l confirmatur mea certitudo, ex eo quod cognosco S. Thomam lii miter docere hanc distinctionem realem.

Sic quamvis fides et scientia non possint esse in eodem fornia Jiter, fides de existentia Dei auctoris gratise et de providentia supcrnaturali valde confirmat ex alto ea quaa scimus naturaliter de exl stentia Dei auctoris natur» et de providentia naturali.

3a pars conclusionisi Fides est simpliciter certior dmns Spiritus Hancti (ad 3m) quamvis dona intellectus et sapienti» sint perfectioni sec. quid quoad majorem manifestationem per penetrationem et connaturalitatem vel gustum (II*-II", q. 8, a. 2; q. 45, a. 2).

Ratio est : « quia tota vertitudo horum donorum procedit a cer titudine fidei », aliquomodo, sicut certitudo cognitionis conclusionum procedit ex certitudine principiorum. Non enim per donum intellectus penetramus mysteria ttdei, et per donum sapientias ea gustamus, nwi prius firmiter credantur propter auctoritatem Dci reve lantis. Afferunt ista dona perfectionem sec. quid ex parte subjecti exclndendo errores et conferendo cognitionem magis connaturalem , non tamen ex altiori motivo.

Unde S. Thomas dicit (P-II", q. 68, a. 8): « Sicut virtutes in tellectuales praferuntur virtutibus moralibus et regulant eas, ita virtutes theologic® (quibus mens humana Deo conjungitur), praferuntur donis Spiritus Sancti et regulant ea», saltem remote, quin actus donorum proxime regulantur a speciali inspiratione Spiritus Sancti. Ita S. Gregorius hic citatus. Sic dona sunt solum sec. quid perfectiora fide viva; sicnt fructus sunt solum sec. quid perfectiores arbore; arbor ferenB fructus est simpliciter perfectior.

Contra hanc tertiam partem conclusionis objioi potest: Perflciens est simpliciter altius perfectibili. Atqui donum intellectus perficit fidem. Ergo domim intellectus est simpliciter altius et certiua fide.

Respondetur: Dist. majorein, si perficiens simpliciter et quoad so perficit, concedo ; non vero si perficit solum secundum quid et quoad nos. Dona autem Spiritus Sancti non perficiunt simpliciter et quoad se fidem ex parte motivi formalis, sed secundum quid et quoad nos. Sic non sunt qnid perfectius quam fides, sicut fructus arboris non sunt quid perfectius qnam arbor fructificans.

Etenim motveum formale donorum non est altius quam motivum formale fidei, sed per dona magis connaturaliter adhssremus mysteriis, connaturalitate fundata in caritate, sic perfectiora sunt ex partc subjecti, seu sec. quid.

Solvuntur objectiones contra prtmam et prvncipalem conclusionem.

V Objectiones Durandi de quo Cajetanus dicit supra hunc articulum : « iste bonus homo noluit intelligere rationes terminorum in

AN PIDBS SIT CERTIOR QUAM SCIENTIA

Uttera positas». Dicit enim Durandus: certitudo sec. se non sumitur i nbjectum, quia de perfectissimo objecto haberi potest sola proluibilitas.

Respondet Cajetanus : « S. Thomas uon definivit certitudiuem WC. «e penes objectum, sed penes causam » seu motivum formale: Mrc habitus et actus sec. se certitudinem habent ex suis causis forimtlibus, seu quasi formalibus, scil. ex motivo formali.

Instat Durandus: Certius est quod est dubio impermixtius. ^ i • 1 1 1 i scientia est dubio impermixtior. Ergo scientia est certior fide.

Hesp.: Distinguo majorem : si habet motivum formale firmius,

<h1o ; secus, nego. Sic fides, quas est certior quoad se, est per-

Blixtior dubio sec. quid, quoad nos.

Instat Durandus : Scire est perfectius quam credere. Ergo scire Dttum est perfectius quam credere Deum.

Resp.: Distinguo majorem: coeteris paribus, concedo; secus IMgO. Dist. conclusionem : scire Deum « per visionem beatificam » Ml pcrfectius, concedo; scire eum « naturaliter » perfectius est, nego. Bic visio beatifica erit certissima quoad se et quoad nos omnibus aliis i"Hiiitionibus.

Ultima difficultas:

Veritas prima revelans in quam formaliter resolvitur tides, di- Htinguitnr ab errore virtute principii contradictionis. At^jui hoc principium contradictionis est naturaliter notum. Ergo saltem nal.uralis cognitio principii cohtradictionis est simpliciter firmior fide.

Ilesp.: Distinguo majorcm : Veritas prima ab errore sic distin- Kiiitur in seipsa entitative, transeat; ut motivum formale fidei, nego, DOD enim movet virtute principii contradictionis prius noti.

Transeat minor. Distinguo conclusionem : si motivura formale Sdei moveret virtute principii contradictionis prius noti, concedo; ikh'U8, nego.

Explico: Veritas prima entitative in seipsa distinguitur ab errote virtute principii contradictionis, transeat; dicitur transeat, quia Miihdistinguendum est: virtute principii contradictionis nt applicatur iii ordine supernaturali, concedo; in ordine naturali, nego. Sed Ve- I Itaa prima revelans ut est motivum formale fidei non movet fidelem i>\ assensum virtute principii contradictionis prius noti, tanquam velitatis altioris, sed movet virtute suiipsius, quia Veritas prima increata est vera sine superiore resolutione ad aliquid verius. Sic Deus i'hI. simpliciter prior ente et principio contradictionis fundato in Ntte, quamvis principium contradictionis sit quoad nos prius uotum, vla inventionis (ita S. Thomas distinguit, ad solutionem argumenti S, Anselmi, I*, q. 2, a. 1).

Dixi : transeat minor, quia principium contradictionis est na turaliter notum prout applicatur in ordine naturali, non vero ut upplicatur in ordine supernaturali. Unde restat quod Voritas prima rweltuu, movens formaliter ad assensum fidei, est svmpliciter altior ■ i firmior quam naturalis evidentia prineipii contradictionis , pertinet enim ad superiorem ordinem.

DE IPSA VIKTUTE FIDEI

Unde Billuart recte notat : « Cum dicitur nihil est oeriior princ.ipio contradictionis , hoc est verum de certitudine quoad nos, orta ex evidentia nt diximus, non tamen simpliciter et ex parte motivi... Denique non est tam certum Tumen rationis debite applicari veritati naturali, quam est certum lumen fldei applicari per Ecclesiam veritati revelatas ». Sic certior fit valor demonstrationis existenti» Dei, dum Ecclesia solemniter hunc valorem definit; sic enim valde confirmatur ex alto demonstratio.

Ita etiam Gonet in nostr. art. et in diss. proemiali de S. Theologia, a. 5.

1um Corollarium deduci potest ex declarationibiis Ecclesi* d« liae re absque circulo vitioso : Fides non est discursi/va, nec ideo resolvitur fortnaliter et intrinsece in certitudinem naturalem de veracitate Dei et de miraculis revelationem confirmantibus. Sic vadde eonfirmatur interpretatio articuli primi hujusce tractatus de Ude, communiter data a thomistis: scil. fides immediate sine discursn et supernaturaliter adhteret Veritati prim» reveiauti eodem actu quo credimus mysteria; credimns enim Deo revelanti et Deum revelatum, sicut unica visione vidimns lucem et colores. Unde in evidentiam miraculorum non resolvitur certitudo fidei nisi materialiter et extrvn secc, tauquam in prseviam conditionem inferioria brdiuis ; sicut iu tnitio naturalis primorum rationis principiorum non nisi maten.i liter et extrinsece resolvitur iu sensationem '.

Et revera si fides non attingeret suum motivum formale nisi ver discursum, hoc motivum jam non esset amplius forinale, quia attingeretur per fidem vi alterius motvoi prius noti. Id quod maxime ini mediate virtus attingit est eius motivum formale, per quod omniu alia attingit, sicut lux immediate attingitnr a visu. Tta. Gonbt, Do Fide, disp. 8, n. 19 sqq.

Iu hoc scil. quod uon cst discursiva, fides distinguitur a S. Theologia.

Jum Corollarlum: S. Theologia, cuius motivum formale est revelatio virtualis, est certior quoad se omnibus aliis soientiis naturalibus, etiam habitu primorum principiorum, licet sit minus certa quoad nvs. (cf. I*, q. 1, a. 5 et Billuart ac Gonet, ibidem).

Ratio est quia S. Theologia ratione sui motivi formalis est orlginative supernaturalis, radicatur in fide, sed est entitative natu. ralis, acquiritur studio humano, et sic est minus certa simpliciter quam fides.

Conflrmatur thesis ex his qua dicuntur a 8. Thoma in Ev. seo. Joan., iv, Lect. 5 fine, de fide Samaritanorum.

V Ostendit S. Thomas fidem esse objective certissimam, rationisui motivi formalis. Dixerunt Samaritani mulieri : « Quia jam n.m

' Cf . in noatro tractatu De Gratia, ln flne, p. 388-402 : De essenttali supernoturaUtate ftdei infusir. ac de eius intallibili certitudine.

AN FIDES SIT CBRTIOR QOAM SCIB.NTIA

|H'0pter tuam louuelam credimus » (Joan., iv, 42). Sed notandum est guod tria sunt necessaria ad perfectionem fidei: 1° ut sit recta; ' prompta, et 3° certa.

« Inducunt autem nos ad lidem Christi tria : 1° quidem ratio naturalis; 2° testimonia Legis et prophetarum; 3" pifedicatio Apostolorum et aliorum. Sed quando .per hoc homo manuductus credit, tunc poteat dicero quod propter nullutn istorum oredit, nec propter ratio- D«Di naturalem, nec propter testimonia legis, nec propter prasdica- Monem aliorum, sed propter ipsam Veritatem (primam) tantum».

I Oredidit Abrahaiu Deo, et reputatum est ei ad justistiam » (Oen-., xv, (!). H»c ille.

s. Thoinas ibid. osteudit assensum fidei esse subjective firmis tUnum. « Debet fides esse certa, quia qui dubitat (deliberate) in fide, lllBdelis est». In Ep. Jacobi (i, 6) dicitur: « Postulet autem in fide lllhii luesitans». Et ideo istorum (seu samaritanorum) fides certa •«(., uude dicunt: « Et scimus ». Aliquando enim ipsum credere di- Pltur scire, sicut hic patet quia scientia et fides conveniunt in certitiiiliue; nam sicut scientia est certa, ita et fides, immo multo magis: uiilu r.ertitudo scientias innititur rationi humanse, quae falli potest;

I I i Hiiido vero fidei inmititur rationi diviniz, cui contrariari non pot«nt. Ditferunt tamen in modo, quia fides habet cerHtudinem ex luiii iiic infuso divinitus, scientia vero ex iumine naturali : nam sicut imrUtudo scientise habetur per prima priucipia naturalitcr cognita. Ilu «t principia fidei cognoscuntur ex lumine infuso divinitus, sec. Ulliil (ad Bphes., n, 8): « Gratia salvati estis per fidem, et hoc non vobis, Dei enim donum est ».

Iloe lumen infusum explicat firmitatem subjentivam adhsesionis llili'l, sicut certitudo objectiva explicatur per motivum formale. M. Tliomas in nostro articulo nondum loquitur explicite de lumine BftWO lidei quia de illo ex professo tractat infra q. 6.

□ubium i De conciiiatione hujusce maatima: certitudinis fidei cum Hbertate actus fidei. (cf. De Revelatione, t. I, cap. XIV, a. 2).

s. Thomas hasc conciliavit dicendo: actus fidei est liber etiam i|inmd specificationem propter vnevidentiam mysterH credendi (objeniiin non sufficienter movet) et est certissimus objectwe vi motivi mrmalia objectivi, et subjective firmissitnus vi iiabitus infusi, ao vi Mtualis illuminationis et inspirationis intertue Spvritus Sanoti, sub i ipIiin inlluxu adhajremus immediate sine discursu et unico actu Veitotl 1'rimas revelanti et mysteriis revelatis.

Aliter luec conciliant Lugo et Suarez (cf. De Revelatione, I, l> 166), sed Lugo non satis servat certitudinem firmam de facto re-

I 1 is, et Suarez uon satis servat intrinsecam libertatem actus

(dnl, Vide ibidem.

I.ugo dicit certitudo naturalis de facto revelationis miraculis ■Blnrmato excludit formidinem prudentem, sed hoc factnm revela- 11 • '">n est evidens, ergo remanet libertas actus fidei.

/,'. ytondetur: Saltem quandoque factum revelatiouis est eridens, •I wplicite declaratur coufirmatio eius per evidentissimum miracu-

DB IPSA VIBTUTE PIDEl lum primi ordinis. Imo quandoque est evidentia in attestante, sen testiflcationis divinas sub lumine prophetico, ita etiam pro supremo angelo viatore et pro B. M. Virgine (cf. supra). Et tamen in his casibus remanet Ubertas fidei, nt supra diximus, propter obscuritatem mysteriorum, quorum quasdam possunt displicere snperbo, v.g. arteruitas poenarum et preedestinatio, cf. 1111", q. 5, a. 2, ubi dicitur quod c< si aliquis Propheta pramuntiaret in sermone Domini aliquid futurum et adhiberet signum, mortum suscitando, et ex hoc signo convinceretnr intellectus videntis, ut cognosceret manijeste hoc dici a Deo, qui non mentitur; licet illud futurum quod pratdicatur in se evidens non esset. Unde per hoc ratio iidei non tolleretur».

Suarez vero aliter explicat libertatem actus fidci quam S. Thomas et aliter quain Lugo. — Tenet contra S. Thomam quod idem, v.g. auctoritas Dei revelantis, potest esse simul ab eodem scitum et crcditum. Tenet etiam contra Lugonem quod potest haberi evidentia ipsius facti revelationis. Et salvat libertatem actus fidei dicens quia homo potest veritati revelatse adhaa-ere duplici assensu, vel per assensum naturalem propter auctoritatem Dei visam et miracula (ut d»mon), vel per assensum supernaturalem propter auctoritatem Dei creditam. Sic homo potest eligere inter unum aut alterum assensum.

Itespondvtur : V Idem non potest esse simul scitum et creditum, quia esset simul elarum et obscurum, visum et non visum, quod cst coutradictio iu terminis, et auctoritas Dei revelantis prout pertinet ad Deum auetorem gratia? non est visa. 2° Suarez sic non explicat libertatem intrinsecam actus supernaturalis fidei, sed solum eius libertatem extrinsecam, scil. eligendi inter lidem naturalem, vel fidem supernaturalem ; sicut si diceretur : liber sum eligendi studium mathematicaj aut studium metaphysica?, sed ex hoc non sequitur quod assensus mathematicus aut metaphysicus sit intrinsece liber.

Sic sufflcienter tractavimus de ipsa virtute fidei in se, sec. suam definitionem, per relationem ad alias virtutes, quaa sunt in appetitn et nd virtutes intellectuales sec. certitudinem.

QUiESTIO V.

DE HABENTIBUS FIDEM

Iu hac qmestione S. Tliomas considerat extrema ad invicem op- |H>»ita, scil. : 1° Utrum angelus et liomo in prima sui conditione ha- Uuerint fidem. 2° Per oppositum, utrum daimones habeaut fidem. t rtrum h«retici errantes in uno articulo fidei habeaut fidem de nliis articulis. 4° Denique pro fidelibus in statu prsesenti, utrum unus nlio habeat majorem fidem. Aliquid etiam dicendum erit de animabus imigatorii et quonam peccato amittitur fides.

Hi articuli magnam lucem afferunt quoad motivum formale fidei lnfiisaj, et ut statim videbimus, maxime corroborant thomistarum lnterpretationem primi articuli hujusce tractatus; scil. motivum formale fidei est Veritas prima revelans, ut est id quo et quod superiiiilnialiter ereditur et siue discursu sic attingitur.

AitT. I. — UTRUM ANCELUS AUT HOMO IN PRIMA SUI CONDITIONE HABUERINT FIOEM.

Status quaestionis. — Difficultas est : 1° Quia Hugo a S. Victore ilii it: « Novit homo in primo statu Creatorem suum... non ea cognilioue qua Deus modo a credentibus absens fide qiuei-itur, sed ea qua per prwsentitim contemplationis nuwifestius cernebatvr quia habebat oculnm contemplationis apertum ». 2" Quia in statu innocentia: non rntt aliqua obscuritas; tenebrositas enini est effectus peccati. 3° Quia |>rimus homo non habuit fidem ex auditu ab alio; erat cnim primus.

1» Concluslo est: Angeli viatores {sive boni, sive mali) et homo 'in/(! peccatum habuerunt fidem. Negata. est a Durando.

Probatur 1° auctoritate 8. Pauli ex eius universalissimo prin- • i|>io (Bebr., xi, 6) : « Accedentem ad Deum oportet credere quia est, ■>t inquirentibus se remunerator sit ». Atqui angelus et homo in priraa conditione erant in statu accedendi ad Deum, erant viatores.. RrgO fide indigebant. Quod confirmatnr ratione sequenti.

DE HABENTIBUS FIDEM

Probatur 2° ratione theologioa: Illa sola nianifestatio excludit lidei rationem per quam redditur vwum id de quo principaliter est fides. Angeli autem ante confirmationem et lapsum et homo innocens erant in via ad beatitudinem supernaturalem , scil. nondum videbant Veritatem primam, qufe est principale objectum fidei. Ergo angeli viatores et homo innocens habebant fidem.

Major est certa, fides est de non visis, et sola evidentia intrin seca rei seu objecti excludit rationem fidei.

Mvnor pariter est certa, quia ut dicitm- in corp. art. paragrapho ult. : « In objecto fidei est aliquid quasi formale, scil. Veritas prima super omnem naturalem cognitionem creaUme existens, et aliquid materiale, sicut id cui assentimus, inhserendo primse Veritati. Quantum ergo ad primum horum, communiter fides est in om/nibus habentibus cognitionem de Deo, futura beatitudine uoudum adepta, inlvwrendo primw veritati », scil. omnibus viatoribus Veritas prima sive iu essendo, sive in iutelligendo, sive in dicendo est non vim.

Ex hoc textu S. Thomse clare constat id qnod diximus supra 1"| articulum liujusce tractatus, scil. motwum formale fidei infuste est Veritas prima revelans, super omnem natnralem cognitionem sive Adami, sive angelorum existens. Pertinet enim ad Deum non solum ut est auctor et dominator naturje, auctor miraeuli sensibilit*, sed ad Deum ut est auctor gratiw et glorke, quae superant qnamlibet naturalem cognitionem creatam et creabilem. Sic bene Salmanticenses, melius quam Cajetanus in nostro articulo. Insuper in hoc textu apparet quod fidelis assentit mysteriis « inlwerendo Veritati primat », scil. non per discnrsnm, sed unico actu supernaturali, credendo Deo revelwnti et Deum revelatum, ut supra dictum est, q. 2, art. 2.

Durandus objicit: Sed angeli viatores sciebant, scientia excludente fidem, Deum non posse mentiri et Deum sibi revelare mysteria; ergo nec de mysteriis liabebant fidem, sed quid altius et infra visionem beatificam.

Respondet Cajetanus: Evidentia veracitatis divin» et revelationis non tollit obscuritatem mysteriornm sec. proprias rationes, v.g. mysteriornm pr«edestinntionis, teternitatis poenarum, Trinitatis. Ergo fides erat possibilis. Connexio pr£edicati eum subjecto in enuntiatione horum mysteriorum non est evidens. Insnper angeli non naturaliter cognoscebant anctoritatem Dei revelantis, ut est auctor gratke.

In expositione hujusce argumenti S. Thomas rejicit duas opiniones quorundam theologorum sui temporis. 1° Opinionem eorum qui dicebant hominem et angelum creatos fuisse in pnris naturalibus, sic ab initio non habuissent tidem supernaturalem. Htec opinio supia confutata est (I*, q. 62, a. 3, et q. 95, a. 1). Etenim htec opinio nullum habet fundamentum in traditione, imo est contraria, ut ibi dictum est, pluribus testimoniis S. Scripturaa et Patrum. Unde quasi omnes theologi seiniuti snnt in hoc S. Thomam.

DH FIDE AD.K ET AXOEDORDM VIATOEUM

2' opinio qute rejicitur erat Hugonis a S. Viotore, de quo dicitur ivd li": « Quamvis dicta Hugonis de Sancto Victore magistralia sint et robur auctoritatis habeaut, tamen potest dici quod contemplatio i|ine tollit necessitatem tidei est contemplatio patriaj qua supernaluiiilis verilas per essentiam videtur ».

Unde sec. S. Thomam etiam altissim» viskines intellectuales 8. Trinitatis de quibus postea loquitur S. Theresia, sunt in ordine fldci, dummodo sint infra visiouem beatilicam probabiliter commuuicatuni Sancto Paulo in raptu. Propterea theologi satis communiter Ud ptobandum quod Ohristus in terris habuit visionem heatificam sic poet alias probationes argumentantur : Christus non habuit fidem de miu. propria personalitate diviua; atqui sola visio beatifica est supra nrdinem fidei; ergo per visionem beatineam Ohristus ut homo in torrfs cognovit suam personalitatem divinam, et sic plene fuit sui i ouscius. Unde dicebat: « Quod scimus, loquimur, et quod vidimus. testamur » (Joan., iii, 11); et apud Joan. (xvn, 24): « Pater, quos dcdisti mihi, volo et ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant clai-itatem quam dedisti mihi ». (Item Joan., xn, 14). Loquitur ut lioino, ergo videt mysteria etiam ut homo, et uon soluin ut Deus.

Hugo a S. Victore non dicebat quod angeli viatores et homo innocen8 habebant visionem beatiticam, sed quid medmm inter fidcm sl ih-ionem hanc. S. Thomas autem tenet quod non datur hoo intermedium. Hoc longius explicat in q. 18 De Verit., a. 1, et profunde, nic summatim:

Sec. S. Scripturam beatitudo ultima hominis est simpliciter in oitione essentkc dimwe et non Lu visione plus minusve penetranti, quia in coelo omnes beati Deum vident sed non sec. eandem inten- Hitatem penetrationis.

« Xon igitur visio beati a visione viatoris distinguitur per lior quod est perfectius et minus perfecte videre, sed per hoc quod est i Idere et non videre. Et ideo cum Adam fuerit adhuc iu via ad beatiimliuem, Deum per essentiam non vidit». Item De Verit., q. 18, II. 3: Ipsa Veritas prima prout est non apparens, est objectum tidei.

Confirmatur hsec 1* conclusio in nostro art. ad 2"> : « In Adamo imiocente et in angelis ante confirmationem non erat obscuritas OUlp» vel poenie, sed obscuritas naturalis sec. quam omnis crcatura tcuebra est eomparata immensitati luminis divini ». Dens enim in luce inaccessibili habitat, prout est ipsum intelligere subsistens, fulgur iutellectuale ajternaliter subsistens.

Ad Adam innocens non habuit fidem ex auditu exteriori,

•oll. ab alio homine praMiicante, sed ex auditu interiori, Deo reve- Iftnte immediate, sicut prophcta}. Quod longius exponitur in De Veritate, q. 18, a. 3.

2" Conclusio est : Angeli viatores et homo iwnocenn liabuerunt ■ untemplationem nostra altiorem, per quam plura manifeste cogno- Kcebant de divinis effectibus et mvsteriis quam nos possumus. Corp. Hn, et ad lm.

II - (WM1O0U-I.AGUKGE - ne mriuitbus thcoloytcts.

DE HABENTTBUS FIDEM

Probatur ex fine corporis art. « Quantum ad ea qu» materialiter credenda proponnntnr, qntedam sunt oredita- ab uno quaa sunt manl feste scita ab alio, etiam in etatu prawenti». (cf. supra, q. 1, a. B q. 2 a. 4, ad 2"'). Sic angeli viatores et Adam innocens facilius cognoscebant ex effectibus naturalibus existentiam Dei auctoris ae turai, existentiam Providentiie quae ad niinima se extendit; Iten) facilius discernebant miracnla. Et quoad ipsa mysteria stricte super naturalia, ea profundius et altius penetrabant cum adjutorio donorum intellectus et sapientite in magno gradu, correlativo gradlll eorum caritatis.

Unde in fine responsionis ad 1»>, S. Thomas concedit Hugoni n S. Victore, quod sic angeli viatores et homo innocens non quserelwni Deum ut absentem, sicut a nobis quajritur « erat envm eis magit prtesens per lumen sapientiw, quam sit in nobis, licet nec in eli esset ita pnesens sicut est beatis per lumen gloria; ». Sec. S. Tho mam augeli viatores per fidem cognoverunt mysterium S. Trinitatil et mysterium Incarnationis qnoad principalia.

Unde rcmanebant in ordine fidei, non obstante altitudine BtMf contemplationis. (I*, q. 57, a. 5, ad 3"1 ; q. 64, a. 1, ad 4» ; q. 117. a. 2, ad 1"; III*, q. 1, a. 3, ad 5,u; E<p1ies., m, 10).

HKn corollarlum ; Per contemplationem mysticam etiam altisti mam, dummodo sit infra visionem beatificam per modum transeun tis, non videtur Deus sicuti est, perceptione immediata. Confirmatur per declarationem Conc. Viennensis contra beguardos dicenten (Denz., 475) : « Anima non indiget lumine glorise ipsam elevaute ad Deum videndum et eo beate fruendum ».

2«" Corollarlum : Sic apparet maxima altitndo fidei nostrfe, cum nihil sit supra eam, in ordine cognitionis, nisi visio beatifica. Fides infusa sic immense superat cognitionem naturalem altissimi angeli.

3um Corollarlum: Fides infusa angeli viatori-s et fides infusu hominis sunt eivsdem speciei, prout habent idem objectum formalo quo et quod, qnamvis materialiter distinguantur in hoc quod ad credenda mysteria supernaturalia angelus viator utebatur ideis infusk seu naturaliter inditis, dum homo utitur speciebus aequisitis per abstraetionem a phantasmatibus. Sed ut ait S. Thomas, II* II". q. 173, a. 2 : « Lumen infusum est quid prinevpalius quam species, quia judicium ad quod datur est completivum cognitionis » ; et idea acquisita hominis, et idea infusa angelorum non habent ordinem ad supernaturalia mysteria cognoscenda, nisi prout, sub eodem motivo formali fidei, illustrantur lumine infuso fidei. Cf. II*-II", q. 173, a. 2, ad 3"1 : species phantasiiB vel intellectus « ut sint ordinat» ad repriesentandas intelligibiles veritates, qn» hominis intellectum excedunt, necessarinm est. auxilium supernaturalis luminis».

4um Corollarlum: Fides infusa B. Siariee Virginis erat altior quam fides infusa supremi angeli viatoris;, quia plenitudo initialis gratiffi quam B. Maria V. acceperat iu instanti inimaculat® con-

AN FIDES SIT IN DJCMONIBUS

Ottptionis jam superabat gratiam finalcm omnium sanc.torum et augoWum colleetive sumptorum, sicut adamas plus valet quam multi »111 lupides simul sumpti, sicut etiam S. Thomas plus valet suo in- 0 quam ouines eius commentatores simul sumpti, sicut etiam raa potestate plus valet quam omnes eius ministri siraul sumpti. ■Vtqui gradus fidei infusie correspondet gradui gratiie sanctificantis t .aritatis, ut infra dicetur in prsesenti qujestione, a. 4.

AJKB. II. - UTRUM IN OAEMON IBUS SIT FIDES.

Ilic articulus illustrat per oppositum supernaturalitatem essen- Mftlem nostras fidei. Valet qusestio pro omnibns damnatis.

Status qusestionis. — Videtur quod non : 1° Quia Augustinus di- ■ 1 1 ; « tides consistit in credentium voluntate » ; luec autein voluntas bona, ideo non est amplius in maiis angelis. 2" Quia fides est llonum divinas gratiae, et diemones per peccatum irremissibile dona patulta umiserunt. 3° Si fides esset in dasnionibus, aliquorum homi- i peccatum inlidelitatis esset gravius peccato daanonum, quod i'hI inconveniens.

Ex altera parte autem legitur in Ep. Jacobi (n, 19) : « Dnemo- HM credunt et contremiscunt ». Hic textus intelligendus est ex contextu. In hoc capite, S. Jacobus vult ostendere quod fides sine operibua est sterilis, et similis est caritati erga proximum qua; esset in vwbis tantum, imo similis est fidci da?monum, qu® iuutilis est. Dirii enim S. Jacobus (n, 14): « Quid proderit, fratres mei, si fidem i|iiis dicat se habere, opera autem non habeat. Numquid poterit fides Halvare eum? Si autem fratrer et soror nudi sunt et indigeant victu c|iiotidiano, dicat autem aiiquis ex vobis illis: Ite in pace, calefaolmini et saturamini; non dederitis autem eis qute necessaria sunt oorpori, quid proderit? Sic est fides, si non habeat opera, mortua Mt iu semetipsa. Sed dicet quis: Tu fidem habes, et ego opera habeo. Dalende inihi fidem tuam sine operibus et ego ostendom tibi ex ope- 1'lbua fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus, bene facis, et tltvmones credunt et contremiscunt... Videtis quoniam ex operibus jiistillcatur homo et non ex lide tantum ». lloc videtur primo asjjectu DUe iu contradictione cum Ep. ad Kom. (m, 28): « Arbitramur enim OStificari iiominem per tidem sine operibus legis » ; (iv, 2) : « Si euim Ibraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non apud Doum ». — Kevera non est coutradictio quia S. Paulus ait: jnstificutio est per fidem sme operibus legis et observantiis judaioie, S. Jacobua dicit: justificatio non fit per fidem solam svne operibus carxtntis. Et S. Paulus loquitur semper de fide viva, S. Jacobus hic Io qiiitur de fide mortua seu sine caritate. Unde quidam existimaverunt, iil Alexander Halensis, Salmeron, quod d«mones habent fidem infu- Vftm sed mortuam, seu informem. Item Durandus dicit: si angeli

DB HABF.NTIBUS FIDBM habuissent fidem infusam in via, d*emones eani conservassent se<l sine caritate ; revera tamen Durandus tenet contra S. Thomam quod angeli viatores non habuerunt fidem sed claram contemplationeiu Dei, ut aiebant Hugo a S. Victore. Cf. Salmant. in nostro art. Hic est status qua)9tionis.

Conclusio S. Thoma est: In datmonibus et damnatis non rema net fides infusa seu supernaturalis, sed est solum fides acquisita ex perspicacitate imturali intellectus, et quodammodo coacta eai evidentia signorum. HaiC conclusio admittitur commuuiter a thomistis, et etiam a Snarezio, a Ripalda, a Castillo qui refert pro eadem scn tentia S. Bonaventuram. A sajculo xvi et xvii communiter theologi iu hoc secuti suut S. Thomam, ex quibus Suarez contrariam senten tiam dicit esse valde temerariam, et Bannez asserit esse plus quam falsam, periculosam, proximam errori.

1' Pars conclusionis est : In dmmonibus et damnatis non remanet fides infusa nequidem informis. Sic probatur per auctoritates quip ailegantur in duabus primis objectionibus, scil. sec. Glossam dtemones dona gmtuita amiserunt per peccatum; atqui fides infusa etiam informis est donum gratuitum. Ergo eam amiserunt. — Hsec ratio valet pratsertim de donis gratnitis, qnffi non sunt praesertim ad utilitatem proximi ut gratias gratis datai et character sacerdotalis, sed de se ordinautur ad beatitudinem supernaturalem, quam damnali nec sperant nec sperare possunt. Atqui fides infusa etiam informis. qu® non specie differt a fide viva, est donum gratuitum ex sua natura ordinatum ad beatitudinem supernaturalem. Ergo uon amplius exi stit iu damnatis. « Est enim fides sperandarum substantia rerum », initium salutis, radix justifieationis, et dasmones nihil amplius spe rant nec sperare possunt.

Confvrmatur ex argumento corporis art. scil. ad fidem superna turalem requiritur pia motio voluntatis, seu pius credulitatis affectus erga priinam veritatem revelantem ; atqui nulla est in dasmonibus et damnatis pia motio voluntatis, nulla bona voluntas, quippe qu» est firmata in malo. Et quamvis id quod agunt sit quandoque ex objecto proximo bonum, iUud tamen semper agunt ex prava intentione finis, sicque est semper malnm, unde (in Ps. lxxiii, 23) dicitur: « Superbia eorum, qui te oderunt, ascendit semper». Cf. supra I", q. 64, a. 2: Utrum voluntas dasmonum sit obstinata in malo, et ibid. a. 1, de obtenebratione intellectus dfemonis; hie articulus explicandus est quoad fidem per nostrum prosentem articulum, qui ex professo de fide dafmonum tractat.

3* Pars conclusionis est: In dtemonibus et damnatis est solum fides acquisita ex perspieacitate naturali intellectus et quodammodo coacta ex evidentia signorum. Cf. corpus art. ultima paragr. et ad 1"', ad 2m, ad 3™. — Ratio est quia mysteria fidei pro eis remanent obscura, sic non tollitur ratio fidei, et his assentiunt propter evidentiam miraculorum, quai possunt discernere multo facilius quam nos.

AN FIDES SIT IN DJF.MONIBUS i ude dicitur ad 3™ : « Hoc ipsum (temonibus displicet quod signa Ndel sunt tam evidentia, ut per ea credere compellantur, et ideo in niillc. malitia eorum minuitur per L illsil S. Jacob: « C negare, sed ex

1«" Dublum: Quodnam est motivum formale ', HtCB dwmonumt

Itespondetur : a) Non est idem ac motivum formale lidei infusas, qula habitus specificantur ab objecto formali, et habitus tidei acquinllae specie distinguitur a-b habitu fidei infusas. Unde S. Thomas di- I ii iu De Veritate, q. 14, a. 9, ad 4">: « Credere osquwoce dicitur de hominibus fidelibus et de dusmonibus; nec est in eis fides ex aliquo lllinine gratia! infuso, sicut est iu fidelibus ».

b) Ultima resolutio certitudinis fidei d:eiiioinnii Ut in evidentia llfttnrali miraculorum et istius veritatis quod Deus neque falli neque tftUere potest. Unde dxemones non assentiunt mysteriis propter aucto- Hlatem Dei auctobis gbati^s, sed propter evidentiam miraculorum 1)1 qnia optime sciunt Deum auctorem et dominatorem natlr* nun- .iiuiui posse falsum dicere. Cf. de hoc S. Th. iu III Sent., d. 23, q. 3, i q.' 1: « Ratio inducens ad credendum potest sumi vel ex aliquo reato, sicut quando per aliquod signvm inducimm' a<l oliquod cvedendnm, vel de Deo, vel de aliis rebus; vel sumiUir ab ipsa veritate ntcrcata, sicut credimus aliqua qua? nobis divinitus dicta sunt per ininistros (Ecclesise). Et primo modo dicta fides cogit intellectum .i.l cxedendum per hoc, quod non apparet aliquid contrarium ; sed "iH iindo modo inteilectus non cogitur, sed ex voluutate inclinatur. i II /irimo modo fides cst in dtemonibxcs vn quantum ex ipsa naturali • ■Mijnitione simul et ex miraculis, quai vident supra naturam esse mnlto subtilius quam nos, coguntur ad credendum ea qu® uaturniem Ipsorum cognitionem excedunt. Xon autem secundo modo ». Ergo nec. S. Thomam : ratio inducens dajmones ad credendum nou est Veritae increata revelans, sed aliquid creatum; scil. non utunlur Vcritate prima revelante tanquam medio cui immediate inhmrendum Ut inl supematuraliter credendum, sed moventur ab evidentia siynowm, et ultima resolutio hujusce fidei acquisit» fit igitur fovmallter in evideiitia miraculorum, dum e contra ultima resolutio lidei InfuBie iit formaliter et intrinsecc in Auctoritate revelantis Dei au- Ctoris gratite, et solum materialiter et extrinsece iu evidentia miiiiiiilorum.

Sic credere dicitur aquivoce de da^monibus et de fidelibus et ita ftdhuc melius apparet altitudo fidei nostr», qua? est supernaturalis qnoad substantiam, vi motivi formalis specificantis, quod est iuacl-ensibile sine elevatione supernaturali per iumen infusum lidei. lOf. Salmant., De Gratia, tr. XIV, disp. 3, dub. 3, § 3).

2um Dubium: Quomodo d<emones attingunt mysteria stricte su- ^ rnaturalia Trinitatis, Incarnationis, vitte aeterme.

2U DB HABENTIBUS FIDEM

Respondetur: Thomist», v.g. Joannes a S. Thoma, De Gratia, disp. XX, a. 1, Solv. obj. : Hasc mysteria attingunt non formaliter ut sunt essentialiter supematuralia, sed materialiter et ut quid diotum a Deo; sciunt tamen optime haec mysteria non posse demonstrari. (Cf. De Revelat., I, p. 503 sq., 4' ed., 469; Samiant., De Fule, disp. 8, dub. 2, n.25, et DeOratia, disp. 3, dub.3, § 3). IIoc explicatur variis analogiis. Sicut canis audit solum materialiter loquelam huinunara scil. quoad signum seusibilem, non autem quoad sensum intelli gibilem ; ita proportionaliter ille qui radicaliter sensu musicali caret, etsi non sit surdus, solum matcrialiter audit symphoniam beethovianam, scil. quoad sonos, non percipit animam symphonue, ita proportionaliter junior discipulus solum materialiter intelligit principium metaphysicum finalitatis : « omne agens agit propter finem », dum illud attiugit solum in exemplis sensibilibus ad manuductionem allegatis, non percipiendo absolutam necessitatem et universalitatem hujusce principii propter debilitatem sui intellectus; v.g. si admittit quod agentia materialia agunt propter finem, ratione similitudinis inter mira opera naturse cum artefactis, non tamen videndo finali tatem in operibus naturaj non miris. E contra hic discipulns, dum pervenit ad metaphysicam notionem et actionis et finis, concipit omnem actionem esse intentionalem, et tendere ad finem, sive conscienter, sive inconscienter, secus produccrct omnia vel nihil. (Cf. S. Thomani, I", q. 44, a. 4).

Pariter daemon solum materialiter assentit revelationi et mysteriis supernaturalibus ; cognoscit quidem veracitatem Dei auctoris naturas, factum revelationis ex evidentia miraculorum, cognoscit sensum naturalem subjecti et prsedicati dogmatis, et afflrmat verbum est sub lumine naturali, quo manifestantur revelationis signa.

E contra fidelis sub lumine infuso fidei attingit infallibiliter revelationem, non solum ut manifestatur in signis, sed ut procedit o Deo auctore gratias, et ut proponitur ab Ecclesia sub assistentia Spiritus Sancti, et propter revelationem sic creditam fidelis affirmat verbum est in quolibet dogmate credendo, dum lumen infusum fidei illuminat notionem subjecti et notionem praedieati dogmatis. Et hoc est assentire formaliter mysteriis revelatis non sec. resolutionem ad evidentiam primorum principiorum rationis, sed scc. resolutionem ad lumen Dei increatum. Unde de dasmone dici potest id quod S. Paulus (I Cor., ii, 14) dicit de homine animali : « Non peroipit ea qute sunt Spiritus Dei. Stultitia est illi et non potest intelligere ». Of. De Revelatione, t. I, p. 475, medio, deest proportio, quia habitus specificatur ab objecto formali.

3um Qublum: An fides dremonum sit simplieiter eoacta et rmllo modo libera.

Respondetur: Est solum « quodammodo coaota » hic ad 1™ et « non omnino ex libera voluntate procedit » ut dicitur Sent. loc. cit. ad 210. Pro dsemonibus esset quid nimis stultum negare verii Evangelii, et praaelignnt credere cum displicentia quam ita

AN FIDES SIT IN DiEMONIBIIS

Mae, SSed plnra mysteria remanent valde obscura ut prasdestinatio et Bteraitas poenarum simul sumpt», ergo remanet quaedam libertas '. Hude dsemones sunt nimis intelligentes ut sunt h»retici -.

Solvuntur objectiones:

I* Objectio: S. Jacobus dicit: « Dajmones credunt et contremiKcunt ».

Respondetur: Credunt fide infusa ex pia motione voluntatis, Bego ; fide acquisita et quasi coacta ex evidentia signorum, concedo. hiKiiper praiter signa revelationis habent miserabilem experientiam Ooa Deum vindicem sentiunt. Et tenet comparatio S. Jacobi inter lldpin informem et fidem dsemoniorum pront utraque est sterilis, et '!<• Iioc loquitur S. Jacobus, nec tractat de intima difterentia lidei Informis quas est infusa, et fidei dasmonis quae est acquisita.

2* Objeotio: Fides infusa non amittitur nisi per peccatum infidelitatis, atqui peccatum diemonum non fuit peccatum infidelitatis, wil superbiaj, ergo non amiserunt fidem infusam.

Respondetur; Dist. maj. : Fides non amittitur nisi per peccatum lnlldelitatis, in viatoribus, concedo; in iis qui sunt in termino, nego. Amittitur enim im iis tum ex defectu pke motionis voluntatis, tum M subtraetione divinaj misericordi® quae illam conservabat.

3° Objectio: Sed character remanet in fidelibus damnatis, qnarc DOn et ttdes infusa?

Respondetur: Disparitas est quod fides sit propter operationem Kivlutis cuius est initium et fundamentum, dum cliaracter est solum xignum indelebile et potentia indifEerens ad bonum et ad malum, Bam malus sacerdos v.g. potest male uti suo charactere, consecrando mlide et illicite.