Articulus 3

De Christi prædicatione ac documentis, et qualiter evangelicam legem dedit.

QUEMADMODUM olim in monte Sinai Deus per angelos Moysi legem dedit, sic Christus, unigenitus Filius Dei, homo factus, quum jam triginta esset annorum, et prædicare atque miracula facere incepisset, multasque turbas se sequi conspiceret, ascendit in montem, et ibi proprio ore evangelicam docuit legem, faciendo ibi sermonem, in quo evangelicæ legis documenta, præcepta atque consilia continentur ;¹² in primis octo beatitudines docens, dicendo :

Beati pauperes spiritu, id est humiles, propriam defectuositatem, fragilitatem et culpam veraciter attendentes et confitentes. Rursus, « beati pauperes spiritu », id est, qui terrenas divitias propter Deum sponte contemnunt, quatenus spiritualibus gratiarum charismatibus impleantur et Deo liberius vacent. Quoniam ipsorum est regnum cœlorum, id est, cœlestis atque angelicæ beatitudinis divitias promerentur ac adipiscentur si fuerint perseverantes. Istæ sunt spirituales ac æternales divitiæ, utpote summi boni visio, tentio, fruitio, beata et immortalis securitas, gaudiorum omnium plenitudo. Non dixit Salvator, Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est paradisus terrestris, sed, regnum cœleste.

Beati mites, qui iracundiæ reprimunt motus : quoniam ipsi possidebunt terram, id est, proprium corpus habebunt rationi subjectum, Beatorumque patriam obtinebunt, de qua ait propheta David :³ Credo videre bona Domini in terra viventium. Hæc est regio illa supercœlestis seu cœlum empyreum : quod similitudinarie terra vocatur, quia est Beatorum fixa ac stabilis mansio.

Beati qui lugent, propria aut aliorum peccata deflendo, vel ad futuram beatitudinem suspirando, aut Christi amarissimæ passioni cordialiter condolendo : quoniam ipsi consolabuntur. Qui enim ita salubriter lugent, merentur a Deo in præsenti vita spiritualem consolationem accipere, sicut in Psalmo ait David propheta : Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuæ, Domine, lætificaverunt animam meam.⁴ Atque post vitam hanc æternæ felicitatis gloriam sortientur. Hinc Salomon : Melius est (inquit) ire ad domum luctus quam ad domum convivii.⁵ Paulus quoque apostolus loquitur :⁶ Benedictus Deus, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra.

Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, id est, toto cordis affectu justi esse desiderant, et justitiam in omnibus cupiunt observari, ut Deus in singulis honoretur. Per hoc tamen non excluditur pietatis affectus. Quoniam ipsi saturabuntur. In vita enim præsenti tanto majori gratia adimplentur quanto ardentius pro justitiæ observatione afficiuntur. In cœlesti vero patria repletur eorum appetitus totaliter bono divino, et contentatur eorum voluntas in Deo. Propter quod ait Psalmista :⁷ Satiabor, o Deus, quum apparuerit gloria tua ; et rursus : Adimplebis me lætitia cum vultu tuo.⁸

Beati misericordes, qui miseris ac indigentibus condolent et succurrunt, tamque spirituales quam corporales eleemosynas pro posse suo egentibus largiuntur : quoniam ipsi misericordiam consequentur a Deo, videlicet indulgentiam peccatorum, charismata gratiarum, gloriam angelorum. Quemadmodum enim homo facit proximis suis, sic fit ei a Deo, sicut ait Salvator : In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis.⁹

Beati mundo corde, id est, purgati a vitiis, puri in intellectu per fidem ac sapientiam, sinceri in affectu per caritatem atque justitiam, quorum intentio in omnibus recta est, omnis fraudis, simulationis impietatisque expers : quoniam ipsi Deum videbunt, id est, in regno cœlesti angelis similes erunt, Deum clare per speciem contemplando. Hæc est vera beatitudo, præmium consummatum, deiformis assimilatio Beatorum, quemadmodum in prima sua epistola sanctus ait Joannes apostolus :¹⁰ Carissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus ; scimus quoniam quum apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est. Hæc est perfecta atque incomparabilis merces. Non dixit Salvator mundi, Christus virtus et sapientia Patris, Beati mundo corde, quoniam mulieribus abundantissime perfruentur ; sed, quoniam Deum videbunt. O quantum distat purissima Christi doctrina ab immundissimis falsitatibus Mahometi ! Ipseque Mahomet Christum laudando et Evangelium approbando, se ipsum et Alcoranum suum inexcusabiliter reprobat.

Beati pacifici, id est, qui intra se pacem pectoris habent, utputa tranquillitatem mentis in Deo, pacem quoque temporis cum aliis habere affectant, atque pacifice conversantur cum proximis, et discordantes concordare nituntur : quoniam filii Dei adoptivi vocabuntur. Hoc quippe potissime competit Deo, pacem amare et facere, qui etiam in se ipso invariabiliter tranquillissimus exstat. Ubi jam Mahon, qui homines fideles ac virtuosos non vult Dei filios appellari ? Nonne Christo totaliter contradicit ? Denique non dixit Judex ac Dominus filiorum Adam : Beati bellicosi, beati qui alios perturbant, impugnant, occidunt ; sed : Beati pacifici.

Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, id est propter fidei ac doctrinæ veritatem, aut propter virtutum tenorem, videlicet quoniam justi sunt, vel quia alios ad fidei veritatem atque justitiæ conservationem inducunt : quoniam ipsorum est regnum cœlorum.

Hæ sunt octo beatitudines quas docuit Filius Dei. Qui etiam hanc ultimam beatitudinem elucidando, subjungit : Beati estis quum maledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes¹¹, propter me, id est, idcirco vobis mala hæc infligentes, quoniam Christiani estis, et mihi per fidem, caritatem ac obedientiam adhæretis.¹² Gaudete in illa hora et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in cœlis.¹³ Hinc dixit apostolus Paulus : Id quod in præsenti est modicum et leve tribulationis nostræ, supra modum in sublimitate æternum gloriæ pondus operatur in nobis.¹⁴ Hinc quoque martyres sancti amarissimas mortes pro Christo patientissime pertulerunt. Non itaque mirum, si Christiani fideles ab infidelibus interdum vincantur. Et nolite, o Sarraceni, inaniter gloriari dum Christianis prævaletis in præliis. Deus namque per infideles ac reprobos exercet, corrigit et expurgat electos. Propter quod dixit Apostolus :¹⁵ Omnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur. Et Psalmista : Multæ (inquit) tribulationes justorum.¹⁶

Footnotes

1. Ibid. 2-10. ↩

2. Matth. v, 1, 2. ↩

3. Ps. xxvi, 13. ↩

4. Ps. xciii, 19. ↩

5. Eccle. vii, 3. ↩

6. II Cor. i, 3, 4. ↩

7. Ps. xvi, 15. ↩

8. Ps. xv, 10. ↩

9. Matth. vii, 2. ↩

10. Joann. II. ↩

11. Matth. v, 11. ↩

12. Luc. vi, 23. ↩

13. Matth. v, 12; ↩

14. II Cor. iv, 17. ↩

15. II Tim. iii, 12. ↩

16. Ps. xxxiii, 20. ↩