Skip to the text
Ember
PT

Articulus 4

Prosecutio doctrinæ Christi.

INSUPER Christus dixit Apostolis, et sub eorum persona universis virtuosis prælatis, prædicatoribus atque doctoribus evangelicæ legis :1 Vos estis sal terræ : id est, corda hominum per exemplarem conversationem et veram discretionem condire debetis, ut internum habeant saporem operum virtuosorum, ac præserventur a putredine vitiorum. Vos estis lux mundi, id est illuminatores hominum in hoc mundo, ad fidei ac sapientiæ claritatem eos perducendo.2 Quumque hoc ita sit, dubium non est quin Mahomet sit corruptor, deceptor et obtenebrator cordium humanorum, quoniam christianæ doctrinæ documenta sua ac leges prorsus contrariantur. Sic luceat lux vestra, id est virtuosa et splendida conversatio vestra, coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in cœlis est.3 Debet namque unusquisque fidelis sua conversatione Deum honorare et proximos ædificare : quoniam Deo debemus conscientiam bonam, et proximis bonam famam, ne scandalizentur in nobis.4 Idcirco qui negligit famam, crudelis est : siquidem alios, quantum in se est, spiritualiter lædit, dando eis occasionem peccandi. Unde qui coram aliis publice peccat, tantos occidere perhibetur a quantis conspicitur : quia (ut tactum est) quantum in ipso est, præbet eis venenum, id est perditionis exemplum. Verumtamen præinductum hoc verbum Christi intelligendum est de bonis operibus ad quæ tenemur. Opera vero singularis devotionis et supererogationis ac gratiæ eminentis magis sunt occultanda, ut vana gloria evitetur, et ne homo in vita ab aliis ultra modum reputetur ac honoretur, itemque ne speciem simulationis incurrat, aut singularis appareat.

Insuper ait Christus : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisæorum, non intrabitis in regnum cœlorum.5 A fortiori dicere possumus : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Sarracenorum, non intrabitis in regnum cœlorum. Siquidem lex Moysis rigorosior, spiritualior atque perfectior lege exstitit Mahometi : qui etiam in Alcorano missum se asserit in lege lata ac facili, nec difficilia a se juberi, quum tamen, Christo testante, arcta sit via salutis.

Deinde ostendit Salvator quantum lex sua perfectior sit Moysis lege :6 Audistis quia dictum est antiquis, id est, filiis Israel per Moysen jussum est :7 Non occides aliquem propria et privata auctoritate; qui autem occiderit hominem, prætermisso ordine juris, reus erit judicio damnationis. Ego autem dico vobis, quia omnis qui irascitur fratri suo, id est proximo aut homini cuicumque, reus erit judicio, id est, irascendo meretur accusari coram Deo. Quod intelligendum est de ira immoderata et rationem obtenebrante, non de ira per zelum, quæ sponte assumitur ut rationi famuletur, quia per talem iram opus bonum virilius exercetur. Qui autem dixerit fratri suo, Raca, id est verbum indignationis, reus erit consilio, id est, meretur ut de eo tractetur qua pœna sit puniendus. Qui autem dixerit, Fatue, id est, ex contemptu aut elatione proximum suum vocaverit stultum, reus erit gehennæ ignis.8 Si recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, id est, si alicui forefecisti, vade prius reconciliari fratri tuo, id est, antequam aliquid offeras Deo aut ores, satisfac proximo, eumque placa pro posse tuo.9 Quod intelligendum est, si proximus non longe sit distans, et accessus pateat ad eumdem : tunc enim corporaliter est accedendus. Si non patet accessus, accedendus est pedibus mentis, puta proposito et affectu.

Audistis quia dictum est antiquis:10 Non mœchaberis. Ego autem dico vobis, quia omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo, id est, mentis affectu peccavit cum ea, atque æternam promeruit damnationem. Concupiscentia namque cum animi deliberatione et consensu in delectationem sive in opus, est mortale peccatum.

Iterum audistis quia dictum est antiquis:11 Non perjurabis. Ego autem dico vobis, non jurare omnino, id est, sine necessitate et rationabili causa nolite jurare etiam quod est verum : quia ad irreverentiam pertinet Dei quod homo tam leviter, inadvertenter et intimorate Deum assumit in testem ; per assiduitatem quoque jurandi incidit homo interdum perjurium.

Audistis quia dictum est : Oculum pro oculo, dentem pro dente, id est, excutienti tibi oculum aut dentem facies quemadmodum fecit tibi.12 Ego autem dico vobis, non resistere malo, id est non repugnare neque ulcisci injurias proprias ;13 sed si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, præbe ei et alteram. Istud consilium est, et secundum animi præparationem intelligendum, sicut sequentia. Et ei qui vult tecum judicio contendere et tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium.14 Et quicumque te angariaverit mille passus, id est, coegerit te secum ire per tantum spatium, vade cum illo et alia duo millia passuum.15 Qui autem petit a te, da ei, si potes, quod rationabiliter petit a te.16 Et volenti mutuari (id est aliquid sibi concedi) a te, ne avertaris, dummodo rationabiliter velit et petat hoc, et tibi adsit facultas : quæ si desit, dandum est pro re verbum bonum et consolatorium.

Audistis quia dictum est :17 Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum. Ego autem dico vobis : Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in cœlis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. O quantum ab his Christi saluberrimis documentis, in quibus summa patientia atque humilitas edocentur, distat Mahon doctrina, qui docuit unicuique talem rependi molestiam qualem inflixit! Sed de isto in secundo libello dictum est plenius.

Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab illis, id est propter laudem humanam aut commodum temporale :18 alioqui mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in cœlis est.19 Quum ergo facis eleemosynam, noli tuba canere ante te, sicut hypocritæ faciunt ut honorificentur ab hominibus. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua : id est, omnino occulte hanc facias, quantum in te est, et quantum ad hoc quod soli Deo cupias complacere. Et quum oratis, non eritis sicut hypocritæ, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus.2021

Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Tu autem ora Patrem tuum in abscondito, et reddet tibi.

Insuper Christus formam compendiosissimæ orationis nobis præscripsit, dicendo : Sic ergo orabitis : Pater noster qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum, id est, tu ipse, Deus Pater, ab hominibus debite honoreris, et sanctus esse omnibus innotescas, ita ut tibi in sanctitate et justitia semper deserviant : hoc est, da cunctis hominibus gratiam et virtutem te taliter sanctificandi. Merito ponitur ista petitio prima, quia ad bonos pertinet filios ut summi Dei Patris honorem et gloriam primo et maxime optent quærantque. Secunda petitio est : Adveniat regnum tuum, id est, triumphans Ecclesia (utputa congregatio Beatorum in cœlis) adimpleatur, et ad ejus societatem ac gloriam perducamur ; sicque ex nobis angelorum suppleatur ruina, et prædestinatorum in cœlo numerus compleatur. Potest et ita exponi : « Adveniat regnum tuum », id est, Ecclesia militans, scilicet congregatio Christianorum, qui soli vere fideles sunt, in quibus per fidem et gratiam regnas ac habitas, perficiatur, et numero ac merito augeatur.

Tertia petitio est : Fiat voluntas tua sicut in cœlo et in terra, id est, quemadmodum cives cœlestes voluntati tuæ in cunctis obediunt, sic præsta ut homines in hoc mundo tibi in cunctis obtemperent. Quarta petitio : Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, id est necessaria vitæ, panem quoque sacramentalem, panemque lacrimarum, panem etiam vitæ et intellectus.

Quinta petitio : Et dimitte nobis debita nostra, id est peccata, sicut et nos dimittimus debitoribus (id est forefactoribus) nostris, quibus semper indulgenda est culpa ex caritate et pietate propter Deum, quum teneamur inimicos diligere. Satisfactio autem seu pœna exigi potest secundum ordinem juris : laudabilius tamen est, propter Deum etiam pœnam dimittere, nisi ex hoc forefactor fiat ad peccandum proclivior, aut bonum periclitetur commune, aut justitia contemnatur. Sexta petitio est : Et ne nos inducas in tentationem, id est, non nos a tentationibus superari permittas, imo da gratiam prævalendi eisdem.22 Septima petitio est : Sed libera nos a malo, id est ab omni salutis obstaculo, ab incitamentis occasionibusque peccandi, a miseriis vitæ præsentis, imo ab omni malo culpæ ac pœnæ præterito, præsenti, futuro. Amen.

Hæc est oratio sententiosissima prorsusque dignissima.

Footnotes

  1. Matth. v, 13. ↩

  2. Ibid. 14. ↩

  3. Matth. v, 16. ↩

  4. Augustinus. ↩

  5. Matth. v, 20. ↩

  6. Matth. vii, 14. ↩

  7. Matth. v, 21. ↩

  8. Ibid. 22. ↩

  9. Matth. v. 23, 24. ↩

  10. Matth. , 27, 28. ↩

  11. Matth. , 33, 34. ↩

  12. Matth. , 38. ↩

  13. Matth. , 39. ↩

  14. Matth. v. 40. ↩

  15. Matth. , 41. ↩

  16. Matth. , 42. ↩

  17. Matth. , 43-45. ↩

  18. Matth. v. 1. ↩

  19. Matth. , 2, 3. ↩

  20. Matth. vi. 1. ↩

  21. Matth. , 5, 6. ↩

  22. Matth. vi, 13. ↩

Chapter 98 of 114