Caput XVI. Quod per humilem illam quam suscepit supereminentis scientiae plenitudinem naturae nostrae acquisivit.

Ecce ad qualem, ecce ad quam humilem scientiam Deus propter homines descendit, qui et malorum et bonorum nostrorum experientiam suscepit, sed in eo ipso naturae nostrae acquisivit, non solum illam quam primus homo perdidit, verum etiam illam quam quidem non vetitum edendo, sed abstinendo acquirere potuit. Certe, ante praevaricationis reatum per experientiam, novit homo quid esset interesse gaudiis paradisi. Sed necdum per experientiam noverat quid esset interesse gaudiis coeli. Novit quid sit esse in loco voluptatis, nescivit quid sit fore in gloria aeternitatis. Nonne priorem illam recuperavit homo, quando audivit homo ab Homine Deo: Hodie mecum eris in paradiso? (Luc. XXIII.) Nonne et istam sublimem accipere meruit homo per Hominem Deum, quando Homo Deus elevatis manibus ferebatur in coelum, ascendensque in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus? (Psal. LXVII.) Illam accepit homo post Christi resurrectionem, istam accepit homo post Christi ascensionem. Emmanuel itaque noster, ut dictum est, per primam illam humilem acquisivit naturae nostrae novissimam istam sublimem. Sed si comedendo obtinuit illam, nunquid non et istam? Utique quia istam obtinuit illa mediante, de qua igitur intelligitur, quod ibi dicitur: Quacunque die comederitis ex eo, eritis sicut dii scientes bonum ac malum (Gen. II); de eadem intelligamus, quod in hoc loco legimus: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum (Isa. VII). Nunquidnam Scriptura non videtur hoc tacite innuere quae dicit hic ex comestione provenisse quod ibi fallaciter promittitur ex comestione posse provenire? Hanc autem sublimem et supereminentem Christus in sua ascensione obtinuit, quando in gloriam suam in aeternum intravit. Attende quid dicitur, quomodo ibi legitur: Et convescens, inquit, praecepit illis ab Hierosolymis ne discederent, et paucis interjectis additur: Videntibus illis, elevatus est (Act. I). Ecce quia comedit et ascendit. Adam comedendo ab illa sublimitate quam habere poterat, ad abjectam istam et humilem scientiam recidit; Emmanuel noster comedendo et ascendendo, humilem istam deposuit, et sublimem illam apprehendit. Dicitis quia oportuit Christum pati, et resurgere a mortuis, et ita intrare in gloriam suam. Quid si dicimus oportere Christum comedere, et ascendere, et ita apprehendere illam quam locuti sumus sublimem scientiam? Dicitis quia tanti meriti fuit passio Christi, ut ex virtute patientiae meruerit in omnem plenitudinem gloriae introire, vel alios introducere. Quid si nos dicimus quoniam tanti ponderis apud Deum fuit, quod Emmanuel noster butyrum et mel comedit, quod muscis etiam communicavit, ut ex humilitatis ejus merito in omnem plenitudinem scientiae jure jam debeat, vel ipse intrare, vel alios introducere? Sed quod dictum est nostrum puerum comedendo didicisse reprobare malum et eligere bonum, non sic accipere oportet quasi scientiam illam, quae per experientiam est, ex sola comestione obtinuisset. Nam et Apostolus dicit quia Christus in his quae passus est obedientiam didicerit (Hebr. V). Sed nunquid ex his tantum quae passus est, et non etiam ex his quae per semetipsum operatus est? Imo certe ex his et ex illis; quia in utrisque exsecutus est non voluntatem suam, sed voluntatem Patris. Sic sane non solum comedendo et bibendo, verum etiam esuriendo et sitiendo, sine alio quolibet experiendi modo didicit quae prius per experientiam nescivit, et comedendo quidem non solum ex esu butyri et mellis, imo et ex esu cujusque comestionis. Potuit ergo et de aliis cibis hoc dici, quod dictum est de cibo butyri et mellis. Sed Scriptura divina quaedam ex industria tacuit, quae tamen veraciter dicere potuit: quaedam vero ex multis quae dici poterant, dicenda elegit quae certi mysterii gratia singulariter exprimenda cognovit. Cur igitur dicit huic homini ex comestione provenisse quod primo homini fallaciter promissum est ex comestione posse provenire, nisi ut intelligamus hic fuisse ad meritum, seu etiam ad remedium, quod absque dubio ibi fuit ad reatum? Vides certe quomodo seductor noster fraudulentiae suae lucra quae per mulierem acquisivit, iterum per semen mulieris amisit. Utinam tandem aliquando Judaei evigilent! Utinam tandem aliquando sapiant, et intelligant hanc esse mulierem, hanc ejus esse prolem de quibus a Domino dictum est ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, inter semen tuum et semen illius! (Gen. III.) Cur non intelligunt hoc mulieris semen praedictas inimicitias exercuisse, et victoriam obtinuisse, cum audiant hunc ex comestione ad illud profecisse, unde constat ad serpentis suasionem primum hominem defecisse? Ecce quomodo impugnatoris nostri sententia per istum omnino in contrarium est versa. Quidquid ille homini fraudulenter abstulit, iste multiplicius reparavit. Facile igitur perpendi potest ex qualitate signi, quod per ipsum liberandi sumus ex captivitate et oppressione diaboli.