Caput VII. Testimonia Patrum ab anno 200 ad 300

Origenes ad initium secundi sEeculi post Apostolos floruit, imperante Alexandro Mammese. Is in 2. homil. in Levit, sic ait: « Est adhuc et septima, licet dura, et laboriosa per Poenitentiam remissio peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, et fiunt ei lacrymai sua3 panes die ac nocte, et cum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum suum, et quajrere medicinam, secundum eum, qui ait: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei: in quo impletur et illud, quod Apostolus dicit: Si quis infirmatur, vocet Presbyteros etc. » Hoc loco Origenes loquitur de Confessione facienda Sacerdoti, ut verba ejus indicant, et de Confessione peccatorum in specie, et occultorum, quorum homines erubescere solent; alioqui non diceret: « Non erubescit indicare peccatum suum. »■ Denique loquitur de confessione, quse in divinis litteris fundamentum habet, ut patet ex eo quod testimonium sancti Jacobi adducit in medium.

Idem Origenes homil. 3. in Levit, explicans illud: « Si peccaverit unum ex istis, pronuntiet peccatum, quod peccavit. » — « Est inquit, aliquod in hoc mirabile secretum. Etenim omni genere pronuntianda sunt, et in publicum proferenda cuncta quso egerimus; si quid in occulto gerimus, si quid in sermone solo, vel etiam intra cogitationum secreta commisimus, cuncta necesse est publicari, cuncta proferri; proferri autem ab illo, qui et accusator peccati est, et incentor: ipse enim nunc nos ut peccemus instigat; ipse etiam cum peccaverimus, accusat. Si ergo in vita praeveniamus eum, et ipsi nostri et accusatores simus, nequitiam diaboli iminici nostri et accusatoris effugimus; sic enim et alibi Propheta dicit: Dic tu iniquitates tuas prior, ut justificeris. » His verbis Origenes, sicut docet in die Judicii omnia peccata nostra etiam occultissima, et solo sermone vel cogitatione patrata a Satana in medium proferenda; iia docet, ut si velimus ea purgari, omnia, videlicet etiam occultissima, et solo verbo vel cogitatu admissa, sacerdoti prodamus.

de, inquit, quid edocet nos Scriptura divina, quia oportet peccatum non celare intrinsecus. Fortasse enim sicut ii, qui habent intus inclusam escam indigestam, aut humoris vel phlegmatis, stomacho graviter, et moleste imminentia, si vomuerint, relevantur ita ii qui peccaverunt, siquidem occultant et retinent intra se peccatum, intrinsecus urgentur, etpropemodum suffocantur a phlegmate vel humore peccati: si autem ipse sui accusator fiat, dum accusat semel ipsum et confitetur, simul evomit et delictum, atque omnem morbi digerit causam. Tantummodo circumspice diligentius cui debeas confiteri peccatum tuum; proba prius medicum, cui debeas causam languoris exponere, qui sciat infirmari cum infirmante, flere cum flente, qui condolendi, et compatiendi noverit disciplinam: ut ita demum, si quid ille dixerit, qui se prius et eruditum medicum ostenderit, et misericordem, si quid consilii dederit, facias et sequaris. Si intellexerit, et preeviderit talem esse languorem tuum, qui in conventu totius Ecclesiae exponi debeat et curari ex quo fortassis et ceeteri aedificari poterunt, et tu ipse facile sanari; multa hoc deliberatione, et satis perito Medici illius consilio procurandum est. » Ex hoc loo discimus, Confessionem esse necessariam, etiam occultorum criminum, nec tamen oportere omnia peccata publice confiteri, sed omnia quidem privatim, publice autem solum publica, aut ea', quae maturo consilio Sacerdos judicabit esse prodenda.

Kemnitius pag, 1004. ad hunc locum respondet, Origenem non loqui de omnibus peccatis, cum dicit, ea medico perito esse confitenda, sed solum de illis, de quibus dubitari poterat, an essent publice manifestanda. Quia enim nonnulli, temere peccata occulta publice confitebantur, consilium dari ab Origene scribit Kemnitius, ut ejusmodi peccata non sine consilio alicujus periti medici publicentur. Probat autem Kemnitius, Origenem non loqui de omnibus peccatis, hoc modo: « Quod, inquit, Origines in illo loco non in genere de omnibus, et singulis peccatis sacerdoti confitendis loquatur, inde manifestum. In prima enim homilia, loquitur de delictis, concupiscentiis, et commissis, quaj ante Deum proferuntur; et in conspectu ipsius per gemitum exponuntur. Deinde in secunda homilia in principio, loquitur de lapsibus, qui olim ad publicam Confessionem pertinuerunt: quia vero inde seque-

bantur obtrectationes, suadet Origines, ut tales lapsus primum sacerdoti exponuntur, ut de ejus consilio vel suscipiatur publica Confessio, vel omittatur. »

Sed haec distinctio Kemnitii vanissima est: siquidem Origenes in utraque homilia de omnibus peccatis loquitur. Ac in priore quidem, dicit omnia Deo esse confitenda, et pro omnibus gemendum, et supplicandum; in posteriore manet, illa eadem hominibus confitenda, primum privatim, deinde publice juxta consilium sacerdotis. Haec autem sunt verba Origenis in fine prioris homiliee: « Omnia, inquit, ex quo deliqui, sive concupivi concupiscentiam saecularem, sive quid aliud commisi, omnia ante te profero, et in orationibus meis in conspectu tuo pono. » Vides quam aperte de omnibus omnino loquatur in priore homilia, et non de quibusdam tantum, quae ad publicam Confessionem non pertinerent, ut fingit Kemnitius.

Idem etiam Origenes homil. 17. in Lucam explicans illud: « Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes », ostendit peccata, quae Deo confitemur esse etiam hominibus confitenda: « Unde, inquit, et nos si peccaverimus, debemus dicere: Peccatummeum notum tibi feci, et iniquitatem meam non abscondi, Dixi: Annunciabo injustitiam meam contra me Domino. Si enim hoc fecerimus, et revelaverimus peccata nostra non solum Deo, sed et his qui possunt mederi vulneribus nostris, atque peccatis, delebuntur peccata nostra ab eo, qui ait: Ecce deleo ut nubem iniquitates tuas, et sicut caliginem peccata tua. » Hsec ille, qui satis aperte ostendit, non esse distinguenda peccata, quae Deo, quBe Sacerdoti sint aperienda; sed eadem utrique, atque omnia confitenda.

Secundo loco habemus S. Cyprianum, qui eodem steculo, licet aliquando posterius, quam ^Origenes floruit. Hic igitur beatissimus Martyr, in epist. 16. lib. m. ad plebem suam ita loquitur: « Nam cum in minoribus delictis, quae non in Dominum committuntur. Poenitentia agatur justo tempore, et Exomologesis fiat, inspecta vita ejus, qui agit Poenitentiam, nec ad communicationem venire quis possit, nisi prius illi ab Episcopo et Clero manus fuerit imposita: quanto magis in his gravissimis et extremis delictis caute omnia et moderate secundum disciplinam Domini observari oportet?» Hic habemus Exomolegesim necessariam secundum disciplinam Domini, et talem Exomolegesim,

ut ex ea poenitentis vita inspici, et cognosci possit. Proinde habemus Confessionem omnium peccatorum. Jure divino esse necessariam: neque enim, Exomologesis generalis, aut aliquorum tantum peccatorum, vitam pcenitentis ita detegit, ut ea plane inspici possit.

Idem auctor serm. 5. de lapsis: « Denique inquit, quanto et fide majore, et timore meliore sunt, qui quamvis nullo sacrificii, aut libelli facinore constricti, quoniam tamen de hoc vel cogitaverunt, hoc ipsum apud sacerdotes Dei dolenter, et simpliciter confitentes, Exomologesim conscientiae faciunt, animi pondus exponunt, salutarem medelam parvis licet, et modicis vulneribus exquirunt. »

Ad hunc locum respondet Kemnitius, pag. 1003. ac dicit, hoc loco a Cypriano non proponi praeceptum, vel consuetudinem universalem, sed exemplum quorumdam, qui fide majore, et timore meliore erant. Addit etiam, non loqui Cyprianum de Confessione omnium peccatorum, vel omnium malarum cogitationum, sed ejus tantum cogitationis, quae de Idololatria committenda, sive de Christo abnegando suscepta fuerat: proinde pertinere hanc sententiam ad publicam Poenitentiam, et ad publica crimina.

Sed istae objectiones ex eodem Cypriano facile refelluntur: non enim Cyprianus exemplum proponit Confessionis liberae, sed necessariae, ut patet ex sequentibus verbis. Nam posteaquam dixerat: a Salutarem medelam parvis licet, et modicis vulneribus exquirunt, » adjungit continuo: « Scientes scriptum esse: Deus non deridetur. Deridereri et circumveniri Deus non potest, nec astutia aliqua fallente deludi: plusimo delinquit, qui secundum hominemDeum cogitans, evadere se poenam criminis credit, si non palam crimen admisit»; et paulo infra de iisdem, qui sola cogitatione peccaverunt, ita loquitur: « Minus plane peccaverit non videndo idola, nec sub oculis circumstantis, atque insultantis populi sanctitatem fidei profanando, non polluendo manus suas funestis sacrificiis, nec sceleratis cibis ora maculando. Hoc eo proficit, ut sit minor culpa, non ut innocens conscientia; facilius potest ad veniam criminis pervenire, non est tamen immunis a crimine; nec cesset in agenda Poenitentia, atque in Domini misericordia deprecanda, ne quod minus esse in qualitate delicti videtur, in neglecta satisfactionem cumuletur; confiteantur singuli, quseso, fratres, delictum suum, dum adhuc, qui deliquit, in seeculo est, dum admitti Confessio ejus potest, dum satisfactio et remissio facta per sacerdotes apud Dominum grata est. »

Ex his manifeste colligimus auctore Cypriano, necessarium esse confiteri peccata omnia mortalia, etiamsi sola cogitatione commissa sint. Quare verba illa: « Quanto et fide majore, et timore meliore sunt, qui fere. » non continent exemplum Confessionis non necessariae, ut Kemnitius existimavit, sed argumentum a minore ad majus. Si enim qui sola cogitatione peccant, Poenitentiam agunt, atque Exomolegesim faciunt, quanto magis id fieri deberet ab iis, qui verbo et opere peccata committunt?

Quod autem Kemnitius addit, Cyprianum loqui solum de cogitatione abnegationis Christi, et proinde hanc sententiam pertinere ad Pcenitentiam publicam, et crimina publica, ridiculum est. Neque enim cogitatio de peccato aliquo patrando, publica dici potest, aut debet, etiamsi peccatum illud publicum esse possit: neque ullo modo ad peccatum publicum pertinet cogitatio, nisi peccatum ipsum publicum ex ea cogitatione prodierit. Quomodo enim ad peccatum publicum pertinet, quod neque in se est publicum, neque est peccati publici causa? et quis unquam audivit in Ecclesia id fieri solitum, ut ob solam internam cogitationem abnegationis Christi, aliquis excommunicaretur, aut publicam Pcenitentiam subire cogeretur? etiamsi qui palam Christum abnegant, jure excommunicentur, et Pcenitentiam publica) subjiciantur. Non igitur Cyprianus Confessionem ejusmodi cogitationum exigebat, quod ea) cogitationes de peccata publica pertinerent: sed quod essent peccata letha- Jia, quamvis occulta, atque interna.

Adde quod si cogitatio abnegationis Christi necessario confitenda esset, quia ad peccatum publicum pertineret, nimirum ut causa quaedam peccati, quod publicum esse potuit: eodem modo cogitationes rapina), adulterii, homicidii, blasphemia), perjurii, aliorumque ferme omnium criminum necessario confitenda) erunt, cum causa) esse possint scelerum publicorum. Itaque quidquid dixerit, eo tamen illi veniendum erit, ut peccata omnia in Confessione detegenda esse fateatur.