De sancto Stephano martyre

Sermo I

Slephanus plenus gratia et fortitudine, faciebat prodigia et signa magna in populo, Actuum sexto.

(Prothema). Dominus misit me Lesus ad te, ut videas et implearis Spiritu sancto, Actuum nono.

Verba ultima sunt Ananiae ad Saulum, qui poslea factus est Paulus et Doctor gentium; et missus est Ananias ad Saulum, ut per eius ministerium videret et impleretur Spiritu sancto. Hoc (est) ministerium, ad quod ordinatur sermo divinus, scihcet ut audiens videat et impleatur Spiritu sancto. Omnis auditor verbi Dei, qui vult esse instar Pauli, debet sermonem audire, ut videat et impleatur Spiritu sancto, quia sermo Dei iUuminal intellectum; Psalmus: Declaratio sermonum tuorum illuminat et intelleclum dat parvulis. Item, inflammat affectum; Psalet thesaurus invisus, quae utilitas in utrisque? Et alibi dicit: Melior est homo, qui celat insipientiam suam, quam homo, qui abscondit sapientiam suam. Unde Dominus in Matthaeo: Ideo omnis scriba do ctus in regno caelorum, in Ecclesia militante, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. — Paterfamilias non abscondit frumenta, nec permittit, mori fame familiam suam; de crudelitate argueretur; sic nec homo, qui habet thesaurum sapientiae divinae, debet illum abscondere, sed proferre ad aediflcationem proximorum et doctrinam. Nisi enim fideliter doceat, arguetur et reprehendetur. Qui enim abscondit frumenta maledicetur in populis. Contra aliquos negiigentes circa proximorum aedificationem dicit Bernardus: <t Utinam ita vel sic vigiles essent ad curam, quantum alacres concurrunt ad cathedram »! Qui igitur tale habet desiderium ad sapientiam divinam, in hac intentione addiscet eam, ut magnificet Deum, cognoscat se ipsum, doceat proximum; talis meretur divinam sapientiam, thesaurum contemplationis arcanae. — Sic igitur, ut visum est, beatus Nicolaus habuit thesaurum exteriorem, et illum permutavit et interiorem promeruit et superiorem desideravit tripliciter, ut dictum est, et desiderio humili et desiderio sublimi el liberaU; et ideo in flne Deum videre promeruit, ad quam visionem nos perducat Christus Dominus noster. Amen. mus: Ignilum eloquium tuum vehementer. Et ideo, quando horao in auditu verbi Dei non illustratur nec inflammatur, tunc frustra audit. Sed felix est qui illustratur et inflammatur in auditu verbi Dei, quia inchoatio nieriti est in illustratione intellectus, el consummatio praemii est in inflaramatione affectus. Sed ista non contingunt in sermone, nisi fiat sermo per linguam Spirilus sancti, de qua Psalmus: Lingua mea calamus; sequitur: Dijfusa est gratia in labiis tuis, id est per sermonem in auditoribus. In principio igitur etc.

Stephanus plenus gratia etc.

Consuetudo raagnorum est alios in magnis festis vocare ad convivium, et si hoc fiat ad ostensionem caritatis, laudabile (est); et ideo Christus noluit solus esse in convivio iucunditatis; vocavit familiares, amicos (et) servos, ut participes essent gaudii. Christus in nativitate fecit convivium nuptiale. In sole posuit

tabernaculum suum, et ipse lanquam sponsus procedens de ihalamo suo etc, scilicet quando per indissolubilem forraam processit de utero virginali; et tunc invitavit ad nuptias milites suos. Habuit autem milites parvulos, qni infantili aetate pro ipso sunt passi, ut Innocentes; habuitetiam militem iuvenem, qui in flore iuventutis estpassus; habuit iterum militem senem, scilicet loannem, qui centenarius in dolium est missus; et omnes illi fuerunt innocentes et Martyres. Beatus Stephanus Martyr fuit affectu et effeclu; loannes, affectu, non effeclu, quia non ex martyrio est morluus; Innocentes autem fuerunt Martyres cjfectu tantum., quia non habuerunt usum liberi arbitrii. Istos vocavit Domimis specialiter ad nuptias suas; modo autem vocat omnes sine acceplione personarum. Istos milites fecit Dominus sedere in convivio suo secundum ordinem; magis enim est esse Martyrem affectu et effectu quam affectu tantum. Ideo beatus Stephanus immediale fuit positus post diem Nativitatis Domini; loannes tertio loco, quia fuit Martyr affectu, et plus est esse Martyrem affectu quam effectu; Innocentes effectu tantum, quia non habuerunt usum liberi arbitrii, et ideo quarto loco posuit Innocentes, et postea beatum Thomam moderni temporis, qui fuit renovatio martyrii. Unde vere impletum est illud loannis primo: Ve)'bum caro factum est et habitavit in nobis etc. Sequitur: De plenitudine eius nos omnes accepimus, scilicet infantes, iuvenes etsenes; quidquid enira gratiae est in nobis, totum est a Verbo incarnato.

Stephanus habuit gratiara excellentem, stabileni et cfficacem. Habuit gratiam excellentem, ideo dicitur: Stephanus plenus gratia; et quia cum gratia habuit fortitudinem., ideo dicit: et fortitudine; et quia cum hoc plenus fuit bona operatione, ideo subdit: faciebat etc. Unde commendatur in verbis istis a tribus: primo, a plenitudine supernorum charismalum, cuin dicit: Stephanus plenus gratia, influentia a Deo accepta. Secundo commendatur a multitudine internarum virtutum, cum dicit: et fortitudine. Tertio, a magnitudine externarwn operationum, cum dicit: faciebat etc. Secundum hoc primo commendatur in comparatione ad Deum; secundo, in comparatione ad se ipsum; tertio, in comparatione ad proximum, refundendo gratiam acceptam in proximum. Secundura hoc coramendatur quoad virtutes susceptivas, custodilivas, communicativas.

I. SeA plenitudinem gratiae non habuit ex se, gratia autem et veritas per Christum facta est. Et quamvis gratia non sit ex meritis nostris, immo sit donum Dei, ut dicit Aposlolus ad Ephesios secundo; Gratia Dei salvari eslis; oportet tamen, quod homo primo se disponat ad susceptionem gratiae. Disponitur autem homo ad gratiam humiliatione mentis sub Iesu, elevatione mentis ad lesum, configuratione raentis cum Iesu et slabiLitale raentis apud lesum. — Primo, dico, disponitur ad gratiam humiliatione mentis sub Iesu per reverentiae profunditatem, qua ad gratiam pi-aepai-araur. Secundo disponitur ad gratiam elevatione mentis ad lesum per fiduciae sublimilatem, qua in gratia pi'omovemur. Tertio, configuratione mentis cum iesu per benevolentiae latitudinem, qua in gratia pi-oficimus. (a-AYlo, stabilitate mentis apud lesum per perseverantiae longanimitatem, qua in gratia perseveramus. Et hoc est quod dicit Apostolus ad Ephesios tertio: In caritate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus Sanctis, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas et profundum.

Primo ergo disponimur ad gratiam humilialione mentis sub Iesu per reverentiae profwulilalem, qua ad gratiara praeparamur; unde Ecclesiastici trigesimo secundo: Audi tacens, et pro reverentia accedet tibi bona gratia. — Audi tacens, sirapliciter credendo et hurailiter obtemperando. Hoc fecit beatus Stephanus, et ideo electus est ab Apostolis tanquara ille qui dignus est aliis rainistrare; Actuum sexto: Elegerunt Apostoli Sfephanuni, virum plenum fide et Spirilu sancto; plenum fide, operante per dilectionem, quia captivavil inlellectum suum in obsequium Chrisli et voluit succedere in ministerio viduarum, quia credebat, quod gratia impleretur propter humihtatem, iuxta illud Psalmi: Elegi abiectus esse in d.omo Dei mei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum; sequitur: Quia misericordiam et verilatem diligit Deus. Aliter enim quam per humilitatem non venit homo ad gratiam, quia dicit lacobus: Superbis Deus resistit, humilibus autem dal gratiam. Et ideo Christus, qui est fontale principium gratiae, exinanivit semetipsum. Propter hoc dicitur in Ecclesiastico: Quanlo magnus es, humilia te in omnibus. Gratia Dei non requiescit nisi super humiles; ideo Bernardus super Cantica: « In veritate comperi, nil tantum valere ad gratiara Dei acquirendam, conservandam et recuperandam, sicut si omni tempore inveniaris non altum sapere, sed timere. Beatus homo qui semper esl pavidus. Time, cura gratia tibi arriserit; time, cura gratia abierit; tuae, cum gratia denuo revertetur». Hoc est donum, scilicet gratia, quae Deo debet attribui, quia ipse est fontale principium et origo totius gratiae; et: Flumina reverlunlur ad locum. unde exeimt, et ideo Christo gralia est attri- Secundo disponimnr ad graliae plenitudinem elede vatione mentis ad lesum per fiduciae sublimitatem, qua in gratia promovemur; unde ad Hebraeos quarto: Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae, ut misericordiam consequamur el gratiam inveniamus in auxilio opporluno. — Thronus gratiae est beata Virgo, in qua Assuerus, rex mansuetus, requievit; vel thronus gratiae est humanitas Cliristi, quia Christus ad hoc est humanatus, ut gratiam in nos diffundat; ad Romanos secundo: lustificati ex fide, pacem habeamus ad Deum per Dominum noslrum lesum Christum, per quem et accessum habemus per fidem in graliam istam, in qua stamus et gloriamur in spe gloriae filiorum Dei. Et alibi: Misil Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege etc. Sed ubi quaerendum? Modo non est in praesepio. Beatus Stephanus, cimi essel plenus Spiritu sancto, inlendens in caelum, vidit lesum stantem a dextris virtutis Dei; quaerebat gratiam, ubi fuit. Radius perpendicularis, quando cadit recte super obiectum, revertitur in suum originale principium; sic gratia, quae a Deo descendit in beatum Stephanum, ipsum reduxit in suum principium, quia recognovit, se habere gratiam a Deo. Si igitur voluraus habere gratiae plenitudinem, oportet, quod cum fiducia adeamus Deum. Et propter hoc dicit beatus Petrus: Succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis graliam. — Lumbi sunt, in quibus est seminarium generationis et delectationis omnis generaliter. Originale autem principiura germinationis et generationis esl memoria cum intelligentia; originale autem principiura delectationis est voluntas. Debemus igitur voluntatem et memoriam sursum levare et succingere operationes et affectiones nostras sperando in gratiam Dei, et debet esse tota spes nostra in Christo. Apostolus ad Colossenses tertio: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, quae sursum sunt quaerite. Sed de quibusdam dicilur Ecclesiastici vigesimo «: Gratiae fatuorum effundentur. — Fatui sunt, qui spretis superioribus, convertunt se ad ista terrena; Psalraus: Oculos suos statuerunt declinare in terram; afliciunlur perversa affectione; aliquando perverba indecentia, vel per locos impudicos perdunt propter ineptas laetitias quidquid tempore isto lucrati sunt.

Tertio disponimur ad plenitudinera gratiae configuratione mentis cum Iesu per benevolentiae latiqua in gratia proficimus; unde Aposlolus secundae ad Corinthios decimo tertio: Gratia Domini noslri lesu Christi et caritas Dei et communicatio Spiritus sancti sit cum omnibus vobis. Amen. Coniungit autem gratiam Dei cum communicatione Spiritus sancti, quia illa aniraa plena est gratia, quae configuratur Christo in coinraunicatione bonorura Spiritus sancti. Deus est fontale principium graliae et dat, sed non recipit, quia suura est dare. Oportet igitur, qui plenus est gratia, quod sit liberahs, coraraunicando aliis quod habet gratiae; unde beatus Petrus: Unusquisque sicut accepit graliam, in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores muUiformis gratiae Dei. Angeli sunt deiforraes, quia charismata gratiarum, quae a Christo recipiunt, in corpus Ecclesiae mysticum refundunt. 0 quanta hberalitas et benevolentia fuit in beato Stephano, qui gratiam receptam a Deo in alios ipsura lapidantes refudit! Unde dicitur Actuura sexto, quod intuentes eum omnes, qui sedebant in concilio, viderunt facimn eius tanquam faciem Angeli. Simus igitur et nos imitatores non daemonum, sed Angelorum; in facie enim invidorum nihil est claritatis, quia bonum in aliis non vident, sed malura. Contra tales dicit Apostolus secundae ad Corinthios sexto: Adiuvantes exhortamur, ne invacuum graliam Dei recipiatis. — ille in vacuum recipit gratiam, qui nihil gratiae in ahos refundit. Gratia assirailatur fonti, qui, si aquam non refundit, perdit rationem fontis; unde non est gratia sicut cisterna, sed sicut fons. Quidquid igitur habes datum, sive sit facundia, sive ahquod bonum, seraper debes in alium refundere.

Quarto disponimur ad plenitudinem gratiae stabililione raentis apud lesura per perseverantiae lon- 1 ganimitatem, per quam in gratia perpetuamur. Christus ipse ab aeterno promittit (?), Christus heri, et hodie, ipse et in saecula. Doctrinis variis et peregrinis nolile abduci. Optimum est enim gratia stabilire cor. Sed quomodo possimus in gratia stabiliri, docet Apostolus ad Titum secundo: Apparuit gratia Dei Salvat07-is nostri omnibus hominibus erudiens nos, ul abnegantes impietatem et carnalia desideria, sobrie et pie et caste vivamus in hoc saeculo, exspectantes beatam spem et adventum iudicis. Debes sequi viam, quae apparet; sed in Christo apparuit gratia: debemus igitur sequi viara Chrisli, non perturbationes mundanas, si volumus in gratia stabiliri, quia dicit Anselmus: « Cor, quod in aeternitate fixura non est, omni mutabilitate mutabilius

est».Cor Diundanis inlentum non est aptum ad susceptionem gratiae; et propter hoc dicit Aposlolus ad Hebraeos duodecimo: Confiilenlea, ne quis vesCrum desit graliae Dei, ne qua radix amariiudinis sursum germinans impediat; sequitur: Ne quis inter vos fornicator, aul profanus Esau, qui pi-opter unam escam perdidit primogenita sua. Similiter propter unam delectationem perdidit liomo regnum caelorum. — Audivi a quodam, quod uon esset magnum habere gratiam, quia latro quandoque liabet gratiam; sed cum videt tempus optimum ad male faciendum, perdit gratiam. Sed stabiliri in gratia magnum est. — Perduo stabilitur homo in gratia: unum est centrum, aliud est circumferentia. Centrum, immo natura centralis est flrma; similiter ultimum caelum, quod est empyreum, est immobile. Et secundum hoc sunt duo principia, per quae homo stabilitur in gratia: unum est, quod liabeat oculum ad aeternitatem praemii; aliud est, quod liabeat oculum ad aeternitatem supplicii. Per primura stabilitur, ut faciat laonum; per secundum, ut non faciat malum. — Habeamus igitur oculos Stephani, ut exemplo eius inlueamur in caelum. Patet modo, quomodo commendatur beatus Stephanus a plenitudine gratiae.

H. Et quoniam gratia est influentia revocans animam in simplicilatem primam; et quanto aliquid est simplicius, tanto est virtuosius, et quanto virtuosius, tanto est fortius: ideo, quia bealus Stephanus plenus fuit gratia, ideo cum hoc plenus fuit fortitudine. Fuit autem fortis ad bella, ad itinera, ad pericula et ad exercitia. Fortis fuit ad bella hostilium tentationum, ad itinera virtuosorum profectuum, ad pericula mundialium adversitatum, ad exercitia multiformium meritorum.

Primo, dico, fuil fortis ad bella hostilium tentationum per armaturam fidei; unde significatur per losue Ecclesiastici quadragesimo septimo: Fortis in bello Lesus Nave, successor Moysi in Prophetis, qui fuit magnus secundum nomen suum in fide et maximus in salutem electorum Dei. Moyses reliquit successorem losue, ut esset dux primus; similiter Christus reliquit beatum Stephanum post (se) ipsum. Sequitur in losue, quod losue snperavit lericlio et inimicos suos magis flde quam potentia, et dictum est ei, ut faceret septem circuitus circa muros lericho, et in septimo circuitu ceciderunt muri. Diabolus inclinat nos ad superbiam, qui est draco habens septem capita, quae sunt superbia, avaritia etc, quae debemus vincere resistendo per fidem; unde primae Petri quinto: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaei-ens quem devoret; cui resistile fortes in fide. Debemus igilur facere septem circuitus, ut vincamus diabolum. Si tentat te de superbia, facias circuitum et videas, quomodo cecidit diabolus propter superbiam suam; unde dicit Dominus Lucae decimo: Videbam satanam sicut fulgur de caelo cadenlem. Si incipias invidere, facias circuitum et vide, quomodo Cain prostratus est; melius est pati cum Abel iusto, quam cum Cain excruciari in inferno. Similiter, si diabolus dicat tibi: iniuria est tibi facta, irascaris; vide Pharaonem, qui submersus est in mari rubro. Similiter, si tentaris.de accidia, quod bonum est esse otiosum; fac circuitum et vide, quomodo Isboseth, qui dormiebat in die, a latrunculis interfectus est. Si vis opulentari, in quo vitio diabolus virtutem praetendit. Cogitat homo, quod multa bona faciet, et non daret unam eleemosynam; fac circuitum,et vide divitem, qui dixit: Anima mea, habes multa bona posita in annos plurimos. Et dictum est ei: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a le. Si tentaris de gida, vide divitem epulonem, qui est in inferno, et Lazarum, qui nunc esl in caelo. Si tentaris de luxuria, cogita, quod non solum in futuro, sed in praesenti hominem reddit despicabilem et hominibus odiosum, et teneas castitatem. Sic faciendo septem circuitus, debes vincere per fldem, quia sancti per fidem vicerunt?'egmi, operali sunt iuslitiam, et adepti sunt repromissiones.

Oportet igitur pugnare cum diabolo, vel esse servus diaboli. Philisthaei Sarasonem, amissa fortitudine sua, fecerunt eum molere. Philisthiim interpretantur lingentes sanguinem, et significant delectationes carnales, quae non sunt nisi circulationes. Ilodie comedit homo, et cras vult comedere, et delectationes carnales faciunt hominem circuire molam; et propter hoc dicit Isaias: Vae! qui potentes estis ad bibendum vinum et viri fortes ad miscetidam ebrietatem. — Quidam de synagoga surrexerunt, disputantes cum Stephano, et non poterant resistere sapientiae et Spiritui, qui loquebatur, quia circumseptus fuit armatura Dei. Unde Augustinus: « Procul dubio rnunimine regio circumseptus, nullatenus potuit ab adversariis superari »; et philosophus dicit: «Talia dedimus tibi arma, quae nisi prius abiecisses, invictus fuisses».

Secundo fuit fortis beatus Stephanus ad itinera virtuosorum profectuum per armaturam spei; unde Ecclesiastici quadragesimo sexto: Dedit Dominus fortitudinem Caleb, ut ascenderet in excelsum terrae

locum. Spes enim est cibus, in ciiiiis fortUudine Elias ambulavil quadraginta diebus el quadraginta noctibus 1. isaiae quadragesimo: Qui sperant in Domino mulabunl fortitudinem suam, assumenl pennas ut aquilae el volabunt etc. — Spes facit iioniinem fortem; spe lucii variunt homines ultra mare; unde, si tollas spem, cessabit forlitudo. Sed si spes temporalium hominem 1'acil fortem, multo plus spes aeternorum, quia dicit Aposlolus secundae ad Corinthios quarto: Ul quod in praesenU est mmnciil.uneinn et leve tribulationis noslrae, aeternum gloriae pomlus operatur in nobis, scilicet, quod oculus non vid.it, nec auris aiidiuil, nec in cor hominis ascendit. — Sed de muUis conqueritur Dominus per leremiam: Factus, inquit, est cursus eorum malus, et fortitudo eorum dissimilis. Fortes sunt ad vitia et debiles ad virtutes.

Tertio fuit beatus Stephanus fortis ad pericula adversitatuni per solalium carilatis: unde significatur per Gedeonem, cui dixit Angelus: Domimis tecum, virorum fortissime; in hac fortitudine liberabis populum de manu Madian. Et praecepit ei Angelus, ut cum ceteris viris accederet ad castra Madian, el acciperent lubas et laguncnlas et lampades coruscantes in manibus, et quod comploderent lagunculas et sonarent lubas, et remanerent lampades coruscanles; el tunc fugerent eoruiu inimici. — Tubae in manibus est praedicatio veritatis; lagunculae confractae sunt snncti Marlyres; lampades coruscantes sunt miracula Sanclorum, quae remanent post ipsorum martyrium; vel lampades coruscantes possunt dici caritativae affectiones, quae manent, deslructis corporibus. — Unde, confraclo corpore beali Stephani, remansit caritativa affectio eius, per quani conversus est Saulus, quia fortis est ut mors dilectio = etc. Et propter hoc dicit Apostolus: Quis nos separabit a caritale Christi? Tribulatio? Et in Canticis dicilur: Lampades eius, lampades ignis alque flammarum..Aquae multae non potuerunt exstingvere caritaleni. — Sed econtra multi sunt fortes per odiuni aequilatis, non per amorera caritatis; de quibus in libro Sapientiae: Opprimamus virum pauperem, non misereamur viduae etc.

Quarto fuit fortis ad exercitia multiformium merilorum per habitum quadriformium virlutum ca7-dinaliiim; quod flguralur in secundi libri Regum vigesimo secundo, ubi dicitur: Deus, qui accinxit me fortitudine et complanavit perfectam viam stitia et prudentia, et sine habitu trium tiieologicarum, scilicet fidei, spei et carilatis. Quod liguratur in Canticis, ubi dicitur, quod lectum Salomonis sexaginta fortes ambiunt; in quo Qguratur et forlitudo, quae habel annexionera ad tres virlutes alias cardinales et theologicas, quae faciunt senariiim numerum, quae virtutes sex reductae per denariuni, qui est consummatio decalogi, faciunt numerum sexagenarium. Et hoc est quod dicit, quod se.mginta fortes ambiunt leclum Salomonis, quia forlitudo requirit alias sex virtutes, quae reductae per numerum denarium, resullant in numerum sexageuarium. Rogabimus Dominum etc.

Slephanus plenus gratia etc.

Dictum est, quod beatus Stephanus comraendatur in verbis istis prirao, quantura ad plenitudinem supernorum charismatum; secundo, quantum ad multitudinem inlernarum virtutum; tertio, quaiitum ad magniludinem et fortitudinem extrinsecarum operalionum. De primis duobus dictum est.

III. Restat dicere raodo de tertio, scilicet de magnitudine extrinsccarum operalionum, quod tangitur, cura dicit: faciebat etc. Manifestatur autem substantia per virtulem, virtus per operationem; unde Dominus loannis quinto: Opera, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Multa bona I'ecerunt multi, qui tamen postoa snntdamnati; unde in Matthaei septirao: Doinine, nonne in nomine tuo proplietavimus el in nomiiic liio daemonia eiecimus et in nomine tuo virtutes midlas fecimus? Et dicet Dominus: Nunquam novi vos; discedile a me qui operamini iniquitatem. — Sapientia christiana aliud dicit de operibus virUUum et aliud philosophi; philosophi dicunt secundum exteriorera intellectum, et nisi sane inlelligantnr, ducunt in errorem. Dicunl: boni sunuis, quia bona facimus; sed cerle bonum iion est meritorium, nisi sit gratia informatum. Bonum facimus, ergo boni suraus; verum est de virtute consuetudinali, quae est habitus politicus; vera aulem bonitas est, quia, si boni sumus. bona facimus; unde Genesis quarto; Bespexil Dominus ad Abel et munera eius; ad Cain vero et ad munera illius non respexit. Ex bona virtule procedit bona operatio, et ex virtute rairabili procedit operatio mirabilis et prodigiosa. — Beatus Stephanus commendalur, quia fecit signa et prodigia, quia mirabilis fuit in se et in sanctitate sua.

Ad hoc autem, quod homo sil dignus admiratione, oportet, quod sit mirae virlutis, mirae veritalis, mirae sanctitatis et miri amoris; sed ista fuerunt in beato Stephano: ergo fuit dignus admiratione; quod probant opera sua; quia, quando opera procedunt, secundum quod debent, tunc verum testimodant de homine.

Primo, dico, beatus Stephanus fuit mirae virmi- lutis. Sed quid est esse mirae virtutis? Certe, quando est sublimitas operis et humilitas cordis, hoc est, quando homo sentit, quod de se non facit ea quae facit, sed per virtutem divinitus acceptam. Unde in loannis decimo quarto dicit Dominus: Qui credit in me opera, quae ego facio, et ipse faciet et maiora horum faciet, quia ego ad Palrem vado etc. Oportet igitur liumiMari, quia, si forte superbirent homines et dicerent: Manus nostra kaec (fecil), non facerent quae fecerunt. Et propter hoc dicit Augustinus: « Miranda actio cum elatione non elevat, sed gravat »; et Dominus in Lucae decimo septimo: Cum omnia bene feceritis, dicile: servi inuliles sumus; vult, quod totum Domino attribuamus et nihil nobis. Unde Ires pueri in camino ignis magnificentiam et gloriam Deo attribuebant et se deprimebant. — Talis etiani fuit beatus Stephanus, quia fuit magnarum operalionum et parvi sensus; et hoc docet fides christiana. Philosophi, cum niagna agerent, lamen non pervenerunt ad niagnum Deum, quia Deus elegit humiles, ut totum Deo attribuerent. — Talis fuit beatus Stephanus, et ideo magna operatus est; unde significa- tur in Ecclesiastici quadragesimo octavo per Eliseum, de qno dicitur: Jn vita sua fecit monstra et in morte mirabilia operatus est. Ad memoriam beati Stephani sex mortui sunt resuscitati, praeter quos in vita sua suscitavit. — In translalione sua ultima legitur, quod Theodosius imperator Romanus habuit flliam possessam a daemone, qui dixit, quod nunquam exiret nisi per beatum Stephanum, qui fuit in civitate Constantinopoli; et dixerunt illi, quod ponerent puellam in navi. Et dixit daemon: Faciam, periclitari navem. Tunc illi, timentes periculum, non andebant ipsam ponere in navi; et lunc misit imperator ad patriarcham Constantinopolitanum, rogans, ut daret ei corpus beati Stephani. Qui respondit: Libenter, dummodo reddatis nobis corpus beati Laurentii; et tunc impetravit imperator a Papa, ut pro corpore beati Stephani redderent corpus beati Laurentii. Et cum apportatum est corpus beati Stephani, voluerunt ipsum ponere in tumbam beati Laurentii. Et dixit Papa, quod non poneret manum in removendo corpus beati Laurenlii, sed quod ipsi accederent et sumerent corpus. Cum aperuissent sepulcrum et vellent accipere corpus beati Laurentii, facli sunt omnes caeci. Tunc fecerunt votum beato Laurentio, quod corpus eius non removerent, et redditus est eis visus. Postea, cum vellent ponere corpus beati Stephani intra, corpus beati Laurenlii secessit et dedit locum beato Stephano. Fuit igitur mirabilis virtutis.

Secundo fuit mirabilis veritatis. Ille autem est mirabilis veritatis, in cuius opere simul concurrunt claritas e.xempli exterioris el mnplicitas oculi interioris. Opus enim veritatis est opus claritatis; unde loannis tertio: Qui male agit odit lucem; sequitur: Qui bene agit venit ad lucem, ut manifestentur opera eius, quoniam in Deo facta sunt. Et propter hoc dicit Dominus Apostolis Matthaei quinto: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ul videant opera vestra bona et glorificent Putretn vestrum, qui in caelis est. Hijpocritae autera faciunt opera sua, ut videantur ab hominibus, et ideo evanescunt. — Et propter hoe cum claritate operis oportet, quod adsit simplicitas oculi; ideo dicit Dominus: Attendiie, ne iustitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Debes facere bonum in occulto quantum ad le, sed in publico quantum ad aedificationem proximi. Beatus Stephanus magnae fuit veritatis, ergo et magnae virtutis. — Quaedam fuit mulier nomine Petronia, quae diu fuerat aEQicta aegritudine et omnia, quae habebat, expenderat in inedicinis. Et narrat Augustinus in libro de Civitate Dei, quod invenit quendam ludaeum magicis artibus imbntum, qui consulnit ei, quod faceret cingulum de capiUis suis et poneret anulum quendam in cingulo et portaret ad renes, et sic enraretur. Et cum non posset curari, audivit,quod beatus Stephanus multa miracula faceret; multum devota cogitavit ire ad templum beati Stephani. Et cum iret in via, vidit, anulum illum iacere in terra, et statim cogitavit, quod ruptus esset cingulus, et quod anulus esset fractus; respexit et vidit anulum integrum. Hoc autem fecit beatus Slephanus, qui voluit, quod sine omni superstitione intraret templum, et hoc potuil vetus in alchymia, factus est stultus; unde ista curiosa non sunt dicenda pueris, quia animae puerorum seducuntur, sicut puer efficitur strabo, quando lucerna est ex adverso.

Tertio fuit beatus Stephanus mirabilis virtutis, quia mirabilis luit sanctitatis. Mirabilis sanctitatis est in cuius opere simul concurrunt purilas innocenliae et auslerilas vitae; sed bealus Stephanus habuil purilatem iimocentiae; quia innocens est qui.,-,,)j3„s (jivinae iegi consentit el facil quae tlivina le praecepit, tpiia non auditores legis iusli sunt apud Deum, sed faclores legis iustificahuntur. — Oportet igitur luibere puritatem innocentiae, et cum lioc requiritur austerilas vilae; el secundum lioc dicil loannes Baptisla: Facite fructus dignos poemteniiae. lam enim securis ad radicem urborum po.nla est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Cbristns asperrimam duxit vitam, simililer loannes Baptista et onines Sancti, siiniliter et bealus Stephanus, et ideo inirabihs fuit sanctilatis. — Unde multa miracula fecit. Unde. „-:rm Angusliiius, qiunl contigit (in) Cappadocia, quod homo habebat seplem filios et tres filias. Mortuus est pater; filii aulem, non reverentes matrem, iniuriati sunt ei; mulier iinpalieus maledixit eis, et pro peccato commisso filii eius agitabanlur continuo tremore. Postea duo ex illis, scilicet unus filius et una filia, verecundati exierunt propriam terram et die Paschatis venerunt in ecclesiam beati Stephani, in qua celebrabat beatus.ugustinus, et visi sunt toti populo ita trepidare. Accessit filius ad altare et ibi coepit obdorraire, et cum evigilatus est, non Irepidabat. Hoc videns populus, cantabat laudes Domino. Tunc bealus Auguslinus iussit, ipsum reservari usque in crastinum, et quaesivit ab eo, si causain sciret infirmitatis suae. Et cum dixisset ei causam, narravit beatus Augustinus miraculum toti populo et secundo, maledictionem propter peccatum inflictam. Beatus Stephanus, qui fuit innocens et tamen valde poenitens, fecit propitiari peccatis alienis. Fuit igitur mirabilis sanctitatis.

Quarto fuit nmi amoris. Mirabilis autem amor est, in quo siniul concurrunt rigor severitatis et dulcor benignitatis. Tales fuerunt Sancli, qui habuemnt zelum cum pietate Dei; Psalmus: Exsultabunt Sancli in gluria, laetabuntur in cubilibus suis. Exallationes Dei in gutture eorum et gladii ancipiles in manibus eorum. Ad faciendam vindictam. in nationibus, increpationes in populis. Ad alligandos reges eorum in compedibus el nobiles eorum in manicis ferreis. Talis fuit Moyses, Elias dicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. Sed in beato Stephano fuit magna benignitas, quia positis genibus orabat dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum; non enim sciunt, quid faciunt; et in Matthaeo: Estote perfecli, sicut et Pater vester caelestis perfectus est, qui solem suum oriri facit super iustos et iniustos; ilein, in eodeni: Diligile inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos etc. Mirabilis enim caritatis fuit beatus Stephanus, quia cum zelo habuit maximam compassionem, et in hoc imitator fuit Cliristi, qui, cum apprehenderetur a ludaeis, sanavit auriculam servi. Hoc etiam docet fides christiana et beatus Stephanus lapidatus.

SCHKMA PBAECEDK.NTIS SER.IONIS.

In festo beati Stephani Protomartyris sermo frati-is Bonaventurae editus Parisius, in domo Fratrum Minorum corani Universitate.

Stephanus autem pleaus grutia et fortitudine faciebat prodigia et signa magna in populo, Actuum sexto.

Commendatur in verbis his beatus Stephanus a dono excellenti pev plenitudinem supernonim charismatum, dum dicitur: plenus gratia; Aom stabili per vigoralionem inlernarum virlutum, dum dicitur: plenus fortitudine; a dono efficaci per magniludinem extrinsecarum uirtutum operationum, dum dicitur, quia faciebat signa magna et prodigia in populo.

i. Circa priinum nota, quod disposilus fuerat beatus Slephanus a plenitudine grcUiae: per humiliatio- c nem raentis sub Iesu ex reverentiae profunditate, qua fuit ad gratiam praeparatus, secundum illud Ecclesiastici trigesimo secundo: Audi tacens,etpro reverentia accedet tibi bona gratia. — Per elevationem mentis in lesura ex fiduciae stabililate, qua fuit in gratia promotus, secundum illud ad Hebraeos quarto: Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae eius etc. — Per confi.gurationem mentis cum Iesu ex benevolentiae sanctitate, qua fuit in gratia fructuosus, secundum illud Sapientiae quarto: Gratia Dei esl in Sanctos eius etc. — Per stabililioneni mentis posl lesum ex perseverantiae longanimitate, qua fuit in gratia consummatus, secundum illud ad Hebraeos ultimo: Optimum est gratia stabilire cor.

II. Circa secundum nota, quod plenus fuit fortitudine, id est omni genere forlitudinis, quia fortis: ad bella tentationura liostilium per /'(te armaturam; Ecclesiaslici quadragesimo sexto: Fortis in bello Lesus Nave, qui fuit magnus etc. — Ad itinera virtuosorum profectuura per spei flrmaturain; Ecclesiastici quadragesimo sexlo: Dedit Dominus Caleb Cap. 5, i. et dein v. iS. et 44.

forlitudmem etc. Ad parieula afflictioniim miindialium per carilatis laetitiam; ludicum sexto >: Vade in hac forliludine tua el liberabis Israel de manu Madian. — Ad exercilia meritorum multilormium per bonitatis diligentiam; Canticorum quarto: Omnis armatura fortium; et ad hella doctissimi.

III. Circa tertium nota, quod fecil signa et prodigia in populo, quia homo fuit: mirabilis virtutis per nobilitatem animi et sublimitatem meriti; Ecclesiastici quadragesimo octavo: Eliseus in vita sua fecit monslra etc. — Mirabilis veritatis per simplicitatera oculi et claritatem ingenii; loannis sexto: Illi ergo homines, cum vidissent, quod fecerat signum. — Mirabilis sanctitatis propter puritatem innocentiae et austeritatem vitae; loannis tertio: Qui accepit eius testimonium signavit, quia Deus verax est. — Mirabilis amoris per dnlcorem pietatis et flammam caritatis geminae; secundae ad Corinthios primo: Qui conprmat nos vobiscum in Christo et qui unxit nos, Deus.

Sermo II

Posuisti, Domine, in capite eius coronam de lapide pretioso, Psalmus.

Verbum istud, quod sumtum est de Psalmo, generaliter intellectum, potest assumi in laudem cuiuslibet Martyris; sed cuiusdam specialis privilegii praerogativa appropriari potest in laudem Protomartyris Stephani. In quo exprimitur, eius praemium sive stipendium gloriae militiae eius esse magnificum; et hoc a triplici conditione, scilicet ab auctoritate dantis; et hoc notatur, cum dicitur: Posuisti, Domine; secundo, ab idoneitate recipienlis, et hoc iaiplicatur, cum subiungitur: in capite eius; tertio, a magnitudine mercedis, et hoc explicatur, cum subinfertur: coronam de lapide prelioso. Et haec tria magniflcant illud praemium etextollunt, scilicet quod magnum sil et preliosum in se, et quod datur ei qui dignus est, et quod datur ab eo cuius est dare et alios praemiare; et ideo dicit: Posuisti, Domine, quasi dicat: tu posuisti, qui habes potestatem et auctoritatem, et ita collocasti, ut nemo possit deponere. Tu ergo, Domine, posuisti, non per ministrum, sed per te ipsum, ut gloriosius et acceptabilius sit praemium de manu tua. dicitur Isaiae sexagesimo quarto: Oculus non vidit, Deus, absque le quae praeparasti exspectantibus te. Hanc specialiori modo coronam Dominus Stephano praeparavit, quia aliis praeparavit, antequam essent; isti autem, et antequam esset et tanquam Protomartyri et primo inter Marlyres, coronam Deus praeparavit, quasi prae aliis et ante alios paravit; et ideo bene ei competit illud Isaiae sexagesimo secundo: Eris corona gloriae in manu Domini et diadema regni in manu Dei tui. — Peroptime dicit: Eris corona gloriae, ut significatio vocabuli alludat rei. Stephanus enim corona interpretatur, ut sic nominetur secundum aeternum Dei propositum, et ille dicatur corona, cui Deus praeparavit coronam. Et recte dicit in manu Dei, ut per manum inteUigatnr divinae virtutis adiutorium. Sic enim Dominus coronam praeparat, ut nunquam sine eius manu ad eam perveniant. Ipse ergo in capite Protomartyris Stephani coronam manu sua imposuit, sicut ab aeterno praevidit.

Tu etiam posuisti, qui reparasti in ipsius redemptione. Hanc enim coronam, quam Deus ab aeterno se daturum praeviderat, merito transgressionis protoplasti omnis homo perdiderat, quia in illo uno omnes alii peccaverant. Ideo poterant omnes homines lugere et dicere illud quod dicitur in Threnorum quinto: Cecidit corona capitis nostri, vae nobis, quia peccavimus. Miseratus igitur Deus nostram inopiam, quoniam eramus tanquam pupilli et absque patre et privati hereditate, coronam, quam prius paraverat, comparavit non modico pretio, sed pretio superexcellenti et indicibili. Portavit enim Dominus gloriae coronam ignominiae, ut servum ignominiosum faceret gloriosum; unde loannis decimo nono: Exivit Lesus portans coronam spineam et purpureum vestimentum. Et bene dicit ea;?y?7, ut notetur, ignominiosam coronam non portasse in occulto, sed in aperto, quia per illam ignominiosam omnibus emit gloriosam coronam; sed quamvis pro omnibus emerit quanlum ad sufficientiam, pro solis imitatoribus emit quantum ad efficaciam, inter quos principatum tenet beatus Stephanus, qui fuit primus et praecipuus Domini imitator. Sicut ergo sibi Dominus emit per se ipsum, ita etiam imposuit.

Tu imposuisti, qui promisisti in eius vocatione. Cum enim Dominus vocat ad gratiam, tunc promittit gloriam, quia gratia pignus est gloriae; unde ad Ephesios primo: Credenles signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus hereditatis

nostrae. Hoc Spiritu sancto signatus fait bealus Stephanus in eius vocatione; Actuum sexto: Elegerunt Apostoli Stephanum, virum plenum fide et Spiritu sancto etc; unde et ei Dominus specialiter reproraisit; et ideo recte de ipso potest exponi quod dicitur Apocalypsis secundo: Esto fidelis usque ad morlem., el dabo tibi coronam vitae. Fidelis Dominus in promittendo gloriam; ideo non promittit nisi fideli, ideo secure dicit: Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi etc, certus, quod ego, qui promitto, nescio fallere, et ideo, sicut promitto, ita impono.

Tu posuisli, qui custodisli in tentatione; quamdiu enim homo tentatur, est in periculo naufragandi; et ideo Dominus coronam gloriae nobis reservat el custodit in tuto. Et hoc maxime fecit beato Stephano; unde recte potuit ipse dicere quod dicit Apostolus secundae ad Timotheum ultimo: Reposila est mihi corona iustitiae, quam. reddet mihi Dominus in illa die, iustus iudex etc Hoc verbum potuit dicere beatus Stephanus; sciebat enim, sibi coronam esse repositam, quam sibi Dominus ex speciali signo amoris in passione monstraverat; Actuum septimo: Ecce, video caelos apertos et Filium hominis stanlem a dexlris Dei. Beatus, cui coronam Dominus reposuit in caelo! ille enim securus pugnat in proelio. Et bene dicit: Reposita est mihi; custodit enim Dominus coronam nobis, sicut mater parvulo custodit rem pretiosam, ne proiiciat in lutum; quam ad tempus subtrahit, non ut auferat, sed ne homo perdat. Et ideo dicitur Proverbiorum vigesimo tertio: Praebe, fili mi, cor tuuni mihi, quia non tantum conservat praemium, verum etiam bonum affectum, quo conservato, corona conservatur, et quo perdito, corona perditur, sicut dicitur in Psalmo: Scuto bonae voluntatis luae coronasti nos, quia bona voluntas tanquam scutura conservat coronara. — Tu igitur, Domine, habes auctoritatem ponendi, qui hanc coronam praeparasti, qui comparasti, qui promisisti, qui custodisti beato Stephano. In hoc ergo, quod dicitur: Posuisti, Domine, notnlav auclorilas dantis. Sed nota hoc quod subiungitur: in capite eius; in quo possumus considerare idoneitatem suscipientis.

II. Posuisti ergo, Doniine, in capite eius. Cuius prie eius, scilicet beati Stephani Protomartyris. In eius enira capite specialiter fuit idoneitas ad coronam; quod enira maxime facit dignum corona est strenuitas mihtiae. Strenuus autem miles indicatur a quadruphci conditione: primo, quia magnanimus in aggrcdieudo; secundo, quia patiens in sustinendo; tertio, quia constans in perseverando; quarto, quia magnificm in triumphando.

Priino igitur, quia magnanimus in aggrediendo. Hoc enim competit bono militi, ut non sit corde pavidus, sed per omnia lidens in Domino. Talis recle fuit Slephanus, qui primus inter omnes milites Christi se morti exposuit, in quo raiio raodo eius fortitudinis magnanimitas commendatur. Et ideo recte de ipso dicitur in Actuum sexto capitulo: Stephanus autem plenus gratia et fortitudine. Hoc reddidit eum idoneura ad coronara;et hoc significatum est primi Machabaeorum decmo: Scripsit rex Alexander lonathae: Audivimus ile te, quod vir potens sis viribus, et aptus es, ut sis amicus noster. In hoc nolatur magnanimitas, quae eum idoneum faciebat ad magna; ideo sequitur: Misit ei purpuram et coronam auream; et quae nostra sunt sentias nobiscum, quasi dicat: non sentit quae sunt gloriae, qui timet aggredi ea quae sunt poenae, secundum quod ipse Dominus dixit filiis Zebedaei Matthaei vigesimo: Potestis bibere caliceyn, quem ego bibiturus sum?

Secundo, quia patiens fuit in sustinendo; non enim esset potens et bonus railes, nisi bene adversarii ictus snsciperet; et talis fuit Proloraartyr Stephanus, secundum quod dicitur Actuum septimo: Lapidabant Stephanum invocantem el dicentem: Domine Iesu, suscipe spiritum meum. Non recalcitrabat, non coraminabatur, non petebat vindictara, sed patientiae coronara desiderabat et petebat; et hoc est quod ipsura reddidit dignum corona, secundum quod dicitur lacobi primo: Bealus vir, qui sufferl tentationem, quoniam, cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae. — Optirae dicit: cum probatus fuerit; nam vir paliens in tribulatione probatur sicut bonum auruni in igne, sed impatiens reprobatur sicut malum argentum. Et de talibus leremiae sexto: Frustra conflavit conflator; malitiae enim eorum non sunt consumtae. Argentum reprobuni vocare eos, quia Dominus proiecit illos.

Tei'tio, quia constans in perseverando; non enim bonus miles est qui bene incipit, sed fugit de proelio. Beatus autem Stephanus in bona confessione perseveravil et propter hanc occisus fuit et vitam flnivit in bello, sicut in Actibus legitur; et hoc i-eddidit eum idoneum ad coronam; haec enira dispositio est, sine qua nemo potest coronari; ideo potuit recte beato Stephano in agone posito dici: Tene quod habes, iit nemo accipiat coronam tuam, Apocalypsis tertio; quasi dicat: si non tenueris, non habebis, quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, sicut dicit Veritas Matthaei vigesirao quarlo. Qui ei'go incipiunt bene agere el postmodum desistunt non possunt ad coronam pervenire. Unde Bernardus: « Prorsus absque

perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec victor palmam consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amiciliarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nee laudera fortitudo ».

Quarto, quia nmgnificus in triumphando; est 0 enim magniflcentia rerum magnarum et excellentium praeciara consummatio. Hanc habuit bealus Stephanus, qui victoriosissime consummavit et consummando Iriumphavit, quia pro suis persecutoribus exoravil; Actuum septimoi: Posilis autem genibus, clamavit voce niagna, dicens: Domine, ne slatuas illis hoc peccatum elc. 0 peroptimuni genus victoriae! vincere adversariura per beneficia. Illi eum occiderunt hoc modo, et ipse orando eos vivificabat Deo; unde merito precum suarura, ut dicit Augustinus-, Paulum lucratus est, et qui fuerat eius occisor postmoduni factus est doctor. Et hoc perfecte praeparavit eum ad coronam, quia orando pro adversariis coronam adversando diabolo abstLilil et suam fecit. Unde bene de eo potest exponi quod dicitur primi Paralipomenon vigesimo: Tulit David coronam Melehom de capite eius et posuit eam in capite suo. — Quis, oro, est David, manu fortis, nisi Slephanus plenus gratia et fortitudine? Quis est Melchom, qui interprelatur rex eorum, nisi diabolus, qui est rex super uniuersos filios superbiae, lob quadragesimo primo. Huius coronam beatus Stephanus abstulit, quando orando pro his, in quibus diabolus gloriabatur, ipsos convertit ad Christum, qui fuerunt ei in coronam, secundum quod dicitur Proverbiorum decimo septimo: Corona senum, filii filiorum, quh non tanlum eranl ei in gloriam et coronam qui per ipsum conversi sunt, sed etiam qui per Paulum. Posuisti ergo, Domine, in capile eius coronam, scilicet gloriosi militis Stephani, qui ob suam strenuitalem idoneus fuit ad coronam.

III. Posuisti, inquam, coronam de lapide pre- tioso. Hic notatur magnitudo mercedis in nomine co-:e- ronae. Illud enim gloriosum praemium, quamvis nuUo vocabulo possit sufficienter exprimi, convenienter taet ita pretiosum; aut bonum, quod delectat, et ita speciosum; aut bonura, quod exallat, el hoc est honorabile; aut bonura, quod durat, et hoc est interminabile.

Priraa ergo raerces bealiludinis aeternae, quae est corona Sanctorum, esl ornanientum pretio-mm; et hoc bene innuitur Proverbiorum decimo quarto ubi dicitur: Corona sapientium, diuitiae eorum elc. Non tantum corona ilia est dives, sed ]psa.e diuitiae, quoniam vere dital hominem divitiis salutis, quae non sunt aurum et argentum, sed, sicut dicitur Isaiae trigesimo tertio, diuitiae salulis, sapienlia et scientia; timor Domini, ipse est thesaurus eius; et haec sunt verae divitiae, quia, sicut dicitur Proverbiorum tertio, sapientia est pretiosior cunctis opibus, et omnia, quae desiderantur, huic non valent comparari. Unde Augustinus: « Desiderari potest, suspirari oranino potest; digne dici et enunliari non potest »; acquiri potest, aestiraari non potest. Gregorius dicit: « Considerare, quod vilius, cum emitur, quod carius, cum possidetur ». Hoc praemium desiderabile assecutus est beatus Slephanus.

Est etiam ornamentum speciosum, quod decorat; et ideo recte dicitur corona; Isaiae sexagesimo primo: Indumento iustitiae circumdedit me; hoc dicere potest beatus Stephanus et quilibet Beatus quantum ad statum meriti sive gvAtiae; quasi sponsum decoratum corona, quantum ad statum praemii sive gloriae. Vere supernum praemium est speciosum; unde loannes Jn Apocalypsis vigesimo primo, describens illius supernae civitatis speciositatem dicit: Oslendil mihi ciuitalem sanctam lerusalem descendentem de caelo a Deo, habentem claritatem Dei; et lumen eius si.mile lapidi pretioso. Vere ergo decorura praeraium, quia lurainosura; et iste decor summe delectabit aspectura. Unde Augustinus: « Cum pervenerimus ad le, o lumen aeternum et desiderabilem spirilura, erit nobis delectabiliter impressaex visione tua satietas simul et desiderium. Sed longe abest a desiderio satietas et longe a satietale fastidium; nam sitientes.saliabimur et satiati sitiemus », secundum illud Ecclesiastici vigesimo quarto: Qui edunt me adhuc esurient, et qui bibunt me adhuc sitient.

Est etiam merces illa ornamentura honorabile, sicut corona imponitur capiti regis ad honorem et gloriam. Ideo dicitur in Psalmo: Gloria et honore coronasti eum, Domine. Et bene dicit: coronasti gloria et honore; nam honor est ista corona, et corona est ibi gloria et vera gloria et verus honor. Unde Augustinus: « Vera ibi gloria erit, ubi laudantis

nec errore quisquam nec adulatione lamlabitur; vetur indigno; sed nec ad eam ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus ». Est etiam honorabilis non solum ratione gloriae, sed etiam omnipotentiae, quia oranipotentes erunt voluntatis suae omnes Beali; et ideo subditur: el conslituisH eum super opera manuum tuarum.

Est denique ornamentum incorruptibile, ViO nunquam deficiet; et ideo recte dicitur corona; pri- g pgj quinto: Senio-es, pascite qui in vobis est gregem Dei, et cum apparueril Princeps paslorum, percipielis immarcescibilem gloriae coronam. Et hoc debet facere coronam illam singulariter desiderabilem; unde Augustinus: « Quaecumque temporaliter transeuntia habent per diversitatem creaturae error (?) appetit infidelium. Haec eadem veriora in aeternum permanentia in Crealore omnium inventura est pietas filiorum »; et iterum: « Nihil hac gloriosius, nihil pulcrius, nihil securius, nihil hac abundantia copiosius; nec adversabitnr caro spiritui, sed vivent ibi cum omni tranquillitate securi ».

Non sic in hoc mundo; quamvis enim aliquo modo secundum iudicium hominum reperiatur corona pre- Hosa, speciosa ct hoiiorabiUs, tamen secundum nullius iudicium reperitur incorruptibilis. — Coronapretiositatis tercenae certum est, quod est transitoria, quia transit mundus et concupiscentia eius etc, primae loannis secundo, et post hanc vitam perditur, secundum quod dicitur in lob vigesimo septimo: Dives, cum dormieril, nihil secmn auferet; unde per Isaiam dicitur, vigesimo terlio, de Tyro, civitate opulenta: Ducent, inquit, eam pedes sui longe ad peregrinandum. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam, cuius negotiatores, principes, instito-es eius, inclyti ten-ae? Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae et ad ignominiam deduceret universos inclylos terrae. — Corona etiam decomomentanea, quia decor carnis simihs est decori floris; unde in persona carnaliura dicitur Sapientiae secundo: Coronemus nos rosis, antequam marcescant. Certum est, quod marcescunt. — Est etiam corona honoris terreni caduca; lere- miae decimo tertio: Dic regi et dominatrici: Humiliamini, sedere, quoniam descendit de capite vestro corona gloriae vestrae. Erit enim, cum dicetur: Quanlum glorificavit se et in deliciis fuit, tantum date illi iormentum et luctum, Apocalypsis decimo octavo. — Et quia omnis corona mundi est instabihs et caduca et perducit ad ignominiam, ideo dicitur Isaiae vigesimo octavo: Vae coronae superbiae, ebriis Ephraim! hoc dicitur quantum ad coronam opulentiae et pretiositalis; et flori decidenii, hoc dicitur quantum ad coronam decoris; et gloriae exsultationis eius, et hoc, quantum ad coronam honoris; et quantum ad omnia subiungitur: Pedibus conculcabitur corona superbiae ebriorum Ephraim.

Et ideo sola caelestis corona est desideranda, quam beatus Stephanus assecutus est hodie, et quilibet homo potest assequi, licet non ita nobiliter. « Regnum enim caelorura tantum valet quantum habes », ait Gregorius.

Coronam igitur pretiositatis acquiramus per lerrenorum abdicationera; coronam venustatis, per vigilantiae circumspectionem; coronam honoris, per nostri abiectionera; coronam incorruptionis, per carnis mortificationem. — Coronam igitur pretio.uiatis acquiramus per terrenorum abdicationem; secundae ad Timotheum secundo: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit; et post: Nam et qui certat in agone non coronabitur, nisi legiiime certaverit etc. Legitime certat qui totus est cura Deo, non qui divisus etc. — Coronam venustaiis per vigilantiae circumspeciionem. Qui enim in praesenti turpitudinem, in futuro videbit pulcritudinem; Proverbiorum vigesirao septimo: Diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges comidera. Non enim habebis iugiter potestatem, sed corona tribuetur tibi — scilicet cum doctoribus, qui non tantum in se, sed etiam in aliis circumspiciunt — dabitur corona pulcra et luminosa de stellis, de qua Apocalypsis duodecirao: Signum magnum apparuit in caelo: mulier amicla sole et luna sub pedibus eius ei in capite eius corona stellarum duodecim. Haec est corona doctorum, quia qui ad iustitiam erudiunt mullos quasi stellae in perpeiuas aeierniiates fulgebunt, ut dicitur Danielis duodecimo. — Coronara honoris acquiramus per nostri abieclionem; qui enim se humiliat exaltabitur, Lucae decimo quarto; unde Isaiae sexagesimo primo: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me, ad annuntiandum mansueiis misit me; et post: ui darem eis coronam pro cinere, oleum gaudii pro luctu, pallium laudis pro spiritu moeroris. — Tria tangit, quae faciunt hominem in humilitate praecipuum; primura est vilis habitus, quod notatur in cinere; secundum est exterior luctus, et tertium est spiritus moestus, quia moeror in corde viri humiliabii eum, Proverbiorum duodecimo — Coronam incorrupiionis per carnis mortificationem; primae ad Corinthios nono: Omnis, qui in agone contendit etc; et illi quidem, ut coronam corruplibikm accipiani.

nos autem incorruphmx. Et post subditur immediate: Ego igilur sic curro, non quasi in incerlum; sic pugno, non quasi aiirem verberans; sed casligo corpus meum et in sei-vilulem recligo. Qui enim seminat in carne sua de carne et metel corruptionem, qui aulem seminat in spiritu de spirilu melel incorruptionem, ad Galatas ultimo. Et ideo odienda est vita carnalis et animalis, ut conservetur ad futuram gloriam, in qua non morietur, quia Christus est ei viuere; ad Colossenses tertio: Cum Chrislus apparuerit, vita veslra, tunc et vos apparebilis cum ipso in gloria; cui est omnis honor et gloria in saecula saeculorum. Amen.

Item, sermo Bonaventurae editus Parisius coram Universitate in domo Praedicatorum, quando festum beati Stepliani venit in Dominica.

Audivimus de te, quod vir potens sis viribus; el mini ei purpuram el coronam auream, primi Machabaeorum decimo.

Verba sunt regis Alexandri ad lonatham strenuum, id est Christi, regis aeterni, ad beatum Stephanum, in quibus ostenditur stipendium militiae eius magnificum ab auclorilale donanlis, ah idoneitate recipienlis, a dignitate mercedis. Haec enim tria magnificant et extollunt praemium, scilicet quando magnum est et pretiosum in se, quando datur ei qui dignus est, quando datur ab eo cuius est praemiare. Primum notatur ibi: misit ei; secimdum, ibi: Audivimus de te, quod vir potens sis viribus; tertium, ibi: coronam auream.

I. Circa primum nota, quod mwiZ Christus, rex aeternus, militi suo, Protoniartyri Stephano, et dedit coronam gloriosam sive honorificam, quani praeparavit sibi in aelerna praedestinatione; Isaiae sexagesimo secundo: Eris corona gloriae in manu Domini; hoc dicitur, quia praevisus fuil coronari secundum nomen suum. — Coronam speciosam, quam comparavit sibi in pia redemptione; Isaiae sexagesimo primo: Tanquam spomam coronavil me corona. — Coronam pretiosam, quam repromisit sibi in sua vocatione; Proverbiorum decimo quarto: Corona sapienlium, divitiae eorum, spirituales. — Coronam incorruptam sive sempiternam, quam cuslodivit sibi in multifaria tentatione; Apocalypsis secundo: Esto fidelis usque ad morlem, et dabo tibi coronam. vilae.

II. Circa secundum nota, quod dignum corona reddiderunt beatum Stephanum, scilicet quia fuit: magnanimus in aggrediendo; non enim fuit corde pavido, sed per oninia confidens in Domino; primi Macljabaeorum secundo: Judas Machahaeus fortis viribus a iuventute sua sil vobis princeps mililiae. — Palientissimus in sustinendo; non enim fuit vilis, sed per omnia virilis; lacobi primo: Beatus, qui suffert tenlalionem, quoniam, cuni probatus fuerit, accipiel coj-onam vilae. — Conslantissimus in persevcrando; non enim fuit arundo, sed columna firma; Apocalypsis tertio: Tene quod habes, ul nemo accipiat coronam tuam. — Magnipcus in Iriumphando; non enim succubuit, sed superavit; primi Paralipomenon vigesimo: Tulit David coronam Melchom de capile eius et posuit eam in capite sno etc.

Serjio IV.

Item, sermo fratris Bonaventurae coram Universitate in domo Minorum.

Corona aurea super mitram eius, gloria honoris el opus fortiludinis, Ecclesiastici quadragesimo quinto.

Verba haec leguntur de Simone pontifice, Oniae magni filio, secunduin litteram, et possunt secundum veritatem melius exponi de Protomartyre Stephano, Christi, magni Ponlificis, primogenito Martyre sive filio. In quibus tria notantur, scilicet pulcriformitas gloriae ipsum sempiternaliter promovens, cum dicitur: Corona aurea super mitram eius; luciformitas sapientiae ipsum sempiternaliter attollens, cum subditur: gloria honoris; graliositas vitae ipsum sempiterualiter subvehens, cum additur: opus forlitudinis.

Circa totura nota, quod magnitudo mercedis venustas formae, dignitas adiacenliae, interminabilitas figurae. In quibus quatuor comprehenditur omne desiderabile. Omnis enim, qui desiderat, aut desiderat bonum, quod dilat, et ita preliosum; bonum, quod deleclat, et ita speciosum; bonum, quod exaltat, et ita honorificum; bonum, quod durat, et ita infinitum.

Est ergo beatitudinis corona aeternae in beato Stephano: sicut vere ornamentum pretiosum, quod dilat; Proverbiorum decimo quarto: Corona sapientium, divitiae eorum. — Ornainentum speciosum, quod decorat; Isaiae sexagesimo primo: Tanquam sponsam decoravit me corona. — Ornamentum honorificum, quod exaltat; Psalmus: Gloria et

hoiore coronasti eum, Domine etc. — Ornaraenlnm perpelmm, quod semper durat; primae ielri ultimo: Cum apparueril Princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae coronam.

Sermo III

Item, sermo fratris Bonaventurae Fratribus de Lngdimo.

divi Libavit de sanguine uvae, effudit oilon num excelso principi, Ei'clesi:islici qniiHuagvsimo Describitur in verbis islis beatus SirpJKiniis: ut in suo inartjirio incli/lus et gloriosus el ul in suo praeconio iinuido odorifenis el graliosns. 1'rimuni, ibi: Lihavil de simguine uvue; sefundum, ibi: effudit etc.

Notandum ergo, quod beatus Stephanus in suo martyrio fama et gratia effudil odoreni: lilii albesceutis propter virginitatis candorem; Canticorum secundo: Ego flos campi et lilium convalliim. — Rosae vernanlis per sanguinis passionem; Ecclesia- Stiri quiiiqiiagesimo: Qiiiisi flos /osanini in dielnis vernis. — Unijuenti Iragrantis per sanclilalis conversationem; loannis duodecimo: Domus impleta est ex odore unguenti. — Incensi ardenlis per orationis virlutem et pietatem; Ecclesiastici quinquagesimo: Quasi thus redolens in ilielnis aestatis et quasi ihus ardens in igne.

Sermo IV

Item, sermo fratris Boiiaventnrao coram populo apud Lngdunum, in festo beati

Tulit David coronam Melchom et posuit eam in capite suo, primi Paralipomenon vigesimo.

Beatus Stephanus, velut alter David manu fortis et aspectu desiderabilis, describitur in liis verbis dupliciler, scilicet nt Irifnrniis /loslis vicloriosissimus triumphator et nt aeterni bravii felicissinius coinprehensor. Primum, ibi: Tulit David coronam. Melchom, per quem significantur mundus, caro, daemonia. Secundum, ibi: el posuit eain in capite siio.

Circa totum nola, quod beatus Stepliaiius acquiimplical se negoliis saecularibiis elc, Non coronatur, nisi legitime cerlaverit. — Venustatis supremae per sensuum circumspecli(iiieui allenlain; Proverbiorum vigesimo septimo: Diliijenier lujnosce vultum pecoris tui; sed coronu iribuelur in generationem et generationem. — Ucmorabilitatis suinmae per ambitionum caplivitatem profundani; Isaiae sexagesimo prirao: Spirilus Doinini super iiic elc., ut darein eis eoroiiain prii eiiiere. — liieorriiplibi.litatis siiie liiie per motuuni iiiorlilicitioiieni jileiiariam; primae ad Corinthios nono: illi quidem, ul corrupti.bilem coronam accipiant, nos autem incorruptam.

SliliMO VII 1».

Item, sermo fratris Bonaventnrae coram populo apud Liigdnnum, in festo beati Stephani.

Cum esset Slephanus plemis Spiritu sancto, intendens in caelum, vidit gloriam Dei et lesum stanlem a dextris Dei, Acluuni seplimo.

Secundum qualuor siii nominis interprelationes commeudalnr in verliis liis beatus Stephanus, priino a plenitudine supercarlici doni, cum dicitur: pteww Spirilu. sancto, et )i'o tanto Stephanus interpretatur regi.ila '-; secuiido, a eelsiludine intenti desiderii, cum dicitur: inlenden.s in eaeluin, et iiro lanto interpretatur speculans; lertio, a dulcedine iuleini animi, cum dicitur, quod vidit gloriam Dei, et pro lanlo iulerpretatnr coronulus; quarlo, a rectitudine evangelici zeli, cum ilicitiir, quod vi.dit Jesum slantem a de.xlris Dei, virlutis Dei; el pro lanto interpretatur veridicnns. ex vobis boiii lesliinonii septeni, plenos Spiritu sancto et sapienlia, r/uos constituainus super lioc opus. Elegeriint Slephanum, cinmi plenuin /ide el Spirilu sancto. — In aljectu pielulis evangelicae; Acluum undecimo: Barnabas horlahaliir omiies in proposilo cordis permanere in Dondno, quia eral vir bonus et plenus Spirilu sanclo et /i.de.

II. Circa secundnm nota, qmd cekitudo desiderii consistit: in luminosis contuilibus; Actuum decimo sexto: Quaedam nmlier colens Deiim audiril: cuiiis Doniiniis aperuit cor iiilenilcre hi.s quue dicelHiiiliir II. Paulo. — iu amorosis r.r,rr.i-.v,7./ry,- lob vigesiino iioiio: Ddenti tacebunl uil eiiiisilinni ineiiin; et os suum aperiebanl quasi ad iinbrein wrolinum.

l Isai. 61,

Verbi et perfectione aifectus per gratiam Spiritus sancti; Ezechielis primo: Aperti simt cadi, el uidi visiones Dei. — In expugnalione impugnationis extrinsecae, quae consistit in perfectione convictus, quod homo omnia sustineat, et perfectione slatus, quod omnes diligat; Ecclesiaslici quadragesimo tertio: Species caeli, in visione glonae.

IV. Circa quartum nota, quod rectitudo zeli consistit: in discretione scrutinii; Ecclesiastae decimo: Cov sapimtis, in dextera eius. — In districtione iudicii; lob trigesimo:.4/ dexteram orientis calamitatcs meae illico surre.-cerunt.

Serjio VIII

1 fratris BonaTenturae coram rege et filiis Quasi p,os rosarimi in diebus vernis, Ecclesiastici quinquagesimo.

Describitur bis verbis jjeatus Slephanus dupliciter, scilicet ut mirabiliter gratiosus ante conspectum Dei et hominum, ibi: Quasi flos rosarum; ni mirabiliter fructuosus in principio Ecclesiae fidelium, ibi: in diebus vernis. Fuit auteni acceptus per omnia ut flos rosae in vita, et utilis in Ecclesia primitiva quasi in diebus vernis sua doctrina et passione.

Circa totum nota, quod beatus Stephanus fuit amabilis in conspectu Dei et Angelorum et hominum. et Fuit enim sicut rosa florum principalissima per nobilitatem praedicationis evangelicae; unde Actuum sexto: Non poterant resistere sapientiae et spiritui, qui loquebatur. — Rosa florum formosissima per gratiositatem conversationis angelicae; unde Actuum sexto: Viderunt faciem eius tanquam faciem Angeli splendentis inter illos. — Rosa florum fragrantissima per suavitatem magnificae famae; unde Actuum sexto: Elegenml Apostoli Stephammi virum plenum fide ct Spiritu sancto. — Rosa florum vernantissima per iucunditatem animae in ipsa passione; unde Actuum septimo: Lapidabant Stephanum invocantem et dicentem: Domine Iesu, quasi totus vernaret gloriae laetitia et Iesu recorda- (ione in ipsa lapidatione. — Rosa florum efficacis- sima per virtutera miraculorum gratiae; unde Actuum sexlo: Plenus gratia el fortitudine faciebat prodigia et signa magna in populo.

Itoui, sermo fratris Bonaventurae de beato Stephano in Urbeveteri, praesente curia Eomana ibidem.

Qua.n plantalio rosae in lericho, Ecclesiastici vigesimo uarto.

In verbis his describit Sapiens vitam, praedicationem et passionem beati Stephani dupliciler, scilicet ul Deo et omnibus eleclis Dei per omnia sive singulariter gratiosam et complacentem et ut universali Ecclesiae et omni animae devotae mirabiliter frueluosam et utilem. Primura, ibi: Quasi plantatio rosae; secundum, ibi: in lericho.

Fuit autem beatus Stephanus sicut quaedam plantatio rosea in hoc mundo; nam ad similitudinem rosae fuit omnium floriim: pulcherrimus affectu sanctae conversationis; Canticorum secundo: Ego flos campi et lilium convallium; flos campi dmlm rosa. — Fulgidissimus intellectu, summae eruditionis; Ecclesiastici quinquagesimo: quasi flos rosarum in diehu.s vernis. — Fragranlissimits caelihatu laudandae operationis; Ecclesiaslici trigesimo nono: Qua.si rosa plantata super rivos aquarum fructi/icate; florete, flores, quasi lilium et date odorem. — Vernantissimus crucialu voluntariae passionis; quarti Esdrae secundo: Paraui tihi montes immensos septem habentes rosam et lilium, in quibus gaudio implebo filios tuos. — Virtuosissimus effectu sanctae orationis; quarti Esdrae nono: Et profectus siim, sicut dixit mihi, in campum, qui vocatur Ardath, et sedi ibi in floribus. Et de herhis agri manducavi, et facta esl esca earum mihi in saturilatem. — Mimdissimus candidalu virginalis puuoris; Canticorum sexto, secuiidum aliam litterain: Sicut dies verni circumdabant eam flores rosarum etc. — Primogcnitus primatu sui sanguinis aspersionis; quarti Esdrae quinto: Ex omnibus floribus orbis elegisti tihi lilium unum.

Sermo V

Item, sermo fratris Bonaventurae in Conyentu Lugduni Minorum Fratrum iu die sancti Stephani.

Princeps ea quae digna sunt principe, cogiiabit, Isaiae trigesimo secundo

" Vers. I; sequitur Eccli. SO, S.

Describitur liic princeps sive primogenilus Marlyram dupliciter, scilicet ut exterioris mundi subactor victoriosus et ut interioris animi comervator plenarius. Pvmnm, ibi: Princeps; secundum, ibi: m quae sunt digna principe, cogitabit.

Circa tolum nota, quod in beato Stepbano fuerunt quatuor, quae lecerunt eum raundi dominatorem. ti-iumpbatorem victoriosum et sni animi conservatorem plenarium, scilicet: fideipietas ad concipiendum sacra desideria; Ecclesiastae decimo: Beata lerra, cuius rcx nohilisest, et cuius principes vescuiilni- III. iriiipnrc suo. — Virtutis magnanimilas ail ik'sliiR'niluMi peslifera vitia; Ecclesiastici qnadragesinio quinlo: /n bonitate el aliiri-ihili uniinae suae placuit Phinees Deo, ideo stalull illi priiirlpatum sanctorum et (jenlis suae. — Siipiniiinr prrspicacitas ad discernciKliiin viTa: fVclcsiaslii-i qnailragesimo nono: loseph, ijui nalux r.si /loiiiu, in-inceps fratruiii. firmanicnluin ijrniis. — Vilar claritas -aA exhifienilain exriiqilu liiiiil;i; pnini.M;icbabaeorum nono: Siiscrpil lonallias Iruipurr illo principatum et surrexit loco ludae, frcUris sui.

Item, sermo fratris Bonaventurae in festo sancti Stephani coram Pratribns in Conventu Parisiensi, quando festum istud fait in Dominica.

Cum esset Stephanus plenus Spirilu sancto, intendens in caelum, vidit gloriam Dei et lesum stantem a dextris Dei,.ctuum septimo.

In verbis bis commendatur bealus Stephanus a tribus, sive describitur tripliciter, scilicet: ut divinis charism.atilms replelus, ut supernis consolationibus suspensus et ut aeternis clarilalibus admissus. Primum, ibi: Cum esset Stephanus plenus Spiritu sancto; secundum, ibi: intendens in caelum; tertium, ibi: vidit gloriam Dei et lesum stantem a clexlris Dei.

I. Circa primum nola, quod beatus Stephanus decimo sexto: Cum autem venerit ille Spiritus veritalis, docebit vos omnem veritatem. — Dirigente ipsum quantum ad intentivam; Psalmus: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. — Suavificante ipsum quantum ad alTectivam; Sapientiae duodecimo: 0 cfuam bonus et suavis est, Domine, Spiritus luus in omnibus. — Constanlificante ipsum quantum ad optativam; loannis decimo quarto: Alium Paracletum da.bit vobis, ut mwneat vobiscum Vers. 17; soquitur Eccli. 43, 28. 29. 30.

Vers. 16. seq.; sequunlur Mallli. 10, 20. et Ps. SO, 3. in aeternum, Spiritum veritatis. — Fecundante ipsum quanlum ad interprelativam; Matthaei decimo: iVoJi e7iim vos estis, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis. — Consummante ipsum quantum ad operativam; Psalmus: Spiritu principali confirma me.

II. Circa secundum nola, quod beatus Stephanus intende.bat in caelum merito, quia ibi habebat suum desiderium; ad Philippenses tertio: yVosZm connersalio in caelis est; unde etiam Salvatorem exspectamus, Dominuni nostrum lesum Christum. — Ibi habebat suum praepositum; lob decimo sexto: Ecce, in cuelo est testis nieus et conscius meus in excelsis.. — Ibi thesaurizaverat omne suum; Matthaei sexto: Tlicsaurizate vobis thesaurum in caelo. — Inde speralal omne solalium; Deuteronomii vigesimo sexto: Respice, Domine, de sanctuario tito et de excelso caelorum habilaculo. — Inde exspectabal agonis Iropaeum; Threnorum torlio: Conlercs eos siib caelis, Domine. — Ibi sricli;it csc suae angustiae praeinium; secundae;iil Corinlhios quinto: Scimus, quoniam, si terreslns iluiini. noslra huius habitationis dissolvatur, iiuuil iirilificuiionem ex Deo habemus, domum non iiionufncUmi, aeternam in caelis.

Sehmo XII

Item, sermo fratris Bonaventurae in festo sancti Stepliani, apud Assisium.

Video caelos apertos et Filium hominis stantem a dextris Dei,.ctuum septimo.

In verbis his beatus Stephanus primo ostendit suae revelationis comolationem mirificam; secundo, exprirail suae alfectionis finem sive intentionem suavificam; tertio, explicat suae tribulationis relevationem. magnilicara. Priinuin, ibi: Video caelos apertos; secunduni, ibi: et Filium hominis; tertium, ibi: stanlem a dexlris Dei.

l. Circa priraum nota, quod beatus Slephanus vidit caelos apertos, non reseratione caelorura, sed revelatione interiorum. Vidit, inquam, caelos apertos: ad supernae dispensationis operationem; loannis primo: Videbitis caelum apertum et Angelos Dei ascendenles et descendentes super Filium hominis. — Ad divinae praesentiae manifestationem; Matthaei tertio: Et ecce, aperti sunt ei caeli, et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam et venientem super se. — Ad internae claritatis suae testificationem; Marci prirao: Slatim ascendens de

aqua, vidit caelos apertos. — Ad suae afjliclionis consolationem; Ezechielis primo: Cum essem iuxta fluvium Chobar, aperti sunt caeli, et vicli visiones Dei. — Ad paratae sibi gloriae attestationem; Lucae tertio: Iesu baptizato et oranle, apertum est ca,clum. — Ad miseriae persequentium se clenotationem; Genesis septimo: Cataractae caeli apertae sunt, et facta est pluvia super terram etc.

II. Circa secundum nota, quod beatus Stephanus in sua passione viclit Filium hominis, lesuni, tanquaiTi: sui animi clesiclerium; Lucae decimo septirao: Venient dies, quanclo desideretis viclere unum cliem Filii hominis; Matthaei vigesiino sexto: Viclebitis Filium hominis sedentem a dextris virlutis Dei et venientem in nubibus caeli. — Sui cordis solatium; Matthaei decimo sexto: Filius enim hominis venturus est in gloria Patris sui cum Angelis suis, el tunc reddet unicuique secundum opera eius. — Sui propositi gubernaculum; loannis tertio: iVmio ascendit in caelum, nisi qui descendit de caelo, Filius hominis, qui est in caelo. — Sui certaminis propugnaculum; Lucae vigesimo primo: Vigilate itaque, ut cligni habeamini fugere ista omnia, quae futura sunt, el stare ante Filium hominis. — Sui laboris triumphum; Malthaei vigesimo quiiito: Cum venerit Filius hominis in maiestate sua, et omnes Angeli cum eo, tunc sedebit super sedem maieslatis suae. — Sui meriti praemium; Lucae vigesimo primo: Videbunt Filium hominis venientem in nube cum potestale magna et niaieslate.

Sermo VI

Item, sermo fratris Bonayenturae Fratribus de Lug- Domine Iesu, suscipe spiritum meum, Actuum septimo.

Verba sunt gloriosi Protomartyris Stephani ad Christum, in agone martyrii constituti; in quibus primo invocat sui solatii amorosum obiectum; secundo, explicat sui desiderii necessarium beneplacitum. Primum facit, cum dicit: Domine Iesu; secundum, cum subdit: «Msczpe spiritum meum.

I. Circa primum nola, quod beatus Stephanus invocabat Dominum. lesum in tanta afflictione: tanquam electissimum sibi de matris utero; Habacuc tertio: Ego autem in Domino gaudebo et exsultabo in Deo, lesn meo. — Tanquam amatissimum iriae confusioneni; sequil sibi et suo animo; Acluum primo: ffic Lesus, qui assumtus e.H a vobis in caelum, sic veniet, quemadmoclum vidistis eum euntem in caelum. — Tanquam puleherrimum sibi et suae mentis oculo; Marci ultimo: Dominus quiclem -Lesus, postcjuam locutus est eis, assumtus est in caelum et seclet a dextris Dei. — Tanquam praecordialissimum sibi el suo suspirio; Lucae vigesimo tertio: Lesus autem, voce magna clamans, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. — Tanquam sapientissimum sibi et studio suo; ad Philippenses tertio: Exislimo, omnia detrimentum esse propter eminentem scientiam Iesu Christi, Domini mei. — Tanquam nobilissimum sibi et suo praemio; Apocalypsis ultimo: Ego Lesus misi Angelum meum testiftcari vobis haec in ecclesiis. — Tanquam sollicilissimum de se et de suo suffragio; Actuum septimo: Vidit lesum stantem a dextris Dei.

II. Circa secundum nota, quod accepit Dominus Lesus spiritum beati Stephani pro eo lapidati merito tanquam spiritum: a se potenter creatum; Genesis secuiido: Inspiravil in faciem eius spiraculum vitae. — A se prudenter gubernatum; Numerorum undecimo: Quis tribuat,ut omnis populus prophelet, et clet eis Dominus spiritum suum? — A se clementer recreatum; lob decimo: Visitatio tua custodivit spiritum meum. — A se misericorditer sanctificatum; Psalmus: Spiritum rectum innova in visceribus meis. — In se singulariter iactatum; Psalmus: In manus tuas, Domine, commenclo spiritum meum; redemisti me, Domine, Deus veritatis. — A se speciahter electum et promotum; Tobiae tertio: Praecipe, in pace recipi spiritum meum. — Propter se amarissime angustiatum; Psalmus: In deficiendo ex me spiritum nieum., et lu cognovisti semitas meas.

Sermo XIV.

Item, sermo fratris BonaYenturae de beato Stephano coram Fratribus Contentus Senonensis in Inventione, quando ibat vocatus a Papa Urbano.

Quis est hic? et laudabimus eum; fecit enim mirabilia in vita sua, Ecclesiastici trigesimo primo i».

In verbis his Sapiens divino Spiritu elevatus describit beatum Stephanum ut admirabilem m exemplis, ut spectabilem in gratiis et ut venerabilem in miraculis. Primum, ibi: Quis est hic? quasi dicat:

magnus in vita; secundum, ibi: el laudabimus eum, tanquam praccellentem in clivina gratia et privilegiatum praerogativa; tertium, ibi: fecil enim mirabiUa in vita ma.

I. Circa primuiii nota, quocl si quaeritur, quis fuerit, quaMs fuerit beatus Stephanus in vila, dicimus, quod fuit iuvenis: religione onuUus; mAG Actuum sexto: Considerare viros ex vobis boni testimonii etc.; et elegerunt Stephanum plenuni fide et Spiritu sancto. — Conversatione mansuelus; unde Actuum sexto: Viderunt faciem eius tanquam faciem Angeli splendentem inter illos. — Aemulatione fervidus; unde Actuum sexto: Non poterant resistere sapientiae et spirilui, qui loquebatur. — Devotione pius; unde Actuum septimo: Cum esset plenus Spiritu sanclo, intendens in cuelum, vidit gloriam Dei. — Condescensionc affectuosus; unde Actuum seplimo: Positis genibus, clamavit voce magna, dicens: Domine Iesu, ne slatuas illis lioc peccatum. — Sanctitudine mundus; unde Actuum sexto, factus est minister caritatis ab Apostolis. — Opinione praeclarus, quia Actuum sexto: Faciebat prodigia et signa magna in populo.

II. Circa secundum nota, quod beati Stephani privilegia gratiae sive laudes sunt hae: prima est, quod valde iuvenis, id est decem et oclo annorum vel circiter, 1'uit ab Apostolis diaconus ordinatus; secunda est, quod ab eisdem minister caritatis viduarum Ecclesiae fuit eleclus et eis praelatus; tertia est, quod in sua quasi adolescentia praedicator facundus novae gratiae fuit et praedicando mirabilia faciebat in populo, ita quod nullus sapientiae et spirilui eius resistere poterat; quarta est, quod de tide disputans, omnes in concilio convicit et eis in vultu angelico et virgo mundissimus apparuit; quinta est, quod in tribulalione pro Christo positus, vidit caelos apertos et lesum stantem, paratum ad auxilium, cuius visione mv& suavitate refectus Ml; sexta est, quod a beato Luca plenus fide et Spiritu sancto, gralia el fortitudine fuisse describitur et primogenitus Christi inter Marlyres et vexillifer Martyrum est effecLus; septima est, quod tantae benignitatis et pietatis et caritatis fuit, quod pro ipsis perseculoribus inter ipsa tormenta oravit, pro cuius etiam oratione Saulus conversus fuit, secundum Augustinum. fecit, quando praedicabat in populo: primo suscitavit sex morluos, ut refert beatus Auguslinus vigesimo secundo libro de Civitate Dei; nx mo. jlores, positi in Africa super allare eius et iiide porlali e.l super inllrmos posili, omiiem languorcm curabant, sicut retert Augustinus iljideni; terlio, panni allaris eius, super inlirmos positi, mullis cxstilcrunt ad sanitatem perfeclain, ut dicit Augustinus ibideiu; quarto, flores de altari eius sumti et mulieris caecae oculis suppositi, slatim lumen perfectum ei restituernnt, ut dicit Auguslinus ibidem; quinto, flores de allari cins arfcpti ot rapiti cuiusdam aegroti nobilissiini, inflddis cxislcnlis cl ilormieiitis, supposili, cum cvigilasset, slatiiu pciiil li:iilismiim, nt dicit Augustinus ibidem, ct dicit, quod ille, donec vixit, habuit in orc verbum ilind Slcphani: Dominelesu, suscipe spirilwm meum; sexto, cuidam mulieri matrifamilias, longo languorc dctentae, cunti ad memoriam suain perfcctain sanilatem restituit, cadente ante eain in via zona capillatia cum aiiulo, habente sul) gemma lapidem inventnm iii renibus l)ovis, suis nodis lirmalissima, quam propter sanitatem habeiidam ad i-onsilinin unius ludaei portabat, sicut refert Vugnstinus il.iidem; septimo, duobus, fratri scilicet ct sorori, tremeiitibus membris omnibus ex maledictionc matris, quae, ab eis vcxata, dcccm omnes filios maledixit, cl omnes eandem infirmitatem incurrerunt, porfcclam sanitatem restituit in praesentia Auguslini et populi, in quadam ecclesia sua apud llipponem; octavo, dum corpus eius Romam transferretur de lerosolyma et de Constantinopoli, dum in sepulcro beati Laurentii poneretur, a corpore Lanrentii, placide dato loco exceptum fuit; nono, corpus eius inventum fuit a presbylero Luciano iri loculo pleno rubentibus et vernantibus rosis recentibus; decimo, ad fragrantiam corporis eius inventi septuaginta a diversis inflrmitatibus liberati sunt et air serenatus est valde; undecimo, dum corpus eius Constantinopolim de lerusalem in navi deferretur, statim ibidem auditi sunt hymni angelici et suavissimus odor fragravit, et daemones clamavernnt, se vexari; duodecimo, filia Theodosii imperatoris daemoniaca valde ad tactum sepulcri est sanata et perpetuo.

° Num. 13. — Duo sequenlia miracula leguntur ibid. n.