De sancto Vincentio martyre

Sermo I

Similis factus esl leoni in operibus suis, et sicut catulus leonis rugiens in venatione etc, primi Machabaeorum tertio.

Verbum istud dictuin fuit in laudera strenuisgimi militis, ludae Machabaei, in tempore Legis ludaicae, qui inter ceteros milites gloriosam laudem obtinuit propter victoriam; et potest coraparari beato Vincentio, qui in tempore gratiae propter victoriam suam obtinuit laudem. Et coraraendatur a virtute animi quantum ad duo, quia virtus animi in duobus consistit: in agendo el sustinendo. Unde ille qui virtur per contemplationem, tanto est virtuosior. 0 quantae pulcritudinis est anima, quae de foris est ascendens in ipsum per contemplationem istam excelsam. Quanto enim spiritus nobilior est corpore, tanto speculum repraesentans illam artem aeternam pulcrius est OQini alio speculo et omni pulcritudine corporali.

Quarta est pulcritudo contemplationis iucundae; et liaec est consummatio, quia iam est extra omnia alia et extra se. Tunc sublevatur in quandam admirationem et iucundara exsultationem; Canticorum quarto: Quam pulcrae sunl manimae tuae, soror mea, sponsa inea I Pulcriora sunt ubera tua vino, et odor unguentorum tuorum super omnia aromala. Quando enim anima iam introducitur vn illa cellaria Dei, divinarum scilicet iucunditatum, adeo impletur et inebriatur, quod omnes sensus eius quasi absorbenlur et retunduntur: visus, a claritate immensa; gustus, a dulcedine; ita quod aniraa tota absorbetur ab illo gaudio Ad istud nullus potest pervenire nisi per virtutem orationis; Psalmus: Dirigatur oratio mea sicul incensum in conspeclu tuo; el in Canticis: Odor vesiimentorum tuorum sicut odor thuris. Oportet ergo, quod homo, qui sic per conteraplationem in Deum vult ascendere, quod mortificet se ipsuni et sit in continua oratione.

Quia igitur beata Agnes erat lola mortificata in se ipsa per omnium carnalium rerura et desideriorum abdicationem; quia etiam erat continue in devota oratione: ideo erat sublevata sic in contemplatione, in qua delectabatur et iucundabatur, in qua etiam pulcrificabatur ex aspectu lurainis superni. Unde et merito poterat ei dicere Sponsus eius Christus: Ecce, lu piUcra es, amica mea etc. Pulcra, non ad oculum corporalem, sed spiritualem. Ad hanc pulcritudinem perducat nos Christus, Sponsus animarura. Araen. tuose operatur et virtuose triumphat, debet dici virluosus. Ideo primo commendatur beatus Vincentius ab operibus, cum dicitur: Similis factus esl leoni; secundo, a virtulis strenuitate et stabilitate in constantia, cum dicit: catulus leonis rugiens in venatione. Et licet leo propter atrocitatem et rapacitatera insinuet nobis adversarium nostrum, de quo dicilur primae Petri quinto: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens elc.; taraen nobis designat istum gloriosura Martyrem Vincentium. Et nota, quod leo habet magnanimitalem in aggrediendo, virilitatem in progressu vel progrediendo et virtuositatem in perficiendo vel assequendo. Et quia ista tria

habuit beatus Vincentius, ideo similis factus est lemi. Et hoc primo propter magnanimilatem in expugnatione adversantium; secundo, propter iiMteaem in perpessione difficilium; tertio, propter wrtMosetolem in assecutione palmarum.

1. Primo, propter magnanimitatem in expugnatione adversantium; et propter hoc scribitur in Proverbiis: Leo, fortissimus besliarum, ad nullius paygfjH, occursum. Natura leonis est, ut nullum timeat et ab omnibus tiraealur; et sicul leo occurrit bestiae ad devorandum, sic peccata occurrunt nobis ad occidendum et devorandum. Contra istas beslias piignavit beatus Vincentius; et hoc nobis significatur Apocalypsi: Draco ille id est serpens antiquus, id est diabolus, habebat septem capila, scilicet septem capitaUa vitia, quibus impugnat diabolus munduni; contra quem pugnavit beatus Vincentius. Primum capul vel prima fera est superbia; secunda, invidia; tertia, iracundia; quarta, accidia; quinta, avarilia; sexta, guJa; septima, luxuria. Haec sunt septem capita diaboh, quibus nos intendit devorare et sibi incorporare. Superbia appetit sublimitatem; invidia, praeclaritatem; iracundia, victoriam; accidia, otium; avaritia, abundantiam; gula, satietatem vel saturitatem; luxuria, delectationem. Iste serpens occultis utitur insidiis; et ideo, si quis ad modum ovis se habeat, statim devorabitur. Ideo oportet, nos habere faciem leoniiiam et virtutem leoninam; ideo dicitur: Leo, fortissimus hesliarum, ad nullius pavebit oceursim. Fortitudo enim animal ad vincendum. Et sciendum, quod debemus habere fortitudinem triplicem, scilicet fidei, spei et carilatis, ad hoc, ut possimus ista superare.

Et notandum, quod pdes docet nos tria considerare: primo supplicia peccatorum, propter quae in infemo ardebimus; secundo, deformitales, quas, propler peccala incnrrimus; tertio, virlutes, quas propter peccata perdidimus. Et ex hoc triplex formido magna debet surgere: prima, ex timore et horrore suppliciorwn; secunda, ex horrore deformitatum; terlia, ex amore virtutum. Haec tria habuit beatus Vincentius; ideo fuit sicut leo forlissimus, quia, istis armatus, ad nuUius angustiae nec tribulationis pavebat oceursxim. — Nos videmus, quod placet homini sublimitas, quam appetit superbia; praeclaritas, quam appetit invidia; victoria, quam appetit iracundia; otium, quod appetit accidia; abundantia, quam appetit avaritia; saturitas, quam appetit gula; deleclatio, quam appetit Luxuria. — Sed videamus, quae sequuntur ad haec omnia. Ad superbiam sequitur aeterna deiectio; ad invidiam, obtenebratio; ad iracundiam, aeterna pertnrbatio; ad accidiam, aeterna tabefactio; ad avaritiam, sempiterna egestas; ad gulam, sempiterna esuries; ad luxuriam, sempiterna inflammatio et horror sempiternus. Si ergo diabolus, qui est crudelis bestia, dicat tibi: bona est sublimitas; bonum est, quod tu sis super alios, et sic de aliis vitiis; tu debes dicere: non est. Si tu vis honorari, in aeternuni deiectus eris; si vis praeclarus esse, obtenebratus eris; si victoriosus existere, in aeternum perturbaberis; si otiosus, tabefactus eris; si delectabihs, aeternaliter cruciaberis. — Haec est prima facies leonis, et quia multi non habent faciem leoninam, ideo cadunt in superbiam, invidiam etc. Et ob hoc deiiciuntur in infernum, ubi dira tormenta patiuntur. Ideo dicitur in Apocalypsi: Quantum glori/icavit se et in deliciis fuit, tantum date illi iormenttm etc. Haec est prima consideratio fidei, quam debemus considerare.

Secunda consideratio fidei est considerare deformilatem, qna.m incurrimus per peccatum, et ista deformitas non potest explicari nisi sub metaphora. Superbia enim facit hominem daemoniacum, quia, sicut daemoniacus non habet potestatem sui, sic neque superbus. Jnvidia facit hominem leprosum, quia, sicut lepra inflcit hominem, sic actus invidiae infectorius est et inficit. Ira facit hominem febricitantem, quia ira est accensio sanguinis circa cor, ex quo febris oritur et provenit. Accidia reddit hominera paraiylicura, quia sicut homo paralyticus inutilis est propter pigritiam. Avaritia reddit hominem hydropicnm, quia semper sitit divitias nec unquam potest satiari. Giola reddit hominem cruentatum et sanguifluum. Quid est ergo hoc, vel quid potest esse, quod homo sit daemoniacus, leprosus et febricitans, paralyticus, hj'dropicus, inflatus et cruentatus, cum hoc est horribile, immo horribilissimum et absurdum audire? — Si ergo istae infirmitates timentur in corpore, ergomulto fortius in anima horrendae sunt. Si aliquis apportaret mihi febrem, ego fugerem,'quam citius possem; vel aliquam istarum inflrmitatum. Et tu, miser homo, quid facis? Quomodo una sola hora audes tu morari in istis pessimis et mortalissimis inflrmitatibus? Quia, si in corpore timentur, raulto fortius in anima debent timeri.

Tertia consideratio fldei est, quando considerat virlutes, quas amisit. Superbus enim amittit humilitatem; invidus, laetitiara; iracundus, mansuetudinem; accidiosus, strenuitatem, scilicet in opere; avarus, liberahlatem; gulosus, sobrietatem; luxuriosus, castitatem. Istis enim indumentis, scilicet humilitate, laetitia, mansuetudine etc, debet indui aniraa. Vis tu igitur, miser homo, assimilari diabolo et indui istis vilibus vestimentis, quae sunt superbia, invidia etc, et spoliari istis gloriosis: humilitate, laetitia, mansuetudine etc.? Qui igitur videt ista, quomodo

habet cor peccandi? Ideo debemus habere faciem leoninam contra ista; et hoc per fidem, quia haec est victoria, quae vincit mundum, fides noslra, primae loannis quinto. Unde non debemus habere cor leporinum, sed cor viri, id est virtuosum. Haec est prima similitudo leonis.

It. Secunda similitudo leonis est propter viriliscitis, quid homo timet et qua ratione timet? Hoc est, quia non habet stabiiitatem neque confidentiam. Unde haec est ratio, quia non habet facieni leonis in confidentia. Iste gloriosus Martyr Vincentius habuit faciem leonis, quia habuit confidentiara. — Sed quid est illud quod facit hominera confidentem? Certe, spss; ad Romanos octavo: Quis nos separabit a carilate Christi? Tribulatio, an angustia, an fames, an nuditas, an periculum, an persecutio, an gladius? 0 qualis flduciae, o quantae confldentiae illi.postoli sic dicentes! — Sunt enim septem, quae timet homo, quae tanguntur in ista auctoritate. Timet homo mundiales insidias, quae tanguntur, cura dicitur tribulatio, quia ex metu tribulationum multi deflciunt; secundo timet intemas angustias, cum dicit angustia; tertio, exteriores pugnas, mm dicit periculum; quarto, corporales inedias, cum dicit fames; quinto, temporales inopias, cum dicit nuditas, scihcet defectus omnium rerum; sexto timet discriminosa pericula, cum dicit perseculiones; septimura est, quod tiraet horao, dolorosa tormenta, cum dicit gladius. Ista non limuit beatus Paulus, ista non timuit beatus Vincentius. Haec omnia non tiuientur nisi propter ultimum, scilicet propter tormenta. — Propter tormenta non fugit iste bonus leo, Vincentius, sicut patet in Legenda sua quia contra tyrannum loquebatur habentem gladium in manu paratum ad interficiendum. Unde, quando vulneratus fuit et corpus undique laceratum; tunc quaesivit tyrannus ab eo: « Vincenti! Ubi est tuura miserabile corpus »? Et ipse respondit: « In sublime agor »; et postea dixit: « Hoc est quod semper optavi ». Iste fuit bonus leo et fortissimus et audax. Avicenna dicit, quod quando leo est in saltu et videt venatores venientes, tenentes arcum in manibus, ipse declinat et deflgit oculos in terram, ne timeat eos; sic iste leo caelestis, beatus Vincentius, respiciebat in caelum, ne timeret ad occursura istorum tyraunorum. Unde sicut fides faciebat eura fortem ad magnanimitatem in expugnatione adversantium, sic spes faciebat eum fortem ad virilitatem in perpessione difficihum.

Et nota tres utilitates spei. Prima est remissio culpae sive peccatorum; secunda est accumulatio virtutum; tertia, (praemium) forliludinis. — (Quoad primum nota,) si aurum haberet animara et geret purgatione, nonne vellet, quod poneretur in igne et quod purgaretur? Certe sic; et tu, homo miser indiges purgatione, quare non ponis te in igne tribulationis et poenitentiae et abstinentiae, ut purgeris? Ideo dicitur Ecclesiastici secundo «, in principio: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in iustitia el limore el praepara animam tuam ad tentationem. Deprime cor tuum. — Secunda utilitas est accumulalio virtutum, de qua accumulatione secundae Petri primo: Ministrare in fide vestra virtutem, in virtute autem scienliam, in scientia autem abslinentiam, in abslinenlia autem patientiam, in patientia autem pietatem. Hoc est, quod habetis in Evangelio: Nisi granum frumenti cadens in lerram mortuum fueril, ipsum solum manel. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Si granum frumenti haberet animam et sciret, quodsi poneretur in terra, quod raultiplicaretur, hbenter vellet poni in terra et mortificari, ut multiplicaretur. Sic beatus Vincentius voluit mortificari et conteri et flagellari, ut multiplicarelur in horreo caelesti. — (Tertia utilitas est praemium fortitudinis,) attendendo illud quod dicit Apostolus secundae ad Corinthios quarto: Idenim,quod in praesenti est momentaneum et leve Tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis. Et ideo dicit Gregorius: « Consideratio praemii minuit vim flagelh ». Et hoc est quod dicitur in Canonica Petri: In quo exsultabitis, modicum nunc si oportet contristari in variis ientationibus, ut probatio vestrae fidei mullo pretiosior auro, quod per ignem pi-obatur, inveniatur in laudem et gloriam el honorem in reuelatione Iesu Christi. Unde si volumus esse participes in regno, et debemus esse consortes in poena, quia, si compatimur, et conregnabimus. Si ahquis miles esset in bello et in tempore necessitatis a conflictu et pressura ictuura fugeret et post conflictum rediret et vellet habere honorem et pretiura totius belli, certe ipse esset stultus, et (hoc) pro raagna temeritate reputaretur. Tu ergo vis habere coronarain caelo, sicut sancti Aposloli et Martyres, de quibus ad Hebraeos undecimo: Alii distenti sunt,