De sancto Marco Evangelista

et laudenl eam in porlis opera eius. — Duae enim sunt porlae, scilicet egressus ab liac vita et ingressus in vitam aeternam. In iiis ergo animam sanctam laudabunl, id est laudabilem demonstrabunt, oper-a eius.

Sed notandum, quod, sicut quatuor exiguntur ad lioc, ut arbor materialis bene fructificet; scilicet caelesUs influentia, loci convenientia, cuUurae diligentia, irrigationis affluenlia: sic quatuor ad fructiQcationem spiritualem exiguntur: gratiae infusio, recta intentio, carnis castigatio, devotionis irrigatio. — De primo; sicut enim ex terra nulia planta generari potest, nisi solis calore procreetur; sic ex iiuroano cordS nullum opus bonum producitur, si gi-alia caelestis non infunditur. Unde necesse est homini semper se liumiiiare et ad hanc gratiae infusionem se habilitare; Psalmus: Dominus dabit benignitatem, id est gratiae infusionem, et terra nostra dabit fructum suum; Ecclesiasticus: Benedictio Dei in mercedem iusli festinat, et in hora veloci processus ilHus fructifi.cat. — De secundo; sicut loci convenientia facit arjjorem fructificare, sic recta intentio mentem. Ipsa enim, dum in bonum tendit, cor hominis in bonam terram convertit; in Evange-

Sermo fratris Bonaventurae ad sanctum Antoninm in festo sancti Marci Bvangelistae, iu mane. — Eodem (?) die et hora ad Beginas: Sapientiam sine fictione didici etc.; quaere in sequenti sermone.

Sanctus in sapientia manet sicut sol, Ecclesiastici vigesimo septimo.

(Prothema). Orietur vobis timentibus nomen meum Sol iustitiae, in Malachia; et valet tantum quod sol iustitiae, Dominus Lesus Chrislus, orietur per gratiaip, in cordibus eorum qui Deum timent et verbum suum reverenter et cum timore audiunt. Et sicut vos videtis, quod sol iste materialis totum mundum illuminat materialiter, sic iste verus Sol iustitiae totum cor hominis et mulieris illuminat spirilualiter per gratiam, quando illuc intrat. Et sicut vos videtis, quod sol vel lumen solis, quando intrat per unam vitream pulcrara et bene dispositam et coloratam, tunc illud luraen est ita pulcrum, quod mii'um est; quando autem transit per fenestram vitream non ita claram nec ita bene dispositam, non est ita clarum. lio: Semen cecidit in lerram bonam. etc. — De ter tio; sicut fructificationi materiali confert culturae diligentia, exstirpando nociva, resecando superflua; sic fruclificationi sfDirituali necessaria est castigatio corporalis, amputans noxia et superflua tam in corde quam in ore et opere et in superflua rerum possessione, ut in eleemosynam dispergatur; in Proverbiis: Qui operatur lerram suam saturabitur panibus. Econtra dicitur ibidem: Per agrum hominis pigri transioi et per vineam viri slnlli; e.t ecce, totum repleverant vrticae, et operuerant superficimn eius spinae. — De quarto sciendum, quod sine irrigalionis affluentia fructus arescit et incrementum non recipit, sed evanescit; sic boni operis fructus annullatur, si non per aquas devotionis irrigando nutriatur, nec ad maturitatem perseverantiae fmalis pervenit, si eum devotionis lacryma non perfundal, quae de fonte ebullit Christi passionis, proximi corapassionis, peccati proprii compunctionis. De tali irrigatione leremias: Eril qua.si lignum, quod transplantatur super aquas, quod ad humorem mittit radices suas etc., 7iec aliquando dcsinet facere fructum; Ecclesiastici vigesimo quarto: Rigabo hortum meum plantationum et inebriabo prati mei fructum. ut apparet lumen solis; sed ita clarum est in se, transiens per unam fenestram male dispositam, sicut per fenestram bene dispositam: sic (est) verbum Dei, quando transit per os male dispositum ad loquendum linguagium, in quo praedicat, ut ego Gallice, cum verbum Dei eandem habeat virtutem, per quodcumque os transeat. Unde sicut videtis, quod cibus bonus, per quodcumque os transeat, eandem bonitatem retinet iu scutella de ligno, sicut argentea, licet magis placeat in scutella argentea; sic, licet ego nesciam bene loqui Gallice, non tamen propter hoc verbum Dei, quod debeo profert'e, in se minus valet. Ideo non curetis de hoc, dum tamen rae intelligere possitis. Ideo in principio rogabimus Dominum, ut nobis det gratiam suam, mihi dicendi verbum suura et vobis audiendi ad honorem suum et beatissiraae Virginis et beati Marci, cuius festura hodie celebratur in sancta Ecclesia; et dicaraus Pater noster et Ave Maria.

Sanctus in sapientia manet etc.

Et valet tantum: IUe qui est sanctus, manet etc. Et possunt ista verba convenienter exponi de beato Marco; in quibus verbis commendatur beatus Marcus

quantum ad duo: primo, quantuai ad sanctUatem, cum dicitur: Sanctus; secundo, quantum ad «ajojejitiam, cum dicitur: in sapientia manet sicul sol. — Primo, dico, quantum ad sanctitatem. « Sanctitas, ut ait bealus Dionysius est ab omni iniquitate libera puritas i>. Islam habuit beatus Marcus, quia ipse fuit liber ab omni macula et etiam fuit secutus viam Domini et mandatorum eius et consiliorum, sicut beatus Petrus docuit eum. Unde secutus fuit mandata Domini, secundum quod beatus Petrus docuerat ipsum. Unde beatus Petrus in tantum dilexit ipsum, quia videbat eum ita tractabilem ad suam doctrinam, quod filium vocabat eum. Unde in quadam Epistola dicit: Saliuat vos Marcus, filius meus. Fuit ergo plenus sanctitate, quia mandata Domini semper fuit secutus et a tam sancto viro edoctus; et fuit tantae sanctitatis, quod fecit sibi amputari pollicem ut ipse fugeret dignitates et honores huius mundi. Unde antequam ipse veniret vel susciperet fidem Evangelii, erat unus magnus patriarcha vel legislator et fecit fieri unum templum mirabiliter pulcrum, in quo orabat et Domino serviebat. Et in hoc possumus clare videre, quod ipse fuit sanctus, quia ita fugiebat hojjores. — Fuit etiam sapiens, quia, postquam venit ad susceptionem Evangelii, fuit Evangelista, quod maius est quam legislator, sicut sol est anle stellas. Unde ista duo bene conveniunt sibi, scilicet sanctitas et sapientia, et ista duo debet habere quilibet Christianus, et de his duobus intendo dicere ad praesens.

I. Primo, de sanctitate. Ipse fuil sine macula; unde voluit imitari Dominum lesum Christum, de quo dicitur, quod ipse est candor lucis aeternae et specidum sine macula; et alibi: Speciosus forma prae filiis hominum. Et loquitur ibi magis de pulcritudine spirituali quam corporali; unde in Evangelio de faluis virginibus, quae non fuerunt pulcrae pulcritudine interiori, dicitur, quod non fuerunt receptae ad nuptias. Unde oportet, quod homo habeat pulcritudinem interius in mente et etiam exterius in exteriori conversatione. Et ista sanctitas, oportet, quod sit in tribus: primo, in corde; secundo, in conversatione; tertio oportet, quod sit probata in tribulatione.

Primo, dico, in corde, non solum extra; nam pulcritudo, quae est extra solum, ita quod non intra, est sicut pulcritudo, quae est in (mundi) huius sepulcris. Sepulcrum etenim exterius est valde pulcrum et depictum, interius tamen est totum foetore plenum; sic est de sanctitate corporali exteriori vel pulcritudine, et non interiori. Unde talis sanctitas est hypocrisis. Unde sic est de gratia Dei et hypocrisi, suo contrario, sicut de natura et de arte, quae sunt disparata; quia, sicut natura in animali primo format cor interius, deinde format membra exteriora; sic gratia divina primo viviflcat cor interius et deinde viviflcat exterius opera et membra et sensus. Sed hypocrisis el vana gloria huius mundi totum e contrario facit; primo enim simulat sanctitatem exterius et fmgit, opera esse sancta et viva exterius; attamen interius anima esl tola mortua. Sed istam sanctitatem e contrario totam debemus habere, scilicet primo in corde; et ista sanctitas duas habet radices, vel duo eam comitantur, scilicet timor < sanctus et amor sanctus.

Primo, sanctus Dei timor. Anima, quae modo est in sancta Ecclesia et quae debel esse in illa superna lerusalem plantata, debet habere hanc radicem, scilicet sanctum timorem. Unde in Ecclesiastico: Qui timent Dominum praeparabunt corda sua, ad faciendam voluntatem Domini; et semper habent timorera Domini, sicut una bona domina, quando multum diligit dominum suum, multum bene se custodit de faciendo rem, quae ei dispiiceat, et praecipue in conspectu illius; sic totaliter nos debemus facere, coram Domino Iesu Christo habere sanctum timorem, ne faciamus aliquid, scilicet, quod ei displiceat, ut peccatura aliquod, et maxime, quia nihil possumus facere, quin faciaraus in conspectu eius. Unde in Isaia: Dominum autem exercituum ipsum sanctificate in cordibus vestris. Ipse sit pavor vester, et ip.se terror vester. Debemus ergo habere sanctum timorem de Deo in corde, quia secus nullus potest iustificari. Iste sanctus timor debet esse in omnibus, i et praecipue in sacris virginibus, quia Dorainus, si videt, ex quo est sibi dala et desponsata, non vult, quod respiciat ad aliquera alium nisi ad ipsum, quia ipse est ita zelolypus de pulcritudine mulieris, sicut nullus pulcher domicellus unquara posset esse de pulcritudine suae pulcrae mulieris; de pulcritudine, inquam, interiori virtute; nam de exteriori parum curat ipse sine hac; tamen bene placet sibi, ut una cum altera totaliter sibi custodiatur, ita quod non vult, quod respiciat ad aliquem alium nisi ad ipsum, sicul neque sponsus, qui multum est zelotypus de sua pulcra uxore, non potest sustinere, quod aliura respiciat nec ab alio respiciatur; sic vult Dorainus, quod anima sancta ad nullura alium nisi ad ipsura respiciat. Sic bene fecit lob, qui dicebat: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitaiem quidem de virgine. Haberaus ergo, quod sanctus timor el tremor est una de radicibus sanctitatis.

Alia radix est sanctus amor; et non potest esse verus amor sine timore, quia tiraor praeparat ad Sap. 7, 26; sequuntur Ps. 44, 3. et dein respicitur Mattli.

sanctitateni, et amor perficit sanctitatem. Ideo islae sunt duo radices sanctitatis. Nos ergo debemus habere sanctum amorem, quia nos debemus amare Deum de loto corde nostro. Et si nos diligamus eum de toto corde nostro et ponamns in eo amando totum cor nostrum, hoc est unum, quod nos faciet ei placere; unde in Ecclesiastici trigesimo: Mserere animae tuae, placens Deo. Si nos diligamus Dominum, ipse nos diliget, et si nos placeamus ei hic, quid faciet ipse nobis? Certe, ipse desponsabit animas nostras cum Filio suo sursum in paradiso. Et ideo debemus diligere ipsum ex tolo corde nostro et totum cor nostrum ei dare etparare; unde Sapiens: Congrega cor tuum in sanclitale. Econtra, si faciamus hic aliquid, quod sibi displiceat, non desponsabit animas nostras cum Filio suo, immo eas praecipitabit in infernum tanquam meretrices sibi odiosas. Unde debemus raultum cavere, ne faciamus aliquid,. quod sibi displiceat. — Et si fecimus quod sibi displiceat, debemus venire ad ipsum et sibi clamare misericordiam de bono corde ad exemplum unius bonae dominae, de qua legimus in libro primo Regum, scihcet de Abigail, uxore Nabal. Nabal fuit unus homo multum rudis et male instruclus, qui multum forefecit contra David et multum olfenderat ipsum, ita quod David minatus fuit ipsum ad mortem et ad deslruendum eum. Et domina Abigail, domina sapiens et bene edocta, fuit ita sapiens, quod totum regem David pacificavit, quia venit ad regem et flexit genua coram eo et clamavit misericordiam de forefacto, quod dominus suus ei fecerat, et praesentavit ei emendam. Et tunc David, videns eam ita sapientem dominam et humilem, totam remisit offensam et etiam post mortem illius Nabal ipsam duxit in uxorem. Per Nabal, qui offendit regem, intelligimus nos corpus, quod multoties offendit regem, scilicet Deum, qui saepe offenditur per istum rusticum, scihcet per corpus, rudem. Per /tftzaV intelligiraus nos animam, quae tanquam sapiens domina debet clamare misericordiam ad regem Christum de forefacto corporis et debet ei flexis genibus offerre emendam et cum magna humilitate. Et tunc Dominus statim movetur ad misericordiara et totum indulget misero corpori et post mortem islius Nabal, scilicet corporis, desponsat sibi animam in caelo. Sic ergo debemus eum dihgere tolo corde nostro et debemus ei clamare misericordiam de forefactis nostris vel nostri corporis, quia spiritus nunquam vult nisi bonum, nisi in quantum corpus ei rusticitatem et villaniam facit. — Qui iam faceret de una re modica duas partes ad dandum uni homini magno, nihil esset, immo lotura debet ei Respicitur Luc. 10, 27; seqiiitiir Eccli. 30, 24.

Adiunximus verbutn si; pro quo codex habet ce en raetiri et dari. Sic de nostro.corde, quod esl quid raodicum, non debent fieri duae partes, ut unam offeramus Deo et aliam mundo vel diabolo per peccatum; sed totum cor ei debenms dare integraliter.

Sic ergo habemus, quod sanctitas cordis habet duas radices praedictas, et haec duo nobis vel flgurata fuerunt in duobus Testamentis, scilicet in veteri et novo. Per vetus enim Testamenlum, quod ita incutiebat timorem, quod nulli parcebat, signiflcatur nobis sanctus timor; per novum vero Testamentum, quod plenum fuit et est omni dilectione et dulcedine, signiflcatur nobis sanctus amor; in quo tantum amorera Dorainus_nobis ostendit, quod pro nobis fleri homo voluit et mori et relinquere suum corpus nobis in sancto Sacramento altaris. — Et ista duo Testamenla nobis bene figurata fuerunt per id quod dicitur in Isaia: Duo Seraphim clamabant, id est duo Testamenta. Haec ergo sunt duae radices sanctitatis cordis, scihcet sanctus limor et sanctus amor; et qui est sine istis est sicut arbor sine radice vel homo sine corde. Sicut enim homo sine corde non habet vitam, sic homo, qui non habet tiraorem et amorem, non potest habere cordis sanctitatem. Hanc sanctitatem in corde bene habuit beatus Marcus; et hanc debemus habere, si voluraus eum iraitari.

Secundo debenius habere sanctilalem in conversatione; et ista sanctitas consistil in duobus, vel hanc concomilantur duo, videlicet puritas et obedientia, mundilia et obedientia. Unde in Evangelio: Sint lumbi vestri praecincti et lucernae ardentes in manibus vestris. Per priraum signiflcatur nobis castitas et raunditia, per secundum bona opera, quae debemus aliis ostendere et facere per obedientiam.

Deberaus ergo primo habere puritatem et munditiam, scilicet puritatem cordis et mundiliara co?'-" poris. Haec duo multura placent Deo, et tantum dilexit ipse puritatera et munditiam, quod venit qui Filius Dei erat in nterum Virginis et voluit sanctiflcare eius uterum et corpus, antequara ibi descenderet. Unde sanctificavil tabernaculum suum Altissimus, scilicet Fihus Dei, et praeraisit Spiritura sanctura, ut sanctificaret istud tabernaculum. Unde Angelus dixit ei: Spiritus sanclus superveniet in te, et virtus Aliis.simi obumbrabit tibi. Quod enim ex te nascetur sanctum vocabitur Filius Dei. — Nos ergo debemus habere purilatem intra in corde et munditiam et honestatem exterius in conversatione; unde in Apocalypsi: Vestimentum lini candidi datura fuit sponsae Agni. Per illud vestimentum, quod est album exterius, intelligimus nos conversationis

honestatem. Pro Deo! respiciatis hic unum verbum; illa inter vos, quae est magis despecta, si sit magis pura et munda, habebit maiorem gratiam, et hanc apud Deum. Et hoc nobis bene significatum fuit in bona et pulcra Esther; quamvis esset paupercula et despecta quantum ad generis nobilitatem, tamen ille rex magnus, Assueriis, propter eius pulcriludinem et conversationem exteriorem pulcram accepit eam in uxorem. Sic Dominus noster Lesus Cliristus faciet, quia illam quae magis despecta est inter alias vel per generis ignobilitatem vel per aliquem defectum corporalem, dum tamen inveniat eam puram virginem et bonam et puram in mente et honestam in exteriori conversatione, accipit eam in uxorem propter suam puritatem et munditiam. — Et ideo debemus multam caram habere puritatem et raunditiam, quia Dominus est multum zelotypns de virginitate et puritate nostra, et ne ad alium quam ad ipsum respiciamus. Credo, quod uxor unius regis, antequam ante faciem unius regis, domini sni, faceret unum peccatum carnis, vel unam villaniam sui corporis cum uno ribaldo, permitterel, sibi membra discindi. Certe sic illa quae est sponsa summi Regis, prius deberet se totam permittere per frusta discindi, (quam) quod unam cogitationem haberet cum consensu vel delectatione de peccato suo cum ribaido, diabolo de inferno, coram Domino suo, Rege aeterno, Sponso suo. Plus! non pulo, quod sit aliqua femina in mundo ifa calefacta de peccalo carnis vel corporis, quod, si crederet, quod statim, quando rediret, esset ita leprosa, quod caro ei caderet per frusta, quod illuc auderet redire nec accedere. Sed per istud peccalum fit homo et mulier totus leprosus, ita quod, sicut videtis, quod homo propter lepram separatur a societate hominum, sic propter illud peccatum homo et mulier fit ita leprosus, vilis el foetidus, quod separatur a societate Dei et.ngelorum. Et ideo non putetis, diiectissimae, esse modicum puritatem et munditiam, quia magni pretii sunt apud Deum. Propter enim ista dno totus mundus fuit semel salvatus. Dnminus enim semel totum mundum destruxit per diluviura; sed propter castitatem Noe et munditiam et suae familiae, quia placuit Deo, fuerunt salvali pauci homines, et postea ex ipsis fuit lotus mundus reparatus; nec nos inodo essemus hic, nisi fuisset illa puritas, raunditia et castitas. Oportet ergo, si velimus esse sancli, quod habearaus puritatem et raundiliam.

Secundo debemus habere obedientiam. Eva, no- stra prima maler, bene fuit pura et munda, quia adhuc nunquam tacta fuerat a viro suo; sed quia non obedivil divino praecepto, fuit eiecta de paradiso, nec fuit placens Deo sua puritas et munditia, immo fuit miserabiiiter punita. Similiter lucifer, primus Angelus, qui, antequara peccaret, fuit nobilior creatura, quam unquam Deus creaverit; sed ex quo Dominus vidit, quod ipse propler suam pulcritudinem obedire noluit, sed superbivit, immodixit: Ero similis Altissimo; statim Dominus ipsum in profundissimum et vilissimum locum inferni praecipitavit; et non putetis, quod iraraoratus fuerit per unum annum, vel mensem, sed statim in momento, immo in minus quam in momento; et fuit factus turpissimus omnium creaturarum. Sic, quantumcumque tu habeas puritatem et munditiam et etiam corporis et morum pulcritudinem, nisi tu habeas obedientiam, nihil tibi valet. Unde beatus Basilius, qui primus Religionem invenit, dixit, non solum in his quae possimus, sed etiam in his quae non possumus, obedire debeinus. Unde qui vobis praeciperet, quod hic statim Montem-Martyrum apportaretis; statim debetis ire et currere et facere quod in vobis est et amplecti montem inter brachia, ac si deberetis eura totum portare et non vos excusare; sicut ego vidi aliquos, qui se excusabant et (dicebant): « Domine, ego non possum facere et ego nescio». Si ipsi (non) mentiebanlur, excusati erant quantum ad hominem; si tamen mentiebantur, non erant excusati quantum ad Deum, sed magis ligati quam prius. — Sic ergo obedientia est necessaria Religiosis, et sic ista duo sunt i ria Reiigioni, et sine quibus Religio esse non scilicet puritas et munditia et prompta

Ista duo Jjene habuit beatus Marcus, quia fuit sanctus etc. Et sic fuerunl ista dno praecipue gloriosissiraa Virgine Maria, quia Virgo fuit pura et munda; et fuit etiam obediens, quam etiam ut melius servaret obedientiam, voluit Dominus, ut esset desponsata loseph et ut ei esset subdita et obediret sicut suo viro. Et ipsemet Dominus tantum dilexit obedientiam, quod voluit eam servare et esse sub obedientia minorum quoad suam Divinitatem. Unde legimus in Evangelio, quod erat subcHlus illis, scilicet Filius Dei Virgini Matri et loseph. — Quia ergo Filius Dei voluit servare obedientiam, et quod sua Mater eam servaret; ideo debemus (etiam) nos servare obedientiam; et licet omnes, praecipue tamen illi qui ad hoc sunt astricti; quia obedientia est tantae virtutis, quod res, quae in se non valent, facit valere et meritorias esse; levare festucam de lerra non est bonum aliquid nec malura, sed tamen, si hoc facias per oljedientiara, valet tibi ad raeritum paradisi. Unde fac omnia, quaecumque facis, per obedientiam, et omnia sunt tibi meritoria. Quando carapana pulsatur ad matutinum, et tu stalira surgis: surgere per obedientiam, calceare te, induere te et ire ad ecclesiam vel (capellam), lotum per obedientiam est tibi raeritorium; similiter dormire, comedere et breviter omnia, quaecuraque facis in Religione, ad quara te Deus vocavit. Si ila prudenter ordinas animum

tuum et intentionem tuam, ut omnia per obedientiam facias — et sic debet lieri — omnia tibi sunt ad meritura gaudiorum paradisi, ila quod de isto claustro transibis ad claustrum paradisi, ubi nullam duritiam de cetero senties. Et ideo, qui vult habere sanctitatem debet servare obedientiam, quia vovet et servat Deo obedientiam dando suam propriam voluntatem, quod est niaius quam Ueo dare centum mille ei mundos. — Sic ergo purilas et obedientia, mundilia et obedienlia faciunt sanctitatem in exteriori conversatione. Qui vult esse cum Angelis, oportet, ipsum vivere sicut Angeli; qui cum hominibus, sicut homines; qui vult vivere sicut daemones vel porci, eat cura daemonibus vel porcis. Si ergo tu velis bene conversari cum Religiosis, oportet, te vivere, sicut debent vivere boni Religiosi et Religiosae, videlicet in puritate, munditia et obedientia. Sic habemus, quod sanctitas debet esse primo in corde, et quod habet duas comites vel radices; et secundo, in exleriori conversalione, quae similiter debet habere duas comites.

Tertio debet probari sanctitas in tribidalione; et hanc debent similiter duo concomitari, scihcet veritas et patientia. — Primo veritas debet esse in probata sanctitate et in eius probatione inveniri; unde Christus rogavit pro discipulis, qui adhuc non erant firmi: Pater, sanctifica eos in verilate; et eK illa hora, qua ista elEcacia orationis incepit ad eos devenire, ita firmi fuerunt in veritate, quod per nullam tribulationem vel persecutionem vel angustiam tacuerunt veritatem nec deviaverunt a veritate, sed semper verbum Dei constanter praedicaverunt. Ideo dicitur: Sanctifica eos in veritate, id est in verbi praedicatione et amore; quia sermo tuus veritas est. Quando dico veritatem omnibus aliquam, et illa veritas eis placet, bonum est, non tamen haec (veritas) est meritoria multum nec perfecta; in hac enim veritate non consistil meritum; sed quando homo dicit veritatem, et illa in tantum eis displicet, quod audientes inde eum persequuntur, et sustinet inde tribulationem et persecutionem; in hoc iacet veritatis meritum; et haec veritas semper durabit, — licet sit hodie in paucis — unde: Veritas Doniini manel in aeternum. Et haec est veritas, quam debent praedicatores in Ecclesia sancta praedicare, quae multum displicet multis auditoribus, ita etiam, quod, ut videtis, eam non possunt audire, sed fugiunt et exeunt de ecclesia; unde Psalmus: Etenim verilatem tuam in ecclesia Sanctorum. Qui scit veritatem et ipsam pro aliquo dimittit, quin dicat eara, removet se sanctitatem ut praedicans, vel conQtens. — Si enim confltens celet in sua confessione veritatem, fugat a se sanctitatem et removet, quam acquirere per confessionem; et habet maiorem in se quam prius falsitatem. Similiter praedicator pro nullo timore vel amore debet tacere veritatera (pro) loco et tempore. Hanc verilatem bene praedicavit beatus Marcus nec unquam hoc dimisit pro aliquo tormento, quod inde debuerit sustinere. Sic nos debemus facere ad exemplum eius. Sed nos debemus multum bene et sollicite cavere, ne ista veritas veniat de odio, sed de caritate, quia, si veritas, quam dicimus, venit de odio, de gladio, quem Dominus nobis contulerat pro occidendo malos et peccatores quoad peccata sua, nos occidimus bonos et etiam nos ipsos.

Et ideo, si volumus custodire veritatem, oportet, quod haec veritas sit ju)'o6ato 2« tribulatione postea; secundo oportet, quod sit probata in patientia vel per patientiam, sustinendo omnia patienter. Sic Dominus bene custodivit veritatem in patientia et sanctitate, quia oravit pro illis qui ipsum crucifigebant; sic bene habuit patientiam beatus Marcus, quia, ubi trahebatur, ila quod saxa erant tota rubea suo sanguine, ipse semper sustinebat veritatem et confitebatur veritatem Evangehi, quam praedicaverat =; et sic fuit bene probata per patientiam sanctitas sua. Simihter beata Agnes, una iuvencula, puella tenera, quae ibat ad martyrium ita gaudenter, quasi ad epulas invitata. Sancta Maria! unde polerat hoc esse, cum omnis creatura timeat mortem et fugiat per naturam, quod sancti Martyres et Virgines tenerae ita currebant ad mortem? Certe hoc erat, quia Spiritus sanctus, magistrorum optiraus, suggerebat eis illam lectionem Evangelii: Gaudete et exsullate, quoniam merces vestra copiosa est in caelis; vel: Gaudele autem, quod nomina vestra scripta sunt in caelis. — Sic habemus de sanctitate, et pertinet haec sanctitas ad vitam activam.

II. Sequitur de secundo, scilicet de sapientia, quae pertinet ad vitam contemplativam. Anima, quae est illuminata sapientia, est simihs soli; sol illuminat, calefacit et laetificat. — Primo illuminat; unde in Ecclesiastico: Sol illuminans per omnia respexil; sic sapientia illuminat animam ad Deum cognoscendum et laudandum, quia debemus Deum laudare, scilicet anima, quae est illuminata sapientia, debet Deum laudare propter tot bona, quae nobis fecit: quia nos creavit et recreavit etc.; unde Psalmus: Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Delectasti me in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.

Secundo, sol calefacit; sic anima illuminata per sapientiam calefit per sanctam meditationem in contemplatione; unde in Ecclesiastici quadragesimo

tertio: TriplicUer sol exurens montes: primo per dolo7'em contritionis et indignationis de malis et peccatis, quae homo fecit. Secundo, per ardorem compassionis, quando anima sancta cogitat acerbitatera passionis Christi, Redemploris sui, tunc tota Uquefit in lacrymis; unde in Canticis: Aninia mea liquefacia esi, ut dileclus locutus est. Debet enim anima tunc hquefieri sicut metallum, quando ponitur in fornace. Sic, quando ardor passionis veri Solis descendit super cor nostrum, debemus toti liquefieri. Et hoc bene significatum fuit de manna, de qua legitur, quod quando radius solis descendebat super manna, statim liquefiebat; sic etc. Tertio, (per) amorem fervoris et desiderii; Psalmus: Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum fortem vivum elc.

Tertio, sol laetificat; sic anima sancta iliuminata per sapientiam et calefacta per sanctam meditationem laetificatur et ibi se delectat; unde: Dulce lumen, et deleclabile est oculis videre solem; sic respicere verum Solem iustitiae, Dominum nostrum lesum Christum, est valde deleclabik; sed econtra delectari in huiusmodi rebus mundanis et vanis delectationibus nihil aliud est quam lutum amplecti; unde in Threuis: Amplexali sunt siercora. — Sic ergo habemus, quod anima illuminala per sapientiam calefil et laeiifica.tur; et sic habemus de sanctitate et sapientia istius benedicti Evangelistae, beali Marci; et haec sanctitas et sapientia nihil aliud est, quam quoddam initium sanctitatis et sapientiae, quae erit Sanctis in paradiso, quia tunc Sancti fulgebunt sicut sol in regno Patris mei, ut dicit Filius Dei; ad istud regnum nos perducat ille qui est benedictus in saecula saeculorum. Amen.

Oremus pro statu Ecclesiae, praecipue pro studio ParisJensi, quod modo cessat, et puto, quod diabolus fecit modo maximam partem suae voluntatis, quando procuravil in cordibus, quod cessaret, quia hoc est unura de raaioribus damnis, quod ipse possit facere sanctae Ecclesiae, quia studium Parisius est fons, a quo rivuli exeunt per totum mundum et episcopi et archiepiscopi el alii ecclesiarum reclores; et pro me et pro omnibus istis dicatis ter Pater noster et Ave Maria. — Duo me moverunt ad huc veniendum, primo quia habebam multam affectionem ad vos, quia audiveram, multa bona dici de vobis. Aliud est, quia volebam, quod medianle divina gratia possem vobis aliquid dicere, unde melius essel vobis de persona mea et meo adventu, et oretis pro nobis; et nos recipimus omnes, quotquot hic estis, in omnibus bonis factis in nostra Religione, postquam nos inde fuimus ministri, et volumus habere partem in vestris orationibus.

Sermo I

Sermo fr. Bonaventurao Miiiorum ad Beginas in festo sancti Marci Evangelistae.

Sapientiam sine ficiione didici et sine invidia communico etc.

(Prothema). In mansuetudine suscipite insitum verbum, quod potest salvare animas vestras, lacobus in sua Epistola.

Utilis est ista monitio; unde primo praemittit moniiionem, deinde subiurigit ralionem: quodpotest mlvare animas veslras. Totum vel tola merces hic (innuitur). Sed sunt multi, qui non multuin mite audiunt verbum; alii ita, ut quod per unam aurem intrat per aliam transeat. Ideo in principio rogabimus Dominum, ut non respiciat defectus nostros, et dicamus Ave Maria.

Sapientiam sine fi.ctione didici etc.

Sicut scitis, nos facimus festura de beato Marco; et fuit unus de Evangelistis, de quo deberaus multum solenraizare; fuit enira discipulus beali Petri Apostoli et clericus specialis, et posuit in uno libro facta, quae audiebat recilari per beatum Petrura et quae viderat et audiverat de Domino, et postea ostendit illum librum beato Petro, qui opus coramendavit et statuit, ut in Ecclesia legeretur. Unde eius sapientia sibi a Domino data multum fuit utilis Ecclesiae Dei. Ideo de ipso potest vere dici hoc verbura: siiw fictione didici et sine invidia communico. Et in verbis islis commendatur a duobus: primo, in diligentia disciplinae quantum ad statum discipuh; secundo, in communicatione doctrinae quantum ad statura doctoris. Fuit enim hurailis discipulus et recta intentione addiscens et fuit suae scienliae communicaiivus, non invidus, nec avarus. Non est tanta avaritia, sicut de eo quod dando non diminuitur; quid ergo (quis) amittit in dando? Hanc ergo sapientiam didicit et postmodura docuit, non sapientiam mundanam, quae stullitia est apud Deum; multi enim sunt sapientes hac sapientia et reputantur, qui taraen in veritate sunt in fine stultitiae insipientes. Hanc non didicit iste nec docuit, quia non est vera

sapienlia nec sapida scientia, quia seniper ibi quid admixtum; sed in divina sapienlia non est nisi pura dulcedo et consolatio. Et dicitur bene didici, in praeterito, et communico, in praesenti. Hic enim est rectus ordo, quia prius debet homo diligenter discere quam doctor esse vel praedicator; in Ecclesiastico: Antequam loquaris, disce; et ibidem: In multis expertus cogilabit nndla, et qui multa didicil enarrabit intellectum. Bene potest homo esse subtilis et artilius, sed non potest cito esse bonus clericus, nisi multa sit expertus; sicut de periculis maris homo non potest esse bene cautus per auditum solum, nec caecus iudicare de coloribus; et qui multa didicit, enarrabit prudentiam. Aliter, si non didicit, non bene enarrabit vel docebit; et ideo mirabantur ludaei de Christo, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non d.idicerit? Ecce, quam rudes et quara perversi erant; honniti sint ipsi! Ipse non didicerat ab homine, sed a Deo Patre, in quantum erat homo; nam in quantum Deus, omnia sciebat sine discendo (sic); ad Colossenses: In ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Ideo exceptus erat ab ista regula, quod oporteat, ipsum addiscere prius quam docere. Sed nullus alius excipitur; unde omnis alius debet tacere a doctrina, nisi didicerit, excepto solo Christo, qui venit nos docere et qui scivit tantum in nativitate quantum in morte, licet non fuisset expertus lot. kleo nullus debet praesumere docere, priusquam addiscat; unde Sapiens: Si est tibi intellectus, responde proximo tuo; sin autem, sit manus lua super os tuum. Glossa ibi dicit bonum verbum: « Sicut peccatum est scire et proximum non docere, sic nescire et magistrum esse ». Ideo beatus Marcus bonus doctor fuit, quia prius didicerat ab alio; non fuit somnium quod docuit, sed a bono magistro auditum. Ideo potuit vere dicere: Sapientiam sine (ictione didici etc.

Sed qui sapientiam, quam docuit, voluerit habere et dc hac bonus clericus esse, oportet, quod habeat cognitionem Dei, sui et proximi. Aliqui sunt, qui plus curant de aliis rebus quam de se ipsis. Bernardus: « Multi multa sciunt et se ipsos nesciunt ». Augustinus: « Noverim te, uoverim me »; qui enim se bene cognosceret multa alia cognosceret; in Ecclesiastico: Intellige quae sunt proximi tui ex te ipso, et quomodo debes compati aliis. — Quatuor iusta iudicia; secundo, larga eius beneficia; terlio, eius sanctapraecejOto; quarto eius salubria exempla: eius iudicia, ut eum timeamus; larga beneficia, ut eum diligamus; eius sancta praecepta, utea /acramus et impleamus; eius salubria exempla, ut ipsum imitemur et ei conforraeraur.

1. Prirao, dico, eius iudicia, quae sunt iusta, ut eum timeamus; in Deuteronomio: Conqreqa me populum, ut audiant sermones meos et discant timere me omni tempore, quo vivunt in terra; dixit Dominus hoc Moysi, licet per se hoc posset; nunquam enim fuit, quin Dominus per alium voluerit regi populum suura. Aliqui exspectant, quod Dominus tolum in ipsis faciat, sed non est ita; tunc pro nihilo essent ministri Ecclesiae et praelati et doctores, qui indubitanter sic a Deo sunt et fuerunt ordinati; et lotnm est ad bonum electorura, sive praelati eorum fuerunl boni, sive mali. — Tria tangit hic, quae debet facere bonus praelatus, scilicet co?igregare populum, instruere, qualiter debet audire sermones Domini, et qualiter debet Dominum timere. Ad hoc enim debet populus venire ad ecclesiam, scilicet ad audiendura verbum salutis, non ad audiendos rumores vel fabulas; et sic discat Dominura timere, quaradiu vixerit. Dicitur, quod stultus non credit, donec vidit; sed qui per aliura se castigat (?) bene se castigat et pulcre. Dominus modo utitur sua misericordia; aliler solebat esse in antiqua Lege et etiam erit in futuro, quia illa Lex non erat nisi flgura futurorura. Multi dicunt raodo: Manda, remanda; manda, remanda; exspeeta, reexspecta; et quando Dominus amplius non potest exspe.cl.are, eos interflcit. Multos vidistis, qui intrabant leclura sani, in crastino inveniebantur ibi mortui. — Tria debemus de Dommo cognoscere, propter quae mirabihter eum timere et esse in tiraore raagno, quamdiu sumus in hac vita, videlicet prirao propter imraensitatem suae potentiae, propter profunditatem suae sapienliae et propter inflexibilitatera suae iustitiae. Propter immensitatem suae potentiae, quae non potest flecti nec superari; sapientiae, quae non potest latere; iustitiae, cui non potest obstari.

De prirao lob: Si fortitudo quaeritur, robustissimus est; in Ecclesiastico: Rex potens et metuendus nimis. Si non esset nisi rex, debereraus ipsum revereri; sed quia potens, debemus eura raetuere. Multa sunt genera timoris, sed Dorainus vult cordia- Uter tiraeri, scilicet per amorera, ne ipsura offendamus; et iste tiraor est initiura sapientiae; unde:

Jnitium sapientiae est limor Domini; et per talem tiroorem Domini declinat omnis a malo; in Matthaeo: Nolile timere eos qui occiduni corpus, animam autem. non possunt occidere etc. Et nos omnes morJemur; boc bene scimus. Timeamus ergo ilium qui, postquam occideril, habet polestalem mittere in gehennam. Aliqui timent Dominum multum, quando tonat; bene esset eis, si semper tonaret; sed ita bene potest ipse nos occidere sine tonitruo, sicut cum tocelari; ad Hebraeos: Omnia nuda el aperta sunt oculis eius, ad quem nobis sermo. Certe transacti sunt mille anni, quod ipse vidit et scivit illud quod tu modo cogitas; iob: Jpse solus esl, el nemo potest avertere cogitationem eius; id est, nullus est par sibi, nec potest disturbari nec impediri. Ideo a facie eius turbatus sum el considerans eum, timore sollicitOT. — Terlio, propter inflexibililatem sui iudicii; Sapiens: Qui timent Dominum etc, dicentes: Si poenitentiam non egerimus, incidemus in manus Domini et non in manus hominum. — Dominus habet duas manus quasi duas vias, scilicet quae est a dextris, et quae a sinistris; vias, quae sunt a dextris, novit Dominus; de sinistrls non curat, scilicet qui fecerunt tot delicta, nisi poenitentiam prius egerint. Cognati sui dixerunt: Magister, volumus, ul quodcumque petierimus, facias nobis etc.; et mater eorum dixil: Dic, ul sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam et unus ad sinistram in regno tuo. Et ipse respondit eis: Nescitis, quid petatis etc. Quidam Sanctus dicit, quod Dominus erubescebat escondire illara matrem sanctam, licet esset illicitum quod petebat; propter quod non ei, sed filiis respondit. Omnis, qui petit, scilicet hcitum, accipit, et qui quaerit invenit; dicitur omnis, quasi dicat: non solum lioc dico discipulis meis, sed omnibus aliis.

Sic ergo propterhaec triacapita(limeamus); unde: Magnus es tu fortitudine, iustitia et iudicio. Non curo de sua iustitia vel veritate, sed potius de sua miserinescirera bene reddere rationem de omnibus, quae feci heri. Sed diabolus ila orania mala scribit, quod nihil omittit nec obliviscitur, sed statim ponit in scripto; malum pudorem possit habere ipse scriptor 1 Anselmus: « 0 lignum aridum et inutile, aeternis ignibus dignum! quid respondebis in illa die, quando quaeretur ratio sermonis et silenlii»? Aridum, sine humore devolionis et misericordiae; raelius est, quod horao hic confiteatur. Ideo Psalraus: Confitebor libi in directione cordis raei, in eo quod didici iudicia iuslitiae tuae, id est pro eo, quasi dicat: nescio aliara viara evadendi illura horrorera nisi per confessioneni. Melius est, quod computera hic in vita cum uno solo sacerdote, qui est hoino sicul ego, quam etc. Si Dominus statuisset, quod cum Angelo confiteremur, vix ego Angelo tam puro conflterer, qui nescit, quid sit peccatura, nec in se sentit motus peccati. Sed Dominus voluit, quod confilerer uni homini, qui forefecit aliquid, forte plus quam ego, forte minus; el si non cecidit mortaliter, taraen esl in possibilitate cadendi et debet seinper esse in tiraore, duni est in hac vita. Ideo non fugiat homo vel erubescat pro uno modico pudoris; sed timeal homo et fugiat illum pudorem maximum, qui erit in sciant omoia nostra peccata in futuro. Arguit sic: Cur ergo confessus sum, si peccata mea videbuntur et scientur? — Respondet, quod nec Magdalena nec Petrus habebunt pudorem in die iudicii nec in paradiso de suis peccatis; sed ista signa erunt eis ad magnum honorem et etiam ad honorera Dei, quia in hoc glorificabitur Dominus et laudabitur in aeternum; unde tuura erit gaudiura de hoc, quod effugisti periculura, et Dei erit laus et gloria, quia ipsum semper de hoc laudabis; sicut videtis, quod isti railites non erubescunt portare cicatrices vulnerum sibi factorura in torneamento, quia sunt signa probilatis, et quod non se rauceaverint vel absconderint. Nonne putatis vos, quod Dominus posset facere, quod non apparerent stigraata suae passionis? Nullus vestrum, ut credo, dubitat, cum bene credatis, quod sit oranipotens; sic et de peccatis electorura. Sed hoc eril ad honorera Dei et electorum, qui ista vicerunt per sanctam confessionera et poenitentiara et bona opera, et ad faciendura raagnura pudorera damnatis, qui confusionera habebunt tunc corara toto mundo de hoc, quod non voluerunt confiteri coram uno solo. Non ergo modicura pudoris obstruat vobis ora confessionis. diebus, ut discant posteri vestri, quod quando de Aegypto eduxi, duxi vos in tabernaculis — ibi erant

plus quain centum mille — nec sunt attrUa veslimenta vestra nec calceamenta, et satis ad comedendum habuerunt; nec adhuc bene credebant in Deum, nec subveniebat eis de educlione de servitute Aegypti. — Per Aegyptum signiflcatur status peccati, de quo eduxit nos Dominus ista benedicta praeterita Quadragena. Dominus concedat, quod non redeainus ad illam servitutem; sed excaecavit multos malitia eorum, ne cognoscant bonitatem sibi factam a Domino, quando eduxit eos de Aegypto, vel teneiiris peccati. Peccatum dicitur tenebra, quia fit in tenebris; in loanne: Omnis enim, qui male agit, odit lucem; et dilexerunl homines magis tenebras quam lucem; erant enim eorum mala opera. Etiam pueri, quando volunt peccare, trahunt se in tenebris, tali ratiuncula, sicut habent, utentes. — Quaesitum fuit a beato Gregorio, utrum puer infra septem annos possit peccare mortaliter. — Respondit, quod sic, si malitia suppleat aetatem; quia non possit sic peccare mortaliter, nescio; unde refert Gregorius de quodam puero, qui consueverat maledicere de Deo et blasphemare super genu patris sui vel matris, quando ibi eum tenebant, et alibi, nec eum castigabant; sed ille est valde bene castigatus, quem Deus casligat. Quadam enim die, dum pater teneret eum super genu suum, incepit blasphemare, nec puto, quod haberet adhuc quinque annos perfecte. Et statim rapuit eum diabolus et secum portavit. Bene verum est, quod sunt aliqui ita simplices, quod non auderera dicere, etiam postquam sunt viginli annorum, (quod) peccent mortaliter; ita sunt brutales. Ideo in Deuteronomio: Memineris diei egressionis luae de Aegypto omnibus diebus vitae ftiffle, per confessionem lurpium peccatorum, et quae sic (bene) facere et dicere est inaestimaliile; pulcra confessio sit honnita, nunquam placuit mihi. Aliqui ita student facere suam confessionem puicram; hoc non est bonum; secnndo, quia ducit ad tenebras inferni; proiicite eum in tenebras exleriores et infimas. Ideo cito surgamus a peccato; non enim est ita vile cadere in lutum, sicut ibi diu stare et iacere. Abiiciamus ergo opera tenebrarum et ind.uamur arma lucis.

III. Tertium est eius mandata, ut faciaraus; aliter nullus erit salvus. Unde quaesivit ille a Domino: Magister, vos praedicatis multum bonum, et credo, quod multum sunt bona et vera quae vos praedicatis; sed quid faciendo vitam aelernam habebo? Non dixit ei Dominus: Vade nudus pedes, vel ieiuna in pane et aqua, (sed): Serva mandala. Sed qui posset facere consilia, melius esset, ut nihil habere sicut Religiosi. — Audivi loqui de quodam ribaldo de Gravia, qui semper consuetus erat, quidquid sibi contingeret, vel de bibendo vel alio retinere unum obolum ad habendum lectum suum ad domum cuiusdam probae mulieris, in qua iacere consueverat. Quadam nocte fuit moratus nirais, ita quod tolum fuit plenum; et dictum fuit ei, quando venit: Tu non potes hic esse; tandem tantum fecit, quod dixit domina, quod si vellet solvere unum denarium, quod ipsa iaceret cura sua ancilla; et ipse haberet lectum suum. Dixil, quod non habebat nisi unura obolum, sed quod per fidem suara in crastino redderet sibi alium obolura. Noluit ei credere. Tunc rediit et invenit unura dolium, in quo intravit. Et illa nocte ventus fuit fortis, ita quod domus praedicta fuit concussa, et omnes, qui ibi erant, morlui. Dominus ribaldus, quando exivit de dolio suo et audivit illud, dixit: Domine Deus, benedicta sit paupertas! Si ego habuissem unum obolura plus, quam habui sero, ego modo cum aliis essem mortuus. — Ad plus tenemur nos Religiosi quam alii, quia non debemus habere, nec velle habere. Cui putas fleri maius, vel pauperi sano, vel inflrmo aegro?

IV. Quarto, eius exempla ad nos ei conformandum in humilitate et paupertate. — Paupertas est duplex: temporalis, quae, etsi libenter caperet mehus,si haberet, tamen securior est divitiis; alia est paupertas spiritualis, ut qui dimittunt orania propter Christum; et haec est melior, sed utraque bona. Dominus non fuit natus in palatio. Jnvenietis infantem pannis involutum et positum in praesepio etc. Dixit quidam, videns miracula, quae Dominus faciebat: Sequar te.quocumque lem, cogitans, quod, si posset sic facere, caperet inde bonam pecuniara. Sed Dominus ei dixit: Vulpes foveas habent et vohicres caeli nidos, Filius autem hominis non habet, ubi caput reclinet. Unde benedicta Domina sua fecit ei unam tunicara. Et dicit (quidara) Sanctus, quod non habuit nisi colura ad sustentandnm Regem caeli, terrae et inferni. Sancta Maria! estne hoc sine mysterio, quod Rex caeli et terrae hoc ita vellet? Postea fuit suspensus totus nudus in cruce. Sed una de dominabus, quae erant ibi, proiecit suum capitegium; non haliuit, ubi caput posset reclinare, nec pedes apodiare nec manus. Dixit Pilatus: Quod scripsi scripsi, ipsura reprehendentibus. Et verura scripsit, sicut Spiritus sanctus euin faciebat

partem mecum. Hoc forum non volo; ideo faciatis velle vestrum. (Domine, non tantuni pedes meos, sed et manus et eapulj. Quo facto dixit: Vos vocatis me, Magister etc, exemplum dedi vobis, ut, quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis. — Scietis vero postea, quid modo facio; discite a me, quia mitis sum et humilis corde; omnes artes (?) animae sunt in hoc verbo. Hic non invenietis requiem; ego quandoque in somno sum a me..... In mundo pressuram habebitis etc, scilicet corporibus et animabus. Quando coi'pora erunt glorificata in caelo, (erunt) sicut meridies clara. Et si hoc putridum corpus Deo abbandonaverimus in sancta poenitentia, lale postea recipiemus et gaudium tantum, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus iis qui diligunt illum, quasi diceret Apostolus: Quid vobis dicerem de gaudiis paradisi? Nec oculus vidit etc; ad quod nos perducat Christus. Amen.

Sermo II

Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Sagittae polentis acutae cum carbonibus desolaloriis.

Quia actor perversitatis terminos divinae Maiestatis invadere non formidat et Deum in membris quis aliquando impugnat et sauciat, Propheta quaerit: Quid detur tibi, Domine, ad armaturam, et quid apponatur tibi, ad medicinam? Et respondet: Sagitlae potentis etc Ad primum est carbo et ad secundum sagittae, et sunt dogmata veritatis; carbones, et (sunl) exempla sanctitatis; primum, ad intellectum; secundum, ad affectum. In his sagittis est ferrum, firmitas auctoritatis; lignum, rectitudo rationis; penna, modestia propositionis; Apostolus: Vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio aneipiti etc

Ezechiel: Similitudo quatuor animalium, aspectus eorum quasi carbonum ignis ardentium et quasi aspectus lampadarum. — Dominus, sicut facta sua, quae in carne gessit, mirabilibus figuris praesignavit, ita et praecones suorum gestorum mirabihter praetiguravit. In praedictis autem verbis dupiex eorum perfectio flguratur, scilicet virtutis firma stabililas et eiusdem exercitii varia muUiformitas. Secundum notatur, ubi dicit: Similitudo etc.; primum, ubi dicitur: quasi carbonum ignis ardentium etc

I. Circa secundum notandum, quod similitudo et aspectus animalium talis erat: quodlibet eorum habebat qualuor facies, quatuor pennas, scilicet alas, quatuor manus, quatuor pedes, et innumerabiles oculos. Per haec quinque quina perfectio exercitii virtuosi designatur, quae fuit in quatuor Evangelistis et debet esse in omnibus evangelicis viris, et maxime in praelatis. — Per facies varias expedita affectuum mulliplicitas; per alas, in divina pennata agilitas; per pedes, prompta ad obediendum agilitas; per manus, fervens desiderium subveniendi; per oculos, multiplex vigilantia circumspiciendi.

De primo notandum, quod in anteriori parte facies erat hominis; a dextris, facies leonis; a si nistris, facies vituU; desuper, facies aquilae. Per primum, clemenlia mansuetudinis; per secundum, rigor severitatis; per tertium, condescensus ad ordinandum temporalia; per quartum, menlis serenitas ad contemplandum divina designatur. « Homo enim esl animal mansuetum natura »; leo ferox, indignantis naturae; vitulus vultum habet ad terram depressum; aquila in alium volare et solem potest limpidius intueri. Bene ergo ponitur antea facies hominis, quia mansuetudo haberi debet in vultu; sed facies leonis a dexlris, quia severitas debet haberi in promptu; quae enim in dextra sunt promptiora habentur. Haec enim varietas est necessaria, ut nunc, si expedit, sil clementia mansuetudinis ad humiles; nunc, rigor severitatis ad rebelles; nunc descendat ad ordinandum terrena; nunc ascendat ad contemplandum caelestia. Facies quippe vituli ad terram prona a sinislj-is ponitur, quia per sinistram temporalia designanlur. Facies aquilae, desuper, per quam caelestium conteraplatio figuratur. Hanc affectuum varietatem Apostolus habuit, qui nunc viscera misericordiae gessit, nunc severitatem exercuit; modo temporalia disposuit, modo in tertium caelum raptus fuit. Primum, cum dicit: Filioli mei, quos iterum parturio; secundum, cum illum fornicatorem Corinthii satanae tradidit; tertium, cum iubet, mutuum debitum carnis reddi,- quartum, cum videt arcana Dei.

Sequitur de secundo, de quo dicitur in Ezechiele, quod erant quatuor pennae uni, et quatuor alteri, scilicet alae. Per anteriorem, cognitio propriae inflrmitatis; per superiorem, experientia aeternitatis; per eam quae a dextris erat, continentia in prosperitate; per eam quae a sinistris, sustinentia in adversitate. De his ibidem dicitur, quod

duae pennae singulorum iungebanlur, el duae tegehant corpora enrum. — lunguntiir ergo (cognitio) propriae infirmitatis et experientia aeternitatis; dicitur enini in Vs;mo: Surgite, poslqua7n sederitis etc. Nisi enim prius homo sederil sella humilitatis per cognitionem propriae inlirmitatis, iungere non potest in experientiam aeternitatis. Item, qno plus consurgit in istam, tanlo plus cognoscit et illam. — Duae vero tegebant eorum corpora, quia qui continentiam el sustinenliam habuerit in omnibus tam prosperis quam adversis tulus erit.

Sequitur de tertio, scilicet de pedibus, de quoruni numero, licet non exprimatur, tamen ex aliis colligitur. Nam sicut Sancti dicunt, quia non est insolitum, quoil aniinal quatuor pedes habeal; ideo de hoc quasi consueto non dicitur. Celera vero omnia, quia mirabilia videntur, evidentius exprimuntur. — Per pedes autem ad obediendum agilitas designatur, quorum primns, abnegatio propriae voluntatis; secundus, consideratio divina.e voluntatis; tertius, eiusdem exsccutio irrefragabilis; quartus, diligens examivatio exsecutionis.

De quarto dicilur in Ezechiele: Extendit Cherub — sic vocat spiritum, per quem huius visio ministrabatur, licet proprie Cherubim non mittantur, sed semper assistant — tamen, quia haec visio praefigurabat profundissimam Evangelii scientiam, et Cherub inlerpretatur p/entorfo scientiae, dicit: Extendit C/ierub manum suam et sumsit ignem, qui erat in medio Cherubim, et dedit viro, qui indutus p'at Hncis. — In quibus verbis notatur fervens desiderium proximo subueniendi, quod debet esse in praelatis et aliis viris evangelicis, (et) quod fuit in ipsis Evangelistis. Est ergo prima manus pro ipsis ardenter zelare; secunda, pro ipsis.se periculis exponere; tertia, pro ipsis adversa iolerare; quarta, in earum cura et conversione desudare. — Et haec quatuor praedictis congruunt faciebus. Secundum hominis faciem congruit per clementiam zelare pro animabus; Apostolus: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizalur, et ego non uror? — Secundum leonis faciem, fortiter pericula non timere;secundum vituii faciem, adversitatis iugo colla per tolerantiam subdere; secundum aquilae faciem, curae et conversioni proximorum intendere. Scriptum est enim: Sicul aquila provocans ad votandum pultos tuos et super eos volitans expandit alas suas etc.

De quinto in Apocalypsi dicitur, quod plena erant oculis ante et relro, quia ex omni parte debet esse circumspectus praelatus in vigilia sui et suorum; Apostolus: Attendite vobis et universo gregi etc. — Sic ergo in praedictis quinque quinaria perfectio notatur, quae est exercilii multiformitas.

II. Sequiturde primo, quod est circa virtutis stabilitatem, quae notatur, cum dicitur: carbones ignis ardentis et lampadarum; nbi dno notantur, scilicet virtutis perfectio et perfectionis declaralio; primum, carbonum; secundum, lampadarum. — Primum est quadruplex, scilicet pu7'itas conscientiae, rigor poenitentiae, profunda humililas, perfecta caritas. In his enim quilibet evangelicus vir, debet esse stabilis, sicut in praemissis fuit variabilis. — De primo, Psalmus: Ignis a facie eius exarsit, cartwnes succensi sunt ab eo. — A facie, id est a flatu; sic enim carbo generatur: subiicitur ignis ligno, flatus igni, demum surgit postea flamma, primo quidem obscura, post hoc pura. Ignis gratiae praevenientis subiicitur ligno humani cordis; huic igni flatus gratiae subsequentis; unde surgit fumus passioimm et affectnum sordidoruin; quibus evictis, venit conscientiae flamma, primo, propter reatum culpae, obscura; deinde, propler peccati pnrgationem et ardoris intensionem, pura. Dicit ergo: Ignis a facie eius etc. ignis. In his triplex poenitentiae slatus designatur, scilicet incipientium, proficientium, perfectorum. Nubes enim sunt qui de terrenis actibus tanquam vapores super terram per contrilionem elevantur; secundo, (grando,) qui per poenitentiae rigorem se comprimunt el a fluxibilitate terrenae voluptatis rigescunt et quasi congelantur. Carbones, qui iam omnino a mundi deliciis, a carnis illecebris desiccati, adhuc fervore poenitentiae vehementer calescunt et inflammantur. — De tertio, in Tobia: Cordis eius particulani si super carbones ponas, daemonium extri- _ catur. Per piscem illum diabolus figuratur; cordis eius particula est superbia. Circa enim eius lapsum duo notantur, scilicet desideratum et desiderium. Non peccavit ratione desiderati, quia, si perstitisset, desideratum habuisset; sed ratione desiderii, in quo superbiendo desideravit. Cordis ergo eius particida est superbia, quae, posita super carbones humilitatis, fugat daemones. Fel eius depellit aVmginem ab oculo. Fel designat eius poenam, quae depellit albuginem peccati, scilicet caecitatem. Si enim quisquam recogital, quomodo pro uno desiderio ille est aeternaliter damnatus, facilius evitat peccata. Carbo vero bene humilitatem denotat ratione ignis, qui non utitur nisi in aliena materia; quia humilitas non sua reputat, sed aliena merila. — De quarto, Apostolus: "« Si esurit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi; hoc enim faciens carbones ignis, id est caritatem, congeres super caput eius, id est mentem.

quod est quadruplex lampas, scilicet simplicitatis, adversilatis, abdieationis humanae laudis, perfectionis operis. — De primo, lob: Deridelur iusti sim.- plicitas, lampas contempla apud cogitationes divitum. Gregorius: « Quid stultius videtur mundo quara mentem verbis ostendere, nihil callida machinatione simulare, pro iniuriis contumelias non reddere»? — De secundo, Genesis: Cum occubmssel sol, facta est caligo tenehrosa, et apparuit clibanus fiimans et lampas ignis transiens inter divisiones illas. Cum sol occubuisset, prosperilatis, clibanus, tribulationis, lampas, adversilatis, scilicet inter bonos et nialos, qui per iumenta et aves tigurantur Adversitas enim hos probat et discernit.

De tertio, in Evangelio: Fatuae, acceptis lampadibus, noH sumserunt oleum secum; prudentes vero acceperunt oleum in vasis suis cum lampad.ibus. — De quarto, Cantica: iamparffts em.s, lampades ignis atque flammarum; ignis, propter meritum; flamma, propter exeraplnin. — Iluiusmodi autem perfectio in beato Marco claruit; unde merito in praeialura Ecclesiae assumtus fuit. Sed certe mirum videtur, quod ipse sibi amputasse pollicera dicitur, ut sacerdotio inhabilis haberelur; sed hoc secreta Spiritus sancti suggestione factura creditur, ut nostra temeraria praesumtio refrenetur, vel ob