De sancto Mathia Apostolo

Sermo I

Tu, Domine, qui corda nosti omnium, ostende quem elegeris ex his duobus unum, Actuum primo.

Describitur hic excellentia beali Mathiae in forma apostolicae electionis, qua electus fuit in Apostolum, non solum secundum humanam approbationem, sed etiam secundum divinam inspirationem, Aposlolorum principe approbantc et interpellante; quod bene praedixit Spiritus sanclus per o? David prophetae: Posui, inquit, adiutorium super potenlem et exaltavi electum de plebe mea. — Potens iste est Apostolorum princeps, qui et accepit plenitndinera potestatis. Electus isle exaltatus est Mathias Aposlolus, qui dicitur exaltatus per potentis adiutorium, non mandatum, quia Petrus Mathiam non immisit, non introduci curavit, sed Spiritus sanctus ad interpellationem Petri, quam ipse porrexerat, cum ait: Tu, Domine, qui etc. In qua interpellatione tria insinuantur: primum est invocatio Maiestatis, cum dicitur: Tu, Domine; secundum, protestalio veritatis, cum subditur: qui corda nostiomnium; tertium, imploratio pietatis, cum subinfertur: oslende quem elegeris. Nam dominium spectat ad maiestatem; notitia, ad veritalem; sed gratia eligens, ad pietatem. Et recte haec tria siraul iunguntur; quia, cum Divinitatis opera sint indivisa, potissime relucet Trinitatis vestigium per excellentiam in praelatis. Nam in eis qui rite sunt electi, manifeste apparere debet auet vestivi me sicul vestimento el diademale iudicio meo. — Propter sapientiam sermonum; Ecclesiastici decimo quinto: M medio ecclesiae aperiet os eius el adimplebil illum Dominus spiritu sapientiae ct intellectus et stola gloriae vesliet illum. — Propler elegantiam morum; ad Colossenses tertio: Induite vos sicut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam, patientiam, supportantes invicem et donantes vobismetipsis etc.

11. Quantum ad secundum sequitur: el ridebit in die novissimo. — Iste dies novissimus, licet telligatur pro die suae glorificationis, potest tamen verius inlelligi pro die extremi examinis, qui dicitur novissimus: dierum terminatione, operum remuneratione, in quo quidem die ridebit de malorum prostratione, de bonorum sublimatione. ctoritas officii et veritas iudicii et sanctitas animi. Primum potest appropriari Patri; secundum, Filio; tertiuin, Spiritui sanclo. Et quoniam Spiritus sanctus reducit nos ad Filium, et Filius ad Patrem; ideo non debet quis eligi ad auctoritatem officii, nisi constet, eum habere veritatem iudicii et sanctitatem animi. Nullus enira ad dignitatem debet eligi nisi dignus; nullus autem est dignus eligi, nisi qui recta et recte eligit per veritatem iudicii; nullus recta et recle eligit, nisi qui iam praevcntus est et electus per gratiam Spiritus sancti. — El iste triplex gradus, quem tangit Petrus, et qui fuit in electione beati Mathiae observatus, de.bet observari in electione oninium praelatorum, ut primo quis eligalur per mZm??! Spiritus sancti; secundo, adiutus per gratiam, eligat iustitiam; tertio vero, eligens et amans iustitiam eligatur ad cathedram; quia, si iste ordo non servatur, est electio inordinata.

I. Circa primum gradum, quo quis eligitur per gratiam, attendendum, quod Deus elegit beatum Mathiam et alios Apostolos electione gratuita gratiam praeparando, gratiam offerendo, gratiam infundendo et gratiam consummando, secundum illud ad Romanos octavo: Quos praedestinavit, hos et vocavit, el quos vocavit, hos et iustifi.cavit; quos aidem iustificavit, illos et glorificavit.

Primo ergo elegit gratiam praeparando in praedestinatione; ad Ephesios primo: Elegit nos in ipso anle mundi constitutionem, ut essemus sancti et nmi illorum confusionem et errores. Textus et divisio generalis

immaculati in conspeclu eius in caritale. Qui praedestinavit nos in adoptionem filiorum per Jesum Christum in ipsum secundum propositum voluntatis suae, in laudem gloriae gratine suae. In hoc enim maxime relucet Dei gratia, quod ante fuit praeparata nobis, quam essemus nati; ex quo constat, quod fuit maxima gratia, quae praecessit omnia merita; quam insinuans, dicebat Salvator loannis decimo quinto: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos et posui vos, ut eatis etc, quae quidem praeelectio est in proposito divinae praedestinationis, qua electus fuit ab aeterno Mathias, ut introiret in locum ludae. Unde loannis decimo tertio, cum ioqueretur ad discipulos, ait: Non de omnibus vobis dico, egoscio, quos elegerim; ideo, ad Romanos nono: Cum nondum nati fuissent, aut aliquid boni egissent aut mali, ut secundum eleclionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei: Quia maior serviet minori; quia ludas cecidit de magnitudine apostolatus, iste ascendit de parvitate discipulatus.

Elegit etiam secundo gratiam offerendo in vocatione, secunduni illud primae ad Corinthios primo: Videte vocationcm vestram, fratres, quia non multi sapientes secundwn carnem, non multi potentes, non multi nobiles, sed quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et inprma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ignobilia mundi et contemptibilia elegit Deus et ea quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret, ut non glorietur omnis caro in conspectu eius. Hoc autem dicit Apostolus, quia pauperibus et humilibus Deus offert gratiam et illos praecipue eligit et vocat, ut excludat gloriationem humanam; et ideo tales elegit ipsos Apostolos, ut calcaret per humiles homines superbos; hoc est quod dicitur lacobi secundo: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites iii fi.de et heredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se? Ab hoc incepit Christus suam praedicationem, cum dicebat Matthaei quinto: Beati, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est re.gnum caelorum; et Lucae decimo quarto: Exi cito in plateas et vicos civitatis et pauperes ac debiles et caecos et claudos introduc huc etc. His qui tales sunt, libenter offert Deus gratiam, quam divites fastidiunt, secundum illud Isaiae quadragesimo octavo: Elegi te in camino paupertatis, quia de illo et ad illum vocat.

Elegit etiam tertio gratiam infundendo in iustifcatione, secundum illud Sapientiae quarto: Gratia Dei et misericordia est in sanctos eius, et respectus in electos illius. Optime iungit haec tria: gratiam, misericordiam et respectionem cum electione; quia nullus eligitur ad sanctiflcationem sive iustiflcationem, nisi cui datur gratia, et hoc non ex meritis, sed ex divina misericordia, iuxta illud quod dicitur ad Romanos undecimo: Reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gralia. Haec autem electio sanctificationis ad illos solos se extendit, qui in Christum credunt et diligunt, secundum illud Sapientiae tertio: Fideles in dilectione acquiescent illi, quoniam donum et pax est electis Dei. Tales sunt viri christiani, qui induunt Christum, iuxta quod dicitur ad Colossenses tertio: Induite vos sicut electi Dei, sancti et dilecli, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam, patientiam, supportantes invicem et donante vobismetipsis elc, secundum illud Ecclesiastici quadragesimo quinto: In fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum et elegit eum ex omni carne.

Elegit etiam quarto gratiam consummdndo, secundum illud Psalmi: Beata gens, cuius est Dominus Deus eius, populus, quem elegit in hereditatem sibi. — Haec gens est illa quae per exercitium virtutum pervenit ad contemplandum Deum, iuxta quod rursus dicitur: Quoniam lacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi, quod non intelhgitur de Israele secundum carnem, sed secundum spiritum, secundum illud ad Romanos nono: Non omnes, qui ex Jsrael sunt, ii sunt Israelitae, neque qui semen sunt Abrahae, omnes filii, sed in Isaac vocabitur tibi semen; sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine. Qui autem sunt isti? lam scimus quoad iam electos, sed non scimus quoad beatificandos; hoc tamen scimus, quod comparatione multitudinis pauci sunt, secundum illud Matthaei vigesimo secimdo: Multi sunt vocati, pauci vero electi. Multi enim veniunt ad Christum, qui abeunt retrorsum, sicut fuit ludas et omnes falsi Chrisliani, qui Christum peccando produnt. — Propter quod laboremus esse imitatores Mathiae, non ludae, hoc est, si non cessaraus bene operari, secundum illud secundae Petri primo: Satagite, ut per bona opera certam vestrani vocationem et_ electionem faciatis; hoc enim facientes, non peccabitis aliquando.

II. Circa secundum gradum, quo quis eligit iustitiam, attendendum, quod ad perfectionem istius gradum promotivi; aliquid, per modum completivi. Motivum est caeleste promissum; directivum est legale praeceptum; promotivum est spirituale consortium; completivum, temporale flagellum.

Eligendura est igitur caelesle promissum ad desiderandum exemplo Mariae, de qua Lucae decimo: Maria oplimam partem elegit, ijuae non auferetur ga. Elegerat enim Dominum in partem suam, qui dixit ad Abraham: Ego merces tua magna nimis, et hunc in partem elegerat, ut diceret cum leremia, Threnorum tertio: Pars mea, Dominus, dicit anima mea; et quia ipse solus est summum bonum, immo omne bonum; ideo oplimam partem elegit, quia ad sola caelestia inhiabat, secundum consilium Moysis Deuteronomii trigesimo: Elige tibi vitam, ut et tu vivas et semen tuum post te; hoc est eligere vitam aeternam, quam Dominus promitlit. Haec vita, secundum quod ipse dicit, in Deo esl, ad quam solum omnis anima iusti debet suspirare et contenta esse lanquam de optima parte; unde super illud Psalmi: Dominus, pars hereditatis meae et calicis mei; Glossa: « Eligant sibi alii partes, quibus fruantur, venena mortis, scilicet voluptates, ego Dominum meum eligo», et bibo illum; et quoniam clerici, quando recipiunt tonsuram, dicunt praemissum verbum; ideo potest dici illud losue vigesimo quarto: Testes vos eslis, quod- ipsi elegerit.is vobis Dom.inum, ut serviatis ei; el post: Nunc ergo auferre deos alienos d.e medio vestri, id esl totaliter alTectum vestrum in Deum dirigatis; illuni enim praecipue colis, quem praecipue amas.

Eligendum est etiam legale praeceptum ad observandum, iuxta quod dicebat Propheta: Viamveritatts elegi, iudicia tua non sum oblilus; et rursus: Fiat manus tria, ul salvel me, quoniam mandata tua elegi. Hanc vitam eligunt Christiani, quando se obhganl ad observandum legem Iesu Christi; et quando ehgunt ipsum in Dominum, eligunt oWigari ad eius imperium, secundum illud Deuteronomii vigesimo sexto: Dominum elegisti hodie, ut sit tibi Deus, et ambules in viis eius et custodias caerimonias illius et mandata atque iudicia et obedias eius imperio. Unde si apponatur terrenum commodum et divinum mandatum, necesse est praeehgere divinum imperium, ne forte improperet ei Dominus illud Isaiae sexagesimo sexto: Fecerunt malum in ocidis meis et quae nolui elegerunt; hoc esl, quando transgrediuntur divinum mandatum.

Eligendum est tertio spirituale consortium ad cuHs peccatorum. Malebat vir iuslus esse abiectus inter bonos quam honoralus habitare inter malos, quia bonum consortium valet ad vincendum adversarium; quod notatur secundi Regum decimo, ubi dicitur, quod loab, videns, quod praeparatum esset adversum se proelium et ex adverso et post tergum, elegit viros fortissimos ex omnibus electis Jsrael, et imtruxit aciem conlra Syrum; et sequitur, quod Syrus fugit a /aae eius; Matthaei decimo octavo: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo etc. Exemplum de Abraham, Genesis decimo tertio.

Eligendum est quarto temporale flagellum ad commoriendum; lob septimo: Suspendium elegit anima mea, el morlem ossa mea. Et hoc dicebat ex nimio de.siderio patiendi et compatiendi Christo; idem, sexto: Quis det mh, ut veniat pelilio mea, et quod exspecto tribuat mihi Deus? Et qui coepit, ipse me conterat, solvat manum suam et succidat me, et haec niihi sit consolatio, ul, affligens me dolore, non parcat. In hoc namque apparet perfectio et corapleraentum iustitiae, quia haec est summa caritas ponere aniraam pro Christo; sed ubi necesse est declinare a veritate iustitiae vel subire morteni, omnes tenentur in hoc casu mortem subire et magis mori eligere quam peccatis inquinari. Simile dicitur de Moyse ad Hebraeos undecimo: Fide Moyses, gramlis factus, negavit, se esse filium filiae Pharaonis, magis eligens afjHigi cum populo Dei quam temporalis peccati habere iucunditatem. Et in hoc est consumraatio iustitiae; ideo Moyses fuit electus in praeiatum populi, quia, sicut dicitur loannis decimo, bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. Unde nisi (quis) tantae sit iustitiae, ut iniquitati praeeligat mortem, non esl idoneus eligi in pastoreni, et quia Dominus talem Mathiam vidit, ideo in Apostolum elegit.

III. Duobus igitur gradibus praecedentibus, sequi debet tertius, quo quis debet eligi ad calhedram; in qua electione duo sunt attendenda, scilicet o/ficium excellens et meritum sufficiens, id est, ad quod debet eligi et qualis debet eligi.

Circa primum sciendum, quod fundamentum istius electionis Christus est, quia ipse fuit prius electus tanquam primus el summus Pontifex; propterea primae Petri secundo: Ecce, pono in Sion lapidem summum angularem, eleclum, preliosum. — Lapis iste Christus, qui est pretiosissimus et electissimus; Canticorum quinto: Dileclus meus candidus et rubicundus, electus ex millibus; (ma. ie solus inter perfectos fuit perfectissimus, nullum habens peccatum, secundum ilJud Ecclesiastae septimo: Virum de mille unum reperi. Christus igitur esl fundamenlum oranis praelationis et electionis et compleinentuni; et ideo omnino praelati recta electio ordinatur ad Christum venerandum, imitandum, imprimend um, praedicandum.

Eligitur praelatus primo in Ecclesia ad Christum 1 venerdndum; secundi Paralipomenon vigesirao nono- Vo-s elegit Dominus, ut stetis coram eo el ministretis illi colatisque eum elc. Hoc aulem facere debebant in tabernaculis, in quibus debent Deum praedicare, honorando in compensalione honorationis plebis.

Eligitur etiara secundo ad Christura imitandum, 1 secundum quod significatum est primi Paralipome- Don vigesimo octavo; dixit Dominus ad David: Salomon, filius tuus, aedi/icabit domum meam; ipsum enim elegi mihi in filium, et ego ero ei in patrem. Filium dixit per imitationem, et infei-tores duces debent illum summum Ducem imilari; loannis duodecimo: Si quis mihi ministrat, me sequatur etc.

Eligitur terlio ad Christum imprimendum; Nu- merorum decimo seplimo: Quem ex his elegero, germinabil virga eius. Tunc virga germinat et fructum facit, quando per ministeriura praelati raulti suscipiunt et concipiunt Christum tanquam fructum salutis; ipsi sunt enira sponsi Ecclesiae ad generandos Christianos.

Eligitur quarto ad Chrislura praedicandum; primae Pelri secundo: Vos autem, genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus aequisitionis, ul virtutes annuntietis eius qui de tenebris vos vocauit in admirabile lumen suum, scilicet ad praedicandum eura, sicut de beato Paulo dicitur Actuura nono: Vas electionis est mihi iste, ut portet nomen meum coram gentibus etc.; et de ceteris Apostolis.

Circa secundum nota, quod praelatus in Ecclecellentia, scilicet humilitas in conscientia, sublimitas in vita, claritas in fama et sinceritas in doctrina.

Prirao necessaria est humilitas in conscientia, quae commendatur in David, de quo in Psalmo: Elegit David servum suum et suslulit eum de gregibus ovium; in quo significatum est, quod qui eligitur in praelatum debet esse araator hurailitatis, et hoc expressius apparet primi Regum decimo sexto, ubi agitur de reprobatione Saulis etc. Et istud est potissirae necessarium, quia eligitur ad Christum honorandum, quod quidem non fit nisi ab humilibus. Ideo, si aliquis, postquam electus fuerit, superbierit, reprobatur, sicut apparet in Saule; unde dicitur secundi Regum sexto, quod dixit David ad Michol: Ante Dominum, qui elegit me potius quam patrem tuum et quam omnem domum eius, et ludam et vilior fiam plus, quam. factus sum, et ero humilis in oculis meis.

Secundo necessaria est sublimitas in vita, secundum quod designatur primi Regura decimo in Saul, ubi dicitur: Certe videtis, quem elegit Dominus, quoniam non sit similis illi in omni populo, ubi dicit Gregorius, quod « queraadrandura pastor excedit gregem, tantura vila praelati vitam populi».

Tertio necessaria est clarilas in fama, iuxta quod dicitur Numerorum decimo sexto de murmure filiorura Core, ubi dicit Moyses: Mane notum faciet Dominus, qui ad se pertineant, et quos elegeril; quia nulli debent eligi, nisi qui sunt viri probati et noti per famam; primae ad Timotheura tertio dicitur: Oportet, episcopum testimonium habere bonum ab iis qui foris sunt. Et ratio huius est, quia eligitur ad Christum impriraendum.

Quarto necessaria est sinceritas in doctrina, iuxta quod significatum est in Stephano Actuum sexto ubi dicitur, quod elegerunt Stephanum, virum plenum fide et Spiritu sancto; fide, ad intelligendum, et Spiritu sancto, ad sapiendum, hoc est excellentia doni scientiae et doni sapienliae, et scientiae secundum pietatem et sapientiae secundum pietateni; alioquin parum valet quaelibet scientia; Baruch tertio: Jbi fuerunt gigantes, statura magna, scientes bellum. Non hos elegit Dominus, neque viam disciplinae invenerunt.

Sermo II

Posui vos, ut eatis et fructum afferalis, et fructus vester maneat, loannis decimo quinto.

Sicut in corpore humano quaedam sunt membra principalia, aliis influentia et quaedam non principaUa et influentiam ab aliis recipientia; sic in corpore Christi mystico, quod est Ecclesia, principalia merabra sunt Apostoli et eorum successores curam animarum habentes, qui aliis influere debent; non pi'incipalia sunt subditi, qui ab illis influentiara recipere debent. Licet autem praedicta verba Domini possint congruere utrisque; taraen principaliter de primis membris inteUiguntur et communiler de aliis. Dicit ergo: Posui vos etc, in quibus tria notantur, scilicet instituentis auctoritas, suscipientium auctoritatem idoneitas, exseculionis auctoritatis utilitas. Primura: Posuivos; iecnnAxxm: ut eaiis; tertium: et fructus vester maneat.

I. De primo notandum, quod Dominus jjj-mapalia merabra in corpore Ecclesiae posuit ad quatuor, scilicet ad reconciliandum discordes, ad informandum rudes, ad regendum obedientes, ad confirmandum instabiles. Primum, per devotarum orationum

imtaniiam; secundum, per divini eloquii doctrinmn; teiiium, per pastoralis curae vigilanliam; quartum, per sincerae virluHs conslantiam. — De primo, in Genesi: Arcum meum ponani im »Mi»jbus, et erit signum foederis inter me et inler terram. Praelatus enira debet esse vmHalor iiiler Deum et suos subditos; arcus, pei- rurvilaleni Imniilitatis, per splendorem sanctae conversalidnis, per sublimitatem contemplationis. — De secuniio, ad Ephesios: Quosdam quidem posuit in Ecclesia apostolos, qiosdam prophetas, alios autem evangelistas, alios autem doctores; in Marco: Euntes in mundum universum, praedicare Evangelium omni crealurae. — Db tertio, Apostolus: A Itendile vobis et universo gregi,inquoposuit vos Spiritus sanclus. — De quarto, in Evangelio: Tu, aliquando conversus, confirma fratres tuos; secundi Paralipomenon tertio: Salomon columnas posuit duas in vestibulo templi, unam a dexlris et unam a sinistris. — Salomon pacificus, Christus; cohmnas in to??j;fo, praelatos in Ecclesia; duas, per geminam caritatem; a dextris el a sinistris, quia tam iu prosperitate quam in adversitate debent vacillantes suslentare. De illis qui sic praesxint Ecclesiae, potest bene dici illud quod regina Saba dixit Salomoni: Deus, inquit, quia diligil Israel et vuU servare eum in aeternum, idcirco posuit te super eum regem. — Sic ergo Dominus posuit principalia membra, de quorum numero fecit beatum Mathiam.

Et similiter posuit non principalia ad quatuor, scilicet ad lucendum, ad serviendum, zdpugnandum, ad probandum. Primum, per exemplum sanctae conversationis; secundum, per exercitium bonae operationis; tertium, per uirlulem fortitudinis; quartum, pcr patienliam tribulationis. — De primo, in Matthaeo: Neque accendunl lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt; Genesis primo: Fecit Deus duo luminaria magna; per haec significantur praelati; ei sMas, per has significantur subditi; etposuit eas in firmamento caeli, ut lucerent super terram, quod maximedeclericis est intelligendum; nam, secundum Prophetam, qui ad iustitiam erudiunt mulr tos erunt quasi stellae in perpetuas aeternitates. — De secundo: Posiii vos, ut eatis etc. — De tertio, primo Machabaeorum =: Praecepit lonalhas suis, vigilare et esse in armis paratos ad pugnam tota nocte; et posuit custodias per circuiium caslrorum. — /ojiazAas, columba veniens, Christus est. — De quarto, in Threnis: Posuit me desolatam, tota die moerore eonfeciam; Apostolus, primae ad Thessalonicenses: Nemo vestrum moveatur pro tribulalionibus meis, quas suslineo. Ipsi enim scitis, el praedixi vobis, quod in hoc posiii sumus. — Sic igitur in boc, quoddicitur: Posuivos, aotSLlm insliiueniis auctoritas, sciUcet Dei, qui tam praelatos quam subditos ad quatuor praedicta in Ecclesia posuit.

Ik Sequitur de secundo, quoad idoneilatem recipientium auctoritatem; et notandum, quod duo faciunt idoneum, scilicet recessus a malo el profectus in 6o?io; primum: eaiis; secundum: fructum afferatis.

De primo notandnm, quod quatuor movent et movere debent ad cundum per recessum a malo: status inquieiudo et poenalitas, loci opportunitas in cundo, lucis immensiias et misericordis Dei pietas. — De primo, Propheta: Cor impii, quasi mare fervens, quod quiescere non potesl; Michaeas: Surgite et ite, quia non habetis hic requiem. — De secundo, in Evangelio: Quid hic slaiis otiosi? lie et vos in vineam meam; Psahnus: Ibunt de virtute in virtutem. — De tertio, Psalmus: Eunles ibant et flebant, miitentes semina sua; venientes autem venient cum exsultatione, portanies manipulos suos; Genesis, de Isaac: Ibat homo, proficiens atque succrescens, donec magnus vehementer effectus est. — De quarto, exemplum in Luca de filio prodigo, qui, sua substantia dissipaia vivendo luxuriose, pascens porcos famelicus intra se reversus dixit: Surgam el ibo ad pairemmeum; etpaler misericordia motus est super eo. — Porcos pascit qui desideriis et voluptatibus carnis satisfacere satagit, qui famelicus divina dulcedine, si revertitur, a Deo benigne recipitur.

De secundo notandum, quod similiter quatuor nos movere debent, ut proficiendo in bono fructum alfe?-amus, quae etiam in materiaU arbore videmus. Arbor enim propter bonum fructum diligentius custoditur, pulcrior redditur, carior habetur, excellentius commendatur; sic nos, si in hono opere fructuosi fuerimus, a Domino custodiemur, sicut econtra qui non fructiflcant tanquam inutiles arbores abscindentur; loannes: lam securis ad radicem arborum posita est; omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidelur et in ignem mittetur. — Secundo, pulcrior anima ex bono opere redditur; leremias: Olivam uberem, pulcram, frucliferam, speciosam, vocavit Dominus nomen iuum. — Tertio, ex bono opere carior Domino habetur, ita quod ipse eam saepe visitat, saepe consolatur; Cantica: Veniat dilectus meus in hortum suum et comedai fructum pomorum suorum. — Quarto, ex hono opere anima summe commendabilis efficitur; in Proverbiis: Date ei de fructu manuum suarum.