In die animarum

montem posita, neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt.

Per portam occidenlalem designatur rigor iustiliae, quam aperiet nobis Christus in aeterno examine, quod examen timebat lob, dicens: Verebar omnia opera mea, sciens, quod non parceres delinqicenti. De ista porta dicilur in Psalmo: Eduxit eos in viam rectam, ut irent in civitatem habitationis. Via?-ecta et brevis est iustitia, quae reddit unicuique quod suum est; el Anselmus dicit, quod « iustitia est rectitudo voluntatis propter se observata B. — Et triplicatur haec sicut et aliae; habet enim tres portas iustitia: obedientiam, respectu superiorum; modestiam., respectu proximorum; misericordiam, respectu inferiorum. Istam viam, licet sit recta et brevis, multi deseruerunl; de quibus in Psalrao

SERiMO I

luxta fidem defuncli sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus, ad Hebraeos undecimo.

Hic loquitur Apostolus ad litleram de antiquis patribus, quibus gloria differebatur propter regni caelestis clausionem; sed spiritualiler de nostris potest intelligi defunctis, quibus gloria differtur propter imperfectam sanctificationem. De exclusione autem primorum vel dilatione a paradiso caelesti figuratur in Genesi per exclusionem protoplasti de paradiso terrestri, donec satisfaceret Deo de mandati transgressione, quod fieri non potuit nisi per Christum, Deum scilicet potentem et hominem satisfacere debentem. Unde ipse ianuam caeli aperuit; unde in eius persona Isaias dicit: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me; ad annuntiandum mansuelis misit me, ut mederer contritis corde et praedicarem captivis indulgentiam et clausis apertionem. Licet autem sic per Christum impedimentum sit extrinsecum remotum; remanet tamen in pluribus defunctis impedimentum intrinsecum, de quibus dicitur: Juxta fidem etc. Notanda autem hic quatuor, quibus moveri debemus ad compassionem et subventionem ipsorum, scilicet universitas tantae multiludinis: omnes isti; impossibilitas proprii iuvaminis: defuncti sunt; idoneilas alieni suffragii: iuxta fidem; longinquitas aeteimi praemii: non acceptis repromissionibus. dicitur: Erraverunt in solitudine, in inaquoso, viam civitalis habitaculi non invenerunt.

Nota, quod incessus lucis est per vias rectas, vel reflexas ad angulos aequales, quia iustitia ultimi rigoris est irrefragabilis.

Nunc autein, quia istae quatuor virtutes in beata Virgine perfectissime fuerunt, et in quantum politicae et in quantum purgativae et in quantum iam expurgati animi; ideo de ea dicitur in Apocalypsi: Apparuit signum magnum in caelo: mulier amicta sole, el luna sub pedibus eius, et in capite eius corona steUarum. duodecim etc.

Ecce, portas, per quas transit civitas viae ad civitatem patriae, ut universitas Beatorum per multiformitalem muneris a Deo descendens, per uniformitatem amoris ad ipsum rediens, tanquam sponsa ornala viro suo deiformiter operetur. fixlei aurum, argentum, lapides pretiosos; et hi sunt de genere perfectorum, qui aediflcant aurum contemplationis, arenfum supernae dilectionis, p-eiiosos lapides sanctae operationis. Quidam vero aediflcant lignum, foenum, stipulam; et hi sunt de genere imperfectorum, qui quia super fundamentum fldei cremabilia aediflcant propter affectum temporalium, necesse est, ut ignem purgatorium Iranseant. — in miseriis condolendo, in necessariis succurrendo. — In bonis congraiulando; loannes: Maiorem horum non habeo gratiam, quam ut audiam, filios meos in veritate ambulare. Hoc modo etiam hortatur Isaias Ecclesiam congaudere saluti suoruin meinbrorum: Tunc, inquit, videbis et afflues, mirabitur et dilatabiiur cor tuum, quando conversa fuerit ad le multitudo maris, fortitudo gentium venerit tibi. Sed invidi econtra faciunt, de quibus Ecclesiasticus: Bona in mala convertuni. Isti certe deberent confundi exemplo Balaam, quem cum rex Balac vocaret ad maledicendum populo Israel, respondit, quod nequaquam quid dicere posset, quam quod Dominus iuberet. — In miseriis condolendo; unde Apostolus, secundae ad Corinthios undecimo: Praeter ea quae exirinsecus sunt, inslantia ynea quoiidiana, soUiciiudo omnium Eccksiarum. Quis infirmatur, et ego

non infirmor'? elc. — In necessariis succurrendo; unde Apostolus: Omnibus amnia faclus, ut omnes faeerem salvos; idem, ad Romanos: Nunc igitur proficiscar in lei-usakm ministrare sanctis; idem, ad Galatas: Operemur bonum ad omnes, maxime ad domesticos fidei. Cum ergo circa multitudinem sic tripliciter moveri debeamus, licet illi multitudini congaudere non possimus, condolere tamen et succurrere debemus.

H. Sequitur de secundo motivo, quod est impossibilitas proprii iuvaminis; quod notatur, cum dicitur: defuncti sunt. Sed primo notandum, quod isli purgandi differunt a triplici hominum statu, scilicet vivorum, Beatorum, damnatorum; et haec differentia per tria, quae hic dicuntur, importatur: defuncti iuxla fidem, non acceptis repromissionibus.Vev hocergo, quod dicuntur rfe/i*«cft, differunt a viventibus; in defunctis enira est merendi impossibilitas; unde Ecclesiastes: Mortui nihil nooerunt amplius, scilicet ad meritum suum augmentandum. Post hanc quippe vitam nullus potest aliquid mereri; unde Dominus in loanne: Venit nox, quando nemo potest operari. — In viventibus vero, sed adhuc infirmantibus, est merendi difficultas; unde Augustinus de poenitente sero: « Maxime cum fllii, quos illicite amavit, et uxor et mundus ad se vocent, multos solet sera poenitentia decipere». Idem: « Sed quoniam multa sunt, quae impediunt et relralmnt languentem, periculosum est et inleritui vicinum, ad mortem protrahere poenitentiae remedium ». — In viventibus vero sanis, merendi facilitas; unde istis est continue bene operandum; Ecclesiasticus: Ante obitum tuum operare iustitiam, quoniam non est apud inferos invenire cibum; idem: Memor esto, quoniam mm-s non tardabit; knsemu$: «Nihil certius morte, nihil incertius hora mortis». « Horam mortis ideo Dominus voluit nobis esse incertam, ut semper timeatur, duni semper adesse speratur».

III. Sequitur de lertio: iuxla fidem; ubi notan- Domini Dei sui nec recepit disciplinam; periit fides, et ablata est de ore eorum. Id his quidem non (est) alieni suffraii idoneitas, quia nequaquaui iuvari in possunt. — Notandnra autem, (quod quidam) in fidei plenitudine et perfectione decesserunt, de quorum numero fuit Stephanus, de quo in Actibus: Elegerunt Apostoli Steplianuni, viruni plenum fide; et de Barnaba, ibidem: Barnabas eral vir bonus et plenus Spiritu sancto et fide. In his etiam non est alieni suffragii idoneitas, quia iuvari nequaquam indigent; unde Augustinus: « Qui orat pro Martyre Martyri iniuriam facit ». — Quidam vero decesserunt. iuxta fidem; (Jlossa: « id est fidei adhaerentes », vel in fide, qui nec sunt de Beatis, qui iuvamine non indigent, nec de damnatis, qui iuvari non possunt. Hos instruit Apostolus, dum in hac vita sunt, ut bene opereutur; primae ad Corinthios decimo sexto: Vigilate, in raalis cavendis; state in fide, in credendis; virHiter agite, in operandis; et confortamini m Domino, in tolerandis; et omnia veslra in carilate fiant. Noii dicit ex caritate; ex ipsa enim nihil procedit nisi meritum; sed dicit in carilate, quia ipsa etiam opera cremabilia m caritate flunt, licet non eaj caritate, dum fidei fundamenlura non destruunt. In his ergo defunctis iuxta fidem est idoneitas alieni suffragii, et hoc propter meritum fldei. — Unde notan- dum, quod tripliciter est dignitas fidei; est enim fides primarium ornamentum, ut opus Deo placeat; nam, secundum Apostolum, impossibile est sine fide Deo placere; et Dorainus per Oseara: Sponsabo te mihi in fide. — Est etiam spiritualis fabricae fundamentum, ut ad caelum consurgat; primae ad Corinthios tertio: Fundamentuni aliud nemo polest ponere praeter id quod positum est, quod est Christus Lesus; Glossa: « Id est fides Iesu Christi ». Itera: Fides est substantia rerum sperandarum, id est fundamentura, argumentum non apparentiuni, quia res invisibiles credere nos facit. — Est etiam contra adversa munimentum, ut horao vincat; hinc Dominus in Marco: Omnia possibilia sunt credenti; et loannes: Haec est victoria, quae vincit mundum, fides nostra. Igitur qui in hac fide non informi, nec tamen perfecta, decesserunt, ipsius fidei merito iuvari possunt.

IV. Sequitur de quarto: non acceptis repromis- sionibus eic.; ubi notandum, quod vila aeterna quan- = doque dicitur singulariter repromissio propter communis gaudii unitatera; in loannis Canonica: Haec est repromissio, quam ipse poUicitus est nobis, vitam aeternam; quandoque pluraliter, propter specialera cuiusque meriti raercedem; hinc ad Hebraeos: Hunc, qui habebat repromissiones, benedixit. — Notandum autem, quod hanc beatara vitam damnati perdiderunt irreparabiliter, Reali adepti sunt inamissibiliter, purgandi exspectant certitudinaliter. Hinc Ezechiel vidit in libro scripto intus et foris lamentationes et carmen et vae. Nam vae aeternam damnationem importat; lamentationes, poenam purgatoriam; carmm, gaudium Beatorum. De damnatis dicitur: Vaevobis! viri impii, qui dereliquistis legem Domini aliis.simi; et si nati fueritis.

in maledictione nascemini; el si morlui fueritis, in malediclione erit pars vestra. Isti ergo merito perdunt repromissioneni, quia contempserunt repromissorem; Ecclesiasticus: Repromissorem fugit peccator et immundus; Psalmus: Noluit benedictionem, el elongabitur ab eo. — De Beatis dicil Aposlolus ad Hebraeos: Sancti per fidem vicerunt regna, scilicet superbiam, luxuriam, avaritiam; operati sunt iustitiam, ad Deum, ad se et ad proximum; adepti sunt repromissiones, id est vitam aetemam. — De purgandis dicil Tobias: Filii Sanctorum sumus et vitam illani exspectamus, quam Deus daturus est his qui fidem suam nunquam mutant ab eo; et isti cum Apostolo dicere possunt: Bonum cerlamen cerlavi, cursum uonsummavi, fidem servavi. Ideo reposita esl mihi corona iustitiae, quam reddet mihi Dominus in die illa, iuslus iudex. Haec autem promissio, quam isti exspectaut, (est) infallibilis et certissiraa, quia est in testaniento Christi scripta et per mortem ipsius confirmata; Apostolus: Ideo novi Testamenti mediator est, ut repromissionem accipiant qui vocali sunt aeternae liere.ditatis. Hanc igitur repromissionem quia isti certitudinaliter praestolantur, de ipsius dilalione graviter crucianlur; nam, secundum quod Sapiens dicit, spes, quae differtur, affligit animam. Unde ipsis merito propter praedicta quatuor est compatiendum.

Possunt autem et adhuc aliae rationes assignari. '''™ cum Apostolus nos moneat, gaudere cum gaudentibus, flere cum fUnlibus », huic autem Sanctorum beatitudini cum gavisi fuerinms, decet, ut hodie purgandorum poenae condoleamus. Ad quod nos tria motiva inducunt, scilicet multiplex eorum necessitas, nostra ad Deum conformilas et ex hoc nostra proveniens utilitas; primum pertinet ad fraternam compassionem; secundum, ad obedientiam filialem; ter- propriae cautelae provisionem. — Primum in duobus: in dilatione praemii; sicut enim iam dictum est, spes, quae differtur, affligit animam; hinc dicere possunt illud Psalmi: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi quondie; (Jbi est Deus tuus? Et in afflictiorw supplicii; Augustinus: « Licet ille ignis a plerisque contemnatur, est tamen gravior omni tormento, quod in hoc mundo excogitari potest ». Si ergo, secundum Apostolum, uno membro patienti cetera membra compatiuntur, merito ipsis ita graviter afflictis compati debemus. Hinc lob in persona ipsorum dicit: Miseremini mei, miseremini mei, saltem vos, amici mei, quia manus Domini tetigit me. Bis dicunt: Miseremini, quia, sicut iam dictum est, supplicio affliguntur et a praemio difTeruntur. Quia tamen certissime praemium exspectant, propter huiusmodi spem non se percussos, sed tactos reputant; proprie enim dicuntur percussi qui aeternaliter sunt damnati; Exodus: Dextera tua, Domine, percussit inimicum. — De secundo notandum, quod in huiusmodi compassione conformamur voluntati divinae. Nam Deus ipsos (vult) salvari; nec rairum, cum Apostolus dicat: Vult, omnes homines salvos fieri; ergo maxime eos qui iam damnari non possunt. Iterum vult, eos per nos iuvari; Ecclesiasticus: Fili, in mortuum produc lacrymas tuas. — De tertio notandum, quod ex huiusmodi compassione generatur nobis duplex utiUtas, id est memoriae mortis excilatio; Ecclesiasticus in persona defuncti: Memor esto iudicii mei; sic enim erit et tuuni; mihi heri, et tibi hodie; idem: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peceabis. Item, velox retributio. Nam cura Deus dicat: Quamdiu uni ex his fratribus meis minimis fecistis, mihi fecistis; re vera qui his defunctis, qui Domini proprii sunt et ab ipso separari non poterunt, compatitur, mercede nullatenus fraudatur. Ipsi etiam, cum ad gloriam pervenerint, suis benefactorihus ingrati esse non poterunt, nec oblivisci, sicut ille cui dixit loseph: Memento mei, dumbenetibi fuerit; de quo lamen dicilur, quod succedentibus prosperis, oblitus est sui inlerpretis; et si possibile esset, eos oblivisci huiusmodi benefactorum suorum, Dominus, qui est ipsa iustitia, irremuneratura non relinqueret; Ecclesiasticus; Benefac iusto, et invenies retributionem magnam; et si non ab ipso, certe a Domino retribuetur libi.

Ser.mo II.

Omnes morimur et ad gaudium volumus venire.

In verbis istis duo proponuntur, scilicet naturae humanae generalis defectus et aeterni gaudii naturalis a.ppelitus; primum, ad timoris incussionem; secundum, ad spei relevationem. — Timoris incussio ex quatuor creatur: ex velocitate resolutionis, ex vilitate cadaveris, ex abundantia desolationis, ex carentia consolationis. De primo, secundi Regum decimo quarto: Omnes morimur et quasi aquae dilabimur in terram, quae non revertuntur. — De secundo dicit Salomon: Melius est ire ad donium luctus quam ad domum convivii. In domo luctus

purgamus raentem, in domo convivii iniplemus ventreffl. — De tertio legitur: 0 mors, quam amara est memoria tua homini iniusto, pacem habenti in substanliis suis! Bene dicit iniuslo, quia liaec mors est ei porta mortis aeternae. Est enim triplex mors scilicet culpae, vilae praesentis el poenae gehennalis. Sed primae duae sunt portae tertiae; cum enim mors vitae praesentis coniungitur morti peccati mortalis, patet ingressus poenae gehennalis. De his in lob: Nunquid portas mortis vidisti? — De quarto, Salomon: Ante mortera operare iuslitiam, quoniam non est apud inferos invenire cibum. Et iterum: Quodcumque facere potest manus tua instanter operare, quia nec opus nec ratio nec sapientia nec scientia erunt apud inferos, quo lu properas.

Hic autem tiraor nobis proficit ad duo: ut a peccatis abstineamus et in virlutibus proficiamus, inter quas non parva virtus est, ut fidelibus, qui sunt in purgatorio, succurramus, quibuspropter quatuor est merilo succurrendum, scilicet, quia status eorum est miserabilis, reparabilis, nobis utilis, beatificabilis. — De primo lob in persona eorum loquitur: Miseremini mei, miseremini mei, saltem vos, amici mei, quia manus Domini tetigit me. Miseremini, per oralionis affectum, per operationis effectum; per devotam orationem Indicem mitigando, per piam operationem nostram miseriam relevando. Quia manus Domini tetigit me; manus quondam per misericordiam curans infirmitates, nunc per iustitiaui punieus iniquitates. — Miseremini ergo primo per orationem. Hioc legitur in primo Machabaeorum, quod dura populus esset in tribulatione raagna in Galilaea et Gaiaaditide, liberatus est per ludara, lonathara et Siraonem. Galilaea transraigratio, Galaaditis vetustates interpretatur, et statum coram designat, qui in purgatorio propter vetustalera peccati tribulantur, inde tamen ad gaudia aeterna transmigrabunt. ludas, confitens; lonathas, filius columbae; Simon, obediens, significant orationem fidelem, siraplicera et hurailem, per quara qui in purgatorio sunl liberantur. De primo, lacobus: Oratio fidei salvabil infirmum; de secundo: Cum simplicibus sermocinatio eius; de tertio, Saloraon: Oratio humiliantis se nubes penetrabit.

Miseremini secundo per piani operalionem, quia i sicut aqua exstinguit etc. Sic igitur succurrendum esl eis, quia status eorura est miserabilis et eliani reparabilis. Ipsi enim, licet super fundamentura fidei non aurum nec argentum nec lapides preliosos, quod est perfectorura, non taraen aes, non ferrum, non plumbum, quod est damnatorum; sed lignum, foenum, slipulam, id est venialia, aedipcaverunl: et ideo, licet, secundum ApostoUim, detrimenlum patianlur, ipsi salvi erunt, sic lamen quasi per ignem.

Est etiara status eorum nobis utilis; quidquid enim ipsis impendimus, nobis compensabunt. Non enim ingrati esse poterunt qui in gratia confirmantur; unde de lereraia legitur in secundo Machabaeorura: Hic est fratrum amator; hic est qui mullum orat pro populo. Sancta ergo el saluhris est cogitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis solvantur. — Est etiara status illoruni bealificabilis; unde: Beati, i morlui, qui in Domino moriunlur etc. — Sed mor- 1 tuorum tres sunl differentiae: perfectorum, qui slatim evolant ad patriam; iustorum, qui in veniali decedunt, vel adhuc pro mortali non plenam poenitentiam peregerunt, qui, licet in poenis purgentur, tamen ad patriam transferuntur; reprobrorum, qui nunquam ad caelestem patriam sunt venturi. Hoc bene figuratum est in patribus veteris Testaraenti, quorum quidam in Arbee mortui in terra promissionis sunt sepulti; quidam in Aegypto mortui et ibidem ad tempus sepulti et inde in terram proraissionis deducti. Arbee enira quatuor interpretatur et significat evangelicae doctrinae perfectionem, in qua qui ad mortem perseverant statim ad caelestem patriara, scilicet terrara promissionis, fluentem lac et mel, transmigrant. Aegyptus luctus interpretatur; qui in luctu poenitentiae decedunt, licet in Aegypto poenae Ugiosae, qua (quis) moritur mundo; quod flt per humilitatem