De nativitate sancti Ioannis Baptistae
Sermo I
Ecce, elongavi fugiens el mansi in soliludine, Psalmus.
(Prothema). Ego vox clamantis in deserto: Dirigile viam Domini.
Verba secundo proposita sunt verba beati loannis, cuius hodie solemnitas in Ecclesia celebratur, quia, cum misissent ludaei ad loannem videre, quis esset, dixit haec verba: Ego vox elc. Tetigit in his verbis, quod sit officium praedicaloris; et in his verbis duo tanguntur, scilicet qualis debet esse praedicator, et quak eius officium. Ofpcium praedicatoris est, quod debet dirigere homines ad viara Christi et rectificare viam Domini in cordibus auditorum et omnes ponere in recta via. Et hoc significavit in hoc, quod dixit: d.irigi.ie viam Domini. Sed qualis cum ipso sum in tribulalione, eripiam eum et glorificabo eiim. — Clamavit quarto in exsultalione, el hoc ex gaudio divino, exemplo Seraphira, de quibus Isaiae sexto dicitur: Clamabant alter ad alterum et dicebant: Sanclus, sanctus, sanctus, Dominus Deus exercituum. Plena est omnis terra gloria eius. Hic autem clamor est in viris contemplativis et devotis el in hac vita incipit et consummatur in futuro, secundum quod dicitur in Psalmo: In voce exsultationis et confessionis, sonus epulantis.
III. Quoniam igitur beatus Antonius habuit in se perfeclionem meriti quantum ad impletionem di- ns vinae legis et invocationem divi-fii nominis, ideo exauditus fuit per impetralionem. divini muneris; el ideo decantare potest illud Ecclesiastici quinquagesimo prirao: Laudabo nomen Domini assidue et collaudabo illud in confessione, et exaudita est oratio mea. Propter hoc de ipso possumus vere cantare illud Psalmi: Desiderium animae eius tribuisti ei, Domine, et voluntate labiorum eius non fraudasti eum, quoniam praevenisti eum in benedictionibus d.ulcedinis, posuisti in capile eius coronam de lapide pretioso; coronam, scilicet aureae et duphcis aureolae, scilicet praedicationis et virginitatis, quia Domino ab infanlia sua servivit; et quoniam ardenlissimo desiderio martyrii flagravit, possumus de eo cantare: « 0 beata anima, quam elsi gladius persecutoris non abstulit, palmam tamen martyrii non araisit ». debet esse praedicator. Tangit illud, quando praeponit illud: Ego snin vox, significans, quod praedicator debet esse vox, quia, sicut vox tota se offert, sic totum, quod est in praedicatore, praedicet. Sic fuit bealus ioannes; ipse totus praedicabat: vita sua tota praedicabat; esca sua praedicabat nobis abstinentiam; locus, in quo erat, praedicabat; sermo etiam praedicabat et etiam vestimenta. 0 utinam essemus tales praedicatores! Esca sua praedicabat abstinentiam sive poenitentiam; esca enim sua erat locustae et mel silve-Hre; similiter eius vestimentum, quia non mollibus el coloratis erat indutus, sed pilis camelorum, secundum quod scribitur in loanne. Itera, locus, in quo habitabat, quia in deserto, in solitudine, in loco sterili et infructuoso; erat enira in loco afflictionis el doloris. llem, senno eius; omnia enim verba sua erant bona et de Domino nostro Iesu Chrislo,
et aedificatoria et exhortantia ad bene agendum et nialum dimittendum. Et si tales essemus, tunc dicere possemus: Ego sum vox etc. Et quia in multis deficio, rogabimus Dominum, ut mihi infundat gratiam, per quam possim esse vox Domini etc.
Ecce, elongavi fugiens el mcvnsi in soliludine.
Carissimi, consuetudo est, quod quando pictores volunt ahquos docere ad pingendum, ponunt imagines ante oculos eorum et iuxla illas depingunt et assuescunt facere imagines et postea flunt magistri; sic Dominus coram nobis posuit exemplar bonae vitae et poenitentiae, quando beatum loannem Baptistam exhibuit et praesentavit; qui omnibus hominibus est exemplar poenitentiae, quia, in utero matris suae sanctiflcatus, afflixit (se) poenitentiis, et hoc, ut quilibet ad ipsum aspiciat. Et haec poenitentia beati loannis ostenditur in verbis propositis, quando dicitur: Ecce, elongavi etc. Quatuor fuerunt in eius poere. nitentia, quae in cuiuslibet poenitentia debent esse. Primura est, quod fuit tempestiva; secundum, quod fuit vera; tertium, quod fuit continua; quartum, quod fuit poenalis et laboriosa, non deliciosa. Et haec debent esse in poenitentia cuiuslibet hominis. Dico, quod fuit tempesliva, quia, cum adhuc esset puer, fugit in desertum, non exspectavit usque ad quinquaginia annos. Valde tempestive incepit facere poenitentiam, iuxta consilium Sapientiae: Ne tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem. Bene scitis, quando aliquis habet vulnus letale, quanto plus exspectat apponere medicinam, tanto vulnus periculosius, ita quod forte sanari non potest. Quicumque habet peccatum mortale habet vulnus letale. Quare ergo exspectat apponere emplastrum poenitentiae? Pro Deo I ne tardes converti ad Dominum, quia bonum esl homini ferre iugum Doniini ab adolescentia, ut dicitur in Threnis. Hoc notatur, cum dicit: Ecce. Per hoc enim acceleratio poenitentiae loannis notatur. — Item, poenitentia beati loannis fuit vera, non simulata sicut hypocritarum, qui habent cor sicut foveam plenam peccatis -. Peccatum non potest esse cum poenitentia vera. Non sic fecit beatus loannes poenitentiam, sed dixit: Ecce, elongavi fugiens etc. — Fuit lertio poenitentia beati loannis continua, non interpolata, sicut aliqui,qui in Quadragesima solum agunt poenitentiam, in aliis temporibus non; sed beatus loannes in tota vita sua egit poenitentiam, nunquam vixit nisi in poenitenlia; nec aliquando fuit in deliciis; et hoc notatur ibi: fugiens; quod cum sit participium praesentis temporis, continuitatem et perseverantiam continuam importat. — Quarto fuit poenitentia beati loannis poeiialis et laboriosa. Vae illi qui est in poenitentia et vult vivere in deliciis! Et hoc signiflcatur ibi: et mansi in solitudine; quae est locus laboris et afQictionis; unde fugit voluptates huius mundi et posuit se in deserto solitudinis. Unde iste loannes proponit nobis exemplum, quod poenitentia noslra similis debet esse ponenitentiae suae; unde ipse, ponens se in exemplum, potuit dicere illud: Ecce, elongavi elc. Videte, quod haec verba possuiTius exponere ad instructionem nostrain; qui fugit mundum describitur in his. — Et fugit beatus loannes tria, scWkel peccatum, munduni et pravum consortium. Carissimi, haec tria a nobis sunt fugienda; et videte, nullus perfectius fugit ista quam beatus loannes Baptista.
I. Primo quidem (ugd peccala, et vere fugienda sunt. Quatuor enim sunt, quae debent nos movere ad fugiendum peccatum. Primum est, quia animam intoxicat et corrumpit quemlibet, qui ipsum in se recipit. Peccatum quidem in anima nihil aliud est quara venenum in mensa. Si aliquis sciret, quod propinaretur sibi venenuin in cypho ad intoxicandum, ipse pro posse suo, et prout citius posset, mensam, in qua propinarelur venenum, fugeret. Carissimi, hoc facit mensa peccati. Propter Dominum! si vos ita et tantum diligitis vitam corporis, diligatis vitam animae et caveatis, ne corrumpatur per venenum peccati. Quod autem peccatum fugiendum sit quasi venenum, dicitur in Ecclesiastico: Quasi a facie colubri fuge peccata. Scitis, quod coluber serpens est venenosus, ex cuius morsu homo corrumpitur et intoxicatur. Consimiliter ipsum peccatum morsu suo conscientiam hominis intoxicat et corrumpit et mordet conscieiitiara horainis per consensum in ipsum, quando consentit in ipsum peccatum et in delectationem peccati. Et scis lu, quando consentis peccato? Quando cogitas de peccato carnis, dico, quod tu lunc consentis in ipsum peccatum, quando tu velles ita esse, sicut cogitas. 0 quoties contingit talis consensus! Quare fugiendae sunt istae malae cogitationes et affectiones. In Proverbiis habetur, quod peccatum blande ingreditur et in novissimo mm-debit ul coluber; mordel quidem ad mortem. 0 si cogitaret homo mortem! Sine dubio non iret ad peccatum, quia scriptum est: Memorare novissima lua, et in aeternum non peccabis. Sed homo ibi cogitat delectationem suam miseram.
Item, fugiendum est peccatum, quia animam spoliat et bonis suis deslituit. Multi sunt, qui tantum the.sauros suos diligunt, quod nullo modo aliis, nec etiam parentibus aperirent. Sed qui thesauros ostendunt aliis parum inde curant. Quilibet debet habere thesaurum, scilicet munera gratiarum et virtutum; quae Deus nobis dedit in Sacramento baptismi multum bene custodiri debent. Sed scitis, quod facit peccatum sicut latrones: sub specie pauperura intrant hospitia et faciunt potiones, unde intoxicant istos divites, et postea, illis in somnis positis, spoliant et
rapiunt bona doaius; sic peccatum facit sicut fur, venit et spoliat omnia bona honiinis, ita quod, si haberes tantam gratiam, quantam habuit beata Virgo Maria, vel beatus loannes et omnes alii Sancti, unum peccatum mortale totum spoiiaret. Videte, propter Deum! quam periculosura est peccatum in conscientia retinere. Tu bene vides, quod omnis sapiens, quantumcumque potest, fugit loca periculosa. In ista via propter latrones... sicut isle, qui descendebat de lerusalem in lericho, qui incidit in latrones et ipsum vulneraverunl in naturalibus et spoliaverunl gratuitis. Oportet, quod tu fugias viam istorum latronum; propter hoc Dominus dicebat: Tunc qui in ludaea sunl fugiant in montes, id est ad poenitentiae statum, quae poenitentia merito appellatur etiam mons, eo quod elevat ad caelum et facit hominem propinquum caelo; qui in ludaea sunt, id est in confessione veritatis, sicut tu debes esse. Unde in Luca: Orantes, vigilate omni tempore, ut digni habeamini fugere ista omnia. — Praeterea peccatum sicut malus tabernarius ducit hominem ad tabernam, ubi bibit deleclalionem. Item, multoties audivistis, quod hospites tabernarii clamant ipsis peregrinis currentibus, esse bonum hospitium, et dicunt, quod dabunt bonum vinum; sic peccator clamat vinum suum: o si possent peccatum istud vel illud facere; sicut isti qui vadunt per vicos ad respiciendum meretrices, qui rapiunt animas etiam in Ecclesia beatae Virginis, dehonestant domum beatae Virginis, ubi duxit eos peccatum; et quando ita per peccatum homo est attractus, tunc facit peccalum sicul tabernarius: quando attraxit hospitem, ita computat illi peregrino, quod totum, quidquid habet, dimiltit et nihil reportat in bursa sua. Sic quidera facit peccatum; provocat homines ad tabernam suam, ad delectationem vilem et raodicara, et in fine homo vacuus totaliter orani bono exit. Pro Deo! videas in conscientia tua, quid invenisti in peccato? Planum est, quod penitus nihil.
Item, ipsum peccatum animam spiritualiter occidit; homo enim animam per peccatum occidit. Videte, si aliquis homo modo decapitaretur, diceretis, quod impossibile esset, hominem vivere; et propter Deum! quid ahud facit peccatum, nisi auferre homini seu animae fideli caput suum, quod est Deus? Peccatum enira animara a Deo separat; scriptum enim est in leremia: In umbra Hesebon steterunt, de laqueo fugientes.
Item, peccatum ad aeternam damnationem ducit. Hoc etiam, propterDeum! carissimi, moveat ad fugiendum peccalum. Quis est, qui non libenter fugeret patibulura, ubi deberet suspendi? NuUus est, qui accederet. Quando aliquis debet suspendi, satelhtes ducunt lalronem per funera et ligant manus hominis. Isti satellites sunt diaboli, qui ligant hominis raanus et pedes, ita quod nec affectum boni operis nec opus bonum aliquod facere potesl; unde: Ligatis manibus et pedibus, ducunt eum ad infernum, et hoc per funem peccati. Homo quidem existens in peccato inortali non habet manum, unde possit operari, neque pedes, id est affectiones circa bonum; et talis in quadriga peccati ducitur ad tenebras exteriores. Propter hoc per leremiam dicitur: Fugite peccatum et salvare animas vestras. Propterea, propter Dominuml carissimi, fugiamus peccatum ad exemplum beati loannis.
II. Item, fuit exemplum fugiendi mundum; ut fugeret mundum, posuit se in solitudine. Erat quidem beatus loannes valde magnus et de magno genere, quia fuit fihus Zachariae, qui magnus fuit in Lege; actu non cogitavit, quid contingat de domibus et divitiis parentum suorum, neque istis adbaesit, immo dimisit totum et fugit in desertum; unde fuit exemplum fugiendi mundum. Et si hoc bene attenderemus, omnes siquidem pro posse nostro fugeremus mundum. — Videte, quare vel propter quod mundus sit fugiendus: prirao, tanquam locus immundus; secundo, tanquara locus periculosus; tertio, tanquam locus infructuosus; quarto, tanquam locus laboriosus. Talis locus est iste mundus, et hoc attendens, beatus loannes statim diraisit mundum. 0 quara plures, maxime senes, ista incommoda non vident! neque cognoscunt quae cognovit beatus loannes, etiara cum esset valde iuvenis, qui nunquam fecerat unum argumentum.
Dico vobis, carissimi, quod fugiendus est dus, quia est locus foetidus et immundus, ut fovea plena flmo et ut fossatum plenura cadaveribus expositum canibus. Vide, propter Deum! si est aer bonus super tale fossatum. Essetne bonum febricitanti, vel sanitatem custodire volenti ibi iacere vel morari? Et quis, propter Deura! extenderet ibi tentorium suum? Talis locus est ipse mundus; fimarius locus est, ubi ponitur simus, qui congregatus nihil facit nisi foetere; sed quando spargitur, fructum facit. Consimiliter mundus iste et divitiae nihil faciunt congregatae; sed sparsae et distributae, bene fructum magnum faciunt, abrenuntiatae etiam, fructum et utilitatem magnam aCferunt. Propter Deum! fuge flmarium istum; si tu dihgas vitam tuam, facies sicut homines divites. Ipsi enim, quando infirmantur, vadunt ad sua pulcra maneria et loca, et hoc propter vitam corporalem servandam; ipsi vadunt, ubi aer purissimus est. 0 quanto plus diligere (debemus) vitam spiritualera quam corporalem! Quod iste mundus sit quasi fimarius, habes per Apostolum, qui dicit: Omnia huius mundi arbitror ut slercora; Petrus etiam in Canonica sua: Fugientes eius quae in niundo est concupiscentiae corruptionem.
Respicitur Mallli. 22, 13; sequitur ler. 48, 6.
Phil. 3, 8; sequitur IL Petr. 1, 4.
Item, fugiendus est niundus, quia est locus periculosus, eo quod, heu! quot in mundo sunt pericula. Vere quasi infinita. Impossibile quidem esl, quod homo sit in medio mari, quin sit in niaximo periculo, quantumcumque bonam navem habeat. Semper tu, existens in mundo, es in mari pericuiosissimo et habes navem ita fragilem, scilicet corpus ila miserum. Beatus Antonius eremita, dum esset in cella sua, legitur vidisse in visione quadam, quod totus mundus plenus erat laqueis. Et ad quid est laqueus nisi ad capiendum aves? Psalmus: Laqueum paraverunt pedibus meis et incwvaverunl me. Sicut avis capta per pedem satis potest alas movere, sed sursum non potest volare; sic homo miser, qui capitur ab amore mundi, non potest ad divina ievari. Clericus, qui debet sursum levari et specuiari, ad quid adhibet se nisi ad caelestia, ad quid habet coronam et capillos tonsos; nonne in signum desertionis temporalium? Videtur, quod multi portant malum signum eo scilicet, quod ipsi toto animo istis temporahbus se adhibent; in lereraia habetis: In umbra Hesebon stelerunt, de laqueo fugienl.es. — Hesebon est locus tristitiae et moeroris; propter quod lacobus: Risus vester in luctum convertatur. Propter Deum! est gaudium vel solatium in carcere detineri etretrudi? Nunquam carcer fuit locus gaudii. In veritate, mundus est quidam carcer. Primus parens, quando peccavit, eo quod Creatori suo non obedivit, statim captus fuit. Et quomodo? Fuit ipse punitus dure, ita quod retrusus fuit in carcerem; eiectus quidem fuit a paradiso et positus in hoc mundo sicut in carcere. Per Deum! educ de carcere isto animam tuam; dicas illud David in Psalmo: Educ, Domine, de custodia animam meam. Propter hoc etiam dicitur: In umbiu Hesebon stelerunt et postea: de laqueo fugientes. Quis iste stultus, qui lectum suum faceret in domo ex omni parte accensa? Mundus quidem est sicut domus undique vel ex omni parte accensa. Proba; nonne habes tu in Canonica loannis, quod totus mundus est in maligno positus? id est in malo igne, in igne concupiscentiae. Propter hoc in leremia dicitur: Fugite de medio Babylonis, id est confusionis. Mundus quidem ipse est Babylon; fugite igitur mundum sicut beatus loannes.
Item, fugiendus est mundus, quia esl locus slerilis et infructuosus. Pauca quidem bona sunt in mundo, immo dico vobis, quod bona mundi non sunt nisi sicut bona picta. Audeo dicere, quod maior est differentia inter bona caeli et mundi quara inter ignem verum et pictum ignem. Scitis, quod istae picturae valde cito et quasi statim cadunt; consimiliter et huius mundi bona. Sicut quidem ignis piclus nullius est valoris respectu ignis veri, consimiliter est de bonis huius mundi respectu bonorum caelestium; in Ecclesiaste habetis, quod qui amat divitias fructum non capiel ex eis. Propter hoc Apostolus dicit, quod radix omnium malorum est cupiditas; et: Qui volunt divites fieri incidunt in tentationem et in laqueum. diaboli, et in desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt hominem in inleritum; et sequitur: Tu autem, o homo Dei, haec fuge. Vide, quid fructificat tibi mundus: desideria quidem nociva; propter quod in Canticis dicebat sponsa Sponso: Fuge, dilecte mi, et assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. — Mons aromalum est status Religionis et patientiae et poenitentiae, id est propter opera bona, ubi conversatio sancta et bona. Fuge ad locum solitudinis, ad locum poenilentiae et Religionis.
Fugiendus est mundus, quia poenalis et laboriosus. Hoc, propter Deum! moveat te. Sicut servus dominium et subiectionem mali principis fugit, sic debes tu fugere mundum, quia mundus ponit servos in opus et facit sicut malus dominus, qui nihil pro laboribus remunerat panis vel habitus. Fatuus quidem est qui servit domino, qui non sinit, servos suos laborantes dormire die neque nocte, qui neque dat cibum neque vestes; sed servies illi ad proprios sumptus et nihil inde reportabis nisi damnum proprium et incommodum. Talis dominus est mundus; unde in leremia dicitur talibus fatuis: Servilis diis alienis die ac nocte, qui non dabunt vobis requiem. Carissimi, isti dii sunt res mundanae et honores; et bene dicuntur vel vocantur dii, quia multi sunt, qui adorant ista temporalia, istas divitias et ista mundana. Nonne dicitur, quod avaritia est idolorum servitus? Unde fugienda sunt; propter quod in huius figura habetur in libro Machabaeorum: Fugit Mathathias et filii eius et reliquerunt quaecumque habebant. — Mathathias erat, qui pugnabat pro legibus divinis. Tales, qui relinquunt omnia, bene fugiunt mundum, qui exspectat servos(?); quare fugiendus est mundus exemplo beati loannis. Rogemus etc.
Ecce, elongavi fugiens el mansi in solitudine.
Ego vox etc.
Ita dictum est, quod beatus loannes dicebat de se ipso; et quare dicebat, se ipsum esse vocem? Quia ipse praedicavit totus; praedicavit enim eius vita, eius esca, eius vestinientum, eius habitaculum, eius sermo. Et quia totus praedicavit, totus fuit vox Salvatoris; ideo poterat competenter dicere illud de se ipso: Ego sum vox etc. Hoc autem non possum dicere, immo in multis deficio; ideo rogabimus Dominum, ut det mihi gratiam etc.
Cant. 8, 14. o Cap. 16, 13. et dein Eph. 5,
Ecce, elongavi etc. Carissimi, sicut hodie tlicebam, quatuor tanguntur in verbo proposito de poenitenlia beati (oannis, quia poenitentia eius fuit nobis exeniplaris, quam Dominus nobis proponit in exempla, et ostendit nobis quatuor, quae esse debent in poenitentia cuiuslibet hominis, quia fuit tempesliva, vera, perseverans et continua, fuit etiam poenalis et laboriosa. Talis debet esse poenitentia cuiuslibet hominis. In inventute eiiim debet homo incipere poenitentiam, idcirco tempesliva. Item, vera debet esse, non simulata, ut homo sit elongatus in veritate a peccato, et peccatum ab homine; propter quod dicitur ibi: elongavi. Item, continua, propter quod ponitur in participio praesentis temporis, scilicel fugiens. Item, laboriosa, ideo dicitur: mansi in solitucline. Dictum etiam fuit, quod loannes agendo poenitentiam fugit tria, peccalum, mundum eX pravum consortium. Haec tria praecipue fugienda sunt. Dictum etiam fuit, quod peccalum fugiendum est propter quatuor mala, quae facit; similiter mundus, propter quatuor. Restat dicere, propter quae pravum consortium. est fugiendum, et propter quae beatus loannes dicebat: elongavi.
III. Dico igitur, quod beatus loannes fugitprautm consortium, quod est valde fugiendum, praecipue ab ipsis scholaribus, qui de diversis partibus mundi sunt hic. Hodie quidem sunt dies mali, si respiciamus causas, quas docct Scriptura; videamus eas. — Primo fugiendam est pravum consortium, quia hominem pervertit et corrumpit; homo quidem videtur fragilior vitio. Et quare?.ccipe vitium fractum et pone iuxta integrum, sit unum iuxta alterum per centum annos; propter vitium fractum nunquam frangetur sanum. Sed accipe socium malum et pone iuxta bonum, statim bonus a malo corrumpitur. Quare homo fragilior est vitio! Nonne Psalmus: Cdmi perverso perverteris? Gratias quidem debent multas reddere Domino iUi qui fuerunt in societate bona.
Secundo fugiendum est, quia iustos et bonospe/-- vertil; et hoc ostendit Dominus. Habetis de lucifero, qui fuit sapientissimus, polentissimus, pulcherrimus, nobilissimus inter Angelos, et erat quasi princeps; et tamen Dominus nec suae pulcritudini nec sapientiae nec potentiae nec nobilitati pepercit; immo expulit eum de paradiso. Scitote, quod iusti iudices non debent parcere potestati malorum, quando inveniunlur pervertentes alios. Socii eliam debent talem expellere a sua societate. Tene scitis, quod quando aliquis homo habet dentem putridum in ore, nisi eiiciatur, corrumpit alios; sic malus socius bonos. Ideo dicitur in Proverbiis: Ne delecteris in semitis impiorum, nec tibi placeat malorum vita. Fuge ab ea et desere eam; non enim dormiunt, nisi malefecerint, el rapitur somnus ab eis, nisi supplantaverint. Carissimi, talium verbis non est credendum, licet ipsi habent verba allicitiva. Tu habes de luda, qui non dormivit, donec tradidisset Dominum. Tales quidem sunt similes ludae, quia persequuntur Christum in membris suis.
Tertio fugiendum est malum consortiuQi, quia lertia. pacem et caritatem fraternam tollit. Pravus socius semper turbat totam societatem. « Nihil quidem ita bonura homini sicut pax », secundum Augustinum; ideo in libro Numerorum, cum viderent Moyses el Aaron, quod populus esset versus in seditionem, el quod lumullus incresceret, fugerunt Moyses et Aaron ad tabernaculum foederis. Carissimi, consimiliter fugiendum est a malo consortio et fugiendum ad tabernaculum securitatis et pacis.
Quarto fugiendum est pravum consortium, quia Qaana. homines bonos infames reddit. Crudelis est homo, qui famam negligit; estne hoc rationale? Dico,quod sic. Quare? Accipe pomum odoriferum; proiice inter cadavera animalium; nunquam odor pomi sentietur; nonne absorbetur per foetorem cadaverum? Consimiliter est de illo qui vult esse et morari in societate malorum. Item, scriptum est in Tobia: Cum omnes irent ad vitulos aureos, quos leroboam fecerat, solus Tobias fugiebat consortia illorum. Carissimi, (idem) faciendum est ab homine, qui intendit et vult custodire odorem suae famae; non teneat consorlia neque familiaritatem malorum; et boc, nc cum illis vel per illos perdat suam famam. Impossibile enim est, si diligo aliquid, quin anima mea assimiletur ei; sic est, quod si aliquis diligit consortium malum, necesse habet, esse raalus cura illis et assimilari eis; et propter ista beatus loannes fugit consortia malorum. Propter Deum! moveant vos ista ad fugiendum consortia malorum.
Fugiendum est consortium malum, quia hominem confundit et confusum reddit, ita quod non audet levare caput; propter quod dicitur Isaiae quadragesimo octavo: Egredimini de Babylone, fugile a Chaldaeis. Et ideo loannes dicebat: Ecce, elonguvi fugiens etc. rissimi, quod ad illum,dequo scriptum est in Psalmo: Deus noster, refugium el virtus. Propter hoc ad ipsum fugiendum, et in oratione devota recurrere debemus ad Dorainura Deum caeli in omnibus necessi- i talibus nostris. Et quando homo bene (est) cura Deo, tunc non debet timere nec tentationes mundi nec infe- stationes diaboli. Et quomodo? Sicut puer, quando videt aliquod terribile, slatim fugit ad sinura matris;
homines sunt altiores, tanto plures habent tribulationes. Dominus quidem in delectationibus ponit sal tribulationis. Fugiamus igitur, carissimi, ad Dominum, sicut fugit beatus loannes. Quomodo? Quando diabolus tibi praesentat tribulationem, fuge ad Dominum in oralione devota sicut Psalmista, qui dicebat: Eripe me de inimicis meis, Domine, acl te confugi. Doce me facere volunlalem tuam, quia Deus meus es tu. Verum esl, quod ad hominem potest homo fugere; sed principaliter ad Dominum Deum nostrum, quia nemo potest dare unam stillam boni consilii, nisi ipse Dominus illustret hominem vel mentem hominis; et aliquando ahquis homo simplex dat melius consilium quam aliquis sapientissimus. Sic igitur ad Dominum est fugiendum propter consolalionem, ut visum est.
Secundo, propter securilatem, sicut miles, quando obsidetur ab inimicis, fugit ad castrum tutius, quod habet, et fortius; sie etiam nos ad Dominum fugere debemus propler securitatem, quia turris fortissima nomen Domini; Psalmus: Tu autem, Domine, spes mea; altissinmm posuisti refvgium titum, maxime, quando homo indiget necessariis ad viclum, tunc fugit ad castrum munitissimum; sic nos ad Dominum, quia est castrum fortissimum, securissimum et munitissimum. Ideo beatus loannes confugit ad ipsum tanquam ad refugium summum etdixit: Ecce, elongavi fugiens etc.
Tertio fugiendum est ad Dominum ad habendum instructionem, sicut homo, quando est in tenebris, si vult videre, statim currit ad lumen vel lucem, ut eum illuminet: sic et nos ad Dominum fugere debemus, uL scholaris ad raagistrum, quia ipse est lux mundi. Sed saepe dicitur: Qui male agit odit lucem. De talibus conqueritur Dominus dicens: Fugerunt a me, oblivioni datus sum illis. Carissimi, faciamus sicut beatus loannes, quia cognovit Creatorem suum, ila quod digito ostendebat ipsum. Ipse enim dimisit tenebras et fugit ad lucem; non fuit de illis, de quibus dicit Dominus: Fugerunt a me etc. Rogabiraus Dominum etc.
Sermo II
loannes esl nomen eius, Lucae primo.
Tantae excellentiae fuit beatissimus loannes, ut plene ofTicio uequeat dici linguae. Quis enim sic totus sanctus, sic orani vilae suae tempore conversatus, sic Deo commendatus ut praecursor hic maximus? Unde, sicut apparebit in processu sermonis, non absque rationaliili valde causa loannes toties appellatus fuit. Ergo bene ad eius laudem assumitur, ut dicatur: loannes est nomen eius In quo verbo, quamvis parvo, nobis commendabilis ostenditur a duobus: primo, ab e.xcellentia sanctitatis, qua ornabatur in aniraa sive vila; secundo, a resplendenlia honestatis, qua praedicabatur in fama, ut sic esset gratiosus, id est gralia plenus quantum ad se ipsum, sed esset nominatione famosus quantum ad proximum. Perfeclus enim est his duobus omnis homo: si fulgeat in se ipso per gratiae ornamentura et si resplendeat proximo per exemplum. Primo igitur notatur animae adornatio (quantum) ad se ipsum, cura dicitur: loannes; fuit enim ornatus omni gratia; nam loannes interpretatur in quo est gratia. Secundo notatur famosa nominatio quantum ad proximum, cum additur: est nomen eius. Dicamus ergo, tractantes omnia simul: loannes est nomen eius.
Est igitur hic notandum eo modo, quo in superiori sermone dixi, quod sanctus loannes prirao fuit lux dolata privilegiis; secundo, lux adornata miraculis; tertio fuit lux commendata pra£coniis; quarto fuit lux accumulala meritis. Quis unquam ut loannes tot habuit privilegia, tot habuit in suo ortu rairacula, tot habuit laudum praeconia et tot habuit sublimia merita?
I. Dico, quod loannes, praecursor nobilis Domini Salvatoris, fuit a Christo magnis dotatus privilegiis. Dignum enim erat valde et conveniebat, ut praenuntius surami Regis raagnis polleret privilegiis; ut ex praenuntio probaretur, quantus erat qui nuntius fuerat secuturus. Non est servus maior domino suo, iramo valde seraper est minor. Ergo si tantus fuit praecurrens servus, quantus erat fulurus subsequens Dominus! Si enira aurora est tam rutilans et tara pulcra, solis nascituri praenuntia, si stella Diana est tam splendida, solis advenientis indicativa, quantae pulcritudinis est solaris substantia! Sunt autem ista praeconis dominici privilegia: primum, ab eodem Angelo, a quo Christus, fuit annunliatus; secundura, ex sanctis et nobilibus parentibus generalus; Domini enim fuit propinquus; tertium, in utero sanctificatus, ut prius esset sanclus quam natus; quartum, a Domina nostra et Domino, cum adhuc esset
in utero, visitatus; quintum, natus ab ipsa Domina est levatus, brachiis Reginae astrictus, eius manibus saepe lotus, similiter etportoftw; sextum,ab eo Dominus et cogniliis et osleimis et eius manibus baptizatus; septimum, in sua nativitate ab Ecclesia honoratus. Festivat enim Ecclesia cle eius nativitate, quod de Sanctis aliis non contingit. Nam et de eo dixerat Angelus Lucae primo: Et multi in nativitate eius gaudebunt. — Quatuor autem prima privilegia habentur plane Lucae primo; quintum ex eodem loco colligitur, eo quod non sine causa Domina illuc ivit et mensibus tribus ibi stetit, quousque cognata sua peperit, et praeter hoc aperte in Legenda beati loannis dicitur; sextum vero Matthaei tertio conscribitur. Quis ergo ex Sanctis post privilegia Salvatoris et eius beatissimae Matris tot privilegiis ut loannes claruit?
II. Secundo fuit magnis in suo ortu adornatus miracuUs, ut nulli verteretur in dubium, quin esset nobilis praenuntius summi Regis. Fuerunt autem ista miracula: primum, quia ex matre slerili nalus fuit, sicut dicitur Lucae primo; quae, etsi sterilis non fuisset, tamen tunc naturaliter non concepisset, eo quod vetula esset, et ita ei iam muliebria fieri defecissent, et vir eius similiter esset senex, sicut dicitur Lucae primo. — Secundum miraculum fuit, quod dum pater eius, Angelo annuntiante, non credidit, usum locutionis penitus amisit, sicut ibidem legitur Lucae primo. — Tertium miraculum fuit, quod puer super naturam m utero exsultavit, Salvatorem Dominum in utero Matris clausum Virginis advenisse cognovit et ei, in quantum potuit, assurrexit o/ficiumque praecursoris incepit et ad salutationem Virginis Verbum divinum in utero portantis replelus tam copiosa gratia fuit, quod in raatrem redundavit, quam et prophelissam effecit; unde et Lucae primo de hoc dicitur: Et factum est, ut audivit salutalionem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero eius, et repleta est Spiritu sancto Elisabeth et exclamavit voce magna et dixit: Et unde hoc mihi, ut veniat Mater Domini mei ad me? Ecce enim, ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo etc. — Quartum miraculum fuit, quod puer, dum natus fuit, patri loquelam recuperavit, sicut dicitur Lucae primo. Nam sicut ibidem legitur, propter ista miracula tam excelsa, tam inusitata tamque miranda claruit undique eius fama, et dicebant: Quis,putas, puer iste erit? Et statim Zacharias repletus est Spiritu sancto etc.
" Vers. U.
III. Tertio loannes magnis fuit sublimatus praeconiis. Quis unquam tanlis laudibus, tam certis praeconiis, tam solidis meritis est laudatus, non a laudatore quocumque, sed potius ab ipsa Veritate, quam vel adulari vel falsum dicere fuit impossibile? Nota ergo breviter, quod commendat eum Salvator dupliciter: primo, specialiter; secundo, generaliter. — Nam specialiter a sex eum commendat: primo, a constaniiae firmitate, quam viriliter tenuit, Matthaei cimo, quando dicit: Quid existis in desertum dere? Arundinem vento agitatam? quasi Arundo, cum sit concava, debili ligno composita, nulia est stabilitate lirmata, sed cedit omni vento pulsata; sed loannes non est talis, qni adeo constans fuit, ut moveri non potuerit a perfectione, quam coepit. — Secundo commendat eum a vestimentorum asperitate, qua omni tempore usus fuit; unde dicitur Matthaei undecimo, et idem Lucae septimo: Quid existis videre? Hominem moUibus vestitum? Non, inqaam. Ecce enim, qui mollibus vestiuniur, in domibus regum sunt. At loannes non cum regibus, sed cum feris et serpentibus, non in palatio, sed habitavit in deserto, in loco utique vih, in loco inhabitabili et in loco sterili. — Tertio commendat eum a prophetiae sublimitale, quam assecutus, Deo donante, fuit; unde dicitur Matthaei undecimo: Quid existis videre? Prophetam? Etiam, dico vobis, et plus quam Prophetam. Dico vobis: plus quam Propheta loannes fuit; quia, quem alii futurum aliquando praedixerunt, ipse eum adesse praesentem et signis et verbis et digito demonstravit; loannis primo: Ecce, Agnus Dei, ecce, qui tollit peccata mundi! — Quarto commendat eum ab officii dignitate simul et maxima puritate, cum dicit Lucae septimo: Hic est enim, de quo scriptum esl: Ecce, mitto Angelunri meum ante faciem tuam. <t Angelus nomen est ofQcii » et munditiam signiflcat, quia mundos ministros Deus requirit; Psalmus "i Ambidans in via immaculala, hic mihi minislrabat. — Quinto commendat eum a zelotypa caritate, quam et in verbis et in factis ostendit; unde dicitur Matthaei undecimo: El si vultis recipere, loannes ipse est Elias; et de Elia dicitur Ecclesiastici quadragesimo octavo: Surrexit Elias propheta quasi ignis, et verbiun ipsius quasi facula ardebat. — Sexto commendat eum a cibi potusque sobrietate, quam, ut infra patebit, semper immutabiliter observabat; unde dicitur Malthaei undecimo: Venit loannes Baptista, non manducans neque bibens, et dicunt: Daemonium habet, non quia non
manducaret et biberet, sed quia adeo temperate hoc faceret, quasi non faceret. Sic igitur commendatur a Christo in speciali.
Sed quid de eo clamavit in generali? Ait enim Matthaei undeciino: Non surrexilinter nalos mitlieriim maior loanne Baplisla. Quid hoc maius, quid sublimius, quid de eo potuit dici amplius '! Excluditur tamen ab hac regula homo Christus, quia secundum legem illam communem de rauliere per viam concupiscentiae non est nalus. Per hoc eliam quod dicit: inter nalos, masculine et non feminine, Maler Dei excluditur, cui Sanctorum nullus, immo nec Angeloram est coniparandus. Mullo enim maius fuit, esse Malrem Dei, quam esse praeconem; nam regis mater regina est, sed praeco regis servus est. Ista breviter et valde succincte dixi, ul darem de eis legentibus - aliquam materiam praedicandi, ut per haec pauca se ad varia diffundant. Lata enim valde est materia et de nullo Sanclo tot habentur authentica teslimonia, quae nequeunt esse falsa.
IV. Quarto et ultimo nota, quod beatus loannes magnis fuit dotatus meritis et per consequens magnis et gloriosis praemiis; secundum enim quantitatem meritorum est quantitas praemiorum. Ergo sublimia sunt exhibita praeraia in caelo ei qui sublimia merita possidebat in mundo. Quamvis igitur eius altissiraa raerita plene non possimus exprimere lingua, brevitalis tamen causa eius merita ex quatuor possumus ostendere fuisse aUissima, scilicet primo ex parte ahundanlis gratiae, quam accepit; secundo, ex parte humilis conscientiae, per quam vilia de se sensit; tertio, ex parte asperae poenitentiae, quam semper portavit; quarto vero, ex parte zeli iustitiae, per quem mori non timuit.
Dico primo, quod beatus loannes magnorum fuisse meritorum ostenditur ex parte abundantissimae graliae, quam accepit. loannes enim, ut dixi, interpretatur in quo est gralia Dei; et ut daretur intelligi, quod eius gratia fuerit maxima, a tribus, Spirilu sancto dictante, plenus est appellatus, ut ex ore trium teslium tam veracium eius raeritum probaretur fuisse permaximum. Nam primus irapositor nominis, ut de Deo oraittara, fuit Angelus, qui Zachariae apparens, ait: Elisabeth, uxor tua, pariet tibi filium, et vocabis nomen eius loannem, Lucae primo; lege historiam. — Iterura, ut habetur ibidem, cura natus essel puer, venerunt circumcidere eum et vocabant eum nomine patris sui Zachariam. Quibus obvians raater eius, nesciens, quid dixisset Angelus, dixit ad illos: Nequaquam, sed vocabitur loannes. — Iterum, dum innuerent patri eius, quem vellet vocari eum, postulans pugillarem, scripsit.
1 Vers. H. dicens: loannes est nomen eius; et sequilur, quod mirati sunt unioersi. Unde mirati? Quia sic ab Angelo nuntiante, sic a matre concipiente, sic a patre generante puer concordiler est norainatus. Dum ergo toties asserunt, eum esse loannem, ostendunt, esse in eo plenitudinen) gratiae. — Sed nos hodie, fratres raei, in culpa concipiraur, in peccatis nascinmr, in peccatis nutriraur et in peccatis, ul saepius, raorimur. Unde possumus merito gemere, sicut Innocenlius dicit, eo quod sit nostra conceptio culpa; nativitas, poena; et vita, mori. Quotidie morimur, quotidie vitara fmimus, quotidie ad mortera vadimus nec ad punetum stare possumus. Unde ob lantas nostras miserias mos fuit olira in Thracia, ut in nativitatibus horainura flerent, eo quod ad poenas venirent, et in eorura morte gauderent, eo quod mundi raala effugerent. lia de se sensit. Si enim, iuxta sententiam Salvatoris, quae nientiri non potest, omnis, qui se humiliat, exallabitur; ergo qui se magis humiliat, raagis eura Deus exaltat, et qui se maxinie hurailiat, maxime exaltabitur. Sed beatus loannes surarae humilis fuit, viha maxiine de se sensit, vilia de se praedicavit, vilia de se quaerentibus semper respondit. Haec omnia probantur loannis prirao et tertio. Cum enim loannes tantus esset, quod crederetur a multis Messias, requisitus a sacerdotibus et levitis, se non esse Christum neque Eliam nec Prophetam, respondit, sed vocem se esse dixit, quasi diceret: quid in me erratis? Christus, Dei Verbura, manet in aeternura, sed vox mox deflcit, cum audilur. Et post multa, quae humililatem eius sonant, cum dicerent ei: Quid ergo baptizas, si tu non es Chrislus? dixit: Ego baptizo vos ia aqxia; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Ipse est, qui post me venlurus est, qui ante me faclus est, cuius ego non sum dignus, ut solvam eius corrigiam calceamenti. Et plura addit de sua hurailitate tertio eius circa fraera. Ergo quia sic in sumrao humilisfuit, sumrae exaltari proraeruit. — Sed quis hodie humilis cum loanne? Quis non superbus cura Herode? Quid hodie est mundus nisi superbia? Unde discordiae, imde guerrae, unde rixae, unde incendia, unde homicidia, unde furta, unde adulteria, unde omnia mendacia nisi ex superbia, quae divina parvipendil imperia, divina refugit praemia nec infernalia forraidat supplicia? Utinam attenderent miseri, quod eorum gloria est sicut palea igne succensa, quae, ad ictum oculi tota corabusta, nec etiam viles cineres derelinquit. Sunt enira sicut aqua defluens, quae prius dissolvilur, quam tangatur. Multura
54G erigilur et inflatur spuma maris, sed mox evanescit, modico vento tacta. Unde vobis, filii superbiae, tanta de vita (iducia? Nunquid non corpus humanum fi-agiiius est quam vitium, quia vitium solo concussu alterius corporis rumpitur, sed hominis corpus modis innumeris frangitur? Sed nunquid confidis in pecunia? Sed ubi mundi diviles, nbi principes, ubi reges, qui omnia possederunt? Sic et de potenlia, sic et de sapientia est penitus sentiendum. Ergo, fratres, non superbiamus cum diabolo, sed humiles simus cum Christo; non superbiamus cura Herode, sed simus humiles cum loanne.
Tertio oslenditur fuisse magnorum meritorum ex parte austerae. pocniteniiae, quam omni tempore porlavil. Fuit enim austera eius poenitenlia ex parle loci, ex parte veslimenti et ex parte cibi; in his enim tribus consislit austeritas poeniteiitiae. Nam infantulus intravit desertum, ubi est locus vilis, locus sterilis, locus inhabitabihs et nullis aptus solatiis, quia ibi nulla socielas nisi cum feris. — Item, eius vestimentum fuit vilissimum et asperrimum. — Item, cibus eius modicus et admirandus, et similiter potus; unde dicitur in Matthaei terlio: Ipse loannes erat in deserto el habebat vestimenlam de pUis camebrum et zonam pelliceam circa lumbos suos. Esca autem eius erat locuslae et mel silvestre; de potu eius dicitur Lucae septimo: Venit loannes Baptista, nuque manducans panem neque bibens vinum. Praedictum enim fuerat per Angelum Lucae primo: Vinum et siceram non bibet. — Sed quis hodie talem poenitentiam facit? Nos non in deserto, sed in amplis palatiis et lectis spatiosissimis poenitemus. Nostra poenitentia sunt delicatissima vestimenta, non duo paria, sed plurima; non locusta nec panis el aqua, sed fercnla varia el vina dulcia et diversa. Vere non vera, sed falsa est nostra poenitentia, iramo nec poenitentia est norainanda, ubi nulla sunt aspera, sed dnlcia universa. Si enim loannes, qui ex ulero erat sanctus, qui, ut dicitur, actualiter nunquam peccavit, tam asperam poenitentiam faciebat, quid peccatores irapii, peccatis omnibus
Chapter 13 of 22