De sancto Antonio

aromatibus m?/;TAae, per contritioneni; thuris, per devotionem; el universi pulveris pigmentarii, per virtutis collectionem. — De secundo figuratum est in libro Regum: Ascendit lonathas, manibus et pedibus reptans, et armiger eius post eum. Per lonalham accipe Christum manibus et pedibus crucifixum; eius armiger, Franciscus, qui eius arma, scilicet vulnerum sligmata, portavit. — De tertio figuratum B. est, ubi Dominus legitur dixisse Moysi: Ascende in montem islum et contemplare universam terram, quam daturus sum populo Israel. Mons est Christus, de quo in Daniele: Lapis abscissus de monte

Sermo I

Iste pauper clamavit, el Dominus exaudivit eum, Psalmus

Verbum istud scribitur in Psalmo et intelligi potest de quolibet viro perfecto et per quandam appropriationem potest convenire beato Antonio, qui pro paupertatis merito hodie exauditus fuit a Chrislo. CommeMdalur autem sanctus Antonius in verbis praemissis a tribus, scilicet a divinae legis implelione, a divini nominis invocatione et a divini muneris impetratione. In primo consistit perfectio vitae activae; in secundo, contemplatiuae; in lerlio, remuneratio utriusque. Implelio divinae legis notatur, cum dicitur: Iste pauper; summa enim evangelicae perfectionis consistit in excellentia paupertatis. Invocatio vero divini nominis notatur, cum dicitur: clamavit; nulli enira dubiura est, quin isle clamor suus duxerit eum ad fontem pietatis. Jmpetratio divini muneris notatur, cum subditur: et Dominus exaudivii eum, retribuendo ei scilicet desiderium suae voluntatis.

I. Quantum igitur ad primum dicilur: Islepausine manibus concidentium crevit et factus est mons magnus. — De quarto dicilur in Canticis: Ascendam in palmam et appreliendam fruclus eius. Palma est arbor, cuius truncus in inferiori parte strictus, in superiori amplus; quia Christus secundum huraanitatem fuit minulus paulo minus ab Angelis; secundura Divinitatem.ngelorum et omnium Creator et Dominus. — Fructus huius palmae in visione et fruitione consistit. Augustinus: « Visio est tota merces»; (oannes: Haec est vila aelerna, ut cognoscant te solum Deum verum et quem misisti lesum Christum. divinum consilium, quod est infallibile; secundura est divinura exemplum, quod est irreprehensibile; tertiura est divinum patrocinium, quod est insuperabile; quartum est divinum promissum, quod est inaestimabile. Per primura niovetur natura rationalis, cuius est assentire consiliis; per secundura, natura sensibilis, cuius est informari exemplis; per lerlium, natura irascibilis, cuius est uti patrociniis; per quartum, natura concupiscibilis, cuius est excitari promissis. bile; et ideo est ei assentiendura; de quo, Malthaei decirao nono: Si vis perfectus esse, vade, vende orania quae habes et da pauperibus, el veni, sequere me. Hoc consilium dedit Dominus adolescenti diviti, qui omnia raandata servaverat a iuventute sua. El hoc consilium sanum est, quia divitias habere etamare infructuosura est, secundum illud Ecclesiastae quinto: Qui amat divitias fructum non ca.piet ex eis. Amare vero et non habere est pericidosura, secundum quod dicitur primae ad Timotheum sexto: Qui volunt divites fieri incidunt in tentationem et in laqueum diaboli et desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim omnium maloruni est cupidilas. Habere vero et non amare est laboriosum, secundum illud Marci decimo: Quam difficile qui pecunias habent in regnuni Dei introibunt! Et ratio huius est, quia valde laboriosum est pecuniara habere et non amare; ergo nec habere divitias nec amare est utile, securum et deleclabile et actus virtutis

perfectae; et ideo consilium Domini de paupertate est sanura et infallibile. Quod attendens beatus Antonius, secundum Christi consilium in Ordine Minorum voluit mendicare et <t nihil sub caelo habere ».

Secundum motivum est divinum exemplum, quod est irreprehensiMle, et ideo dignum imitatione; se- Corinthios octavo 2: Scitis gratiam Domini nostri Iesu Christi, quoniam propter vos egenus fuclus est, cum esset dives, ut illius inopia vos diviles essetis. Ideo Dominus Lesus voluit esse pauper, cum dives posset esse, ut suo exemplo ceteros ad paupertatem invitaret, et una cum ipso per experientiam scirent, quam bonum est vivere in paupertate. Hanc autem paupertatem Christi fere omnes sitiebant et cognoscebant in Ecclesia primitiva, quoniam nullus aliquid sibi appropriabat, sed erant illis omnia communia; nunc autem erat paene oblivioni tradila in Ecclesia Dei, ut paene iam verificatum esset.illud Ecclesiastae nono: Civitas parva, et pauci in eaviri; venit contra eam. rex niagnus el vallavit eam exstruxitque munitiones per gyrum, et perfecla est obsidio; inventusque esl in ea vir pauper et sapiens et liberavit urbem per sapientiam suam, el nuUus deinceps recordalus est hominis illius pauperis; el ideo eam reducit ad memoriam, loquens ad animam christianam, Threnorum tertio: Recordare pauperlatis et transgressionis meae, absinthii et fellis. Cui respondet anima sancta: Memoria, inquit, memor ero, et labescet in me anima mea. — Sed quia ad hanc vocem obsurduerant hominum, ideo renovavit Dominus exemplum paupertatis per beatum Franciscum, dans illi suae passionis signaculum in teslimonium, ut illi ab omnibus crederetur. Ad cuius exeiuplum motus fuit beatus Antonius, ut in semita paupertatis esset non sokim Francisci, sed etiara Chrisli imitator egregius.

Tertiura motivura est divinum patrocinium, ttofZ cst insuperabile; de quo patrocinio manifeste habetur in Psalmo: Et factus est, inqwl, refugium pauperi; pauper autem a divitibus contemnitur; et ideo subditur: tibi derelictus est pauper, orphano tii eris adiutor. Magnum est ergo periculum offendere pauperera, qui talem habet protectorem; propter quod dicitur Proverbiorum decimo quarto: Qui calumnialur egentem exprobrat Faclori eius; honorat autem eum qui miseretur pauperis; Proverbiorum vigesimo secundo: Non facias violenliam pauperi, quia pauper est, quia iudicabit Dominus causam eius et configet eos qui confierunl anim.um eius. — Vere Dominus iudicabit causam pauperis, immo iudicium causae et sententiam pauperibus tribuit, secundum illud lob trigesimo sexto: Non salvat impios et iudicium pauperibus tribuit. Valde igitur tutum est habere Deum protectorem; et hoc solum, si nihil aliud esset, deberet oranes horaines ad paupertatem inducere, sicut beatura Antonium inclinavit. Considerabat enira, quod nihil poterat sibi accidere sub Dei protectione.

Quartum motivum esl divinura promissum, quod est inaestimabile; et ideo omnes debet altrahere; Matthaei quinto: Beati, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum; quod scilicet regnum est supremum, aeternum, opulentum et iucundum. Et hoc quidem debetur pauperibus, qui orane terrenura recusant. — Debetur, inquam, pauperibus regnura 5Mpra?JMm propter humilitatem; primi Regura secundo: Suscilat depulvere egenum et de stercore elevat pauperem, ut sedeat cum principibus et solium gloriae teneat. Aeternum, propter.... Opulenlum, propter indigentiam, secundum illud Psalrai: Edent pduperes et saturabunlur. Regnum vero aeternae iucundilatis debetur pauperibus propter anxietatera vitae praesentis, secundum illud Psalnii: Videait pauperes et laetentur. Quaerite Deum, et vivet anima veslra. Videant ergo pauperes ista quatuor raotiva etlaetentur; audiantvero divites et hurailientur in egeslale sna, quia diviles eguerunt et esurierunt; Lucae prirao: Esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes. — Haec igitur quatuor praedicta sunt sufQcientia ad movendum corda quantumlibet dura; quorum scilicet duo priraa, scilicet consilium et exemplura, respiciuntduplicera naturam apprehensivara, duo vero sequenlia, scilicet patrocinium et proraissum, respiciunt duplicem naturam affeclivam. Et ex iis quatuor efficitur paupertatis quadriga, per quara erigitur anima ad superna; cuius quadrigae Christus est auriga. Et ideo, visa paupertatis causa motiva, restat videnda forma perfectiva. ambulavit pauper isl.e, consurgit ex quadruplici conditione. Ad hoc enim, quod paupertas sit perfecta, necesse est, quod sit alta et profunda, lata et longa, ut sic possil homo comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit lalitu.do et longitudo et sublimitas et profundum. — Primo debet paupertas esse alta ex professionis eminentia; secundae ad Corinthios octavo: Altissima paupertas eorum abundavit in d.ivitias simplicitatis eorum. Alta quidem est paupertatis perfectio, in qua nihil possidetur in

speciali, sed omnia in communi; altior, in qua niliil in speciali, non tamen omnia, sed aliqua in communi; altissima vero, in qua nihil in speciali, nihil in communi. Hanc professi sunt Fratres Minores et beatus Antonius, in quorum Regula dicitur: « Fratres nihil sibi approprient, nec domum nec locum nec aliquam rem »; et ideo in eadem Regula dicit beatus Franciscus: <[ Haec est illa celsitudo altissimae paupertatis, quae vos, carissimos fratres meos, heredes et reges regni caelorum instituit, pauperes rebus fecil, virtutibus sublimavit ». Hanc paupertatem habuit Christus, secundum illud Matlhaei octavo: Vulpes foueas habent el volucres caeli nidos, Filius aulem hominis non habet, ubi caput suum reclinel. Hanc etiam habuerunt Apostoli, in quorum persona dicit Apostolus primae ad Timotheum sexto: Habentes alimenta et quibus tegamur, his contenti simus. Praeceperat enini eis Dominus, ut nullam haberent sollicitudinem; Matthaei sexto: Nolile solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus aut quid bibemus aut quo operiemur? Qui pacit aves et vestit lilia, vos vestiet et pascet sine sollicitudine, secundum quod dicitur Lucae vigesimo secundo: Quando misi vos sine saeculo et pera, nunquid aliquid defuit vobis? At illi dixerunt: Nihil. Si ergo Dominus inter ludaeos duros et incredulos discipulos suos pascebatsine sollicitudine, quid mirum, si rmnc pascat Fratres Minores, eiusdem perfectionis professores, inter populos iam Qdelss? — Profunda ex subiectionis secundum illud Isaiae sexagesimo sexto: Ad quem autem respiciam nisi ad pauperculum et contritum spiritu el trementem sermones meos? In quo ostendit Dominus, quod nullam diligit paupertatem, nisi habeat coniunctam humililatem; paupertas enim superba et Deo et hominibus estodiosa; Ecclesiastici vigesimo quinto: Ti-es species odivit anima mea, el aggravor valde animae illorum: Pauperem superbum, divilem mendacetn, senem faluum et insensatum. Pauper enim superbus est hypocrita; est etiam apostata, immo, ut ita dicam, est quasi quaedam pestilentia; Proverbiorum vigesimo octavo: Vir pauper, calumnians pauperes, similis est imbri vehementi, in quo paratur fames. Non talem paupertatem amat Dominus, sed paupertatem humilem, de qua Proverbiorum decimo octavo: Cum obsecrationibus loquelur pauper, et dives effabilur rigidc. — Talis pauper fuit beatus Antonius, qni in omni genere vilitatis et humilitatis diligentissime fuit exercitatus, secundum quod de eo legitur: « Magis se exercitavit in principio suae conversionis in scutellis lavandis quam in Scripturis perscrutandis ».

Tertio debet esse lata ex tribulationis abundantia; Apocalypsis secundo: Scio tribulationem tuam et pauperlalem tuam; sed dives es et blasphemaris ab his qui se dicunl ludaeos esse, el non sunt, sed sunt synagoga salanae. Paupertas enim, ubi est abundantia tribulationum, in bona anima parit abundanliam consolationum, secundum quod dicitur secundae ad Corinthios primo: Sicut abundanl passiones Christi in nobis, ila el per Christum abundat consolatio nostra. Talis anima est dives, quia qui gloriantur in paupertate multo magis in abundantia sunt; et propter hoc Apostolus dicit secundae ad Corinthios sexto: Sicut egenles, multos autem locupletantes, tanquam nihil habentes el omnia possidenles. — Talis fuit beatus Antonius, de quo recte polest intelligi illud Ecclesiastici undecimo: E.st homo marcidus, egens recuperaiione, plus deficiens virtute et abundans paupertate; et oculus Dei respexit illum in bono et erexit eum ab humilitate ipsius et exaltavit caput eius, et mirati sunt in illo multi ei honoraverunt Deum. — Quarto debet esse longa ex supportationis perseverantia; Psalmus: Pauper sum ego et in laboribus a iuventute mea. Sum, dicit, et non fui, quia paupertas semper erat ei praesens et continua ad modum cuiusdam aeternitatis et in praeteritum non transibat. Sciebat enim, scriptum esse: Quoniam non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem; propterea Apostolus ad Hebraeos decimo: Rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, cognoscentes, vos habere meliorem et maneniem substantiam. Nolile itaque amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remuneralionem. Patientia enim vobis necessaria esi. — Talem paupertatem habuit beatus Antonius, quoniam ab infantia sua usque in finem non destitit esse pauper. Et ideo, quia usque in f.nem perseveravit, remunerationem obtinuit, secundum qund de eo cantatur: « Ecce, vides coronatum quem vidisti minoratum saccoque tectum veteri ». — Haec est igit.nr paupertas perfecta et excellens, quae habet quadruplicem conditionem praedictam, quae concludit in se totius evangelicae perfectionis summam; et quoniam haec fuit in beato Antonio, ideo recte potest dici de ipso: Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum, ubi commendatur a divinae legis impletione.

II. Sed ut laudi eius perfectae nihil omnino desit, comraendatur etiam a divini nominis invocaiione per hoc quod subditur: clamavit. Divinum enim nomen invocavit clamore praedicationis, confessionis, orationis et ex.sultationis. Primus clamor procedere Guardianum dicunt, supplex rogarat, ut magni beneficii loco

debet ex zelo discrelo; secundus, ex iudicio districto; tertius, ex desiderio devoto; quartus, ex gaudio divino.

Clamavit igitur beatus Anlonius in pmedkatione e.x zelo discreto; ad quod hortatur Dorainus Isaiae quinquagesimo octavo - Clama, inquit, ne cesses, qiuui tuba exalta vocem liiam. Hic autem clamor, qui erat ex zelo discreto, non semper erat increpatorius, sed etiam allicitivus; loannis septimo: Stabat Lesus et clamabal, dicmis: Si quis sitit, veniat et bibat. — Clamavit etiam in confessione ex iudicio districlo; cJamavit, inquam, peccata sua arguendo, et hoc secnntiuni totum, non secundum partem, sicut ille, de quo dicitur in Psalmo: Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea, dum clamarem tota die. Debet quoque esse hic clamor ex iudicio districto, ut habeat coniunctam conlritionem et satisfactionem, secundum iUud lonae tertio: Homims ct iumenta el boves cl pecora non gustent quidquam nec pascantur et aquani non bibanl; et operiantur saccis homines et iumenta et clament ad Dominum in fortitudine. — Claraavit tertio in oratione, secundum quod dicitur de Samuele primi Regum decimo quinto: Contristatus est Samuelet clamavit ad Dominum tola nocte; clamavit, inquam, in oratione. Hic autem clamor debet esse ex de-nderio devoto; Psalmus: Quoniam in me speravit, liberabo eum, protegam eum, quoniam cognovit nomen meum. Clamabil ad me, el ego exaudiam eum.