De sanctis Apostolis Petro et Paulo

Isti sunt duo filii olei, qui assistunt Dominalori universae lerrae, Zachariae quarto.

ie levi posses maciilart vilam

Crimine linguae. pleni? Ipse enim loannes praedicaverat: Facile fructus dignos poenitentiae, Lucae terlio, ubi dicit Gregorius, « quod non debet esse par poenilentia eius qui parum, et eius qui multuni pecccavit »; ergo secundura raensurain culpae debet esse mensura poenitenliae. Si loannes et Elias et omnes sancli Patres in desertis Aegypti tantis se vigiliis et ieiuniis astrinxerunt, tam aspera et inculta veslimenta portaverunt; quid nos pleni peccalis omnibus facere deberemus? Exempla accipe in Paulo, in Antonio, in Macario et in Hilarione, fiimosissimo monacho, et eorum vitas perlege in Legendis. suam posuit; nam quia Herodem de uxore arguit, Herodes ipsuni occidit. Non est enim mortuus pro aliquo malo, quod fecerit, sed solum, quia regem arguit; unde dicitur Marci sexto: Ilerodcs metuebat loannem, sciens eum virum iustwn et sanctum, et cuslodiebat euvi ei audito eo, multa faciebat et Ubenier eum audiebai. Dicitur tameii ibi, quod propter Herodiadem, de qua argnebat eum, eum vinculavit et tandem, opportnnilate accepta, occidit. Lege Evangelium et narra liistoriain.

0 quot hodie sunt Herodes, qni pauperes premunt, angarias eis imponunt et quandoque occidnnt; nec possunt argui sine darano rei et sine periculo corporis proprii. Nam et pessimus Nero, nulla habila iusta causa, omnes parentes suos occidit, Senecam, raagistrum suum, eligere mortera coegit, matreni per ventrem scindi praecepit et ultinio Apostolos eum arguentes, crudeliter prius anhclos catenis occidi praecepit. Certe mulli sunt hodie Chrisliani et maxime praedones, qui, si aliquos capiant, talibus et tam crudelibus poenis macerant, ul pecuniara ab eis exlorqueant, ut talia nunquam fecerint nec Saraceni. Sed vemat dies illa, qmwAo mitientur in caminum ignis, ubi in perpetuum sine misericordia lorquebuntur, et ascendet fumus tormentorum eorum in saecula saeculorum, sicut dicitur Apocalypsis decimo quarto.

In his verbis comniendantur Apostoli quoad duo, scilicet quoad meritum perfectae virtutis: Isli sunt duo etc.; et quoad ofpcium eximiae dignitatis: qui as-nstuni Dominatori universae lerrae.

° Quae sequuntiir habentur in Supplemento Bonelli, cod.

I. Ratio primi est, quia oko ulimur ad tria, scilicet ad medicamenlum vulneris, nulrimentum luminis, condimentum sive delectamentum refectionis. i Unde per oleum bene figuratur gralia sanans, sapientia illustrans, spiritualis laetitia reficiens et delectans. Sed quaerit aliquis: quare hoc non est scriptum: Isti sunt duo filii gratiae sananlis, sapientiae illustrantis et laetitiae spiritualis, cum scriptum sit: Jsti sunt duo filii oki? Respondeo: mos est sacrae Scripturae, et maxime veteris Testamenti, per figuras et metaphoras loqui; quia sub una metaphora saepe concluditur quod multis dictionibus non exprimeretur.

Notandum ergo, quod per okum gratia designatur, quae a peccati vulnere sanat, a sorde nnmdal, Aseruilute liberat. Haec enim tria peccatura inducit: t;wfaiM per offensam, sordes per maculam, servitutem per sequelam. Oleum gratiae sanat vulnus per contritionem, mundat sordes maculae per confessionem, tollit et relaxat servitutem sequelae per satisfactionem. — De primo, in parabola Samaritani, qui vulneribus semivim infundit oleum et vinum, et sic eum curavit a vulnere. Haec enim in contritione debent concurrere: okum, id est spes de venia; vinum, id est compunctio de culpa. Et hoc modo uterque Apostolorum est curatus; quia uterque eorum, descendens de lerusakm in lericho, in latrones incidens. Fuerat vulneratus Petrus quidem, dum Christum negavit; Paulus, dum Christi Ecclesiam irapugnavit. — De secundo, Ezechiel: Lavi te aqua, ab originali peccato, et emundavi sanguinem tuum ex te, ab actuali peccato, et unxi te oko, gratia Spiritus saiKiti. Daniel: Alferte mi/ii okum et smigmata, ut kwer; smigma, circmnstantiae peccati. Oportet enim, ut Susanna, confitens, cum oko gratiae mundantis smigmata peccatorum, scilicel circurastantias, conficiat, illas in confessione explicando. — De tertio, Isaias: Auferetvr onus eius de humero tuo et iugum eius de collo tuo, et computrescet iugum a facie oki. Onus et iugum, difScultas ad bonura et pronitas ad malum; haec enim sunt in sequela peccati; et computresce.t a facie oki, scilicet gratiae liberantis ab huiusmodi servitute per satisfactionem, et maxirae per mjsericordiae opera. — Isti ergo sunt filii oki huius triplicis gratiae: per contritionem sanantis. Pelrus quippe, exiens, flevit amare; et Paulus: Doniine, inquit, quid me iubes facere; ecce, figura contritionis; per confessionem Petrusper Evangelistas oranes clamat suum reatura; Paulus in multis suarum Epistolarnm locis suum confitetur peccatum; non sumi, inquit, dignus vocari Apostolus, quoniam persecutus smn Eccksiam Dei; per satisfactionem; utriusque enim vita iugis fuit poenitentia.

Est etiam nutrimentum luminis, quod habel tres proprietates; quia scilicet illustrat, impinguat, supernatat, el propterea per oleum commune designatur sapienlia illustrans, impinguans, ekvans; ad quam triplici via pervenitur: per sacrae Scripturae raeditationem, per devotam orationem, per supernorum contemplationem. Et his tribus tres tlieologicae virtutes respondent; nam sapientia illustrat per fidem in Scripturis meditantem; impinguat per spem devote orantem; elevat per caritatem superna conteraplantem. — De primo, Exodi vigesimo septimo»: Praecipe plus israel,ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum piloque contusum, ut ai-deat lucerna in templo raeo semper. De arboribus olivarum, id est divinarum Scripturarum; et hoc est purum in legalibus; purius, in propheticis; purissimum, in evangelicis, quia pilo crucis Christi contusum, in quo involuta et mystica legalia et prophetica legalia reserantur. — De secundo, lob: Butyro lavabam pedes meos; id est devotione affectiones meas; et petra fundebat mihi rivos olei, id est Christus gratiam sapientiae irapinguantis. — De tertio, Cantica: Okum effusum nomentuum. Oleum effusum supernalat; et sequitur: Trahe me, post le curremus etc. — Erant igitur isti duo filii oki huius, scihcet triplicis sapientiae: per fidem illustrantis in sancta raeditatione; per spem irapinguantis in devota oratione; per caritatem elevantis in superna contemplatione; quae omnia palam patent in ipsis. Et si nos in his sequeremur eos, hanc sapientiam posseraus adipisci, et fieret quod loannes dicit: Non enim necesse habetis, ut aliquis doceat vos; ipsa eniin unclio docet vos de omnibus.

£st etiam oleum delectaraentum sive condimentum refectionis; per quod spiritualis laetitia designatur; Psalmus: Ut exhilaret faciem in oko etc.; et hoc (est) fulciraentum et coraplementura aliarum virtutum. Nullum opus sine aliquo gaudio vel delectameiiito fieri din potest; Apostolus: Regnum. Dei est iustitia el pax et gaudium in Spiritu sanclo. Post iustitiae exercitium sequitur paa: mentis et Spiritus sancti gaudium. Hoc autem oleum spiritualis laetitiae triplicem habet effectum: quia scilicet reddit homines fortes et robnstos ad expugnandum tentationes, fertiks et vigorosos ad multiplicandum bonas operationes, aiacres et promptos,ad sustinendum itriMlationes. — De prirao, Deuteronomii trigesimo

terlio: Benedictus in filiis Aser, sil plaeens fratribus suis, el tingat in oleo pedem suum, aes el ferrum calceamentum eius. Per aes et ferrum fortitudo intelligitur, qua pedes, id esl affeclus, iniliuintur, si primum oleo laetitiae intinganlur; Mras: Gavdiuni Domini esl fortitudo noslra. Diabolus mirabiliter perlerretur, dum Cliristi athletam iucnndum intuetur, et fugit et non audet eum tentalionibus invadere. Quod figuratum est in libro Regum, ubi legitur, quod David psallenle et ludente in cithara, refocillabalur spiritus Saul, et daemon cessavit ab infestalione eius; Apostolus: Gaudele in Domino semper elc. — De secundo, exemplum de parabola virginum in ilatthaeo -, nbi.ugustinus dicit, quod lampades opera sunt olei spiritualis laetitiae; fai.uae, acceptis lumpadibus, non sum.ierunl oleum secum. Et sequitur: Dale nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstingunntur; Augustinus: « Quorum facta aliena laude fulcinntur, eadem subtracta, deficiunt. Olniui ergo spiritualis laetitiae facit lampadem boni o[ieris anlenlem perseverare. Unde hortatur Dominus: Cuni ieiunas, unge caput tuum oleo; Salomon: Omni tempore sint vesl.imenta tua candida, et olouni de capite tuo non deficial. — De tertio, Psalmus: Impinguasti in oleo caput meum. Hoc oleum habebant Apostoli, de quibus dicitur in Aclibus: Ibant Aposloli gaudenles a conspectu concilii, quoniani digni hahili w.nl pro nomine fe.iu conlumeliam pali; Petrus: Comnmnicuntes Christi passionibus, gaudete. Sic ergo erant filii olivae isti duo.

Sed possunins specialiter et inagis appropriate dicere, quod Petrus fuit filius olivae sanctitatis, ut summus sacerdos ad consecrandum Ecclesiam; Exodi vigesimo nono dictum est Moysi: Fund.es okum super caput Aaron, atque hoc ritu consecrabitur. Moyses, Christus, fudit oleum super caput Aaron, id est montani, scilicet Petri, qui in monte vidit gloriam Filii hominis; fudil, inquam, okum super capul eius, cura ei claves commisit. Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, el portae infert non praevalebunt adversus eam, et libi dabo claves regni caelorum. In fide etenim Chrisli Petrus Ecclesia solidata, etsi periclitetur, non tamen submergetur; unde in Evangelio: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua. In huius enim figuram dixit Elias mulieri, id est Christus Ecclesiae: Hydria furinae non deficiet, id est Sacramentum eucharistiae; nec lecythus olei minuelur, id est gratia sancti Spiritus, per quam fit in Ecclesia remissio peccati. Hoc oleum graliae sanctificantis sacerdotali auctoritale fusum est in Petrum et in Apostolos et per eos in rcliquos sacerdotes; Psalmus: Sicut unguentum in capile, id est gratia in Christo, quod descendit in barbam, barbam A aron, in Apostolos, quod descendit in oram veslimenli, id est in minores Ecclesiae praelatos.

Paulus vero fuit filius olei, id est sapientiae iiluslrantis, ut esset doctor eximius ad Ecclesiam. In huius rei figuram Elias, Christus, iustitiae, unxit Eliseum, filium Saplial, in tam. Per Eliseum calvum et magnum zelum habentem intellige Paulum. Eliseus maledixit pueris ludaeorum, el duo wsi venerunt et devoraverunt eos. Paulus niagno zelo Dei observantias legales reprobavit; et duo ursi, id est Ritus et Vespasianus, venerunt et devastaverunt ludaeos. — Item, ad iussum Elisei mulier vasa vacua et non puuca oleo implevit; et Ecclesia ad doctrinam Pauli corda genlilium a divina cognitione vacua gratia Spiritus sancti replevit. Ulerque vero fuit filius olei, id est laetitiae spiritualis, ut esset pastor fidelissimus ad gubernandam Ecclesiam; Psalmus: Dilexisti iustitiam et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus luus, oleo laeliliae prae consorlibus tuis. — Item: Inveni Duvid, servum meuni, oleo sancto meo unxi eum. Suslulit eum de gregibus ovium, de post foetuntes accepit eum, pascere lacob, servum suum, et Israel, heredilutem suam. Sic igitur isti sunt duo filii olei, per quod designalur meritum perfectae virtutis.

II. Sequilur: qui assistunt etc, ubi describitur officium dignilalis. Et notandum, quod isti Domino tribus modis astiterunt, quibus omnes praeies, pontifici. Consulere enim debent praelati in mansuetudine; iudicare, in veritate; pro populo orare, in devotione. — De primo, in libro Regum ">, ubi legitur: Dum iniret rex Rohoam consilium cum scnioribus,qui servierunt patri eius, dabant consilium mansuetudinis, ut videlicel levaret iugum populi et preces eius audiret; sed, dum cum minoribus deliberaret, dixerunt: Sic loqueris populo huic: Minimus digitus meus gros.iior est dorso patris mei. Ille vos cecidit flugellis; ego autem caedam vos scorpionibus. Per Roboum intellige praelatos Ecclesiae. Isti, si quaerunt coosilium a senioribus, qui servierunt patri suo, id est ab Apostolis, datur eis consilium mansuetudinis et humilitatis; Petrus: Neque ut dominanies in cleris,.sed forma facli gregis ex unimo. Si vero quaerunt consilium a minoribus, id est modernis consiliariis, respondent, tempora mutata esse, non posse

ApostoloruQi consilia niodo sequi; oportere magis cum violentia et rigore quam cuni patientia et humilitate Ecclesiam regere. Unde sicut (sub) Roboam accidit schisma, sic et nunc in Ecclesia fiunt seditiones et beha.

De secundo, in Esdra: Stent et assistant senes et puberi, donsc cesset ira Domini. Debent enim praelati zelum iustitiae et veritatis in iudiciis exercere, ut sic offensara Dei vindicent, qui peccatis hominum irascitur, exemplo Phinees, de quo in Psalmo dicitur: Stetit Phinees et placavit, el cessavit quassatio; et exemplo Moysi, qui iram Dei vindicavit in idololatris. Sic et Petrus, licet esset mansuetissimus, Saphiram et eius maritum Spiritui sancto mentientes verbo suae sententiae prostravit; et Paulus Cbrinthium fornicatorem in interitum carnis salanac tradidit. — De tertio, primi Paralipomenon vigesimo octavo: Ecce, inquit David ad Salomonem, divisiones sacerdotum ct levitarum in omne ministerium domus Domini assistunt tibi et parati sunl. Ad hoc enim praecipue ordinantuf praelati, ut sint in rainisterio divina ofQcia pro populo exsequentes. Aposlohis: Omnis pontifex ex hominibus assumtus pro hominibus constituilur in iis quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia. Debet enim praelatus esse mediator inter Deum et populum exemplo Moysi et Aaron, qui, sumtis thuribulis, sleterunt inter vivos et mortuos, donec cessavit plaga populi. Et beatus Gregorius in libro Dialogorum scribit de quodam bono sacerdote, qui, cum ignis incendiura civitatera suam devaslaret, se ipsura, licel in grabato, poni fecit contra saevitiam flararaarum, et statim ignis retrocessit; sic ipse populum liberavit. Unde sunimopere expediret Ecclesiae bonos praelatos habere. Hierarcha enira habet magnam in subditos influentiam: raalus in corrumpendo; Gregorius: « Praelati tot raortibus digni sunt, quot perditionis exempla ad subditos transraittunl »; bonus in eraendando; Apostolus: Qui bene praesunt presbyleri duplici honore digni habeantur.

Sermo II «.

Ecce, nos reliquimus omnia el secuti sumus te, Matthaei decirao nono.

Quamvis hoc verbura Apostolorum oranium esse possit, principaliter tamen beatissimorum Apostolorum Pelri et Pauli existit, eo quod beatus Petrus hoc dixit, et in soleranitatibus Apostoli Pauli saocta Ecclesia illud legit. Sed non desunt qui nobis obiiciunt: quid sancli Apostoli reliquerunt, qui paene nihil habuerunt? «Tales, ut Gregorius dicit, non attendunt, quod Deus in omnibus raagis ponderat affectum quam censum ». Nam quidam sunt pauperes voluntale siraul et opere, et tales sunt veri pauperes; unde Bernardus dicit: « Paupertas non est virtus, sed amor paupertatis ». Quidam sunt pauperes opere, sed non voluntate, quia nihil habent, sed habere vellent, et tales non sunt veri pauperes, sed potius dicendi sunt divites. Unde dicit philosophus, quod non omnis homo, qui non habet, dicendus est pauper, sed ille potius, qui non habet el hoc ipso gaudet. Quidam sunt pauperes voluntate, sed non opere, sicut illi qui habent divitias, sed eas non amant, sed ex eis largas faciunt eleemosynas. Quidam sunt, qui nec voluntate nec opere sunt pauperes, et tales vere sunt divites, eo quod divitias Iiabeant et eas toto affectu diligant. Sancti ergo Apostoli vere pauperes fuerunt, quia et voluntate et opere omnia reliquerunt, non solum quae habuerunt, sed et omnia, quae habere et concupiscere potuerunt. Unde Gregorius, loquens de Petro, dicit: «Multum reliquit qui sibi nihil retinuit; multum rehquit qui, quantumlibet parum, quod habuit, totuni deseruit. Multura etiam reliquit qui etiam desiderium habendi dimisit». Et concludit, « quod a sanctis Apostolis tot dimissa sunt, quot. a non sequentibus concupisci potuerunt. Nos autem, ut ipse dicit, et habita diligimus et non habita sollicite quaerimus », et ideo pauperes esse non possumus. Dicant ergo sancti Apostoli, dicant et verum dicunt: Ecce, nos reliquimus omnia. In quo verbo rerum temporalium derelictio primo ostenditur ut admirabilis, eo quod modo insolito omnia reliquerunt; secundo ef ostenditur ut universalis, eo quod nihil penitus sibi servaverunt. Nam primo ostenditur fuisse admirabilis ex modo insolito relinquendi, cura dicitur: Ecce, nos reliquimus omnia. Ecce enim nota est admirationis ex vi demonstrationis, quam ostendit; illa enim maxime deraonstramus, quae in admiratione habemus. Secundo ostenditur fuisse universalis ex modo non aliquid reservandi, cum additur: reliquimus omnia. Nam Ananias cum uxore sua Saphira, quia de pretio agri, quem vendiderant, fraudaverunt, subita morte exstincli sunt; lege historiam Actuum quinto.

Dicant ergo Apostoli: Ecce, nos reliquimus omnia. Sed quae fuerunt haec omnia, quae ab eis sunt derelicta? Ad hoc nota, quod tria sunt nobis cum Apostolis relinquenda. Nam debet honio relinquere primo peccatum, quo intus anima macuiatur; secuhdo debet relinquere mundum, quo foris ad vana pertrahitur; tertio debet relinquere semetipsum, ne in superbiam elevetur.

I. Dico, quod cum sanctis Apostolis primo peccatum est relinqueodum, quo homo intus inficilur; nihil enim inficit cor humanum nisi peccatum; unde et dicebat Dominus Matthaei decimo quinto: iVon quod inlrat in os coinquinat hominem, sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Quae autem procedunt de ore de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria etc. Ergo ante omnia relinquenda sunt peccata, ut munda ante re- omnia sint corda. Sunt autem relinquenda peccata per coniis contritionem, per 0)-is confessionem et operis satisfactionem. Nam quando sagitta quis est vulneratus, mox ante omnia dolet vulneris; postea medicum advenire facit et illi vulnus detegit; ultimo dictam, quam ei imponit, assurait. Et sic per omnia est in vulnere spirituali faciendum, ut primo homo de vuinere doleat et lacrymas amaras effundat; secundo, ut, maiiciim animae advocans, vulnus illi confitendo aperiat; tertio vero, ut poenitentiam, quam imponit, assumat. Nullum enim est tam enorme delictum, quod poenitentia non purgetur et tribus eius iam dictis partibus non mundetur. Nam conlrilio est sicut medicina digestiva, raaturativa et divisiva; confessio, sicut medicina expulsiva; sed satisfactio, sicut medicina reparativa et ad statum pristinum reduciiva. Unde Augustinus dicit: Quaecumque neces- SitaS peccatorem ad poenitentiam cogat, neque criminis quantitas neque temporis brevitas nec vitae enormitas neque ultiraae horae extremitas excludit a venia, si perfecta eius fuerit mutatio voluntalis; sed in ampiissiraos sinus raater caritas filios prodigos SHScipit revertentes. Ergo, fratres, exemplo sanctorum Apostolorum, qui prirao dimiserunt vitia omnia tam spiritualia quam carnalia, dimittamus et uos vana omnia, omnia aniraae inimica, omnia nos a Deo separantia, vera vita. Nam de hac peccatorum dereliclione Prover-biorum vigesimo octavo dicitur: Qui abscondit scelera sua non dirigelur; qui autem confessus fuerit et reliquerit ea misericordiam consequetur. « Sicut enim impossibiJe est, vulnus curari vel sanari posse, si teneatur absconditum; sic peccatum, si non sacerdoli fueril confessum »;

" Crr. Libr. de vm «t felsa fwenitentta (inter opera Aa- Bernardus. Confitere peccatum tuum, ne das; quia « si operam medicanlis exspectas, est, ut vulnus detegas tuum». Exemplum Petri, qui post negationem poenituit et amarissime flevit. Itera, Pauli, qui post multa mala, quae Christianis intuht, valde multa tormenta portavit. Impossibile esl enim homini post peccatum posse caeleste suscipere regnum, nisi poeniteat post deliclum. Sed obstinatus trahendus esl ad infernum, ubi erit flelus et stridor dentium., non per annum vel per railiia annorum, sed per infinita saecula saeculorum.

II. Secundo cnrn sanctis Apostolis debemus relinquere mundum, quo ad vana perlrahimur, immo mundus cum omnibus, quae sunt in eo, est relinquendus, non solum exteriori facie, sed potius toto corde. Nolite, inquit loannes in prima Canonica sua, diligere mundum neque ea quae in mundo sunt. Omne enim, inquit, quod est in irnmrfo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vilae. Et mundus, inquit, transit et concupiscentia eius. Ergo sunt relinqiienda omnia, non tanlum opere, sed corde, ut non solum teraporalia non quaeramus, sed nec ea corde araemus. Sic enim hi sancti Apostoli omnia reliquerunt. Sciebant enim, quod Christum pauperem sequi non poterant onerati. Non enim aequali passu currit camelus oneratus et vacuus. Simia, filiorum pondere pressa, a venatoribus capitur, quae sine filiis minime teneretur. Dum enim venalorem sentit, filios, quos miro amore diligit, unura sibi in brachiis, alterum super se ponit; quare ex magnitudine ponderis venatorum canes non effngit. Ob lianc causam cervus, cura pinguedine nimia gravatuin se sentit, ita ut canes bene effugere non possit, de die ad pabula non procedit, sed latebras quaerit. — Haec atlendentes sancti Apostoli, ut possent perfecte Dominum pauperem sequi, omniuni porahum onera abiecerunt, et ideo quasi cursim ad summum caelorura leviter transvolarunt. Unde Bernardus, loquens de Petro, ait: «Bene, Petre, et non ad insipientiara tibi, omnia reliquisti; sciebas enira, quod oneratus sequi non poteras ». Oneratns vix per terrara vadit; quoraodo in caelura ascendere poterit? De hac igitur derelictione dicebat Dorainus Apostolis Marci decimo: Amen, inquit, dico vobis, nemo est, qui reliqueril domum, aut fratres, aul sorores, aut patrem, aut matrem, aut filios, aut agros propter me et propter Evangelium, qui non accipiat centies tantum nunc in tempore hoc: et fratres et sorores et matres et filios et agros cuni persecutionibus et in saeculo fuluro vilam aeternam. Optima mercatio! dare unum et accipere ter opera Bernard.) n. 4. — Sequuntur los. 7, 19. et Boelh.,

centum; dare bonum lerrenum et accipere caelum; dare bonum infimum et accipere summum; dare bonum necessario quandoque perdendum el accipere bonum paciQcum, bonum securum omnique tempore possidendum. — Ubique sunt mercatores, qui pro modico lucro eisque incerto transeunt montes, transvolant alpes, vadunt ad Britones, currunt in Franciam, transeunt maria, vadunt in Indiam. Quare ad Salvatorem non veniunt? Quare ei ad usuras non tribuunt, quare ab eo regnum caeleste non emunt? « Regnuni caelorum tantum valet, quantum habes »; immo, ut Augustinus dicit, « emitur paupertate ». Unde dicit Dominus per Isaiam: Omnes silimles, veniie ad aquas, et qui non habetis argentum, properule, emile et comedite etc. Sed quomodo ememus, si pecuniani non habemus? Certe sola bona voluntate. Venite, inquil, emile absque ulla commutatione vinum et lac. In exemplum igitur nostrum dicebat Dominus loannis decimo sexto: Relinquo mundum el vado ad Palrem.

III. Tertio debet homo Apostolorum exemplo relinquere semetipsum et tradere Christo se totum. Quid est enim se relinquere nisi voluntatem propriam abjggj,g gj g divinae voluntati committere "? Ille vere se abnegat, qui de se nihil curat, sed ad moriendum pro Christo se parat. Et quis ita hoc fecit ut hi sancti Apostoh, qui sic fuerunt pro Christo ad mortem parati? Nam et Petrus dicebat Christo: Tecum paratus sum et in carcerem et in mortem ire; et Paulus dicebat Actuum vigesimo priino: Ego non solim alligari, sed et mori in lerusalem paratus sum propler nomen Domini Iesu. Quilibet ergo eorum poterat dicere illud leremiae duodecimo: Reliqui domum meam, dimisi hereditatem meam, dedi dileetam animam meam in manu immicorum eius. — Domus liominis conscientia est, quam Apostoli reliquerunt, quaiido saecularem vitam in aposloiicam mutarunt. Unde domum relinquere spectat ad primum huius sermonis membrum; hereditatem dimil- _ pgriinet ad secundura; sed vitam pro Chrislo tradere, quia hoc est animam dare, spectat ad hoc tertium. — Sed quis est hodie, qui del Christo vere propriam voluntatem? Quis ex lanta multitudine est, qui vitae veteri perfecte renuntiet et volunlatem in melius mutet? Mirabile, immo quasi monstrum est, quia ordine quasi naturae inverso mutantur naturalia, et non mulantur rationalia, quae sunt arbitrio libera. Docet Augustinus, quod scribat Varro, vir sapientissimus, et ut dicit, absque ulla dubitatione doctissimus, quod tempus fuit, quando nobihssima stella mi Veneris et motum et colorem mutavit. Item, losue decimo: Sol in medio caeli stetit, et luna immobilis permansit, neque uterque ad occasum declinavit spatio unius diei. Item, Isaiae Irigesimo octavo, tempore Ezechiae regis sol retro rediit decem lineis. In Vitis etiam sanctorum Palrum « legitur, quod quidam sanctus pater, nomine Mucius, dum Dominum oraret, solem iam ad occasum declinantem diutius immobilem stare fecit, quousque ad locum, quo properabat, advenit. Ergo si sic rautantur res naturahter incedentes et nunquara nisi ad unam partem oppositorum se habentes; quid monstri est, ut non mutentur hominura voluntates, quae sunt de sui natura mutabiles et ad utrumque oppositorum se habentes? « Solae eniin rationales poteslates sunt ad opposita», ut Philosophus docet.

Sed forte dices: ista mirabilia non fuerunt turaliler facta. — Sed dic mihi, rogo: quid est, quod nulla Sanctorum rogaraina, nulla miracula, quae fiunt quotidie in Ecclesia, immo in omni creatura, si quis ea diligenter vellet advertere, nostras mutare nequeunt voluntates? Audi Gregorium de Apostolis loquentem et super hoc conquerentera: « Audislis, inquit, fratres carissimi, quia ad unius iussionis vocem Petrus et Andreas, relictis omnibus, secuti sunt Dominum Redemptorem. Nulla vero hunc adhuc mirabilia facere viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant, et tamen ad unum Domini verbum hoc quod possidere videbantur, obliti sunt ». Et addidit illud quod maxime ad propositum facit: « Quanta nos, inquit, eius miracula videraus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus nec ad eum converti volumus, nec superba mens nostra vult hoc sponte deserere, quod quotidie perdit invite. Quid igilur causae, fratres, est, quod ab amore saeculi perituri nec praeceptis flectimur nec miraculis movemur nec poenis avertimur »? Certe causa est prava consuetudo, quam ab infantia coepimus, quam in naturam convertimus, et ideo eam mutare non possumus. Est enim « consuetudo altera natura», et naturale illud quodam modo fit, ad quod homo diulius assuescil. « Non facile eraditur, ut dicit Hieronymus '*>, quod rudes animi praebiberunt ». Poeta:

« Quod nova testo capit invelerala sapit». Manus viridibus nucibus semel tinctae multis lotionibus non mundantur. Inveteratum in c«rpore vulnus non levi medicina curatur. Virga diu in torsione

detenta ad rectitudinem pristinam non nisi forti ignis excoelione reducitur. Bernardus: « Vuineri velusto et neglecto callus obducitur, et eo insanabile, quo insensibile fit ». Equi etiam vitium, quod iuvenes capiunt, nec in senectute dimittunt. Dicunt physici, quod camelns illud spalium, quod in una die facere consuevit, illud seniper facit et ultra ambulare penitus renuit nec super se pondus raaius recipit, quam ad quod iuvenis assuevit. Plura dixi, ut aliis darem materiam dicendi. Quia igitur proni sunl senms nostri in malum ab adolescentia sua, Genesis octavo, ideo malitia nobis quasi versa est in naturam. Unde propter lioc dicilur Sapientiae duodecimo, quod erat malilia eorum naturalis, et leremiae decimo tertio dicilur: Si mutare polesl Aethiops pellem suam aut pardus varielates suas; et vos poteritis bene facere, cum didiceritis malum. Unde Salomon Proverbiorum vigesimo secundo: Adolesceiis iuxta viam suam, etiam cum senuerit, non reccdct ab ea. — Quid igilur in tanto periculo faciendura? Rogandus est Deus, apud quem non est impossibile omne verbum. Dixit enim, et facta sunt; et subest ei, cum voluerit, posse, Sapientiae duodecimo. Igilur Omnipotens ipse rogetur, ut Apostolorum precibus voluntatem hanc pessimam, quasi imrautabilem factara, suae gratiae vertat infinita potentia, ut cum Apostolis non sohim peccatum, sed nosmetipsos relinquamus et munduni, ipso donante, qui vivit et regnat. Amen.

Sermo I

Vos, qui secuti eslis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, iudicanles duodecim tribus Israel, Malthaei decimo nono.

Primus sermo continuit Apostolorura quaestionem, hic vero continet Salvatoris responsionem. Nara Hieronymus exponens hoc Evangelium dicit: « Grandis fiducia! Petrus piscator erat, cibum raanu et arte quaerebat, et tamen loquitur confldenter: Reliquimus omnia; fecimus, quod iussisti; quid igitur dabis nobis praeraii »? itera, « relinquere omnia non magnum est, quia hoc Socrates fecit, Demosthenes et Crates et multi alii philosophi hoc fecerunt; addunt Apostoji quod perlectorum tantum est atque credentium d; et secuti, inquiunt, sumus le; quid igitur eril nobis? Ad hanc quaeslionem respondens Dorainus ait: Vos, qui secuti estis me etc. In quo verbo Dorainus maxime duo facit; nara primo describit eorum mirabile meritum, quo Christo placuerunt in mundo; secundo describit eorundera altissiraum, potestativum sive iudiciale dominium, quo demonstrandi sunt in iudicio, ut sic ostendantnr nobis imitabiles propter excellentiara raeriti, quo fulserunt, et ulterius nobis sint venerabiles propter sublimitatem dorainii, quod habebunt. Optirae ille festa Sanctorura celebrat, qui et iraitatur eorum sanctitatera et veneratur raagnitudinis potestatera. Unde Augustinus: Ab eis enim sanctorum Martyrum festiva gaudia in veritate celebrantur, qui ipsorum exempla Martyrum sequuntur. Ergo prirao sanctorura Apostolorura notatur status meriti, cura dicitur: Vos, qui secuti estis me; secundo notatur altitudo dominii, cum infertur: in regeneratioiie cum se.derit etc. immorandum est. Ergo notandum est, antequara veniamus ad raeritorum statum, quod sunl quidam, qui sequunlur carnis delectabilia; nmdtZim, qni sequuntur mundi desidena; quidam sunt, qui sequuntur Cliristi vestigia; nam carnem sequuntur gulosi et luxuriosi; mundum sequuntur avari el cupidi; sed Christum sequuntur Apostoli et apostolici viri, sive potius omnes Sancti.

Dico, quod quidain sunt, qui sequuntur carnem et carnis delectabilia, sicut gulosi et luxuriosi, qui ad nihil aliud vacant, nisi ut bene comedant et bibant et vana videant, vana audiant et turpia tangant; tales sunt porcis sirailes, qui os totura, dum coraedunt, in pastam figunt, et sine masticatione deglutiunt et statim post cibum in luto se ponunt nec ori a lulo parcunt. Cerle tales sunt omnes carnis amatores, qui primo se cibis et vinis ingurgitant et sic tandem luxuriae vacant; unde de quodam ex eis dicitur Proverbiorum septimo, ubi est sermo de muliere raeretrice, quae irretivit iuvenem multis sermonibus, et procaci vultu blandita est ei, quod iuvenis sequitur eam quasi bos ductus ad victimam et quasi agnus lasciviens, el ignorans, quod ad vincula stultus trahatur, donec trans/igat sagitta iecur eius, velut si avis feslinet ad laqueum, nesciens, quod depericulo animae illius agitur. — Nota verba siogula. Nam primo sequitur eam lenlus, quasi bos ad raacellura ductus; secundo sequitur eam laetus, quasi agnus lasciviens; tertio sequitur eara /estinus, quasi avis volans ad escara ceteri volatu deducla. Per primum ad raortera disponitur; per secundura ad mortem ligatur; sed per tertium occiditur et raactatur; vel dicas, quod prirao vinculatur, et duobus codicibus Tudertinis n. 111. fol. 141 r. et n. 177. fol.

nescit; secundo, sagittatur, et non fugit; tertio, occiditur, et sic perit. Vinculatur prirao mala affectione; sagittatur secundo in occasionis acceptione, sicut in risu eius vel in aspectu oculorum eius etsimilibus; sed tertio occiditur in consensione sive in peccali perpetratione. Et propter haec omnia dicitur in Ecclesiastici decimo octavo: Post concupisceniias tuas ne eas et a voluntate tua averlere; quia, si praestes animae tuae concupiscentias eius, faciet te venire in gaudium inimicis tuis. Saepe enim pardus, dum ad uxorera leonis accedit, cura ipsa adultera siraul perit.

Secundo sunt quidam, qui sequuntur mundana raendacia et mundanorum falsa desideria; et tales sunt omnes avari et cupidi. Unde de eis exponitur illud Osee duodecimi: Ephraim pascit ventum et sequitur aestum et tota die mendacium et vaslitatem mulliplicat. — Ephraim est omnis avarus; per ventum, qui est quasi res vana, unde non videtur nec manu capitur nec ex eo unquara sinus impletur, mundus cum suis thesauris intelligitur, qui totus vanus est nec teneri ab aliquo potest nec desiderium hominis replet. Ephraim igitur ventum pascit, dum bonis terrenis satiari appetit; unde subditur, quod sequitur aestum, quia oranis avarus cura multo fervore sequitur raundum. Et subditur: tota die mendacium et vastilatem multiplicat, quia ista mundana dicuntur esse mendacia, quia promitlunt et non solvunt, dum proraittunt facere sufficientera et magis faciunt indigentera; proraittunt securitatem et adducunt timorem; proraittunt satietatera et generant faraem; promittunt servare vitam et ducunt ad vastitatem et mortera; unde dicitur avaris in Psalmo: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mndacium? — 0 summa fatuitas avarorum, qui quaerunt vanis, vento et mendaciis satiari! Quare non attendunt, quod nunquam satiari possunt, sed quanto plura acquirunt, tanto plura appetunt et vacuos se magis inveniunt? Dicitur enim in Ecclesiastici trigesimo quarto: Quasi qui apprehendit umbram et persequitur ventum, sic et qui attendit ad visa mendacia. Vere raundus est umbrae simillimus, quia, sicut umbra aliquid esse videtur, sed dum apprehenditur, non sentitur nec manu tenetur; sic mundus nunc videtur aliquid, sed totus vanus existit, sicut unusquisque in raorte perpendet; hinc lob: Quasi flos egreditur et conteritur et fugit velut umbra el nunquam in eodem statu permanet. Ergo stultissimi sunt avari, qui volunt umbra fugiente repleri et vento vanissimo satiari. Sunt enim draconi simillimi avari, qui quaerit vento satiari et vento credit suum internum incendiura mitigari. De hoc enim Hieronymus ait super illud leremiae decimo quarto: Attraxerunt ventum quasi dracones: Draco, inquit, est animal valde sitibundum, in tantum, ut vix aqua valeat satiari; et ideo vento os aperit, ut sic sitira exstinguere possit. Quare, cum navem in mari viderit et veniunt maximum circa navis velum adverterit, tanto impetu illuc vadit, quod saepe navem subvertit; et tamen draco nihil proficit, cum ardorem sitis nullo vento unquara exstinguere possit. Dicit tamen Valerius Maximus quod in quadam insula oves, ore aperto, haustu venti sitim mitigant. Quid per oves nisi simplices et pauperes, qui, dum contenti modicis, quae habent, existunt, ipsi soli, non avari, sitim vento mitigant.

Sed nota hic breviter, quod omnes, qui carnem sequuntur et mundum sequuntur, consequuntur et diabolum, tyrannum utique pessimum, quaerentem omnes secum trahere ad infernum, ubi nullura omnino est bonum, sed e contrario omne malum. Et tale est sequi diabolum, quale esset, si agnus sequeretur lupum, porcus ursum, galius vulpeni, lepus canem et vacca leonem. Et licet caro oranes inGciat, raundus in oranibus passira deficiat, et diabolus onines fallat nec alicui verum dicat; tamen hos pessimos dominos sequitur omnis mundus. — Unde in flgura huius dicitur secundi Regum decimo quinto =, quod omnis Israel toto corde sequebatur Ahsalom ad persequendum David. Absalom, quia lascivus, signiflcat carnis vitiura; quia totus vanus, significat raundura; sed quia tyrannus, signiflcat diabolura, qui in suis membris persequitur Christum. Sed attendite, fratres, quod Absalom periit, et omnis populus, qui eum sequebatur, dispersus fuit, quia tempus adveniet, quando amatores sui corporis, amatores mundi et secutores diaboli omnes cuni suo principe ignibus infernalibus sunt tradendi, ut ascendat fumus tormentorum eorum in saecula saeculorum.

Tertio sequuntur Christum primo aliqui reprehensibiliter, scilicet philosophi et curiosi; loannis sexto: Sequebatur eum mulliludo magna, quia videbant signa, quae faciebat super his qui infirmnbantur. — Secundo sequuntur eum aliqui laudabiliter, ut iusti, sicut Apostoli; Matthaei quarto: Ambulans Lesus iuxta mare Galilaeae vidit duos fratres, Simonem, qui vocatur Petrus, et Andream, fratrem eius, mittentes rete in mare; erant enim piscatores. Et ait illis: Venite post me, et faciam, vos fieri piscatores hominum. At illi continuo, relictis retibus, secuti sunt eum. Et sic dicitur ibidem de Apostolis lacobo et loanne. — Tertio sequuntur eum aliqui feliciter, ut Sancti; Apocalypsis decimo

quarto: Hi sunt, qui cum mulienbus non sunl coinquinati; virgines enim sunt; hi seqmmtur Agnum, quocunique ieril.

Sequi Domiiiuin primo esl facile; unde Petrus et Audreas vocati a Chrislo, statini, relictis omnibus, secuti sunt emn; et Matthaeus vocatus a Christo gurgens, secutus cst cum. — Est secundo utile; quia qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae, quod est Christus; et Proverbiorum vigesimo primo: Qiii sequitur iustitiam et misericordiam inveniet vitam, iustitiam et gloriam. — Tertio est honorabile; loannis duodecimo: Si quis mihi nmmtral, me sequatur, et ubi sum ego, illic et minister meus erit; Ecclesiastici vigesimo tertio: Gloria magna est sequi Dominum.

Tertio sunt qui sequuntur Christum, Agnum mansuelis.nmum, Doctorem. prudenlissimum, Regem potentissimum et Palrem praedulcissimum. El tales fuerunt Apostoli et omnes aposlolici viri; et quis posset suiTicienter cogitare, quis sufQcienter verbis expriraere, quam perfecte, quam continue, quantove fervore Apostojorum principes secuti sint Dominum Salvatorem? Nam rebus omnibus nudi, fame sitique confecti, verberibus attriti, carceribus macerati, iniuriis plurimis provocati, tandem sequentes Chrislum adiudicali sunt morti. Vide Legendam =. Poterat unnsiiiisque Apostolorum pro se dicere illud lob: Vrsiiiiiii r/». secutus est pes meus; vestigia utique hiniiilitulis profundissimae, paupertatis a?,- simae, caritalis ardenlissimae elpatientiae constantissimae. Qui unquam in niundo sic humiles, sic omnibus rebus pauperes, sic flamma carilatis ardentes, sic in persecutioiiibus patienles ut Petrus et Paulus? Unde Paulus dicebat ad Romanos octavo: Quis nos separabit a caritate Chrisli? Tribulatio, an angustia, an fames, an nudilas, an periculum, an persecutio, an gladius? Et sequitur: Certus sum, quia neque niors neque vita neque Angeli neque Principatus neque Virtutes etc, poterunt nos separare a carilate Dei, quae est in Chrislo Iesu, Domino nostro. Nobiles uiilites sic suum Regem amantes, sic eius lateri firmiter adhaerenles, ut possent capi, possent acriter vulnerari, possent etiam