De sancta Maria Magdalena

Sermo I

Slans retro secus pedes Domini, lacrymis coepit rigare pedes eius et capillis capitis sui tergeoccidi, sed a suo Rege nullatenus separari nec ab eius possent amore avelli! Vere quilibet eorum poterat dicere Domino, Matthaei octavo: Sequar te, quocumque ieris. Unde quilibet istorum Apostolorum potuit (igurari in Ethai, qui dixit ad David regem; Vivit Domimis, et vivit doviinus meus rex, quoniam in quocumque loco fueris, domine mi rex, sive in morte, sive in vita, ibi erit seruus tuus. Sic enim sancli Apostoli dixerunt vero David, Domino Salvatori; nam Petrus dixil: Animam meam pro teponam; Paulus autera ait: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum; et ibidem: Cupio dissolvi el esse cum Christo.

Sed qui sunt hodie sic Christo fideles? Quis paratus est hodie pro Christo mori, quando pro eius amore non possumus verba pati? Qui non sustinet verba, imrao nec signa, quomodo portaret facta, et maxime mortis supplicia? Nunquid nix, sive ros sustinerent incendium ignis, quae calorera nequeunt pati solis? 0 christiana confusio et sempilerno digna opprobrio! quae non potest pati pro Chi-isto quae raulti passi sunt pro mundo. Clamanl auctores authentici, clamant philosophi, clamant historiographi, quod multi fuerunt olim servi, qui voluerunt pro dorainis suis pati ct mori, multae uxores pro viris et pro uxoribus multi mariti tradiderunt se morti. Nam ut de oranibus unum referam, Oclavianus imperator, dum contra Antonium caesarem, quf in Orientis partibus imperabat, bellum ageret, eo quod Antonius sororera suam, quam habebat in uxorein, repudiasset et Cleopalram, reginam Aegypti, duxisset in uxorem, quendam strenuum militem habebat, qui saepe partes Antonii debellabal. Accidit tamen, ut captivus post multas victorias ad Antonium duceretur, cui Antonius: Quid de le facere debeo? Cui miles, nihil metuens, ait: liibe, me, si placet, occidi, quia nullis precibus, nullis muneribus, nullis verberibus, non moi-te nec vita facere poteris, ut miles Augusti esse desinam et tuus esse incipiam. Quis hodie tantae forlitudinis est pro Christo, sicut ille fuit pro rege terreno? Laboremus igitur, fratres, ut quod non sumus, precibus beatissimorum Aposlolorum (ramus, Christo donante, qui cum Deo Patre etc. bat et osculabatur pedes eius et unguento ungebat, Lucae septimo.

(Prothema). Stans autem Lesus iussit, caecum adduci ad se. In Evangelio legitur, quod transeunte

Domino per viam, stabat caecus secus viaiii. Caecus iste designat genus humanum sive omnem, qui indiget illuminari cognitione divinorum; qui autem reputat, se non indigere iliuminatione cognitionis divinorum, caecus est et plus quam caecus. Unde in Proverbiis: Vidisti, hominem sapientem sibi vicleri? Magis illo spem habebit insipiens; et in Apocalypsi dicitur: Dicis, cjuod dives sum et locupletatus et nullius egeo; et nescis, quia tu es miser el miserabilis et pauper et caecus et nudus. igitur ego et quilibet homo debet esse imitator caeci et clamare, id est orare, ad Dominum, ut ipsum illuminet. Caecus non petiit vestem vel pecuniam, sed dicente Domino: Quid tibi vis, faciam; respondit: Domine, ut vicleam. Similiter et nos exemplo eius deberaus petere lumen gratiae et doctrinae. In principio igitur etc.

Sta7is retro etc.

In verbis islis laudatur gloriosa peccatrix et poenitens a triplici excellentia: primo, ab humilitate cliseiplinae; secundo, ab asperilate poenilentiae; tertio, ab ubertate devotionis internae. Primum notatur, cum dicit: Stam retro secus pedes Domini; secundum, cum dicit: lacrymis coepit rigare pedes eius el capillis capitis sui tergebat; tertium, cum dicit: et osculabatur etc. Exemplar totius disciplinae, totius poenitentiae et totius devotionis internae fuit ista peccatrix. Ad istud exemplar aspiciamus et non despiciamus. Istud exemplar proponit Deus iustis et peccatoribus, innocentibus et poenitentibus.

I. Primo videamus, quomodo fuit exemplar disciplinae, quod notatur, cum Ac.: Stans retro etc. In hoc quod dicit retro, ostendit, se fuisse verecundam; in hoc, quod dicit secus pedes, ostendit se humiliatam. Haec enim dno animam reddunt disciplinatam; anima inverecunda et insolens audit illud leremiae: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere. Multum enim est attendere, quod ista aliud (ernbuit) et aliud non erubuit; erubuit faciem Christi, et tamen non erubuil agere poenitentiam et confiteri peccata sua; unde in Ecclesiastico dicitur: Pro anima tua ne confundaris dicere verum; esl confusio adducens peccalum, et est confusio adducens yloriam el graliam. Quidam econtra non erubescunt faciem Dei in perpetrando peccatum, sed erubescunt confiteri peccalum, sicut Adam, cui dixit Dominus: Ubi es? quasi dicat: deberes confiteri peccatum tuum. Sed ista non erubuit confiteri; unde Gregorius: « Quo dolore ardet quae flere et inter epulas non erubescebal? Super convivantes ingressa est, convivantes non erubuit »; et reddit causam, cum sequitur: « Nam cum semetipsam graviter erubescebat interius, nihil esse credidit, quod verecundaretur foris ». — Sed aliqui confessionem dicunt fabulam unam; vix potest confessor ab ipsis extorquere peccatum. Debemus esse verecundi in faciendo peccatum, quia bona verecundia socia est humilitatis; et propter hoc ista stabat retro secus pedes Domini, ut ostenderet se verecundam et humiliatam. — Sed quis docueral ipsam? Non venit ad caput, vel genua, vel brachia, sed ad pedes, in quo insinuatur nobis, quod venit ad exhibendam reverentiam, ad impetrandam misericordiam et ad addiacendam sapientiam. Sic et nos debemus stare retro secus pecles Domini.

Primo, dico, stabat retro secus pedes Domini ad exhibendam reverentiam; Isaias: Caelum sedes mea, terra scabelium pedum meorum. Per caelum significantur Angeli stantes; per terram, homines poenitentes, qualis haec Maria fuit. Deus non liabet qui ipsum reverentur nisi istos duos. Inter alios autem ista fuit praecipua in reverendo Deum, quia tanta reverentia movebatur circa Deum, ut se scabellum pedum suorum poneret. Unde convenit illi illud Isaiae: Vultu in terram demisso, adorabunt te et pulverem pedum tuorum lingent. Haec est reverentia, quam disciplinatus homo debet exhibere Deo, quia debet demisso capite incedere, non erecta cervice, quia dicit Bernardus: Nihil est, quod tam displicet Deo quam cervix erecla post peccalum. Et ideo ista demisso capite el nudis pedibus incedere voluit ei lingebat pulverem pedum tuorum; quod facit Christianus, quando recordatur paupertatem Christi et amaritudinem eius; unde in Threnis: Recordare paupertatis et transgressionis meae, absynthii et fellis.

Secundo stabat secus pecles Domini ad impeirandam misericordiam; unde legitur de ipsa in loanne: Maria autem, cum venisset, uhi erat Lesus, videns eum, cecidit ad pedes eius et dicit ei: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus fraler meus. Martha stabat et Cliristum salutabat, sed Maria ad terram se proiecit. Hic est modus ilectendi Dei misericordiam, quia cor conlritum et humiliatum Deus non despiciet. Unde Isaias: Venient ad le curvi, id est humiliati, (iiii eorum qui humiliaverunt le, id est, qui trausgressi sunt propter (superbiam) mandata tua, ei adorabunt vestigia pedum tuorum omnes, qui cletrahebanl tibi, id est, qui iterant plagas tuas per peccatum. Unde in Cantico beatae Virginis dicitur: Et misericordia eius a progenie in progenies timentibus euni. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. Deposuit potentes de sede el exaltavit humiles.

Marlha suscepit eum in domum suain, el huic erat soror nomine Maria. Marlha satagebat et sollicita erat circa frequens ministerium. Maria autem audiebat verbum Dei. Marlha sollicita fuit, ut pasceret Dominum, sed Maria sollicita fuit, ut pasceretur a Domino. Et dixit Martha: Domine.non est tibi cura, quod soror mea rdiquil me solam ministrare? Dic ergq illi, ul me adiuvet. Et dixit Lesus: Marlha, Martha! soUicila es et lurbaris erga plurima; porro unum est necessarium. Maria oplimam partem elegit, quae non auferelur ab ea. Cerle, vita istarum nuilierum non pro nihilo recitatur in Evangelio; immo, ut ostendatur, quod perfectior est vila conteniplativa quam activa. Philosophus etiam vult, quod plus valerent felicitates contemplativae quani consuctudinales, et virtutes intellectuales quam consuetudinales. Et ideo fuit secus pedes Maria, ul addisceret sapientiam; unde in Deuteronomio: Qiii appropinquant pedibus eius acciJ3i(?)U dc doctrina illius. — El quare? Certe, quia oportet, quod homo incipiat ab humilitate; unde in Evangelio: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde; et Salomon dicit: Ubi est humililas, ibi et.mpientia; ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia. Secundum quod dicit Philosophus, « sapientia est cognitio causarum altissimarum »; originale aulem principium est causa allissima: si vis venire ad principium originale, quod est Deus, et ad principium, de quo tu es, quia es de nihilo; oportel, quod humilieris. Haec enim est sapientia prima. Oportet igitur, quod homo incipiat ah humilitate, qui vult addiscere sapienliam. Ideo Magi Dominum iacenteni in pannis vilibus et in domuncula quaesiverunt el ibi ipsum adoraverunt; et ideo cum magna sapientia reversi sunt in terram suam. Psalmus: Inclinavit caelos et descendit, et caligo sub pedibus eius, et ascendit super Cherubim et volavit, volavil super pennas ventorwm. Pluvia, quando descendit, iterum reascendit; similiter Christus, qui descendit per humanitatem assumtam, reascendit post resurrectionem super Cherubim; similiter, quando homo descendit ad Christi humanitatem, ascendit per contemplationem ad Christi Deitatem. Quidam volunt semper ascendere super Cherubim, sed nolunt descendere cogitando de Christi passione. Debet autem humiliari, ut addiscat sapientiam, quia quae videntur minima in sacra Scriptura quandoque sunt profundissima, sicut dicit Dionysius; sicut (cum) dicitur, quod surrexit Dominus tanquam potens crapulatus a vino. Mirabile videtur in Deo, quod fuerit crapulatus. Debet igitur humiliari qui vult sapientiam addiscere. Quidam tamen dicunt, et raale: ego creavi interpretationem. Fuitpauper sophista, eldiligens fui(l) Tales male dicunt, quia Deus creavit ipsos. Si est aliquis, qui bene addiscat, statim vult honorari et in reverentia haberi; contra quos dicit Hieronymus: « De duobus melius est habere simplicitatem hurailem quam scientiam peccalricem ».

II. Secundo commendatur ista gloriosa poenitens ab asperitate poenitentiae, cum dicit: et lacrymis coepit rigare etc. Poenilentia enim debet esse amara et salisfactoria; amaritudo apparet in lacrymis; satisfactio, in tersione crinium; unde Gregorius: « Quot habuerat delectamenta, tot fecit de se holocausta». In tersione enim crinium imilatrix fuit Esther, quae per omnia loca, in quibus antea laelari consuevit, capillos sparsit. Uberrime etiam flebat ista; unde Gregorius: « Cogitanti mihi de Mariae poenitentia flere magis libet, quam aliquid dicere. Cuius enira vel saxeum pectus vel durum cor lacrymae huius peccatricis ad exemplum poenitendi non emoUiant? Consideravit namque quid fecit, el noluit moderari quid faceret ». Sed multi sunt, qui nunquara vel raro flent, et cum flent, tunc flent solum uno oculo sicut canis. — Intelligendum autem, quod ista fuit mulier lacrymarura; et tres rivos lacrymarum eduxit Spiritus sanctus de ipsa, scilicet compunctionis, compassionis et devotionis, quibus irrigari debet arida terra cordis, ut fructum faciat. — Primo, dico, Spiritus sanctus eduxit de ipsa rivum lacrymarum compunctionis; unde in Evangelio dicit Dominus Pharisaeo: Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisli; haec autem lacrymis rigavit pedes meos etc. Isle Pharisaeus significat illos qui propter opera exteriora se reputant bonos; et ideo non habent lacryuias corapunctionis. Mulier autera ista significat illos qui spiritu compunctionis resolvuntur in lacrymas. Istae lacryraae sunt placativae Dei, mundativae conscienliae et exterminativae peccatorura; istas dat Deus omnibus animabus, quas.vult venire in paradisum; Psalmus: Lavabo per singulas noctes leclum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo. Gregorius: Virorum spiritualium est quotidianis lacryrais se lavare. Vidi multos, qui reputant, se perdidisse tempus, cum non flerent pro peccatis suis. Beatus Petrus et Paulus et alii Sancti frequenter plorabant. — Audivi de quodam Fratre, qui per quinquaginta annos continuavit, quod orani die ploravit pro peccatis suis; quod confessus est in morte. Si honio esset leprosus factus, vel amisisset pedes, cito ploraret; et nos non ploramus pro morte aeterna! Talibus potest dicere Dominus: Dedi vobis tempus poenilendi, et noluistis poenitere.

Secundo ista poenitens rigavil pecles Doraini lacrymis compassionis; unde in loanne: Lesus, ul vidit 3Iariani plomnlem el ludaeos, qui vmerant ciem ca, plorantes, infremuit spiritu. Sed quare plorabat? Certe, quia compatiebatur fratri mortuo; unde lob: Flebam quomlam super eo qui afjliclus erat, et compaliebatur anima mea pauperi. Lesus etiam, videns civitatem, flevit. Et mater Augustini venit ad beatum Ambrosium et flevit, eo quod fllius suus esset haereticus et malus; et dixit beatus Ambrosius 2: « Non potest perire fliius tantarum lacrymarum ». Ipse etiam Ambrosius, « cum audiret peccata aliorum, flebat »; et beatus Franciscus flevit in tantum, quod « medici dixerunt ei, ut desisterel flere, aut excaecaretur; et excaecalus est per lacrymas ». Sumus enim nos homines, debemus compati unus alii, tam infirmitati spirituali quam corporali. — Sed quidam per malam consuetudinem non compaliuntur, sed acuunt dentes suos in sagiltas ad diiacerandum, non ad compatiendum; contra quos dicit Gregorius: « Quotiescumque alios in peccatum labi conspicimus, necesse est, quod in ipsorum calamitatibus nos defleamus, quia fortasse in consimilia aut lapsi sumus aut labi possumus, si adhuc minime lapsi sunms ». Unde Augustinus: « Non est peccatum, quod fecit homo, quod non possit facere et alter homo, si desit Rector, a quo factus est homo ». Et in hoc multum peccant praelati el Religiosi, quia non lacrymantur lacrymis compassionis pro aliis.

Terlio rigavit pedes Domini lacrymis devotionis; unde in loanne: Maria stabat iuxta monumentum foris et plorabat. Et quare plorabat? Certe non pro peccatis, quia dimissa fuerant ei peccata; sed plorabat propter devotionem, ut aliquid posset invenire de Christo. — Istae enim lacrymae faciunt invenire Angelos et Christum; unde in loanne dicitur, quod Maria stabat iuxla monumentum plorans et prospexil in monumentum et vidit duos Angelos, qui dixerunt ei: Mulier, quid pbras? Ecce, quod Angelos invenit, qui ipsam consolabantur. Audivi, quod Angelus quandoque tergebat oculos plorantis. Istud est sacrificium, quod Angeli maxime diligunt; quia non possunt Deo ex se ipsis hoc ofierre, eo quod lacrymari non possunt. Istae sunt lacrymae, quas Raphael obtulit Domino pro Tobia. — Istae lacrymae faciunt etiam invenire Christum; unde in loanne dicitur, quod Maria, convertens se retrorsum, credebat videre hortulanum, cum vidit Christum; et dixit: Dicito mihi, domine, si sustulisti eum, et ego eum tollam. Et tunc vocavit: Rabboni; et dixit Dominus:

m? Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Vade et nuntia discipulis, quia ego surrexi. Patet, quoraodo lacryraae faciunt invenire Christura; unde in Canticis: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea. Quaesivi illum et non inveni. Surgam et circuibo civitatem, ibo per vicos et plateas. Invenerunt me vigiles, qui custodixmt civitatem. Paubdum, cum pertramis.sem eos, inveni quem diligit anima mea. Custodes sunt Angeli, quos cura transiit per contemplationem, invenit Christum, et tunc allocutus est eam Dominus. Unde et sequitur: Anima mea liquefala est, ut dileclus locutus est. Unde Loseph,mm videret fratressuos, flevit; Psalmus: Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima niea ad te, Deus. Fuerunt niihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus? Item, Psalraus: Bealus vir, cuius est auxilium abs te, ascensiones in corde suo dispo.fuit, in valle lacrymarum, in loco, quem posuit. Si vis ascendere ab istis inferioribus ad sublimia, oportet, quod hoc fial per lacrymas devotionis. Hinc est, quod aliqui idiotae devoti profundius Dominum cognoscunt quara litterati indevoti. Et sic patet, quomodo hafjuit humilitatem disciplinae et asperitatem poenitentiae.

III. Tertio subiungitur de ubertate devotionis internae, cum dicitur: et o.iculabatiir pedes eius. Devotio autem debet esse subiectiva, gratifica et amorosa; et in signum huius osculamur pedes, manus et os. Per osculum pedum signiflcalur devotio subiectiva; per osculum manus, devotio gratifica; per osculum oris, devotio amorosa. — Primo, dico, habuit devotionem subiectivam, quod signiflcatur per osculura pedura; unde in Luca « dixit Dominus Pharisaeo: Osculum mihi non dedisti; haec autem, ex quo intravit, non cessavit osculari pedes meos. Multi devotionem subiectivam, quam deberent exhibere Deo, exhibent hominibus. Non dico, quod malum sit esse subiectum maioribus, sed dico, quod devotionem subiectivara, quam deberent exhibere Deo, exhibere hominibus est malura. Unde Mardocbaeus dixit de Aman: Libenter deosculari pro salute Israel vestigia pedum eius paratus essem. Sed timui, ne honorem Dei mei transferrem ad hominem. — Secundo dico, per osculum manus signiflcatur devotio gratifica. Qui recognoscit munus ab alio osculatur manus eius, et qui munus a se recognoscit osculatur raanura propriam; unde lob: Si vidi solem, cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum, et Cap. 20, H; sequuntur Luc. 7, 47. et loan. 20, 11-14.

liespicitur Tob. 1 2, 1 2; sequuntur loan. 20, 14-18. et Cant.

osculalus sum nianum meam ore meo, quae est iniquitas maxima et negatio contra Deum altissimum. — Per lunam et sokm significantur gratia et virlus; quidam sunt alii, qui osculanlur inanum Dei in prosperitate, non in adversitate; unde in Ecclesiastico - Osculantur manum dantis donec accipiunt; sed in adversitatibus verba murmuris et taedii dicunt. Contra tales dicit lob: Si bona suscepimus de manu Dei, mala quare non suicipiamics? Sicut diligimus manum Dei dantis; ita debemus diligere manum Dei corripientis, sicut bonus (filius) diligit patrem, quando ipsum corrigit et castigat. — Tandem debemus aspirare ad osculum oris, non nos ingerere sicut ludas; unde in Canticis: Osculetur me osculo oris sui, quia meliora sunl uhera lua vino, fragrantia unguentis opiimis. Hoc osculum non petebat, sed ad hoc aspirabat, Per illud osculura significatur devotio amorosa, quae facit unum cum Deo. Dion.vsius amorem sive divinum sive angelicum sive humanura semper dicit esse quandam virtutem unitivam. Quando autera Christus amatur, unice adoratur et amplexatur, tunc potest dicere aniraa: Laeva eius sub capite meo, scilicet in praesenti vita; et dextera illius amplexabilur me, in aeterna gloria, ad quam dos perducat etc.

SeriMO II.

Dimissa sunl ei peccata mulla, quoniani dilexit muUum, Lucae septimo.

In principio rogabimus etc.

Carissimi, secundum quod colligitur ex sacra Scriptura, in mundi deforraatione mulier, quae facta fuit homini in adiutorium, facta est ei in nocunientum non modicum, sed magnum. Nocuit enim primo quantura ad laesionem innocentiae, quia priraus horao per ipsam cecidit in peccatum; secundo nocuit quantum ad dilalionem poenitentiae, dum excusandi occasio fuit. Utruraque fuit ei grande nocumentum. Econtra in mundi reformalione pro)osita est nobis mulier in speculum innocentiae et in exemplum poenitentiae. n speculum innocentiae proposita est nobis gloriosa Virgo, Mater Christi; in exemplura poenitentiae, Maria Magdalena, dilectrix Christi. Et factum divina providentia, quod cura ista non possent convenire in eadem persona, habuerint tamen idem nomen. Haec igitur Maria proposita est nobis in exemplum poenitentiae, et de ista dicitur in Evangelio hodierno: Dimissa sunt ei etc. In verbo autem proposito ad ipsius coraraendationem et nostram instructioneni possumus duo nolare: primo, caritatis affec Iwm, ciim dicit: quoniam dilexit multum; secundo, caritatis elfecium, cum dicit: Dimissa sunt ei peccata mulla; isla enira prae ceteris videtur Christum dilexisse. In hac autem dilectione possuraus quatuor videre: primo dilectionis ortum; secundo, dilectionis modum; tertio, dilectionis signum; quarto, dilectionis fructum.

I. Primo, dico, debemus videre dilectionis ortum. Videtur autem, quod ista quadruphci dilectione coepit Christum ferventer diligere. Aliquis enira movetur ad faciendum aliquid: propter vitandum incomn)orft<m,- secundo, propterac(/M?'rajrfMm lucrum; tertio, [iVQplGV servandum honestum; quartum,ad habendum solalium. — Prirao, dico, movetur aliquis ad faciendura aliquid propter vitandum incommodum, quando videt aliquid saiubre. Similiter ista propter vilandura incommodura, scilicet raortis, coepit diligere propter mortem vitandam (et) cetera incommoda; loannes: QiU non diligil manet in morte. Et est ratio, quia vita naturalis solvitur, soluto vinculo animae cum corpore; sed Christus est vita spiritualis animae; carilas est vinculum, quo unitur Christus animae: soluto igitur isto vinculo, advenit mors aniraae. Ut igitur ista morlis incoramoda vitaret, Christura diligere coepit; hoc certe a Magistro suo didicil. Audierat enim adolescentem quaerentem a Doraino, quid faceret pro vila aeterna habenda; respondit Lesus: Serva mandata; postea descendit ad dilectionem Dei et proximi et tunc dixit: IJoc fac, el vives; et cura hoc audisset, statim diligere quod est lucrum dilectionis? Certe regnum aeternura. Propter hoc igitur quilibet debet conari ad dilectionera. Anima, quando Christum ferventer diligit, efficitur Christi sponsa; et Christus est Rex regum: ergo oportet, quod ipsa efficiatur regina; unde in libro Sapientiae: Diligile sapientiam, ut in perpetuum regnetis. — Videte, quae omnia vult Sponsus habere in sponsa. Primo vult, quod detergantur eius maculae; secundo, quod ornelur; tertio vult, quod sibi copideiur. Sed carilas sive dileclio detergit maculas peccati, sicut ignis fervens delergit faeces et rubiginem de ferro; propter hoc dicitur: Dimissa sxmt ei peccata multa, qmniam dilexit multum; Petrus: Caritas operit multitudinem peccatorum. — Secundo debet anima ornari; sed caritas pulcritudo est

animae, quae animara convertit in Deum. Aninia est sicut Angelus, et ad quod se convertit, necesse est, quod in ipsum transformetur, sicut speculum recipit. similitudinem eius, ad quod se convertit. — Item, oportet, quod ei copuleiur; unde in Canticis: Tola pulcra es, amica mea, et macula non est in te. Et dicit anima sancta, casta et pulcra: non est (pulcritudo ista) a me, sed a te; tu pulcher es et decorus, quasi dicat: ex qno conversa sum ad te et tibi copulata, necesse est, quod pulcritudo tua et similitudo ornet me. Diligamus igitur exemplo ipsius.

Tertio movetur aliquis ad faciendum aliquid propter servandum honestum; et ex lioc mota fuit ista ad dilectionem Christi. Videte, quomodo. Nihil enim est dulcius, nihil iustius qxiam amare Christum. Nulla enim est comparatio ad dileclionem suam. Ipse dicit: Ego diligentes me diligo. David reprehenditur =, eo quod odio haliuit diligentes ipsum; innaturale enim est, quod homo non diligat diligentem ipsum. Si Christus dilexit nos prior — unde Deus Pater misil Filium suum, ul nos redimeret; oniitlamus bona nalurae nobis collata et gaudia aeterna nobis oblata et mundum, qui nobis est subditus, et consideremus, quod Filium suum misit et totaliter nos emit — videbimus, quod tenemur ipsum diligere; quare ergo. non reddis ei cor tuum?Certe iniuste agis nunc, Israel. Vide, quid petit Deus, nisi ut diligas ipsum in toto corde tuo et ambules in viis eius.

Quarto movetur aliquis ad faciendum aliquid propter habendum solatimn; sed nihil est plenius delectatione quani amare Deum. Si quis diceret: ecce, mel tantae dulcedinis, quod una gutta dulcescat totuni mare, el gustata una gulta, videantur omnia dnlcia extranei generis esse amara; hoc mel diceretur valde dulce. Sed haec dulcedo est in amore divino, quia omnes amaritudines convertit in dulcedinem et quidquid est tribulationis mundanae; similiter, gustata eius dulcedine, omnia dulcia extranei generis videntur amara, quia, « gustalo spiritu, desipit omnis caro*». Unde ista, gustata hac dulcedine, nihil sapere potuit. Immo, etiam Angelos despexit et recessit ab eis, cum ipsos videret in monumento, ut inveniret Christum Hanc dulcedinem praedicat Christus in Ecclesiaslico: Transite, inquit, ad me omnes, qui concupiscitis me etc. Sequitur: Spiritus meus super mel dulcis, et hereditas mea super mel et favum. Et ibidem dicitur: Vinum et musica laetificant cor hominis, et super utraque dilectio sapientiae. Habemus modo de dilectionis orlu.

II. Sequitur de dilectionis modo; Bernardus vult, quod « raodus diligendi Deura sit sine modo ». Credo tamen, quod quadruplex conditio requiratur, quod horao recte diligat, scilicet, quod diligat fideliter, singulariter, ferventer et finaliter. — Prima conditio est, ut diligat fideliter, scilicet ut non sit aliqua siraulatio; immo araor tantura ferveat in anirao, quantum homo exterius ostendit in signo; Sapientia: Fideles in dilectione acquiescent illi; Proverbiorum duodecimo: Qui negligit damnum propter amicum iustus est. Neque sit dilectio seductoria, quae est tantura in araplexu. — Secundo oportet, quod diligat singulariter, ut non diligatur aliquid supra vel praeter ipsura, ut non sit ibi alia dilectio adiuncta. Caritas enira est magna domina; et si horao haberet cor maius, quam habet, in decuplo, lotum vellet sibi occupare. Unde dicitur: Jn gaudio eius non miscehitur extraneus. Et propter hoc dicit Moyses Deuteronomii sexto: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota fortitudine tua. Unde in Canticis: Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi, quasi dicat: non vado post fornicatores mundi. — Terlio deberaus diligere fervenler. iste fervor attenditur quantura ad ardorem desiderii, ut anima extra seegrediatur; sicut fons fervescens egreditur extra se, ita aniraa, quando ferventer diligit, egreditur extra se et vult aggredi quae sunt ultra vires huraanas, quia fortis est ut mors dileclio, dura sicut infernus aeniulalio. Unde, quia ista ferventer diligebat, ideo voluit aggredi quae fuerunt ultra vires eius; ihal ad monumentum, quod non audebant facere viri; obtulit se ad portandum corpus Christi. — Itera, debemus diligere perseveranter exemplo Christi, de quo in loanne: Qui cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Maxima enim merces est amoris, quia vita ae-, terna. Haec nos valde debet movere ad aniorem; facob servivit septem annis pro Rachel, et videhantur illi pauci dies prae amoris magnitudine. In Proverbiis dicitur: Omni tempore diligit qui amicus est; et alibi dicitur: Non esl amicus reputandus qui ante mortem diraitlit amare. Hic enim est amor sicut ignis, sed ibi erit sicut caminus. Patet modo de dilectionis ortu et modo. dil; doloris non meminit. — Prirao, dico, fuit ista perfectissiraa Christi amatrix; eius signum fuit, quod

omnera torporem (excussit), sicut colligitur ex eis quae acta sunt ab ipsa in vita Cliristi et in raorte et post raortem; quia, Cliristo vivente, ascendebat cura eo in Galilaeara et minislrabat ei de facultatibus suis, in morte sequebatur ipsura, post mortera venit ad monumentum. Unde convenit sibi illud Canticorum: In lectulo meo per noctes quaesivi quem (Uligit anima mea et non inveni. Surgam et circuibo civitatem, per vicos et plateas qicacram quem diligit anima mea. Sed homo miser dormit in lecto; deberet surgere cum Maria et quaerere Christum. Sequitur: PauhUum cum pertransissem, inveni quem diligil anima mea. Ista ibat modo ad Petrum, modo ad loannem, modo flebat, modo orabat, raodo ibat ad sepulcrum et post paululum invenit Christum. — Secundo timorem foras misit; non enira credidit habere nocuraentum, dum inveniret Christum; unde dicit: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi, ubi posuisti eum, el ego eum tollam. loseph miles fuit et familiaris Pilato; tamen sine licentia eius non audebat tollere corpus Christi; sed ista non postulavit tenebras, imrao patenter corara oranibus voluit portare corpus Christi et ire ad raonuraentum; Apostolus: Perfecta carilas foras mittit timorem. Sed aliqui viri tantum liment pelli suae, quod non audent aggredi poenitentiam.

Tertio, ista pudori non cessit; unde in Evangelio 3. dicitur, quod muliercula super convivantes ingressa pro ferculis lacrymas fudit et confessa peccatura suum non erubuit. Gregorius: « Discite, quo dolore ardet quae flere et inter epulas non erubescit ». Quidam non solum erubescunt confiteri, iramo erubescunt vocari boni homines. Certe deberent laborare, ut tales essent, quales apparent; sed ista muher sicut insana discurrebat; unde dicere potuit illud Canticorum: Num quem diligit anima mea vidistis? Et licet non diceret oretenus, dixit tamen cordetenus. — Quarto, consummatur amor, quando homo dolorem non sentit. Videamus, si hoc habuit ista. Doluit enira multum de morte Lazari et sedebat super sellara suam; adveniente Christo, dixit Martha: Magister adest, et vocat te. Et tunc dolorem de raorte fratris nou sensit, immo de absentia Christi conquesla fuit, et dixit: Domine, si fuisses hic, non essel mortuus frater meus, quasi dicat: habeo dolorem de absentia tua; Apostolus ad Romanos dicit, enumeratis variis tribulationibus: Propter, te, inquit, Doraine, morlificamur tota die; sed in his omnibus superamus propler eum, qui dilexit nos; deridetur et non advertit, percutitur et non sentit. Si igitur istos effectus habet in terris caritas; quid ergo erit in patriaV Ad quara nos perducat etc.

Sermo II[ ".

Muria erat, quae unxit Dominum unguenlo et extersit pedes eiiis capillis suis, cuius frater Lazarus infirmabalur, loannis undecimo.

In his verbis commendatur Maria Magdalene a tribus: et prirao, a plenitudine devolionis, quae consistit in redolentia unguentorum, ibi: Maria erat, quae unxit Dominum unguento. Secundo, ab amaritudine compunctionis, quae consistit in profluxione lacrymarum, ibi: et extersit pedes eius capillis suis. Tertio, a perfectione virtutis, quae consistit in operatione miraculorum, ibi: cuius frater Lazarus infirmabatur. Nam Dominus ad preces eius Lazarum fratrem eius suscitavit, nt habetur loannis undecirao, et sicut dicitur in hodierna oratione. — Si ergo quaeratur, cur Dorainus hanc peccatricera nobis propo- 1 fuerit imitabilem; dicendum, quod propter tria: et primo, ad elidendam nostram superbiam. Nam quidam inaniter de meritis suis superbiunt sicut Pharisaeus ille, Lucae decimo octavo: Non simi sicut ceteri homines; et ideo contra tales Dominus peccatores in exemplum ponit poenitentiae, quia melior est peccator poenitens quara apparens iustus superbus; Matthaei vigesimo prirao: Amen, dico vobis, quia publicani et meretrices praecedent vos in regnum Dei. Et ideo Pharisaeus condemnatur, et publicanus iustificatur; Lucae decimo octavo: Duo homines ascenderunt in templum etc. — Secundo, ad removendam nostram diffidenliam. Quis enim iam de peccatis difQdat veniam obtinere, quando recogitat Magdalenam ad veniam susceptam, iuxta il- Ind leremiae tertio: Tu, fornicata es cum amatoribus multis, tamen revertere ad me, dicit Dominus, et ego suscipiam te? Ideo dicit Gregorius de David: « lam David cadente, nemo superbiat; et David resnrgente, nemo desperet »; et Paulus de se dicit primae ad Timotheum prirao: Qui prius blasphemus fui et persecutor et contumeliosus, sed misericordiam Dei consecutus sum. — Tertio, ad exculiendam nostram desidiam sive negligentiam. Si enim Magdalena peccatrix sua solhcitudine salutem invenit, quis iara negligere debet suam salutem? iuxta illud Profliixio pro profiiivium referlur a Du Cange, Glossaad Hebraeos secundo >: Quomodo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? Nam qiii non potest iraitari Mariam Virginem per viam innocentiae, sallem imitetur Mariam peccatricem per viam poenitentiae.

I. Primo ergo, ut dictum, commendatur liaec De peccatrix in proposita auctoritate a plenitudine de- votionis in hoc, quod Dominum unxit unguento. Dominum autem unxit Iripliciler: et prinio, in pedibus tanquam Redemptorem. Nam per pedem, qui est pars corporis sustentans totum corpus, designalur vi)-lus Verbi increali, de quo dicilur ad Hebraeos primo: Portat omnia verbo virlutis suae, purgalionem peccatorum faciens. Pes est etiam pars corporis inferius tangens terrani; Isaiae ullimo: Terra scabellum pedum meorum, et designat Verbi incarnati humiliationem. Nam per incarnationem quasi pedibus calceata ad nos Deitas venit; calceamento enim pes terram caicat; Psalmus: Jn Jdumaeam extendam calceamentum m.eum, ubi dicit Gregorius: « hi fdumaean culceamentum se extendere Dominus ostendit, quia, dum per assumtam carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos Divinitas venit ». In pedibus ergo Dominum unguento devotionis unxit, quia devotionem suam ad beneficium incarnationis et nostrae redemptionis retulit; loannis duodecimo: Maria unxit pedes Iesu, et domus impleta est ex odore unguenti. Sicut enim unguentum ex variis odoriferis rebus iit, sic ex multis, quae Dominus fecit propter nostram redemptionem, fecit hoc unguentum devotionis consurgere. Nara devotio est affectio amoris suavis proveniens ex memoria beneficiorum Christi.

Secundo, in capite lanquam gratiarum omnium largitorem. Nam, sicut a capite est raotus in merabra, sic a Christo, capite Ecclesiae, influunt omnes gratiae tara illustrationis quam operationis in Sanctos; loannis primo: Plenum gratiae et veritalis; et: De pl&nitudine eius nos omnes accepimus. Unde Psalraus: Ecce, quam bonum et quam iucundum, habitare fratres in unum; sicut unguentum in capite, quod de.scendit in barbam, barbam Aa.ron, quod descendit in oram vestimenti eius. Nani unguentum gratiarum et illustrationum a Christo prirao descendit in barbam, id est in principalia merabra, sibi principaliter adhaerentia, quae sunt Sancti in patria; et ab illis descendit in nos, qui sumus ora vestimenti eius, qui deorsum tangimus terrara, sicut ora vestiraenti ciixa terram consistunt. De hac unctione dicitur Marci decirao quarto: Cum esset (lesusj Belhaniae in domo Simonis leprosi et recumberet, venil mulier habens alabastrum unguenti, nardi.spicati pretiosi et fracto alabasl.ro, effudil 1 Vei-s. 3. super caput eius. El sic ungit Christura qni oranera gratiani, quara habet, recognoscit a Domino Iesu Christo, et ideo sibi gratias agit. Nam qui non agit gratias meretur gratiis acceptis privari. Maria Magdalene et Maria lacobi el Salome emerunl aromata, ut venienles ungerenl lesum. Sed notabile est, quod voluerunt totum corpus ungere, et tamen non unxerunt, quia non niortuum, sed immorlalera el glorificatura invenerunt. Non enim sufficit quis ad plenum gratias agere pro glorificalione et remuneratione, cum excedat omne horainis meritum, cogitatum et ingenium; primae ad Corinthios secundo: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendil, quae praeparavit Deus iis qui diligunt illum. In his ergo unguentis odoriferis cupit sponsa sequi Sponsum; Canticorum primo: Trahe me, post te curremus in odorem unguentorum tuorum; et beatus loannes: « Odor tuus, o Deus, excitavit in rae concupiscentias aeternas ».

II. Secundo, ut dictum est, comraendatur ab aynaritiuline compunctionis in profluxione lacrymarum per hoc, quod dicitur, quia extersit pedes eius capillis suis. Nam, sicut dicitur in Evangelio hodierno, Lucae septimo, mulier, quae erat in civitate peccatrix, attulit alabaslrum unguenli, et slans retro secus pedes Domini Iesu lacrymis coepit rigarc pedes eius et capillis ca.pitis sui tergebat, et osculabalur pedes eius et unguenlo ungebat. — Haec autem araaritudo corapunctionis generatur ex triplicis mali consideratione; et primo, ex consideratione maculae, et ex hac erubescit; unde dicitur, quod tobat retro sicut verecunda de sua immundilia; nolebat enim in faciem Doraini se ingerere, confusa de sua immunditia; Matthaei nono: Ecce, mulier, quae sanguinis fluxum paliebatur duodecim annis, accessit retro; Ecclesiastici quarto: Est confusio adducens gratiam et gloriam. Et sic producit laciyraas, ut, erubescens iraraunditiani suara, mereatur liberari, iuxta illud Tobiae tertio: Sara, filia Raguelis, perrexit in superius cuhiculum domus suae el tribus diebus et Iribus noctibus non manducavit neque bibit, sed in oratione persistens, cum lacrymis deprecabatur Deum, ut ab islo improperio liheraret eam. Hoc improperium erat, quia daemonium occiderat septem viros eius, per quos significantur septem virtutes, quae occiduntur per.septem vitia capitalia, quae fuerunt in Magdalena; Marci ultirao: Apparuil primo Lesus Mariae Magdalenae, de qua eieceral septem daemonia. Vel per septem 16; i?i>quitur Ps. 132,

Vers. 9; sequunlur Canl. I, 3. el Abdios, lib. 5

daemonia inlelligitur universitas vitiornni, iuxla illud Gregorii: « Maria sepleni daemonia habuit, quia universis vitiis plena fuit. Nam septenario dierum nuniero oniiie tempus comprehenditur; el ideo per illnni recte universitas figuratur».

Secundo, ex consideratione olfensae, et ex hac conlremiscit. Quis enim non contremiscat, qni per peccatuni summam Maieslatem olTendil? Et ideo stabat secus pedes prostrata, ut iram Dei piacaret sua contreniiscente humiliatione, et sic lacrymabatur ut conlreniiscens; Threnorum secnndo'-': Deduc quasi torrenkm lacryuius pcr iticm el noc/ent; 7ion des requicni tiln. niyiic laccat piipilta ocati lui.

Tertio, ex consideratione sequelae. Nam multae sunt poenalitates et inlirmitates, quas homo consequitur ex macula peccati et offensa Dei; et ideo capillis capitis sui lerge.bat pedes, ut quos in malos usus expenderat in bonos usus convertat. Nam de huiusmodi infirinitatibns dicitur in Psalmo: iVulliplicatae sunl super capillos cupitis mei. Et ex hac consideratione ingemiscit, sive fundit lacrymas ut ingemisceiis; 1'salmns: Lalioravi in gemitu meo, la.vabo pcr singulas nocte.s leclum mcmn. Lacrymis meis slralum meum rigabo, id esl propter singula peccata et inflrmitates peccatornni; secundi Paralipomenon ultimo: Peccavi.super numerum arenae maris, et multiplicatae simt iniquitates meae. Hoc dicit, quasi infiniti sint defectus, qui comitantur peccatum per depravationem omnium rerum mundi, a quibus homo deordinatur, praeter deordinationem, qua deordinatur a Deo. — Sic ergo erubescit quantuin ad vim rationalem; sed conlremiscil quantum ad irascibilem; ingemiscit vero quantum ad concupiscibilem, ut sic lota anima poenilentiam agat.