Skip to the text
Ember
PT

Caput XII. Jura, canones, consuetudines particularium ecclesiarum retinenda ; in iisque pars libertatis ecclesiasticæ : cæterarum gentium eam in rem cum Gallis concors sententia

Jura, canones, consuetudines particularium ecclesiarum retinenda ; in iisque pars libertatis ecclesiasticæ : cæterarum gentium eam in rem cum Gallis concors sententia.

At ecclesiasticam disciplinam libertatemque nostram, non solum tuemur universalibus canonibus ac moribus ; sed etiam [388] iis, qui per singulas ecclesias valeant ; quod secundo loco in Declaratione Gallicana est positum. Hoc quidem ex antedictis jam confectum putamus. Laudata est Basilii Epistola de consuetudine particularium etiam ecclesiarum, « quae vim legis obtineat, eo quod hæc statuta (etiam particularia) à sanctis viris sint tradita1 : » laudatus est Zozimi locus de servandis Patrum constitutis ; quem locum ad peculiaria jura ecclesiarum pertinere vidimus2 : laudata est Nicæna synodus, primis sedibus, ex ipsa consuetudine sua jura servans, canone vi et vii.3

Accedit Ephesina, à Cypriis, et aliis quibuscumque ecclesiis potentiores episcopos, qui eas invaderent prohibens ; « ne Patrum canones proterantur ; neve sub sacerdotii prætextu, mundanae potestatis fastus irrepat ; ne clam paulatim libertas amittatur, quam nobis donavit sanguine suo Dominus Jesus Christus, omnium hominum liberator.4 » Alludit ad illud Pauli : « Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum.5 » Hæc ergo pars comparatae Christi sanguine libertatis, ut non hominibus, sed canonibus serviatur.

Sic igitur et jura peculiaria ecclesiarum servanda ; et id pertinere ad ecclesiarum libertatem, synodus œcumenica definivit ; referunturque ad universalis ecclesiæ jus, etiam particularia jura ; quippe quæ à synodis universalibus confirmentur.

Eodem fere sensu Chalcedonensis synodus primo id capite decernit : « Regulas à sanctis Patribus in unaquaque synodo, usque nunc prolatas teneri statuimus6 ; quibus regulis non tantum communia, sed etiam propria cujusque ecclesiæ jura asseruntur.

Sanctus Gregorius Magnus ad Dominicum Carthaginensem : « Sicut, inquit, nostra defendimus, ita singulis quibuscumque ecclesiis jura servamus.7 » Atque alio loco : « Absit hoc à me, ut statuta majorum consacerdotibus meis in qualibet ecclesia infringam : quia mihi injuriam facio, si fratrum meorum jura perturbo.8 »

Neque tantum majores nostri laudaverunt universales canones, [389] conciliorum generalium auctoritate conditos ; sed etiam Gallicanos ; « quoniam venerandi et sancti viri eos ediderunt, quorum vitam et sanctitatem crebra miracula commendarunt.9

Valere autem, ut canones, ita etiam consuetudines, non modo Ecclesiæ universalis, sed etiam particularium ecclesiarum, antedicta firmant. Huc accedit Ratramnus Corbeiensis, libro jussu regis et episcoporum Gallicanorum, contra Græcos edito, quo particulares consuetudines laudat, de quibus etiam hæc scribit : « Instituta vero majorum suis quibuscumque locis edita, sicut non omnibus eadem, sic unitatem fidei nullo modo divisere.10 »

De his consuetudinibus retinendis, Jordani Lemovicensis episcopi, in concilio Lemovicensi, præclara sententia est : « Non enim una eademque lex omnibus ecclesiis, sive populis, sive civitatibus, sive gentibus, semper potest congruere ; sed quædam pro qualitate locorum, et gentis et animorum, quamvis diverso, tamen congruenti ordine, in consuetudinem deducuntur.11 » Cujus rei multa exempla commonstrat.

In eamdem sententiam Fulbertus Carnotensis : « Nec nos offendit observantiæ diversitas, ubi fidei non scinditur unitas.12 » Quod sumptum ex sancto Gregorio, Numidarum peculiares consuetudines firmante his verbis : « Consuetudinem quæ tamen contra fidem catholicam nihil usurpare dignoscitur, immotam permanere concedimus.13 »

Notum omnibus beati Ambrosii dictum, à beato Augustino tanta cum laude memoratum,14 de consuetudinibus regionum. At clerus Gallicanus, ne consuetudinis nomine eas comprobare videatur, quæ in jure vocentur corruptelæ ac vetustas erroris ; consuetudines eas ad ecclesiæ Gallicanæ disciplinam libertatesque pertinere voluit, « quæ Sedis apostolicæ et ecclesiarum consensione firmentur.15 » Sic nostræ libertates vel maxime Sedis apostolicæ auctoritate constant, quippe quæ canonum executrix [390] custosque sit. Unde noster Gerson docet omnem statum ecclesiastici ordinis « subesse rationabili voluntati Papæ, quæ rationabilitas regulanda est per determinationes conciliorum generalium , præsertim jam factas, de consensu et auctoritate summorum Pontificum16 : » adeo nostri æquo jure omnia metiuntur, totoque studio Sedis apostolicæ auctoritati consulunt . Summa doctrinæ est, Ecclesiam ubique consensione regi.

Cæterum ne nobis quisquam ea causa succenseat, habent, non modo Galli, sed etiam Hispani, Belgæ, Germani, alii omnes, suas consuetudines, sua jura, vel usu firmata, vel pactis. Hæc Sedes apostolica servat in ecclesiis quibusque gubernandis ; quæ pars est vel maxima ecclesiastici regiminis, dicente Apostolo : « Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos.17 » Habent eaedem gentes suos ritus. Aliena, nova, noxia respuenda, si forte obtrudantur. Id sibi præ aliis ecclesia Gallicana vindicat, ut jure communi regatur, hoc est, quoad fieri liceat, jure antiquo, à quo dimoveri invita non possit. Quale jus, si reliquæ gentes vindicare sibi velint, nihil profecto prohibemus.

Footnotes

  1. Sup., c. præced. ↩

  2. Sup., hoc lib., c. iii. ↩

  3. Sup., c. præced. ↩

  4. Decret. Conc. Eph., act. vii ; tom. III Conc., col. 801. ↩

  5. I Cor., vii, 23. ↩

  6. Conc. Chalc. act. xv, can. i ; tom. I Conc., col. 756. ↩

  7. Greg. Mag., lib. II, ep. xlviii, al. xxix ; tom. II, col. 611. ↩

  8. Id., ep. lii, alias xxxvii, col. 618, 619. ↩

  9. Agobard . , lib. ad Lud. Pium Imp. adv. leg. Gund., n . 12 ; tom. XIV Bibl. Patr., p. 266 . ↩

  10. Ratramn. Corb. adv. Græc., lib. I, c. ii, Spicil., tom. II, p. 3 et 4. Vid. quoq. pass., lib. IV. ↩

  11. Conc. Lemov., ii, sess. ii ; tom. IX Conc., col. 895. ↩

  12. Fulb. Carn . , epist. ii, ad Fin., tom. XVIII Bibl. Patr., pag. 6. ↩

  13. Greg. Mag., lib. I, ep. lxxvii, al. lxxvi, ad Episc. Numid., tom. II, col. 561. ↩

  14. Aug., ep. xxxvi, al. lxxxvi, n. 32. ↩

  15. Decl. Gall., c. iii. ↩

  16. Gerson., de statib. Eccles. stat. Præl. consid. iv ; tom. II, p. 432. ↩

  17. I Cor., ix, 22. ↩

Chapter 384 of 396