Skip to the text

Le XXXI de juillet : En la fête de saint ignace de loyola

En la fête de saint ignace de loyola 1

Double

On fait mémoire de tous les Saints qui ont eu un zèle spécial pour le salut des âmes; laquelle se transfère avec la dite fête, si elle vient à être transférée.

IN MISSA Commemoratio omnium sanctorum qui singulari studio in salutem animarum promovendam laboraverunt, ut infra.


  1. Dans la première édition, le P. Eudes donne ici l'oraison et les leçons propres de saint Ignace, telles qu'elles sont dans le Bréviaire, sans doute parce que l'Office de ce Saint n'était pas encore concédé à toute l'Église.

Fêtes d'août

Le ii. d'août

En la fête de notre-dame des anges

En ce jour on fait toujours l'Office du très saint Cœur de la Bienheureuse Vierge, au lieu de le faire au premier Samedi vacant de ce mois.

Aux I. Vêpres on fait mémoire de saint Pierre aux Liens, de saint Paul, des saints Anges, et de saint Étienne, Pape et Martyr; et la ix Leçon est du même Saint.

Pour saint Pierre

Ant. Solve, jubente Deo, etc., comme au Bréviaire.

Pour saint Paul

Ant. Sancte Paule Apostole, etc., comme dans le Bréviaire.

Pour les saints Anges

Ant. Gaudete et exultate, omnes Angeli Dei, quia Maria, Regina coeli, lumina mundi, Mater Christi, regnabit super vos in aeternum.

V. Laetamini in Domino, et exultate Angeli. R. Et laudate Mariam in saeculum saeculi

Deus, qui beatam Mariam semper Virginem, Matrem tuam, super omnes Angelorum choros Dominam constituisti: da nobis, quaesumus, ut haec sanctissimam Reginam et Matrem nostram, cum iisdem Angelis ita veneremur in terris, ut ipsam cum eis in perpetuum laudare mereamur in coelis.

Pour saint Étienne, Pape et Martyr

Ant. Iste Sanctus, etc., comme dans le Bréviaire.

Pour les saints Anges

Ant. Gratias tibi, Domine Jesu Christe, Fili Dei, Fili Mariae Virginis, quia sanctissimam Matrem tuam super omnem Principatum, et Potestatem, et Virtutem, et Dominationem, et super omnes caelestium Spirituum ordines constituisti.

V. Laudate Dominum omnes Angeli ejus. R. Benedicite Matrem illius in aeternum

Oraison. Deus qui beatam, etc., comme ci-dessus.

Pour saint Étiene, Pape et Marty

Ant. Qui odit animam suam, etc., comme dans le Bréviaire.

Missa in festo dominae nostrae de angelis

Missa dicitur de Sacratissimo Corde Beata Maria, p. 312. Et fit Commemoratio SS. Angelorum, ut sequitur.

Oratio 1

DEUS, qui beatam Mariam semper Virginem Matrem tuam, super omnes Angelorum choros Dominam constituisti: praesta, quaesumus, ut hanc sanctissimam Reginam nostram, cum iisdem Angelis, ita venerari in terris, ut Natum et Matrem cum eis in perpetuum laudare mereamur in coelis.

Deinde S. Stephani, Papa et Mart. Deus qui nos, etc., ut in Missali haec die.

Pro SS. Angelis.

Exaudi nos, Deus salutaris noster, et intervenientibus meritis hujus sacrosancti Sacrificii, fac nos quaesumus, per manus beatissimae Virginis Mariae et omnium ____________________

  1. Cette oraison, qui est celle de la première édition des Messes diffère un peu de celle de 1668 et 1672. Voir ci-dessus, page 404, Angelorum tuorum, in sublime Altare tuum perferri, et divina Voluntati tuae praesentari: ut haec in nobis perfecte vivere et regnare dignetur.

Pro S. Stephano. Secreta Munera tibi Domine, etc., ut in Missali.

Pro SS. Angelis.

Omnipotens Deus, qui Unigenitum tuum de Virgine Maria natum, omnibus Angelis tuis, tanquam Regem et Deum suum adorare, et sanctissimam Matrem ejus velut Dominam et Reginam honorare praecepisti: praesta quaesumus, iisdem Angelis intercedentibus, Jesum et Mariam semper et ubique regnare super nos; ut horum imitatione, te in omnibus et super omnia diligentes, cum ipsis, tibi regnum aeternum dilectionis effici mereamur.

Pro S. Steph. Postcomm. ut in Missali.

Les fêtes de septembre

Le ii. de septembre

En la fête de saint lazare

Double,

Qui se fait en ce jour dans le diocèse de Paris 1, et que nous sommes obligés par vœu de faire dans notre Congrégation, du moins dans notre maison de Caen 2.

Ant. Lazarus, avec les autres de Laudes.

Ps. Dixit Dominus, avec les autres du Dimanche, et au lieu du dernier, Laudate Dominum omnes gentes.

CAPITULE. Jacob. 1

BEATUS vir qui suffert tentationem: quoniam cum probatus fuerit, accipie,t coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se.

Aux lieux où l'on dit un Répons devant l'Hymne, il faut prendre le premier Répons du I. Nocturne, Lazarus amicus.


  1. Dans l'édition de 1652, cette fête est fixée au 17 décembre, dans celle de 1668, elle se trouve au ler septembre. Le B. P. Eudes a emprunté les antiennes de Vêpres et Laudes, et l'Oraison, à l'Office du Cardinal de Bérulle, en les modifiant légèrement. Cf. Migne, col. 1748.

  2. A la fin de la mission qu'il prêcha à Autun en 1648, le P. Eudes pria les chanoines de lui accorder une relique du chef de saint Lazare, conservé dans l'église cathédrale. Accédant à sa demande,ils essayèrent d'en détacher une dent, pour la lui offrir, mais ce fut en vain, malgré tous leurs efforts.

Ce que voyant notre Bienheureux, il fit «vœu sur-le-champ de faire célébrer l'office de ce Saint dans sa Congrégation, sub ritu duplici, et cette dent tomba aussitôt dans sa main, avec la même facilité qu'un fruit mûr qui se détache dès qu'on y touche.» Le P. Eudes rappelle ici ce vœu qu'il n'avait pas mentionné dans les éditions de 1652 et 1668. Cf. Annales, 1,167 sq.

Hymne Deus tuorum militum, comme au Commun d'un Martyr.

V. Gloria et honore coronasti eum Domine. R. Et constituisti eum super opera manuum tuarum

A Magnif. Ant. Diligebat Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum, alleluia.

DEUS, qui per Unigenitum Filium tuum, beatum Lazarum 1 a monumento ressuscitasti, ipsumque Pontificio et Martyrio decorasti: erige nos propitius de tumulis peccatorum, ut mereamur adipisci consortium Electorum tuorum. Per eumdem Dominum 2.

Invit. Regem Martyrum Dominum: * Venite adoremus.

Ps. Venite exultemus.

Hymne comme au Commun d'un Martyr.

Ant. Erat quidam languens Lazarus, a Bethania, de castello Mariae et Marthae sororis ejus.

Les Psaumes des 3 Nocturnes se disent comme au Commun d'un Martyr.

Ant. Maria erat, qua unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur.

Ant. Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes: Domine, ecce quem amas, infirmatur.

V. Gloria et honore coronasti eum Domine. R. Et constituisti eum super opera manuum tuarum. Les leçons se disent de l'Écriture courante. R. j. Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum:* Dixerunt ergo ei discipuli ejus: ____________________

1. Les deux premières éditions portent: «Lazarum quatriduanum mortuum.»

2. Dans la première édition. le Bienheureux indiquait ici la mémoire des Saints de Jésus et de Marie

Domine, si dormit, salvus erit. V. Dixerat Jesus de morte ejus: illi autem putaverunt quia de dormitione somni diceret. Dixerunt. R. ij. Dixit Martha ad Jesum: Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus :* Sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. V. Ego sum resurrectio et vita, qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet. Sed et nunc scio. R. iij Jesus ergo, ut vidit Mariam plorantem, et Judaeos qui cum ea venerant, plorantes, infremuit spiritu, et turbavit seipsum, et dixit: Ubi posuistis eum lacrymatus est Jesus. V Dixerunt autem Judaei: Ecce quomodo diligebat eum. Et lacrymatus. Gloria Patri. Et lacrymatus .

Ant. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam.

Ant. Tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus, deinde dixit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum.

Ant. Martha ergo, ut audivit quia Jesus venit, occurrit illi: Maria autem domi sedebat.

V. Posuisti, Domine, super caput ejus. R. Coronam de lapide pretioso

Lazarus frater Marthae et Mariae Magdalenae, clarissimis ortus natalibus, dives ac potens, a Christo Domino, cum in Judaea praedicaret, inter discipulos suos vocatus est, et singulari dilectione honoratus. Nam apud eum in castello Bethania saepe hospitari voluit, et miraculorum suorum maximum circa ipsum operatus est, cum eumdem jam quatuor dies in monumento habentem suscitavit. Propter quod Judaei aegre ferentes quod multi, viso tam insigni miraculo, in Christum crederent, et Lazarum occidere cogitaverunt, et Dominum perdere statuerunt. Sed qui Lazarum quatriduanum mortuum e monumento eduxerat, seipsum crucifixum suscitavit. Post ejus vero ad coelos ascensionem, Lazarus aliquandiu cum Apostolis conversatus est, et Hierosolymis digne Deo sacerdotium administravit. Postea ipse cum Maria Magdalena et Martha sororibus suis. Marcella earum pedissequa, et Maximino, uno ex septuaginta duobus Discipulis, qui totam illam domum baptizaverat, et Cedonio qui caecus natus erat, aliisque multis fidelibus, in persecutione Christianorum a Judaeis comprehensi, vetusta navi, sine remige, sine viatico impositi, mari committuntur, ut omnes vel inedia, vel naufragio perirent. Sed, Deo gubernante, in Massiliae portum incolumes appellunt: quo miraculo et Evangelii praedicatione, Massilienses primum, deinde vicini populi ad fidem Christi convertuntur. R. Fremens ergo rursum Jesus in semetipso, venit ad monumentum: erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. * Et dixit Jesus: Tollite lapidem. V. Dixit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam foetet, quatriduanus enim est. Et dixit.

Hoc loco, dum biennium exegissent, sanctus Lazarus Massiliensium, et Maximinus Aquensium Episcopus creatus est. Maria antem superna contemplationis avida, secessit in montem qui vulgo Balma dicitur, ibique triginta circiter annis latens, quotidieque ad audiendas coelestes laudes ab Angelis elata, sanctissimam vitam duxit. Martha vero, cum per illud biennium omnium Massiliensium animos, mirabili vita sanctitate et charitate, in se convertisset, Tarasconem profecta est super Rhodanum: ubi monstruosum quoddam mirae magnitudinis animal, et incolis summe nocuum sustulit, quod illic depictum in ecclesia nunc usque monstratur. R. Dixit Dominus Jesus ad Martham: Nonne dixi tibi quoniam si credideris, videbis gloriam Dei? Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet. V. Et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. Ego sum.

Cum autem Lazarus circiter triginta annis Massiliae praedicasset, persecutionem in Christianos commovente Domitiano imperatore, tractus ab infidelibus, Proconsuli sistitur, et vel sacrificare vel mori cogitur. Respondit se habere Amicum a quo fuerat semel de morte ressuscitatus, pro quo denuo mori non formidaret. Nudatus itaque et fustibus casus, per totam civilatem pertrahitur. Deinde pectinibus ferreis laceratus, ignita etiam lorica circumdatus, et in crate ferrea tostus, cum superari non posset, jussus est sagittis interfici: sed illaesus perseverans, ad ultimum capite truncatus est, anno Domini octogesimo. R. Elevatis Jesus oculis sursum, dixit: Pater, gratias ago tibi, quoniam audisti me: ego autem sciebam quia semper me audis. V. Haec cum dixisset, voce magna clamavit: Lazare, veni foras: et statim prodiit vivus, qui erat mortuus. Pater. Gloria Patri. Pater.

Ant. Abiit Martha, et vocavit Mariam sororem suam silentio dicens: Magister adest, et vocat te. Ant. Ut audivit Maria quia Jesus adesset, surgit cito et venit ad eum, et procidit ad pedes ejus dicens: Domine, si fuisses hic, frater meus non esset mortuus. Ant. Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet.

V. Magna est gloria ejus in salutari tuo. R. Gioriam et magnum decorem imposuisti super eum

Leçon vij. Cap. 11

IN illo tempore: Erat quidam languens Lazarus a Bethania, de castello Maria et Martha sororum ejus. Et reliqua.

Homilia sancti Augustini Epicopi

Tract. 49. in Joan. post initium

In superiori lectione, meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus: quod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut dignaretur venire, et eum ab aegritudine liberare. Ille distulit sanare, ut posset ressuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere, Veni et sana. R. Jesus ergo ante sex dies Pascha venit Bethaniam ubi Lazarus fuerat mortuus,* Quem suscitavit Jesus.

V. Feceront ei coenam ibi, et Martha ministrabat: Lazarus vero unus erat ex discumbentibus cum eo. Quem

NON ausae sunt dicere: Ibi jube, et hic fiet. Cur enim non et istae, si fides illius centurionis inde laudatur? Ait enim: non sum dignns ut intres sub tectum meum: sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Nibil horum istae, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris: non enim amas et deseris. Sed dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores. Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terram non descenderet. R. Venit ergo turba multa ad Jesum, non propter eum tantum, sed ut Lazarum viderent quem suscitavit a mortuus. *Quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. V. Cogitaverunt autem Principes sacerdotum ut Lazarum interficerent. Quia.

AUDIENS autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro Gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc est ergo quod ait: Non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem, sed potius ad miraculum: quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus se Deum dixit, propter quosdam qui negant Filium Dei Deum esse.

Pour les lieux où l'on dit un Répons après la dernière Leçon. R. Infremuit spiritu, et turbavit seipsum, et lacrymatus est Jesus: * Et clamavit voce magna: Lazare, veni foras.

V. Ego sum resurrectio et vita, qui credit in me, non morietur in aeternum. Et clamavit. Gloria Patri. Et clamavit

Te Deum.

Pour les lieux ou l'on dit un Verset devant Laudes.

V. Justus ut palma florebit. R. Sicut cedrus Libani multiplicabitur

Ant. l. Lazarus amicus noster dormit: eamus, et a somno excitemus eum.

Ps. Dominus regnavit, avec les autres de Laude.

2. Dixit Dominus Jesus manifeste: Lazarus mortuus est; et gaudeo propter vos, ut credatis, quia non eram ibi, sed eamus ad eum

3. Maria ergo, cum venisset ubi erat Jesus, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus

4. Ut vidit Jesus Mariam plorantem, lacrymatus est, et dixerunt Judaei: Ecce quomodo amabat eum

5. Clamavit Jesus voce magna: Lazare, veni foras: et statim prodiit vivus, qui fuerat mortuus

Capitule, Hymne et Verset comme au Commun d'un Martyr.

A Bened. Ant. Videns Dominus Jesus sorores Lazari flentes ad monumentum ejus, lacrimatus est coram Judaeis, et clamavit: Lazare, Veni foras: et prodiit ligatus manus et pedes; et ait Jesus discipulis suis: Solvite eum, et sinite abire.

Oraison. Deus qui per Unigenitum, etc., comme ci-dessus, p. 408.

Aux heures

Antiennes de Laudes; Capitule, Versets et Répons comme au Commun d'un Martyr.

Antiennes de Laudes; le reste cumme au Commun d'un Martyr.

A Magnif. Ant. Jesus autem, elevatis sursum oculis, dixit: Pater, gratias ago tibi, quoniam audisti me. Haec cum dixisset, voce magna clamavit: Lazare, veni foras: et statim prodiit vivus qui erat mortuus.

Oraison. Deus, qui per Unigenitum, etc.

Missa in festo s. lazari, episcopi et martyris

Introitus

Sacedotes Dei, benedicite Dominum: sancti et humiles corde, laudate Deum. Psalm. Benedicite omnia opera Domini Domino: laudate et superexaltate eum in saecula. V. Gloria Patri. Sacerdotes.

DEUS, qui per Unigenitum Filium tuum beatum Lazarum quatriduanum mortuum ressuscitasti a monumento, ipsumque Pontificio et Martyrio decorasti: erige nos propitius de tumulis peccatorum, ut mereamur adipisci consortium electorum tuorum. Per eumdem Dominum.

Commemoratio Sanctorum Jesu et Mariae, ut Infra 1.

Lectio libri Sapientiae. (Eccli. Cap. 14 et 15)

Beatus vir qui in sapietitia morabitur, et qui in justitia sua meditabitur, et in sensu cogitabit circumspectionem Dei. Cibabit illum pane vitae et intellectus, et aqua sapientiae salutaris potabit illum. Et firmabitur in illo, et non flectetur: et continebit illum, et non confundetur: et exaltabit illum apud proximos suos. Et nomine aeterno haereditabit illum Dominus Deus noster.


1. Cette indication ne devait pas se trouver dans les éditions de 1668 et 1672

Graduale. Domine, praevenisti eum in benedictionibus dulcedinis: posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso. V. Vitam petiit a te, et tribuisti ei longitudinem dierum in saeculum saeculi.

Alleluia, alleluia. V. Laetabitur justus in Domino, et sperabit in eo; et laudabuntur omnes recti corde. Alleluia.

Evang. Erat quidam languens, e Feria VI. post Dom.

IV. Quadragesima

Oflertorium. Gloria et honore coronasti eum: et constituisti eum super opera manuum tuarum, Domine.

HANC oblationem, Domine, propitius respice: et meritis famuli tui Lazari, qui tibi extitit dilectus, ut tanti Mysterii sacramentis simus idonei, expurgemur omnium delictorum sordibus. Qui vivis.

Communio. Videns Dominus flentes sorores Lazari ad monumentum, lacrymatus est coram Judais, et clamabat: Lazare, veni foras: et prodiit manibus ligatis et pedibus, qui fuerat quatriduanus mortuus.

QUIBUS dignatus es, Domine, largiri salutiferum munus Corporis et Sanguinis lui, interveniente dilecto tuo Lazaro, Martyre atque Pontifice, tribue propitius gaudia lucis perpetua. Qui vivis.

Seize interprétations du saint nom de marie

Tirées par les Saints Pères et par quelques Docteurs signalés, de son Étymologie Hébraïque, Syriaque, Grecque et Latine, et qui sont contenues dans le Hymnes de l'Office qui suit après 1.

1. MARIA. Deus ex genere meo: «Dieu est né de ma race.» Saint Ambroise, Lib. de Instit. Virg., cap. 6

2. Mare, vel Maria: «La Mer, ou les Mers.» Saint Pierre Chrysologue, Serm. 146

3. Lumen Dei: «Lumière de Dieu.» Saint Épiphane, Serm. de B. Virg

  1. Doctrix, Magistra populi: «Doctrice. Maîtresse du peuple.» Raymond Jourdain, Abbé de Saint-Évroult au diocèse de Lisieux 2, nommé vulgairement l'Idiot. Lib. de Contempl. B. Virg., cap. 5.

5. Mare amarum: «Mer amère.» Saint Jean Damascène, lib. 4, c. 13

6. Myrrha maris: «Myrrhe de la mer.» Saint Épiphane, de laud. B. V

7. Jaculatrix maris: «Celle qui jette des dards et qui tire des flèches, l'Archère de la mer.» Canisius. Lib. 1.de Virg

8. Pluvia temporanea maris: «Pluie de la mer, qui vient au temps et à la saison convenable.» Canisius, lib. 1, cap. 1

9. Spes maris: «L'espérance de la mer.» Saint Épiphane, Tract. de laud. B. Virg


  1. Ce prologue à l'Office du saint Nom de Marie se trouve dans les éditions de 1668 et 1672. Voir les mêmes significations plus détaillées, tome 5 des OEuvres complètes, p. 208 sq., et tome 8, p.

2. Nous avons déjà dit que le savant Idiot était abbé de Celles au diocèse de Bourges, comme le P

Eudes le reconnaît lui-même dans le Cœur admirable.

10. Domina maris: «Dame de la mer.» Saint Jerôme, lib. de Nom. Hebr

11. Illuminata Illuminatrix, Illuminans: «Illuminée, Illuminatrice, Illuminante.» Saint Éphrem, Orat. de Laud. B. V

12. Stella maris: «Étoile de la mer.» Saint Bernard, Serm. de Nativ. B. V

  1. Aquaductus: «Conduit d'eau». Ego sicut aquaeductus exivi de Paradiso: «Je suis comme un canal portant l'eau qui sort du Paradis.» Eccli. XXIV, 14. Saint Bernard.

14. Imitatrix Dei: «L'imitatrice de Dieu». Rutilius Benzonius, Lib. 2. sup. Magnif., cap. 22

  1. Exaltata, Eminens, Sublimis. Excelsa: «Exaltée, Eminente, Sublime, Élevée.» Angelus Caninius Anglariensis, cap. 6. Quasi cedrus exaltata sum in Libano. Eccli. XXIV, 17.

  2. Stilla maris: «Une goutte d'eau de la mer»: Ce qui désigne la très profonde humilité de la bienheureuse Vierge, laquelle, étant la première de toutes les créatures, s'est traitée comme la dernière.

Chapter 22 of 56