Nn. 80–177

80. Argumejiiis extrinsecis probatur quatuor Evangelia : a) circa finem II' sasculi communiter tribui au(^toribus quorum nomine vulgata sunt, ut constat ex testimoniis Irejicei f 202, Tertulliani^ Tatiani, et ^y. fragmento Muratoriano; — b) jam nota fuisse inter Christianos in priori parte secundi sasculi : allegantur enim 2,Justino^ Papia, Herma^ in epistold Poiycarpi^ in epistoiis Ignatii^ Clementis Roma?tiy et BarnadcE; — c) ab hsereticis ipsis et paganis genuina haberi. — Quomodo h^c Evangelia sola, exclusis apocryphis, ab Ecclesiis diversis et dissitis ut genuina recipi, in coetibus liturgicis legi potuerint, nisi tempore Apostolorum fuerint conscripta?

Confirmatur genuitas Evangeliorum criteriis internis^ nam minutissimas referunt circumstantias (ea fulgentes veritate quam coasvi soli obtinere possunt in descriptione locorum, morum, rerum et personarum) quas brevi, Jerusalem captd dirutoque templo, omnino mutatas sunt.

2° De Integritate Evangeliorum.

81. Agitur de sola integritate substantiali quoad do(flrinam praecipuaque facfta vit^ Christi, cum haec tantum requiratur ad demonstrandam divinitatem ejus missionis.

Porro fatentur ipsi Acatholici nos hodie invenire in quatuor Evangeliis, pr^sertim in Synopticis, quae Christiani circa finem primi saeculi de vita et do(ftrina Christi credebant. — Utrum necne ea qu^ ibi narrantur sint historice vera expendere sufficit : pauca siquidem loca, de quorum genuinitate dubitatur, ad demonstrandam veritatem Christianismi necessaria non sunt.

3° De Historicitate Evangeliorum.

82. A) Evangelistarwn sinceritate?n critici plerique agnoscunt, sed putant gesta et verba Jesu Nazareni paulatim t^-ansfigurata fuisse fide discipulorum inter tempus quo Magister obiit et tempus quo Evangelia scripta sunt^

Contendimus hanc idealisationem : a) verisimiie?n no7i esse,^ quia Synoptici veram historiam narrare intendunt, et historice vera narrant de statu politico, morali et religioso Judaeorum; — b) moraiiter impossibilem^ nam quomodo docH^rina chris-

^ Rrassac, Manuel biblique; Lepin, Di£lionnaire Apoiogdtiqiit \A. d' Alh), voce Rvangiles, t. I, c. 1598. ~ ^ Cf. Lepin, 1. c, c. 1684.

tiana qualis a Synopticisexponitur inveniri potuerit aut substantialiter immutari? et quinam. adulterare potuerint facfla quorum testes multi supererant? — c) faftis contrariam : si gesta et didla Christi paulatim transfigurata fuissent eo fine ut Magister primum purus homo, dein Messias a Deo delegatus, verusque Deus incarnatus successive crederetur, Evangelia non infirmitates, dolores, tristitiam et anxietates Jesu narrassent, sed clare et explicite divinitatem ejus et vim satisfa6\oriam mortis exposuissent, cum haec dogmata jam fide reciperentur tempore quo libri nostri scripti sunt.

Ergo Synopticis tanqtuim documentis historicis^ uti possumus, pra^sertim si non unum aut alterum textum tantummodo allegamus, sed pkira testimonia ad unum et idem probandum concordantia.

83. B) Dicunt critici liberales fa(51;a narrata i7t Qiiarto Evangelio esse confi6la, allegorias vel symbola ad aliquam do6lrinam inculcandam, sermones ibi Christo ascriptos non esse ipsius Domini sermones, sed compositiones theologicas scriptoris^ — Non diffitemur quartum EvangeHum esse dogmaticum simul ac historicum : ex quo inferri potest au^lorem selegisse ea fa6la et didla quae divinitatem Christi efficacius demonstrarent, negamus autem eventus relatos meras esse allegorias et sermones Christo adscriptos non esse sahem quoad substantiam a Domino prolatos^.

Nihil igitur prohibet quin fidem adhibeamus quarto Evangeho sicut et ceteris. Attamen in Apologetica, Synopticis frequentius utemur ut argumenta majorem vim habeant apud incredulos.

§ 11. Divinitas Religionis Christianae ex testimonio Ghristi de seipso probatur^.

84. Argumentum generale. Primum argumentuni historicum quo probatur Jesum Nazarenum a Deo missum esse ad docendos homines veram religionem, ex ejus testimonio de seipso desumitur, quippe qui ipse optime noverit quis esset.

Sic enuntiari potest :

Jesus Nazarenus testatus est se esse a Deo missum ad docendos homines veram reiigionem.

^ R. I.EVESQUE, Nos Quatre Evangiles, Paris, 1917. » Cf. 1 -EPIN, Vahvr historique du 4^ Evangile.

3 Commissio de Re biblicd docet retinendam esse veritatem historicam quarti Kvangelii in decisione die 29 maii 1907 data. * Syn. maj., n. 340-363.

Atqui testimonium Jesu Nazareni de seipso est omni fidc dignum.

Ergo Jesus Nazarenus vere fuit a Deo missus ad docendos homines veram religionem, — et ideo religio quam Jesus praedicavit est vere divina et ab omnibus ample6lenda.

I. Testivioiiinin Jesu Nazareni de seipso exponitur,

85. 1° Status quaestionis. CathoHci affirmant Jesum Nazarenum suam missionem divinam toto decursu vitae publicae docuisse, sed gradatim explicasse^ ut mentes Judaeorum sensim disponeret ad suum regnum spirituale recipiendum.

RationalistcE vero negaiit Jesum dixisse se esse Messiam, affirmant declarationes messianicas in Evangeliis relatas ex idealisatione primge generationis christianse provenire. — Quidam Liberales et Modernistce putant Jesum dixisse se fore tantum Messiam regni eschatologici proxime futuri, quod reapse non advenit. Erravit ipse, et discipuh, frustra parousia exspe6lata, Ecclesiam constituerunt.

86. 2*^ ThesiS : Jesus Nazarenus scepissime testatus est se esse Messiam a Deo specialiter missuni ad docendos homines veram religionem'^,

Messias (i. e., unftus, vocabulum idem sonat ac Christus) a prophetis nuntiatus, triplicem missionem habere debebat regis, sacerdotis et prophetae. Jesus hunc titulum usurpavit, et speciahter missionem do6lrinalem Messiae adimplevit. Probatur historice^ ex Evangeliis, Quo melius appareat testimonium Jesu de seipso, quatuor stadia chronologice distinguemus in publica ipsius vita.

87. A) Initio vitcB publiccE, Christus missionem suam messianicam et do6\rinalem declaravit :

a) aorendi raiione, nam vices egit Messiae, et docuit religionem tanquam a Deo missus. — Praedicavit regnum messianicum a prophetis annuntiatum appropinquasse^ — et dodlrinam suam^in vicis, plateis et synagogis tanquam potestatem habens sparsit^. — Discipulos elegit et instruxit quos misit ad prasdicandum adventum regni messianici, cum potestate dae-

mones ejiciendi et morbos curandi^ — Legem mosaicam a traditionibus expurgavit, ac proprio nomine complevit, dicens '* Dicflum est antiquis... Ego autem dico vobis. .^" Simulque miracula patravit ad suam divinam missionem confirmandam.

b) cequivalentibiis verbis^ — quando asseruit se esse Dominum sabbati^, majorem David, Jona et Salomone^ ~ Eum qui venturus est^, — et super quem requiescit Spiritus Domini^. Tunc enim prophetias messianicas in se adimpletas esse affirmavit.

c) apertis verbis^ — jam, quando locutus est cum Nicodemo^, — cum muliere Samaritana^, — post curationem paralytici ad probaticam piscinam in Jerusalem^

88. B) Ultimo a?ino vitce suce explicite locutus est :

a) Discipulis. Caesareae Philippi, ab eis quaesivit '* Quem me esse dicitis?'' Respondit Simon Petrus *' Tu es Christus '^, et Jesus hanc declarationem approbavit^^ b) Populo. Legantur capita Joannis VII, VIII, X et apparebit Jesum non potuisse suam missionem messianicam et religiosam disertius affirmare.

Item, Jesus ingressus est sicut Rex Messias in Jerusalem, clamantibus pueris *' Hosanna filio David", et Pharisaeis minantibus respondit ita impleri Prophetias. Diebus sequentibus docebat in templo sicut Messias, ut aperte dixit magistratibus interrogantibus in qua potestate hoc faceret".

89. C) Tempore passionis sucf^ quando surgens Princeps Sacerdotum ait illi : '* Adjuro te per Deum vivum ut dicas nobis si tu es Christus filius Dei vivi.^" — respondit illi Jesus " Tu dixisti"'^. Sciebat Jesus hanc declarationem condemnationis causam fore, sed tamen expHcite locutus est, et postea libenter mortem accipiendo testimonium proprio sanguine sigillavit.

90. D) Tandem,/^^/ ^^esurre^ione^n suani^ discipulis de divina ipsius missione dubitantibus apparuit, ut eos in fide confirmaret. '* Nonne oportuit itapati Christum et ita intrare in gloriam suam'"^.

Ergo constat historice Jesum Nazarenum affirmasse se esse Messiam a Deo specialiter missum ad dorendos homines veram religionem '1

' Matth., IV, 18-22. — 2 Matth., V, 21-22. — 3 Matfh., XII, 8. — ^ Marc, XII, 35-37. —^Matt., XI, 4-5. —^Luc, IV, 21-25. —7 Joan., III, 13-18. - 8 Joan., IV, 26. —9 Joa?t., V, 19.46. --- ^o Matth.\ XVI, 13.19. _ II Matth., XXI, 23. — ^2 Matth., XXVI, 62-66. — ^3 [^uc, XXIV, 13-53.

^^ Damnata est propositio sequens : " Jesus cum ministerium suum exercebat, non in eum finem loquebatur ut doceret se esse Messiani,

91. Conclusiones. A) Admitti nequit has declarationes non esse verba genuina Jesu. sed primse Christianorum generationis inventa, nam : a) ita cum integri narratione connectuntur ut illis sublatis tota Evangelii tela descissa maneret, — et pauca quae superessent fragmenta inintelligibilia omnino forent : ita mors Jesu non posset historice explicari; b) insuper, certum est Apostolos jam a die Pentecostes docuisse Jesum esse vere Messiam ^, et ita deficit tempus ad ideaiisationem vitae Jesu necessarium. Paulus etiain praedicat in synagogis Judaeorum Jesum esse Messiam a prophetis prsenuntiatum^

92. B) Neque dici potest, cum Loisy^ Jesum affirmasse se fofe timtiiin Messiam sensu eschatologico. — Messianicum regnum quasi duplex stadium habere debebat, prius in terra, ])osterius in cselis post ultimum adventum Messiae. Jesus dixit se jam esse Messiam in primo sensu, jam vices agere Messiae, ut constat ex superius di(5lis; et fore Messiam in secundo sensu quando omnia consummabuntur^.

II. Testiinonium Jesu Nazareni de seipso fide dignuin est.

93. Thesis : SpeHatis fesu Nazareni ingenio et indole^ testimo?uum quod de sua divina missione messianicd et doctrinali reddidit est omni fide dignum ^.

Ut testimonium Jesu Nazareni de seipso sit fide dignum, duo requiruntur et sufficiunt, scilicet ut Jesus neque deceptor, neque deceptus fuerit.

Atqui haec duo constant. — Ergo...

94. Prob. mi7tor : — A) Jesus non fuit deceptor. — Omnes hoc concedunt. Jesus ergo vere persuasus fuit sese a Deo missum esse tanquam Messiani ad docendos homines veram religionem.

B) Jesus non fuit deceptus. — Quidam Rationalistae cum Renan contendunt Jesum fuisse aliquatenus deceptum, et hanc persuasionem nihil aliud esse nisi vividam suas cum Deo unionis conscientiam.

Id prorsus rejiciendum est. Nam Jesus ab initio su?e vitiJi publicae affirmavit se a Deo missum esse ad docendos neque ejus miracula eo spedlabant utiddemonstrarent." Decret. Laineniabili, prop. 28. Denzingl:r-Bannvvakt, 2028.

3 Cf. DE LA Briere, lu Didio7i. Apologitique (A. cCAlds), voce E^lise, X. I. 0. 1230. — 4 Cf. PlCARD, La Transce?uiance de J.-C, I.

homines do6lrinam saluti necessariam, et proclamavit hanc divinain inissionem tanquam dogina prcecipuiun quod credere necesse est sub poena damnationis aeternai. Porro talis affirmatio, si falsa esset, supponeret Jesum fuisse vere hallucinatum et quidem perpetuo^ quod oriri nequiret nisi ex statu pathologico mentis aut voluntatis. Atqui hallucinatio perpetua in Christo admitti nequit ut patet ex ejus sapieniia et eximia san6litate.

95« a) Etenim sapientiam Jesu mirati sunt dodlores in templo, turbse quae eum publice docentem audierunt, imo et satellites missi ut eum caperent in sermone; — ejus mentis acuitatem, re6litudinem judicii et aequanimitatem continuam semper agnoverunt discipuli necnon inimici : quas omnia non sunt hallucinati hominis.

b) A peccatis et defeSlibus imtminis apparet Jesus, simul et viriutibus omnibus prcEditus gradu heroico, praesertim pietate erga Patrem, caritate erga homines, perfecfla sui abnegatione; — ita ut dici debeat perfedlissimum exemplar san(ftitatis, in quo pura ac simplex virtus percipitur sine ullo naevo ac defe6\u, in summo gradu. Porro haec non sunt insani aut amentis viri.

Ergo non fuit deceptus. Revera fuit, sicut credidit et dixit, verus Messias a Prophetis praenuntiatus.

96. Testimonium igitur Jesu nec deceptoris, nec decepti, est omni fide dignum, — et ideo Jesus Nazarenus vere fuit xMessias a Deo missus ad docendos homines veram rehgionem, ac proinde Rehgio christiana quam praedicavit est vere divina.et ab omnibus amplectenda ^

§ III. Divinitas Religionis Christianae ex miraculis Christi probatur.

97. Jesus Nazarenus non solum di^is^ sed faflis^ praesertim miraculis^ divinitatem suae missionis do6trinahs probavit.

Unde dicemu i) de 7niraculis ingenere^ 2) de miracuhs a Jesu faftis in ordine physico^ 3) in ordine intelle^uali^ 4) de ejus resurreHione.

^ Multi divinitateni missionis Christi stabilire conantur ex ejus exiniia sandlifaie : hoc argumentum per se non est demonstrativum, cum quis

'sandius esse possit sandtitate etiam suprahumana, quin sit divinus legatus. SancStitas Christi simul sumi debet cum testimonio quod de seipso reddidit ut habeatur validum argumentum.

I. De Miraculis in genere, 1° De Miraculi natura^

98. A) Notio. Miraculum, venit a viirando^ ideoque etymologice id omne designat quod ad excitandam admirationem aptum est.

Sensu stri6to, miraculum est fanum sensibile^ extraordinarium, divinum. Dicitur :

2i) faHuin^ i. e., phaenomenon, non autem do6lrina;

b) sensibile^ i. e., quod aliquo modo sensibus exfernis manifestari potest, secus non esset signum divinae Revelationis;

c) extraordinarium^ i. e., quod extra ordinem^ seu prcBter aiit supra leges naturce patratur.

Deus enim duplici modo creaturas gubernat : a) statuendo leges generales quibus in conditionibus determinatis phainomena modo constanti et uniformi producuntur; b) direcfle interveniendo, in casu particulari, ad ahquem eftecSlum extra has leges operandum, — et tunc habetur miraculum, seu i7ttervenius tiber Dei in effe6lu producendo independenter a legibus consuetis. Miraculum non est violatio aut suspensio leguni naturae, nam leges sunt hypothetice immutabiles, scilicet posito quod omnes et solie agunt causae naturales, in debitis conditionibus; in miraculo additur causa praeternaturahs, scihcet Deus.

d) divinum^ i. e., quod Deo soli, inspedlis omnibus circumstantiis fadli concreti, tribui possit.

Deus agere potest immediate per se, — aut mediate per angelos aut homines sibi subservientes : dummodo effecflus Deo, deficientibus causis naturahbus proportionatis, tribui debeat, vere miraculum erit.

99. B) Species. Miraculum tstphysicum^ — intelte^uale, — morale^ prout fit praeter leges ordinis physici, intelledluahs aut morahs.

100. C) Errores. Protestantes liberales saepe nomen servant miracuh, rem vero rejiciunt : miraculum enim mirum exercitium diviuae Providenti^ vocant.

Rejicienda est et Moder?iistaru?n notio qui dicunt miraculum ex fide oriri, et nonnisi fide cognosci posse.

• Syn. maj., n. 365-371; cf. De Bonniot, Le MirucU et ses contrtfacons; SORTAIS, La FrovnUnce et U MiracU.

2° DE MlRACULI POSSIBILITATE'.

101. Negant possibilitatem miraculi : i) athei, pantheistaeque omnes, — 2) theistae quidam, falso putantes miraculum esse violationem legum naturae.

102. Thesis. AdmissaDeiexistentia^miraculanullo modo repugnanty sed potius multipliciter conveniunt. Philosophice certum, theologice de fide.

Probatur, Si repugnarent miracula, vel ex parte legum naturse, vel ex parte Dei, vel ex parte conscientiae humanse. — Ita omnes.

Atqui, miraculum repugnat nec ex parte legum naturre, nec ex parte Dei, nec ex parte conscientiae humanae. — Ergo...

103. Ad 7ninorem, A) Non repugnat miraculum ex parte legum naturce. — Res philosophice spe6lari debet, nam philosophia sola investigari potest num interventus Dei in mundo extra ordinem legum naturse sit ex se impossibilis. — Ille interventus Dei praeter leges repugnaret, si leges essent ex se omnino necessarise. Atqui ex Philosophia, constat eas esse conti^tgentes^ etiam post creationem. Nam Deus manet Dominus et quidem omnipotens entium qu^ fecit; ea conservat et ad a6lionem appHcat. Ergo agere potest vel sequendo leges quas ipse posuit, vel independenter ab his legibus, effectum producendo modo quo hbuerit.

104. Scientia impossibihtatem miracuH demonstrare nequit quia de causis non curat prseternaturahbus, — sed ex notione vera immutabiHtatis legum naturse apparet locmn esse in mundo interventui libero ex parte Dei, Etenim lex naturse exigit ut, datis omnibus et soHs causis naturaHbus in circumstantiis requisitis, sequatur effedlus; non impedit autem quin agens Hber interveniat ad apponendas novas causas aut removendas eas quae existunt, ad mutandas circumstantias...: quod quotidie ab hominibus fit.

Porro si homo intervenire potest ad aHquem efife6lum impediendum, aut obtinendum, quando vult, — a fortiori, Deus. Hic interventus Hber hominis non est miraculum

DE RELIGIONE CHRISTIAIMA. 43 quia homo leges qiiidem naturae, sed alias, applicat, cum dependens sit semper a natura cui praeest obediendo; interventus autem Dei est miraculum quia Deus effeilum operatur independenter a legibus, ciim Dominus sit omnium entium quibus imperat producendo totam earum realitatem, a6liviiatem et efficaciam.

Objiciunt miraculo ordineni naturcE fierturbari; immerito tamen : non enim leges mutantur, sed tantum circumstantiae in quibus entia naturalia agunt aliquantulum modificantur.

105- B) Non repugnat miraculum ex pai^te Dei. — Illoesa manet : a) ejus immutabilitas^ quia Deus ab a^terno simui cum iege miraculum praevidit et decrevit; — b) sapientia^ quia non arbitraria voluntate impellitur ad miracula facienda, aut desiderio defecSlus mundi emendandi, sed intendit manifestationem suae potentise, suse bonitatis, et confirmationem veritatis alicujus, sive naturalis, sive praeternaturalis.

I06. C) Non repugnat ex parte htivia^ice conscientice^ — quae etiam apud modernos potest humib'ter accipere veritates a Deo revelatas et miraculo signatas quin pereat legitifua rationis autonoviia.

3° De Miraculi discernibilitate'.

107- Negant discernibihtatem miracuH : i) positivistse,

2. multique rationalistse.

Ut secernatur miraculum, tria sunt ostendenda : 1) rea litas seu historicitas fa'li, 2) ejus prceternaturalitas^ et

3. divinitas.

A) Historicitas faHi miraculosi constare potest.

108. Etenim a) ex definitione miraculum e^K,fanum sensibile, ac proinde observari potest sicut quodlibet aliud, — b) testimonio scripto vel orah servari et tradi potest, sicut aliud, ita v. g. sanatio caeci.

Nec.obstat prceternaturalitas facfli miraculosi ; — nam miraculum non est praeternaturale in se, quatenus fa6\um, sed in causa sohim. quatenus ab agente suprahumano procedit. — Et ideo, sine Academia observari potest, ita, v. g., resurrecflio mortui.

Hume dicit mille testes insurgere contra unum testem qui miraculum affirmat. Quod quidem merum sophisma est : mille enim testes affirmant legem. quas ordinarie applicatur, testis autem miraculi affirmat facSlum unum extraordinarium quod interventu Dei speciali producflum est, ergo non testantur de uno eodemque obje6lo.

B) Frcefernaturalitas fa^i miraculosi dignosci potest,

\ih(^ 109. Ut constet praeternaturalitas facli miraculosi, requiritur et sufficit ut, attentis natura rei et circumstantiis concretis omnibus, clare appareat nullam esse proportionem inter media naturalia adhibita, et ^^^^^/^ produ6los. Atqui hoc in nonnulHs saltem casibus cunstare potest^ ut facile videre est in inquisitionibus canonicis quaerecenter ab Episcopis Gallias de miraculis in oppido ** Lourdes " peraflis institutae sunt. Ergo...

iio. Objicitur : a) vires naturce non omnes cognosci, ac proinde numquam possibilem esse certitudinem de praeternaturalitate aHcujus fa6li. — Respondemus : Ut certi simus de prLeternaturaHtate fadli concreti, non requiritur ut cognoscamus omnes vires naturse, et dicere valeamus quousque earum efficacia sese extendere valeat, sed sufficit ut pracftice dijudicare possimus quid in determinatis circumstantiis operari nequeant. Jamvero leges naturas in iisdem adjuncflis determinantur ad unum effe6\um producendum, dum, in casu miraculi, effedlus producitur ab agente quod in iisdem circumstantiis diversos omnino operatur effedlus, quasi esset hbertate prseditum.

. ^ ': III. b) Multa tanquam miracula haberi quas ima^inationi aut hypnotismo tribui possunt. — Respondemus : i) notam esse vim imaginationis Do6\oribus cathohcis, — et pariter somnambuhsmi, magnetismi et hypnotismij — sed, juxta medicos, morbi qui ex cujusdam organi laesione procedunt his modis sanari nequeunt, et ideo omnes sanationes mirse vi phantasiae expUcari non possunt.

2. quando his causis naturaUbus obtinetur sanatio, observantur leges naturales a peritis notae, — in miraculo praeter has leges sanatio efficitur.

3. denique, non omnia fadla miraculosa sunt morbi sanntiones, aHa multa narrantur, v. g., in Evangeliis, resurre6lio mortuorum.

' Cf. Bertrin, Hisioire critique des ivine^neiits de Lourdes.

yYuxJjtyL- yyylmAyv^Q_,RcJwiMA hhcrdh^OOHh

DE RFXIGIONE CHRISTIANA. 45

C) Divinitas fa^i vm^aculosi dignosci potest.

1X2. A priori debent esse signa quibus secernantur opera Dei a prodigiis diabolicis. Haec signa oriuntur :

a) ex naturd operis^ quod quandoque a Deo solo perfici potest, ita, v. g., resurreflio mortui, prsedidlio futurorum contingentium;

b) ex vioralibus chara^eribus operis, scilicet i) ex persona thauinatur^i ; .2) ex modo quo fit miraculum; 3) praesertim ex effeHibus ; 4) ex doflrifiii cum qua conneditur.

Ita//^r//;;/^//<? secernuntur miracula divina a prodigiis diabolicis, et ideo intelligitur Deum permittere mirabilia a diabolis perfici.

D) De vi demonstrativd miraculortwi \ jy 113. Miracula quando in confirmationem aliciijus doc- / trin(2 revelatcB pcraguntur^ signa sunt revelationis certissima et omniwn intelligentice accommodata.

A) Etenim, impossibile est Deum mentiri. — Porro mendacium. aequivalenter proferret Deus, si miracula patraret ad demonstrandum ab*quam do6lrinam falsam, aut mere humanam, esse ab ipso revelatam. — Ergo...

Confirmatur argumentum comparatione sigilli regii quo non signantur nisi scripta vere authentica.

Cum vis demonstrntiva miracuH sit ex se omnino decretoria, miraculum intelhgentiae etiam modernorum accommodatur : quod si non intelligant coaevi quidam nostri, sibimetipsis, scilicet praejudiciis suis, non miraculo culpa adscribatur.

114. B) Sed ut sit signum revelationis certissimum, requiritur absoluie ut miraculum peragatur in co7tfirmationem do^rince quce ut revelata perhibetur : nam, deficiente omni vinculo inter miraculum et doftrinam, miraculum esset quidem interventus extraordinarius Dei, non autem sigillum Dei dodlrinae appositum. — Ideo quando divinitatem reh*gionis christianae ex miracuhs probabimus, duo erunt stabiUenda : i) fadlum aUegatum esse vere miracuhnn, i. e. fa6lum historice certum, praeternaturale et divinum; 2) hoc miracuhmi pera6lum fuisse a Deo ad confirmandam divinam originem rehgionis christianae.

^ De Poulpiquet, Lobjet intigral de V Apologitique, p. 69-75; Le Miracle et ses suppliances, 1914, p. 188 sq.

Duplici modo aiiquod miraculum fieri potest in confirmationem alicujus do6lrinae : a) dire^e^ si quis explicite aut aequivalenter asserit aliqubd miraculum secuturum esse ut ita manifestetur veritas talis do6lrin?e;b) indirefle^ si quis, legatum divinum sese declarans, ad miracula a se antea patrata provocat.

Saepe objicitur miracula in omnibus religionibus inveniri, et propterea nullam esse vim dem.onstrativam miraculorum. — Non negat S. Thomas rniracula forsan a Deo produci in falsis religionibus, — sed si vera sint, quod probandum esset, numquam in confirmationem do^lrinas falsae patrata sunt.

Scholion : Doctrina catholica de miraculis.

115. Ex Vaticano^ cerlum est : a) miracula esse fa(5la extertia et divina^ revelationis signa et arguvtenta^ b) qua^ Dei 07n7iipotentiain et i7iji7jita77i scietttiain lucule7iter co7ninonstra7tf.

De fide : a) miracula Q^c&A^iXxx fieri posse^ et aliquando certo cog7tosci posse^ iisque divi^iam religionis christiancB origine77z rite proba7'i^ — b) revelationem divinam exte7^7iis signis credibile7nfieri posse^ ideoque non sola interna experientia cujusque, aut inspiratione prlvata, homines ad fidem moveri debere'.

H. Divinitas Religionis Christiance probatur ex iniracnlis a Jesu patratis in ordine physico'^,

116. Argumentum generale. In Evangeliis multa referuntur miracula a Jesu Nazareno in ordine physico

^ " Ut nibilomirms fidei nostrae obseqiiium rationi consentaneum esset, voluit Deus cum internis Spiritus Sandli auxiliis externa jungi revelationis su3e argumenta, fadla scilicet divina, atque imprimis miracula et prophetias, quas cum Dei omnipotentiam et infinitam scientiam luculenter commonstrent, divinas revelationis signa sunt certissima et omnium intelligentiae accommodata...

Can. 3. Si quis dixerit revelationem divinam externis signis credibilem fieri non posse, ideoque sola interna cujusque experientiaaut inspiratione privata homines ad fidem moveri debere; anathema sit.

Can. 4. Si quis dixerit miracuia nuila fieri posse, proindeque omnes de iis narrationes, etiam in Sacra Scriptura contentas, inter fabulas vel mythos ablegandas esse; aut miracula certo cognosci numquam posse, nec iis divinam religionis christianas originem riteprobari; anathemasit. (CoNC. VAnc, , sess. III, cap, 3, can. 3-4, Denzinger-Bannwart, 1790, 1812, 1813.

In fortnula Jiirisjurandl a Pio X praescripti, dicitur " Secundo externa revelationis argumenta, imprimisque miracula et prophetias admittq et agnosco tanquam signa certissima diviniitis ottce christiancB rdigio7iis, eademque teneo aetatum omniuni atque hominum, etiam » huJ2is temporis, intelligentiie esse maxime acconimodata.

DE RELIGIOKE GHRISTIANA, 47 patrata. Illa miracula spe6lari possunt. sive singillatwu sive colle^ive, ut ex eis probetur divinitas Christianismi. Posteriorem methodum ut breviorem simul et efficaciorem ampledlimur^

117. Sic confici potest argurnentum :

Si Jesus Nazarenus vera peregit miracula ad confirmandam divinitatem suae missionis religiosse, credere debemus eum vere fuisse a Deo missum ad docendum nos veram Religionem ab omnibus hominibus ample6tendam.

Atqui constat Jesum Nazarenum vera peregisse rnira^ cula ad confirmandam divinitatem suae missionis religiosae.

Ergo credere debemus eum vere fuisse a Deo missum ad docendum nos veram Religionem ab omnibus hominibus ampledtendam.

Major patet ex di6tis, n. 113.

Minor probatur per partes, scilicet : i) constat Jesum Nazarenum vera peregisse miracula, 2) ad confirmandam divinitatem suae missionis religiosae.

1° Jesus vera peregit miracula.

118. Ut constet Jesum vera peregisse miracula, tria requiruntur et sufficiunt^ scilicet ut miracula Christi sint i) historice certa^ 2) \qxq prcEternaturatia et 3) divina, — Atqui haec tria constant. — Ergo.

A) Miracuta Christi sunt historice certa,

119. Hoc jam colligitur ex historicitate Evangehorum. — Sed multi admittunt historicitatem EvangeHorum et nihilominus rejiciunt miracula : contra quos argumenta specialia subjungere opportunum est :

a) lidem sunt testes qui vitam Christi referunt et miraeula : aequa fide digni sunt in fa6\is utriusque generis narrandis, cum miracula sint facfla sensibilia, extraordinaria et publica.

b) De nonnullis miracuHs juridica instituta est inquisitio ab ipsis inimicis Christi, v. g., de curatione caeci nati.

c) Insuper miracula cu77i teld evangelicoe narrationis ita cotitexta sunt ut negari nequeant quin simul tota Christi historia rejiciatur.

' Cf. FiLLiON, Les Miracles de N.-S. Jhus-Christ.

d) Denique ad miracula Christi ut ad facfla notissima fidenter provocant tum Apostoli^ tum Patres^,

B) Miracula Christi sunt prcEternatiiralia,

120. Dicunt multi haec fa6la ut praeternaturalia a coaevis Christi agnita fuisse, quia Judaei proni erant ad miracula facile admittenda propter ignorantiam legum naturae.

a) Non omnes coaevi Christi, non Pharisaei, nec inimici Christi, proni erant ad multiplicanda miracula ab eo fadla.

b) Dato etiam quod conevi decepti sunt propter ignorantiam legum naturae, sane potuerunt fada ipsa refte videre et referre, nostraque refert dijudicare num sint vere praeternaturalia. Porro certum est multa a Christo patrata leges naturae superare, inspeftis tum eorum natura^ tUm viodo quo pera6la sunt, qualia sunt, v. g., subita paralytici curatio {Joan,^ V, 5-9), leprosi solo ta6lu perfeila curatio {Matt., VIII, 3), mortui resurre6lio jam foetidi {Joan., XI).

c) Nec exph*cari possunt fa6ta miraculosa suggestione aut hypnotismo. Nam : i) curationes sunt nimis variae, 2) Christus curationes perfecit instantanee, sine adminicuhs, solo nutu vel ta6tu, imo ahquoties in distans^

C) Miracula Christi sunt divina^ non diabolica,

121. Patet : i) saepe ex ;/a///m'operis, quod a Deo solo perfici potest, v. g., resurre6lio mortui; 2) txperso7id thaumaturgi, qui omnibus virtutibus erat praeditus; 3) ex circumstantiis miraculorum et in primis ex eorum fructibus.

2° MlRACULA .CHRISTI IN CONFIRMATIONEM SUiE DIVIN^ MISSIONIS PERACTA SUNT.

122. Ipse enim ad opera, i. e., ad miracula sua, saepius provocat, quando discipulos aut plebem vult convincere de divinitate suce missionis. 3 Antequam Lazarum ad

• De testimonio Flavh Josephi, cf. Syn. maj., n. 403 nota. « Cf. Maft., VIII, 5, XV, 22-28.

DK RELlGlONfi GHtllSTlANA. 49 vitam revocet, finem suum aperte declarat " ut credant quia tu me misisti' ".

Itaque discipuli propter miracula divinam audloritatem Jesu agnoverunt, et ex miraculis divinam ejus missionem probaverrnt.

Ergo stat utraque pars minoris.

123. Conclusio. Ergo credere debemus Jesum Nazarenum vere esse a Deo missum ad docendum nos veram religionem quam omnes ample6ti debemus. Si error est, a Deo decepti sumus.

Modernistae hanc eludunt conclusionem a) retinendo ex miraculis in Evangeliis relatis illas solas curationes quas hodie medicus perficere potest; b) exphcando, per tdealisationem a fide decursu primi saeculi operatam, prodigia circa creaturas inanimatas ^. Haec asserta pseudo-criticorum confutat EncycL Pascendi 3.

III. Divinitas religionis chrisHance prohatnr ex vaticiniis a Jesu Nazareno editis 4.

124. 1° Praenotanda. A) Notio vaticinii, Vaticinium (seu prophetia) est certa prcedi^io futuri eventus qui naturatiter prrevideri neguit. — Est i) praedidlio futuri eventds, non cognitio rei occultae antea6tae aut praesentis, neque do6trinae; — 2) certa, ut sic distinguatur a conjectura; — 3) qui naturaliter praevideri nequit, utpote in causis naturalibus minime determinatus, sed undequaque a libera voluntate Dei vel hominum pendens^.

B) Possibititas. Vaticinii possibilitas patet ex eo quod ex una parte Deus futura contingentia novit, et ex altera ea manifestare hominibus potest, ut didlum est supra, n. 42.

125. C) Discernibilitas. Tria sunt stabih'enda ut certo habeatur prophetia: i) e]\xs historicitas^ i.e., praedi6lio debet eventum praevenire et fa6to compleri, 2) prceternaturalitas^ i. e., impossibiHtas naturaliter acquirendi hanc cognitionem. Hoc nonnumquam demonstrari potest, scilicet quando praedicuntur cum certitudine res comple-

xae, tempore remotae, cum adjundlis quse hic et nunc nondum sunt in causis determinata, sed undequaque a libera voluntate hominum vel Dei pendent, 3) divinitas, quae cognoscitur ut supra dictum est de miraculo, n. 112. D) Vis demonstrativa, Vaticinium supponit interventum Dei praeternaturalem, et ideo est verum miraculum in ordine intelle6luali : est ergo signum decretorium revelationis guando.cum ea conneBitur, (Cf. supra, n. 114, de vi demonstrativa miraculi.)

126. 2^ Argumentum. Si Jesus Nazarenus vera edidit vaticinia ad confirmandam fidem discipulorum in suam missionem divinam, credere debemus eum vere esse a Deo missum ad docendum nos veram Religionem.

Atqui constat Jesum vera edidisse vaticinia ad confirmandam fidem discipulorum in suam missionem divinam. Major constat ex di<5lis.

127. Minor probattcr "^Qx \i2ir.ts, A) Constat Jesum Nazarenum vera edidisse vaticinia^,

Nam : a) fecit prcedi^iones quae eventu completae sunt :

1. circa passionem et resurreilionem suam%

2. circa discipulos suos et Ecclesiae fata^,

3. circa Judaeos seu excidium Jerusalemt b) Hce prcevisiones naturaliter obtineri nequil?ant : siquidem annuntiabant clare et certe fa6la determinata cum minutis adjun6lis, et quidem tempore quo haec omnia a libera voluntate hominum et Dei pendebant.

c) Denique hae praediiliones sunt divince, ut patet ex supradidlis de divinitate miraculorum Christi. — Ergo praedi6liones a Jesu fa6lae, sunt vaticinia vere divina.

128. B) Jesus edidit vaticinia ad confirmandam fidem suorum discipulorum in suam missionem divinam, ad roborandos animos Apostolorum ne forte scandalizentur morte sua, ut patet Qx/oan., XIV, XV, XVI.

Ergo, si falsa sit do6lrina a Jesu praedicata, Deus ipse hujus falsitatis patronum sese exhibuit : si error est, a Deo decepti sumus.

' Cf. Batiffol, Venseignement de yisiis, p. 251. « Matt., XVI. 20-23: XVII, 21-22; XX, 17-19. 3 Matt., XXVI, 31, 34, 21-25; X, 17-18. ^Matt., XXIV, 7, II, 15-18; Luc, XXI, 20-24.

129. ObjicLU7it Modernistas Christum errasse quia credidit nnem mundi suumque gloriosum adventum jam imminere '. — Respondouus Christum aperte declarasse diem judicii esse omnibus ignotum, solo Deo excepto, et EvangeHum prcsdicandum esse in universo mundo antequam veniat dies Domini. Si qu^dam Christi verba difficile explicantur, vitandum tamen est ne contradictio ei imputetur, ideoque aliter inteUigenda sunt ea quae proximitatem ultimi adventus Messianici primo intuitu annuntiare videntur.

IV. Divinitas Religionis Christiance ex resurrectione Jesu Nazareni probaticr'^,

130. Argumentum generale sic enuntiari potest :

Si Jesus Nazarenus vere a mortuis surrexit, credere debemus eum vere esse a Deo missum ad docendum nos veram Religionem.

Atqui historice constat Jesum a mortuis vere surrexisse.

131. Major est certa; nam i) resurrectio est miraculum soli Deo possibile; 2) saepe ^^ms prcEdixerat mortem ac resurrectionem suam, et dederat resurrectionem propriam tamquam sigillum miraculoinm suorum et argumentum suae divinae missionis.

Ad minorem demonstrandam, duo probabimus i) Jesum vere mortuum fuisse, 2) eumdem vere surrexisse.

1° Jesus vere mortuus est.

132. Certum est Jesum in cruce mortuum esse. — Patet i) ex testibus qui juxta crucem stabant, amicis qui narrant eum clamantem voce magna exspirasse, inimicis qui sedulo invigilaverunt ut sententia mortis executioni mandaretur, — 2) ex testimonio centurionis quem accersivit Pilatus priusquam corpus donaret discipulis, necnon militum qui invenerunt eum jam mortuum et ideo non fregerunt ejus crura, — 3) ex eo quod publice ApostoH, nullis contradicentibus, praedicaverunt Jesum mortuum esse in cruce.

^Cf. Decret. Lamentabiti prop. 33^ " Evidens est ciiique qu' praecoiiceptis non ducitur opinionibus, Jesuni aut erroreni de proximo Messianico adventu fuisse professum, aut majorem partem ipsius doctrinae in Evangeliis synopticis contentae authenticitate carere. " Denzinger- Bannvvart, n. 2033. Cf. Lemonnyek, in Dicfion. ApologtHiqne ( A. dAtesJ, voce Fin du Monde.

2 Syn. 7naj. n. 424-448. Cf. Mangenot, La rhurrection de Jdsns; Ladeuze, La rhurrection du Ctirist.

lA^

2° Jesus vere a mortuis surrexit.

133. Errores. Nullus est qui hodie dicat ApostoJos fuisse deceptores ; — sed putant Lil)erales et Moderjiistce eos deceptos ficisse i)aliqua hallucinatione, aut 2)visione spirituali ; vel dicunt fidem resurrectionis non esse primitivam, sed ex fide immortalitatis Christi sensim derivasse (Loisy).

134« Thesis : Christus in proprid carne^ quamvis gloriosd^ vere a inortuis surrexit. — Historice certum, theologice de fide '.

Dicitur : i) vere surrexit, in propiHd carne^ nam caro Christi eadem quae in cruce pependerat et in monumento posita erat, haec iterum vitam habuit, 2) quamvis gloriosd^ quia caro Christi post resurrectionem impassibilitate, subtilitate, claritate, agilitate et omnibus dotibus corporum glorificatorum gaudebat ^.

Duo sunt testimonia afferenda, Sancti Pauli, et Evatv gehstarum.

135. A) Testiinoniuni Sancti FauU^"'. — Asserit S. Paulus, in I Ep. ad C<9r., resurrectionem tanquam factum inconcussum, omnibus notum, per traditionem transmissum : " Tradidi enim vobis in primis quod et accepi, quoniam Christus mortuus est pro peccatis nostris secundum Scripturas, et quia sepultus est, et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas, et quia visus est Cephae, et post hoc undecim. Deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul..., deinde visus est Jacobo, deinde ApostoHs omnibus; novissime autem omnium tanquam abortivo, visus est et mihi"^ ^\

Docet Paulus Christum surrexisse, et factum resurrectionis probat sex apparitionibus quas commemorat.

136. Frustra objiciunt Rationalistce i) Paulum non referre apparitiones Jerosolymitanas ; nam Apostolus non intendebat onines apparitiones Christi resurgentis enumerare ; — 2) Paulum apparitiones ut mere spirituales exhibere ; nam contextus postulat apparitiones corporeas^ quia idem qui mortuus est et sepultus secundum carnem, resurrexit et visus

^ Ex synibolis, ex magisterio ordinario et praxi liturgica Ecclesiee universalis.

2Cf. DD. Chollet, Diction.de ThMogie Catholique f Vacant-Man~ gmot), voce Corps glorieux.

3 Cf. Mangenot, 1. c. , p. 74. — 4 / cjor, , XV, 3 est pariter secundum carnem, — et Christus resurgens secundum carnem est exemplar resurrectionis nostrae secundum carnem.

Testatur ergo Paulus Jesum vere a mortuis surrexisse, et quidem in carne propria, licet gloriosa, ut patet ex versiculis sequentibus ejusdem cap. XV, 42-44 I^ ad Cor,

137. B) Testimonmm Eva^igelistarum ^ Duo testantur Evangelistse : i) sepulcrum inventum esse vacuum die tertia, — et 2) Christum vivum post mortem multoties apparuisse.

a) Sepula-um vacuum, Secundum Evangehstas, corpus Christi e cruce depositum in sindone involutum fuit et in monumento novo de petra excisa sepultum. Saxum magnum advolutum est ad ostium monumenti; lapis signatus est et appositi custodes. — Porro prima die post sabbatum, sepulcrum vacuum inventum est : ubinam corpus Christi?

Non a terra absorptum, — nec a discipuHs sublatum qui numquam sicut sepulcri violatores damnati sunt, — nec a Judaeis, qui cadaver ApostoHs resurrectionem Christi praedicantibus opposuissent. — Ergo una manet expUcatio, nempe vera Domini resurrectio, prout ab ApostoHs refertur.

138. Recenter Loisy asseruit corpus Christi non in monumento positum fuisse, sed in fossam communem projectum secundum legem. — Sed lex permittebat Pilatum corpora eorum qui capite damnati erant amicis remittere ut sepeHrentur. Et ita factum esse constat ex EvangeHis. — Prceterea traditio, a Paulo {Rojn. VI, 4) et Petro {Act. II, 24-32) servata, asserebat sepulturam honorificam in monumento Christo fuisse datam.

139. b) Apparitiones Christi.

Duplex objicitur esse traditio de apparitionibus Christi, altera Galitea, altera Jerosolymitana qua.^ inter seopponuntur. Exinde inferunt Rationalistas apparitiones a prima generatione Christiana excogitatas esse ad facilius convincendos animos de resurrectione Christi. — Conclusio non ex pryemissis sequitur. Nam apparitiones GaHlasce Jerosolymitanis apparitionibUs non excitcdunticr^ Christus resurgens Jerosolymis primum, deinde in Galilaea apparuit apostoHs et disci-

pulis : prsebuit enim seipsum vivum in multis argumentis, cum eis loquens, ambulans, manducans, corpus redivivuni cum fixura clavium in manibus ac pedibus ostendens, et latus vulneratum palpari jubens '. Quare apostoli multoties affirmarunt se testes esse resurrectionis Christi in carne, quae, licet supernaturalibus dotibus induta, modo sensibili ipsis manifestata est ".

140. Testes apparitionum Christi resurgentis : a) non decepti sunt; nam multi sunt, ac Christum pluries, et pluribus in locis per quadraginta dies apparentem viderunt, eum tetigerunt, cum eo locuti sunt, et vixerunt;

b) non sunt deceptores^ nam resurrectioni credere primum noluerunt, mulieres resurrectionem annuntiantes deriserunt, nonnisi evidentia victi fidem tandem Christo resurgenti dederunt. — Ergo fide sunt digni, et ex eorum testimonio certi sumus Christum vere resurrexisse.

141. Dicit nequit Apostolos fuisse hallucinatos : nam hallucinatio non est tam diuturna apud homines sauc^ mentis ; nec apparitiones esse mef-e spirHtuales^ nam ApostoH non tantum viderunt, sed palparunt et tetigerunt corpus Domini ; nec fidem discipulorum primum fuisse de Christo immoriali^ nam jam ab initio et Petrus in Actibus, et Paukis in praedicationibus et in EpistoHs factum ipsum resurrectionis testantur.

142. C) Confirmatur factum resurrectionis Christi ex mirabili immutatione Apostolorum quae resurrectionem secuta est. — Post resurrectionem ApostoH Spiritu Sancto robora,ti, impavidi, audaces, animo constantes apparent; pubHce resurrectionem praedicant, non obstantibus minis, carceribus, verberibus, et mox sanguinis effusione fidem suam signaverunt. Atque haec mutatio inintelligibilis omnibus est si Christus crucifixus remansit in monumento; sola resurrectione corporabl Christi explicatiir.

Ergo historice^ constat Jesum Nazarenum vere a mortuis surrexisse.

3 Decreto Lanientahili hae propositiones damnatas sunt :

36. Resurrectio Salvatoris non est proprie factum ordinis historici, sed factum ordinis niere supernaturalis, nec demonstratum, nec demonsirabile, quod conscientia ciiristiana sensim ex aliis. derivavit.

37. Fides in resurrectionem Christi ab initio fuit non tam de facto ipso resurrectionis, quam de vit^ Christi immortali apud Deum.

§ IV. Divinitas Ghristianae Reiigionis probatur ex ejus mira propagatione^

143. Quia multi hodie docent naturalem fuisse propagationem Christianismi, opportunum videtur, quo vaHdius conficiatur argumentum, duo fada simul jungere %z\X\c^. propagationem celerrimam religionis christianae, et ejus efficaciavi ad mores instaurandos. Demonstratio postea confirmabitur ex constantid inartyruni'^,

144. Thesis I^ : Celerrima christiance religionis per orbem terrarum pi^opagatio^ ejusque efficacia admores instaiirandos^ o?nnibus hmsideratis adjun^is^ est miraculum ordinis 7noralis ejus divinitatem demonstrans,

Fa6la 1° exponenda sunt, ac 2^ explicanda.

I. Facta exponuntur^.

145. 1° Celerrima Christianismi propagatio, a) Quoad numerum, viventibus Apostolis, jam multi erarit Christiani iit patet ex A^libus, necnon EpistoHs. — Post mortem Apostolorum, multitudinem ingentem efiformare Christianos affirmant S. Clemens, simiHter S. Justinus, S. Irenseus, Tertullianus, — Tacitus, Suetonius, PHnius Junior.

b) Quoad geographicam extensionem, circa initium quarti saiculi prasvalebat Christianismus in Asia Minori, Thraci^, Cypro, Edessre territorio, — diffundebatur in Coele-Syria, in i^^.gypto, in Italia meridionali et media, in Africa proconsulari et Numidia, in Hispania, Grsecia, et GalHa meridionali.

c) Quoad diffusionem socialem^ omnes ordines societatis mox pervasit, et ita differt Christianismus a mithriacismo qui fere exclusive inter mihtes sparsus est.

Ex his inferre hcet Christianismum per tria priora siecula ceierrime in toto Imperio Romano diffusum esse, imo et extra Hmites Imperii.

146. 2^^ Efficacia Christianismi ad instaurandos mores.

a) Privatos homines instauravit, quia veritatem rehgiosam omnibus et singulis praedicavit, etiam rudibus, pauperibus et

3 Cf. Allard, Dix lcfons sur le Martyre, p. 17; RlVifeRE, La Fropa^ gation du Christianisme dans les 3 premiers siicles.

servis, — damnavit luxuriam, ebrietatem ceteraque crimina contra naturam a philosophis agnita et tolerata, atque virtutes, fatentibus paganis ipsis, promovit modo mirabih.

b) Familiam instauravit, protegendo fihos, uxorem, et servos : i) Uxorwn dignitatem vindicavit, quia unitatem et indissolubihtatem matrimonii imperavit, virginitatem laudavit, et cuUum B. Marise promovit.

2. Filiorum vitam servavit, quia prohibuit et gravissimis poenis punivit abortum, infantium expositionem, venditionem aut necationem.

3. Servorum^ conditionem paulatim temperavit, quia fraternitatem omnium hominum praedicavit, omnes a?qua reverentia et caritate habuit, manumissionem tamquam eximium caritatis opus comrnendavit, laborem nobilitavit.

147. C) Societatem civilem ipsam renovavit .* i) Liberiatem promovit docendo potestatem omnem esse a Deo, et exercendam esse ad civium bonum commune, non ad utihtatem propriam principis.

1. Justitiam inter homines instauravit, dignitatem cujusque hominis sanguine Christi redempti aeternaeque vitse candidati annuntiando, — ac caritatis instituta ubique fundavit pro orphanis, pro infantibus expositis, pro infirmis et senibus, ut hbenter fatentur adversarii nostri ^ c) Humanitatem in relationibus inter diversos populos introduxit: hinc bellorum horror paulatim imminutus, inermes mitius tradlati, bellantes post partam vicfloriam jam non occisi; fides in pa6tis mehus servata, lites inter varias nationes ssepe arbitrio Episcoporum compositae^.

Igitur religio christiana vere fuit vitse magistra. vitiorum expultrix, virtutum fecunda parens, et ita alias reh*giones longe transcenditl

\ II. Factorum explicatio.

148. Dicimus haec fa(5la esse miraculum ordinis ^noraliSy scilicet non exphcari nisi interventu Dei omnino extraordinario. — Quod apparebit si conferuntur impedimenta quae Christianismo obstabant cum mediis naturalibus quae adhibita sunt.

^ Cf. P. Alf.ARD, Les Esclaves chr^fiens, in Di^ion. apolooitique {A. d'Ai^s), voce Esclavage.

2 Cf. l.ALLEMAND, Histoire de la Charit^, t. n.

3 Cf. \o\J\iCADK, Abr^g^ de thSologie sociaie; Lallemand, Histoire de la Charitd, t. n.

DE RELIGIONE GHRISTIAIMA. 57

149. 1° Ifupediinenta era7tt inaxima : —

A) Extriiiseca : a) tum ex )zx.^ Jiidceoriini qui tenacissime adhaerebant ritibus et caeremoniis a Moyse praescriptis, et traditionibus a Fharisaeis disseminatis, — Messiam alium expe6tabant, et nolebant adorare hunc Jesum quem crucifixerant;

b) tum ex parte Gentiliuni quorum multi indifferentes erant circa religionem, alii, praejudiciis multis in populo sparsis decepti, aut superbia et ambitione necnon rationibus politicis du6ti, Christianismo omnimodo obstiterunt.

B) Intrinseca, — tum ex parte doHrince quae mysteria continebat non ratiocinio demonstrabilia sed sola fide tenenda, — tum ex parte et/iico' quae corde mundis consentiens corruptae societati nimis odiosa apparebat.

Quanta fuerint haec obstacula, intelligere poterit qui cognoscit difficultates quae hodie post viginti saecula conversionem coaevorum nostrorum saepe retardant, imo quandoque impossibilem faciunt.

150. i?° Media naturalia adhibita fuertmt debilia. Siquidem pauci erant Evangelii primi praedicatores,

[udcei genere, ilhtterati, pauperes, philosophiae et artis disputandi ignari. — Nec violentid aut vi arniorum usi sunt, nam libere quisque Christianus fadlus est, et violentia potius deterrebantur animi a Christianismo. — Nec blandimentis voluptatis^ quia religio nova vitiis omnibus bellum aperte indicebat. — Nec eloquentid^ quia Apostoli persuasibilibus human^, sapientiae verbis non innitebantur.

151. Conclusio. Ergo media naturalia adhibita ex se non possunt explicare propagationem Evangelii tam celerem apud Romanos ac Barbaros et in omnibus civium ordinibus, non obstantibus supradidlis impedimentis; — attenta praesertim mundi innovatione tam alta quae supponit mentem immutatam, simulque vohmtatem mirabiliter roboratam ut vitia antiqua eradicarentur, virtutesque nobihores ac paganis fere ignotae apud multos florerent. Tah*s igitur effe6lus nonni^i ex interventu Dei prieternaturah provenit. — Unde sic brevius :

Si Reh'gionis Christianae mira propagatio et efficacia exphcaii nequeunt sine exlraordinario interventu Provi- denti^, credere debemus eam esse veram et ab omnibus amplecSlendam', quia Deus non potest a6lione speciali diffundere errorem, maxime in re religiosa.

Atqui constat Religionis Christianae miram propagationem et efficaciam explicari non posse sine extraordinario interventu Providentiae. — Ergo.

152. Thesis II^ : Heroica Martyrui7i consta^itia confir?natur divinitas Religionis Christiance^,

1° Fafla breviter recensentur.

A) Innumeros fuisse Martyres, i.e. eos qui cruciatus lethales in odium fidei, vel ob virtutis christiana^ exercitium patienter toleraverunt, tota (iocuit antiquitas; hodie ipsi RationaHstae fatentur numerum Martyrum maximum fuisse, Hcet impossibile sit eum determinare. Plura milHa Martyrum pro Christo occisi sunt in Imperio Romano et apud Persas; postea, apud Mahumetanos, recentius apud Japonenses, Sinenses, nostris diebus in Africa, permuki passi sunt tormenta, ita ut in Ecclesia numquam defuerit sanguinis testimonium^.

B) Hi Martyres eraat cujuscumque conditionis^ cetatis^ ac sexiis; aliunde torinenta exquisitissijna^ physica et moralia, tam fortiter pro Christo toleraverunt, ut heroicam patientiain nianifestaverint.

153. 2° Ex hac constantia eruitur argufuentum. Religio christiana est certe vera et ab omnibus amplec- tenda si constantia heroica Martyrum, omnibus attentis circumstantiis, est miraculum ordinis moralis^; nam Deus non potest interventu speciali innumeros homines in errore ita confirmare, maxime in re religiosa, ut mors potius ehgatur quam negatio erroris.

Atqui constantia Martyrum est miraculum ordinis moralis. Ergo...

154. a) Minor probatur, Id sane est miracukim ordinis moralis quod naturakbus viribus human^ voluntatis explicari nequit. — Atqui constantia Martyrum, omnibus rite spe6latis, soks viribus naturalibus voluntatis expkcari

^ Hic nexus inter niiiMCuluni et Religionem chnstianani cx ipso fine intervenlus divini elucet.

= Cf. P. Allakd, Dix LefOfis sur le Mariyre.

3 C;f. Leclekcq, Les Martyrs.

4 Hic nexus inter miraculum et Religionem christianam ex ipso fine interventis extraordinarii Providentise elucet.

au^iXuJb ntmioiMii) ceunXijeA^ clL.WMa^ oMt- ^fbdjuJixm,'] itoAM/v] uJUmmy) wv^ u/) -iiytw^

DK RELIGIONE GHRISTIANA. 59 nequit; nam si quidam homines per aliquod tempus/^^r^^^y esse possunt, non ita est de immensa multitudine cujusvis oetatis, conditionis et sexus : paucorum est enim heroicos aHus naturaliter perjice?'e^ pr^esertim quando nullo humano motivo juvantur, non spe laudis, nec obstinatione ca^ca, nec vesano enthusiasmo.

155. b) Confirmatur minor ; i) Martyribus persuasum erat se divino auxilio juvari, nec nisi omnipotentis Dei gratia se posse tormenta superare. 2) Miraculis multis quae animum martyrum roborabant, et aliquando persecutores convertebant, manifestabatur hoc divinum auxilium. 3) Semen Christianorum fuit sanguis Martyrum : porro naturaUter Christianismus tot tantisque persecutionibus minui aut destrui, non autem augeri, debebat.

Ergo Martyres vere a Deo confortabantur ne fidem negarent, et ideo dicere debemus : Digitus Dei est hic!

156. Scholion. Nonnulli apologetas aliter arguunt, nempe ex tesiimonio martyrum de miraculis Christi, Apostolorum et Christianorum'. — Dicendum videtur : a) hoc argumentum valorem suum tenere ex miracuHs jam antea patratis, non ex martyribus qui sunt tantum testes fadlorum aHa via jam cognitorum; b) non constat Martyres testes esse factorum; multi, verius forsan, putant Martyres esse testes doctrince^ et tunc eorum constautia persuasionem invi6lam demonstrat, non autem religionis christianae veritatem. lA 157. Si opponitur alias rehgiones suos martyres habere, notandum est martyrium, ut probet divinitatem aHcujus reUgionis, talibus vestiendum esse adjuncflis, ut cum veritate hujus rehgionis indivulse conne6latur, simulquenon humanis viribus, etiam fanatismo au6lis, sed divinae virtuti tribuendum sit. Cujus principii ope, fa6\a ab adversariis allegata haud segre expiicabuntur.

§ V. Gonflrmatar Divinitas Religionis Ghristianae prophetiis messianicis*.

158. Prsevia de prophetis^. Prophetoe apud Hebroeos dicuntur Videntes^ — seu Dei ifiterpretes aut

^ C'f. P. Allard, 1. c, p. 309; RlviEKE, Aufoiir de la quesiion du Alartyre, in Revue pr. d'Apoloj^., IV, p. 625-643.

3 Cf. Mangenot, Di6lioti. de la Bible (Vigouroux), voce Prophetefi Pei-T, Histoire del'Anc. Testament; \v,v.t de Bkoglie, Questions bibli- Qiies; TouzARD, in Rtv. p. d'ApolGg., l. VI et VII.

legati. — Ex usu loquendi biblico prophetae sunt Interpretes Dei ab eo impulsi iit divina placita sibi revelata circa res prcBteritas^ prcesentes aut futuras ceteris hominibus manifestent,

Prophetia supponit igitur i) revelationem^ supernaturalem, et 2) missionem a Deo. — Differt ab inspiratione quia non omnis propheta ad scribendum movetur.

Prophetae fuerunt simul prcedicatores et prcedicenies : de eorum prasdicatione et vaticiniis successive dicemus.

L De praedicatione prophetica quatenus viam paravit Christianismo.

159. Argumentum. Historice constat prophetas via/n mirabiliter pardsse Christianismo^ sua prcEdicatione rehgiosa et morali.

Atqui illa praedicatio non potest causis naturalibus explicari.

Ergo dicendum est Deum interventu extraordinario viam parasse Christianismo ac proinde hanc rehgionem tanquam veram commendasse.

i'' Prophet^ pr^dicationibus suis viam paraverunt

Christianismo.

160. A) Aiii fa^is prcedicaverunt. — Ita : a) Moyses monotheismum docuit legemque moralem et civilem nomine Dei promulgavit; b) interventu Judicum^ Deus Israelitas a cultu Baal et Astarte avertit; c) tempore Regum, prophetas misit, sicut JVathan, qui legem moralem regibus ipsis inculcarent; d) post schisma Israeliticum, in regno Israel, Elias et Elisceus cultum soH Yahweh reddendum ostenderunt.

161. B) Alii scriptis prcedicationem suam consignavenint. a) In regno Israel^ Amos purum monotheismum et rehgionem internam praedicavit; Osee peccata populi vivide descripsit, et annuntiavit castigationem jam immiaere.

b) In regno Juda : ) Isaias sandlitatem Dei docuit, necnon puritatem cordis, justitiam, misericordiam erga pauperes, veramque p^eniientiam; 2) Jeremias ruinam Judaeorum prsedixit, simul et instaurationem : tunc foedus novum habendum noninter Deum et populum suum, sed t>fi RELIGIONE GHRISTIANA. 61 inter Deum et animam fidelem; 3) Ezechiel affirmavit peccata ciiique esse propria; novum regnum instaurandum cujus fundamentum est justitia, et antiquarum legum observatio.

162. Ita, per undecim saecula, Prophetae fidem in Deum unum, infinitum, san6lum, misericordem, providum et remuneratorem, cultum religiosum, externum simul et internum, puritatem morum, justitiam et caritatem, praedicaverunt, — et ita viam paraverunt ordini rerum perfe6liori quem annuntiabant tanquam complementum antiquae religionis. Ille ordo, in quo genuinus Dei cultus necnon justitia et caritas per totum orbem spargerentur, est Christianismus, qui non differt quoad essentialia a Mosaismo : nam Jesus non venit solvere, sed adimplere legem.

Apparet ergo Prophetas prsedicationibus suis viam parasse Christianismo.

2° PR.EDICATIO PROPHETARUM NON POTEST CAUSIS NATURALIRUS EXPLICARI'.

163. Nam : A) prophetae aperte et explicite assenint se dodlrinam divinitus revelatam exponere : eorum testimonium est omnino fide dignum, nam honesti et sui compotes certo sunt.

B) Non potest haberi eorum praedicatio sicut expressio mentis cocevorum^ nam saepe do6lrinam pra^dicant contrariam praejudiciis concivium. proptereaque persecutiones patiuntur, — imo a falsis prophetis distinguuntur quia non ea quae regibus populoque placerent annuntiabant.

C) Neque dici potest prophetas suam do6lrinam e vatibus et legislatoribus finitimarum gentiwn deprompsisse, quia h?e gentes monotheismum purum ignorabant, et ethicam naturalem multis erroribus foedatam docebant.

Unde ergo Prophetis sapientia tanta? — A Deo ipso qui hanc do6lrinam reHgiosam et moralem ab ipsis prcedicandam revelabat.

' Cf. CRUVEn.HlER, Revue pratiqiie d' Apologitique, VI. p. 814; TouzARD, ibid., p. 916.

II. De praedictionibus prophetarum.

164. Status qua£Stionis. Omissis praedictionibus prophetarum circa Juda^os et gentes finitimas, de vatlciniis messianicis solis agemus.

Alia^ prophetiae sensu litterali^ aliae sensu typico seu spirituali Messiae applicantur. Hse sunt verae prophetia? quar inter Christia^nos argumentum apodicticum praebent, sed rejiciuntur a Rationalistis : expedit ergo ut iis utamur quae tantummodo sensu litterali Christo applicantur. — Et non omnes prophetias Htterales exponere intendimus, prcBcipuas tantum referemus, eas quas Rationalistae bona fide praediti rejicere nequeunt. ,

165. Argumentum. Si Jesus Nazarenus adimplevit prophetias messianicas, credere debemus rehgionem christianam esse veram et ab omnibus ampleftendam.

Atqui constat Jesum Nazarenum adimplevisse prophetias messianicas. Ergo.

166. 1° Major probatur^ ostendendo prcedi6liones prophetarum de Messia ejusque regno esse vaticinia vere divina, — et cum religione christiana intime connexa.

A) FrcEcHniones prophetaru7n'^, i) Prophetae omnes certa cum fiducia praedixerunt monotheismum apud omnes gentes praevaliturum esse, Yahweh regnaturum super universam faciem terrae.

2. Regnum uni.versale soHus veri Dei per Israelem^ constituendum et praedicandum.

3. Regnum Dei fore non tantum externum, sed internum, ciun sit unio intima Dei cum anima cujusque fideUs.

4. Regem Messiam oriundum esse ex progenie David, et in civitate Bethleem nasciturum,

5. qui vocabitur fiUus Dei, Deus fortis, et donis Spirilus San6li replebitur:

6. judicabit populum suum in justitia et sequitate, legemi scribet in cordibus discipulorum;

' Quae praedi(5liones fusius indicantur in Syn, maj.y n. 519 et seq.

DE RELIGIONE CHRISTIAKA. 63 j) impugnabitur, sed vincet inimicos suos,

8. post varia certamina ultimam reportabit vidloiiam quando, confra6to orbe terrarum, omnes populos judicabit, justosque gloria et honore coronabit,

9. Denique Messias opus suum peraget et populum suum salvabit humili obedientia, passione et morte gloriosa.

167. B) Hce prcedi^iones sunt vaticinia vere divina. i) Nam eveututn p?'cecessemnt, et tam multse sunt, tam certae, tam extraordinariae, ut huf?ia?id sagacitate inventae dici non possint. — Multae exspedlationibus et desideriis JudcTeorum contraiiae erant, praesertim vaticinia de passione Messiae et conversione Gentium.

2. A'on diabolicce^ std divinoe dicendae sunt, ex eorum obje6\o, necnon ex fine,- ex circumstantiis, ex fru6libus.

168. C) Hce prcedi^iones cuvi Religio?te Christiana intifne co?t?ie^u?itur, — Nam si Jesus vere adimplevit Prophetias, hoc regnum messianicum est ipsa Religio a Christo Rege Messia praedicata : porro regnum messianicum a prophetis celebratur ut opus Deo beneplacens; ergo Religio christiana et ipsa est a Deo approbata.

169. 2° Mi?ior de?nonstratu?-^. Nam : i) Rcligio a Jesu Nazareno praedicata est monotheismus purus Judaicae gentis; 2) a Judaeis per totum orbeni diffusa est; 3) exigit cultum in spiritu et veritate. — 4) Jesus autem natus est ex familia David, in Bethleem; 5) ut filius Dei agnitus est et Spiritu San6to plenus; 6) aequitatem et justitiam verbis et exemplis docuit; 7) regnum instituit mere spirituale, pacificum et universale; 8) multis persecutionibus obnoxius fuit, sed invitftus manet; 9) populum suum salvavit non terreno triumpho, sed humiliationibus ac tormentis patienter toleratis.

Krgo vere adimplevit vaticinia messianica, ac proinde Religio christiana est vera.

170. Objiciiur prophetias minime impletas fuisse quia prceiiuntiabatur felicitas temporalis et instauratio regni Israelitici. — y?^j/'. .-felicitas teniporalis et instauratio regni Israelitici erat e'ementum omnino secundarium in prophetiis, quod in

^ Cf. Tou.ZAHp. fievue p. d' Apologiiique, VII, p 114.

quibusdam vaticiniis deerat, imo quibusdam excludebatun Intelligendi sunt ergo illi textus tanquam figurse spiritualis Jerusalem, scilicet Ecclesias Christi.

Quidquid igitur spirituale erat in prophetiis impletum est ac quotidie impletur in Christiana religione. Christus a Prophetis praeparatus ac prsediaus, doarinas in Vetere Testamento quasi m germine contentas ampliavit et perfecit simulque vaticinia a Prophetis edita adimplevit, ideoque aivmusest legatus primarius ac principalis, cujus dodrinam utpote divmitus revelatam toto corde ampledi debemus.

Hoc argumentum minime spernendum est etiam nostris diebus, eo uti debemus sicut mos fuit semper apologetis jam ab initiis Ecclesise, ut videre est apud S. Justinum, non paucos tantuin textus allegando, sed faflu^n integruin prceparatce Religionis chrisHance' \y\m praedicationibus, tum praedidionibus vironim soc^ialner a Deo missorum.

ArT. III. DlVINITAS RELIGIONIS CHRISTIAN/E CONFIRMATUR EX COMPARATIONE CUM ALIIS ^

Duae sunt do6trinae religiosae quas a quibusdam ae juiparantur vel anteponuntur Christianismo, nempe Buddhisnms et Mahumetisnius^ de quibus pauca dicenda nobis manent.

I. De Buddhismo^

; ^ 171. Buddhismus in India floruit sceculo sexto ante "^ Christum, et usque nunc viget in insula Ceylan, in Siam, in populo Sinensi, Thibetana regione et Japonensi imperio; habet se6latores permultos (circiter 120.000.000).

1° Historia. Vita fundatoris difficile cognoscitur. Videtur Siddharta, qui postea Budha seu sapiens jdidlus est, natum fuisse circa annum 557 ante Christum ex regia stirpe; patriam domum, uxorem et filios deseruisse ut sapientias studeret cum Brahmanistis; postea in soliiudinem secessisse in qua assiduis meditationibus viam snlutis invenit. Hanc doctrinam prasdicavit ordinemque monachoruin instituit qui magistri vestigiis inh^rentes cum illo praedicaverunt.

' Sy7i. maj., n. 538-547. Cf. ABBjt de Broglie, Problhnes et conclusions de t Histoire des Religions.

2 Cf. HuBY, Christus, p. 138, 258; Rrtcout, OU en est l Histoire de: ^eligions, 1, p. 267; Dic LA Vallke-Poussin, Bouddhisme.

172. 2° Doctrina. A) Be Deo nil docet Buddhismus; omnia entia essentialiter aequalia sunt; omnia miitantur perpetuo, excepta sola Lege vi cujus bonas adliones mercedem, malae castigationem secum afferunt; homo ergo ab aliis entibus essentialiter non differt, Metempsychosi subjicitur donec perfedlionem in nirvana acquirat.

B) Summa perfedlio est exsti^t^io quorumlibet desideriorum \\ anima, — quae obtinetur meditationibus, confessione culparum; sympathiam universalem commendat Siddharta, et jubet fideles eleemosynam religiosis praebere.

Fidelibus prohibentur furtum, mendacium, ebrietas, homicidium, adulterium; religiosis praescribitur coelibatus et paupertas.

Hodie ?nultce sunt se£lce apud Buddhistas, — et apud populum non do6lrina atheistica servatur, sed polytheismus cum idolis multis et obscenis.

173« 3° Critica. Hinc si primo intuitu quaedam stmilia apparent in Buddhismo et Christianismo, similitudo est in quibusdam ritibus aut praxibus, non in dodtrinis quae toto caelo differunt, cum Christianismus ad vitam perfe6lam, Buddhismus ad annihilationem ducat.

Istae similitudines facile explicantur absque mutuo influxu, ex communibus aspirationibus quae apud homines vigent^ et quibus satisfacere tendunt omnes religiones.

174. Sed tam multa dissimilia in Buddhismo et Christianismo inveniuntur, ut aequiparari nequeant :

A) Miracula a Christo patrata sunt ad confirmandam divinitatem suae do6lrinae : desunt in Buddhismo, — et si adessent, diyinitatem missionis Siddharta non probarent quia ipse nil de Deo dicit.

B) Excelleniia christianae doftrincB ejus originem divinam suadet : dogma Buddhismi valde deficiens invenitur, ut patet ex didlis; ethica, hcet dogmate perfe6tior, tamen superbiae et amori suiipsius plus aequo favet.

C) Propagatio Christianismi est miraculum ordinis moralis : non autem propagatio Buddhismi quae sufficienter explicatur qualitatibus et defe6libus hujus religionis.

Unde apparet Buddhismum esse humani ingenii foetum, — et Christianismo longe inferiorem.

66 GAPUT II.-^DE RELIGIONE GHRISTIANA.

II. De Mahumetismo \

175. Mahumetismus ortum habuit m Arabidy saeculo septimo post Christum^ et propagatus est in Asiam, Africam et partem Europas.

1° Historia. Mahumes natus circa annum 57o,pavit greges, postea mercaturam exercuit, Angelum Gabrielem sibi apparuisse dixit, et praedicavit docflrinam novam. Anno 622, e Mekka in Medinam migravit; postea dies qui fugerat fuit initium asra^ mahumetanse. Vi armorum. rehgionem multis imposuit et mortuus est 8 junii 632.

176. 2** Doctrina. Sex sunt praecipua dogmata a Mahumete data : i) existentia Dei unius, exclusa trinitate personarum, 2) existentia angelorum, 3) missio divina prophetarum quorum ipse est maximus, 4) revelatio h'bri sacri qui dicitur Coran, 5) immortalitas animae et resurredlio corporum, 6) fataHsmus.

Prohibentur kidi aleatorii, vinum, caro suilla, imagines, — imperantur preces, ablutiones, jejunia, piae peregrinationes, eleemosynae, circumcisio, — et super omnia commendatur bellum sandlum. Polygamia et divortium permittuntur, necnon servitus infidehum.

177. 3° Critica. A) MuUa sunt vera in Mahumetismo quse facile explicantur quia mutuata sunt a Judaismo et Christianismo. Sed non potest haberi ut instauratio antiquae revelationis et Christianismi, quia dogmata essentiaha a Christo prsedicata negata sunt a Mahumete.