Nn. 243–296

243. Concilium Vaticanum docet Ecclesiam Romanam ipsam esse motivum credibilitatis propter notas externas divini interventtis quas prae se fert, simulque indicat haec signa. *' Ecclesia per se ipsam ob suam nempe admirabilem propagationem, eximiam sandlitatem et inexhaustam in omnibus bonis fecunditatem, ob catholicam unitatem, invidlamque stabihtateni, magnum quoddam et perpetuum est motivum credibilitatis, et divinae suae legationis testimonium irrefragabile ^ ''. Praetermissa propagatione Christianismi, de qua antea diximus, in duphci thesi ostendemus : i^catholicam unitateju et siabilitate7?i Ecclesiae Romanae, 2° ejus san^itatem et fecunditate^n nonnisi divino interventu expHcari posse^.

244. Thesis V^ : Ecclesia Romana^ ob suam catholicam iinitatem^ inviftamqtie stabilitatem divince suce iegationis p?'cebei testimo7tium irref?'agabiie,

L Exponuntur facta. 1° Ecclesia Ro7?iana est catholica. A) Est jure catholica, seu aptitudine gaudet ad universalem inter omnes gentes extensionem. Sua

3 Alio modo proponi posset a^-gumentum, probando nempe Ecclesiam veram ex institutione Christi quatuor notis unitatis^apostolicitatls, sanciitatis et catholicitatis ornari debere, posteaque ostendendo easdem soli Ecclesios Romnnoe competere, non autem aliis christianis societatibus, prout in prioribus editionibus Syn. maj., post multos theologos, praestitimug.

ay enim do6lrina excludit individualismum quia dodlrina Romana omnibus sine distin6lione prsedicatur, ab omnibus eadem accipienda est, et omnium legitimis mentium aspirationibus apprime respondet; — sua constitutione nationalismo adversatur, nam a quolibet Statu libera manet et cuilibet civilis regiminis formae se accommodat.

B) De faHo vere catholica est : extenditur enim ad omnes gentes, per omnes et singulas regiones diffunditur, quotidie missionarios ad pagahos et schismaticos et haereticos mittit;,ac, ubicumquefloret hbertas praedicandi, novos fideles ad se trahit et in sinum suum recipit; omnes pariter societatis ordines pervadit, pauperes et proletarios amanter evangehzat, divites et potentes baptizat, sapientes multos et scientiis eruditos fihos suos habere gloriatur.

Merito igitur Catholica ab omnibus vocatur.

245- 2° Ecclesia Roniana est ufia unitaie perfeHa fidei^ regiviinis et cultus^ quippe quae principium au6loritatis agnoscat, et supremae au6loritati a Christo constitutae nempe Pontifici Romano, in rebus fidei et morum prompte obediat. Quae unitas eo mirabilior est quo universalior Ecclesia cathoHca, cum homines naturahter suis privatis opinionibus pertinaciter adhaerere soleant !

3° Ecclesia Romana tnvi^a stabilitate gaudet inter omnes rerum vicissitudines. — Non obstantibus persecutionibus quas diu passa est et hodie etiam patitur, essentiahter eadem manet, nec ulla praebet indicia futurae dissolutionis, dum omnia humana instituta caduca esse lugenda constat experientia. Haereses sive antiquas sive recentes, ut Modernismum, e sinu suo ejecit do6lrinamque suam integram servavit.

246. II. Argumentum. Ex hisfadis iegitime infertur Deum Ecclesice Romame specialiter assistere. Probatur :

1° Ex indole harum notarum : A) ex Catholicitate : cum baec in sola Romana Ecclesia inveniatur, ut transcendens haberi debet, quia media naturalia quibus diffunditur non sufficiunt ex se ad hanc extensionem explicandam, sciUcet praedicatio et martyrium missionariorum, ut jam di6lum est de primaevo Christianismo, n. 148.

DE INVENTIONE VER^E ECGL. GHRISTI. 101

Hodie Protestantes mittunt quidem praedicatores ad paganos; hi autem mediis naturalibus maxime nituntur, non tanto zelo inflammantur, nec tam multas obtinent conversiones, fatentibus etiam acatholicis multis' Frucftus quos proferupt exphcari possunt humanis auxiliis quibus utuntur, et gratiis ordinariis quas conceduntur iis qui extra veram Ecclesiam regnum Dei bona fide propagare conantur.

B) Ex Unitate, Unitas fidei, regiminis et cult^s, quae in Ecclesia Romana per totum orbem dispersa servatur, explicari nequit humano modo, attentis obstaculis quae huic unitati opponuntur, scilicet pertinacia humani ingenii quod suis opinionibus firmiter adhaeret, obscuritate dogmatum mysteriis plenorum, difficultate legis moralis omnibus passionibus adversae. Quomodo sola Romana Ecclesia per tot saecula hanc unitatem servare potuit, nisi assistentia speciaU et supernaturali Christi et Dei?

C) Ex Stabilitate. Sola Romana Ecclesia manet stabihs et immutabihs multis abhinc saeculis, dum se6lae et hsereses et rehgiones diversae multoties evolutae fuerunt. Haec firmitas eo mirabiUor est quo pauciora et debiUora sunt auxiUa humana quibus nititur Ecclesia : quoties inimici iUius ruinam prophetaverint! Et tamen invi6la semper evasit, non ab hominibus, sed a Deo ipso qui omnes eventus gubernat, mirabUiter adjuta.

\ 247. 2° Ex prophetiis prcefatas notas anmmtiafitibus, Divinus interventus haud parum confirmatur ex eo quod hujusmodi cathoUcitas, unitas et stabiUtas ab antiquis prophetis (cf. supra, n. 166) et ab ipso Christo tanquam opus divinum praenuntiatse fuere. — Habemus prophetiani veram, verum miraculum ordinis inteUeftuaUs cum Ecclesia Romana indivulse connexum. — Ergo Deus ipse interventu suo prseternaturaU Ecclesiam Romanam suam esse signat.

^ 248. Thesis II^ : Ecdesia Roma7ia ob suam eximiam santlitatem et i^texhaustam in bonis omiiibus fecunditate^n^ magnum quoddam et perpetuum est motivum credibilitatis.

I. Facta exponuntur. i° San^itas Ecciesiae Romanae supereminens oritur : a) ex eo quod media sandiitatis

omnibus praebet, sua do6lrina, suo cultu, suis legibus; b) ex eo quod effeBus sandlitatis obtinet tum in smgulis fidelibus, quorum nonnulli heroicas virtutes, ut Sanfti et Beati, colunt; tum in institutis^ v. g., in sacerdotio catholico, cujus membra coelibatui perpetuo sunt addi6la, in rehgiosis ordinibus ubi muUi perfe6lionem secundum vitam a6livam aut contemplativam prosequuntur; tum in societate, cui virtutes naturales simul et christianas indesinenter praedicat. — Sane non omnes caiholici sunt san6li; sed boni tales sunt quia mandata Ecclesise sequuntur, mah autem, quia pr^cepta ejus spernunt.

2^ Fecunditas Ecclesiae Romanae apparet in omnibus sociahs caritatis operibus quae instituit ec fovet : providet multis modis infantium et juniorum educationi, pauperum necessitatibus, aegrotorum curam maternam habet, et opificum miseram conditionem meliorem efficere conatur.

^ A 249. II. Argumentum. Ex fa^is hucusque expositis constat Ecelesiam Romanam divinitus esse adjutam.

Constat 1° ex naturd san^itatis, — Nam san6litas est ardua, nonnisi multis et continuis conatibus obtinetur : auxihum ergo divinum necessarium est ut unus homo hos conatus efficiat, quanto magis rcquiritur pro magna hominum multitudine qui in Ecclesia Romanaad perfe6lionem tendunt? — Evidentior adhuc est haec conclusio quando agitur de martyrio^ necnon de a^tibus heroicis virtutum quos apud San6i;os reperimus. — Ergo Ecclesia quae tot et tantos producit fru6lus san6litatis a Deo ipso fecunditatem acci])it. — Confirmatur miraculis quse in Ecclesia Romana semper ad nostra usque tempora patrata sunt.

2^ Ex comparatione inter Ecclesiam Romanam et acatholicas societates, Non diffitemur apud Graecos et Protestantes quosdam inveniri viros eximia virtute praeditos. Sed paucis San6lis a tempore pera6li schismatis decorata fuit Ecclesia Graeca, nuUus apud Protestantes memoratur cujus san6litas universim agnita fuerit; imo nulla habetur institutio quae supernaturalem notam prae se ferat. Igitur apud eos paucos tantum virtutis fru61;us fert christianismus.

Ergo sic ratiocinari licet : Ea est vera Christi Ecclesia quae fert fru6tus san6litatis quibus manifestetur a6tio

DE INVENTIONE VER^ EGGL. GHRISTI. 103

Spiritus San6li : Christus enim Ecclesiam instituit qua homines san6tificarentur et vitam aeternam prosequerentur. Atqui alias societates christianas Ecclesia Romana supereminet eximia san6titate et inexhausta fecunditate. Ergo Ecclesia Romana est vera Ecclesia Christi.

CONCLUSIO PARTIS APOLOGETIC^

De Necessitate veram Ecclesiam ampleftendi, seu extra Ecclesiam nulla salus.

^^Jj 251. Ex argumento historico, simul et exnotis Ecclesiae Romanae, constat Ecclesiam Romanam esse Ecclesiam quam Christus Jesus, specialiter a Deo missus ad docendos homines veram religionem, instituit. Ergo gravis cuique incumbit obligaiio ingrediendi Ecclesia^n Romanatn,

1° Probatur, Hsec est conclusio Apologeticae totius. Confirmatur insuper : a) ex verbis Christi, qui sub pcena damnationis omnibus praecepit hominibus ut doftrinam necnon leges et sacramenta a Corpore Apostolorum acciperent; b) ex tota Traditione^ quas affirinavit salutem non esse extra corpus Ecclesiae, nec quemquam Deum habere Patrem qui Ecclesiam non habet niatrem.

2° Corollaria, a) Qui culpabiliter extra corpus Ecclesise usque ad finem vitse manet salvus fieri nequit; culpabilis est autem qui, cdm serio dubitat, non quaerit veritatem, et a fortiori qui sciens et volens Ecclesiam non ingreditur quam ut veram agnoscit. b) Qui inculpabiliter extra corpus Ecclesiae manet, salvus esse potest, dummodo per fidem et caritatem, vel contritionem perfe6lam, ad animam Ecclesiae pertineat^

^ Ad rem Pius IX : " Tenendum qiiippe ex flde est extra Apostolicam Romanam Ecclesiam salvum fieri neminem posse, hanc esse unicani salutis arcam, hanc qui non fuerit ingressus diluvio periturum ; sed tamen pro certo pariter habendum est qui verae rehgionis ignorantia laborent, 5i ea sit invincibihs, nulla ipsos obstringi hujusce rei culpa ante oculos Domini. " Ex aUocutione Siris^ulai-i quadam, 9 dec. 1854, Denzingek- Hannwart, 1647. — Idem Pontifex, in Encycl. Quanto couficiamur masrore, loAug. 1863, scribit : " Cum Deus..., pro summ^su^bonitateet clcmentia, minime patiatur quempiam aeternis puniri supphciis qui voluntariiti culpae reatum non habeat." Denzinger-Bannwakt, 1677. —

CAPUT 11. Dc Ecclesi^ Constitutione.

In triplici articulo dicemiis : i° de Ecclesiae potestaie; 2® de hujus potestatis exercitio; "^ de relatiofiibus inter Ecclesiam et Statum.

Art. I. De Ecclesi^ Potestate^

Ex fine Ecclesiae apparet triplicem esse in Ecclesia catholica potestatem, docendi scilicet, regendi, et administratione sacramentorum sandlificandi fideles. In Tr. de Ordine dicetur de potestate ordinis, — hic ergo agitur tantum de magisterio et de regimine Ecclesise,

§ I. De objecto potestatis doctrinalis Ecclesiae.

^6*5^ 252. 1° Ex voluntate Christi Ecclesia jus habet revelatioriem edocendi, ac depositum fidei custodiendi, et in hoc munere adimplendo assistentia Spiritus San6li ab errore praeservatur.

A) InfaUibiUtatis obje6lum duplex est : a) direnian^ quod comple6titur omnes veritates explicite vel implicite a Deo revelatas. Hoc est de fide, ex didlis supra, n. 216: b) indire^um^ quod comprehendit omnes veritates quae, hcet revelatae non sint, ita tamen cum revelatis connectuntur, ut necessariae sint ad depositum fidei integre custodiendum, rite explicandum et efficaciter definiendum : hoc est certum.

B) Magnum est discrimen inter obje£lum infalhbihtatis dire6lum, et indirfe6lum : si veritas formaHter revelata definitur ab au6ioritate infaUibih, est oh]eQi\m fidei catholiccB, quia creditur propter au6loritatem Dei revelantis; si veritas cum revelatis connexa definitur esttantumobje6tum

Cf. Syllahus, prop. i6, 17 et 18; Denzingek-Bannwart. 1716, 1717, 1718. — Ad corpiis Ecclesise pertinent qui exterius dodlrinam catholicam protitentur sub Rom. Pontificis magisterio; ad afiimam vero qui internara fidcrn et caritatem habent. * Cf. Syn . ma;,, n. 834.

DE ECGLESI^ GONSTITUTION E. 105 fidei ecclesiasiicce^ quia creditur propter au6loritatem Ecclesise. In utroque casu tamen veritati definita^ firmiter adhaerendum est, etsi diverso motivo.

253« 2° Extenditur ohjent^m i^idireniim infallibililatis Ecclesice :

a) ad conclusiones theologicas» Certum est. Conclusio theologica est conclusio quse per proprium discursum certo et evidenter deducitur ex duabus praemissis quarum una est formaliter revelata, altera naturaliter cognita.

b) ad censiiras doHrinales quibus notat quasdam propositiones. De fide est Ecclesiam esse infallibilem quando dodlrina notatur ut hseretica; certiun^ quando do6lrina notatur ut haeresi proxima, in fide erronea, falsa.

c) ad fa^a dogmatica^ ut sunt legitimitas S. Pontificis, cecumenicitas Concilii; item, fa6lum quod in certo libro continetur quaedam do6lrina orthodoxa vel heterodoxa. Communiter docent theologi Ecclesiam posse infalhbiliter determinare quemnam sensum verba aUcujus Hbri, attento contextu, prae se ferant ^ et utrum hic sensus sit orthodoxus, an non.

d) ad leges generales pro universa Ecclesia latas. — Certum est eas non esse contrarias legi divinse naturali aut positiv^.

e) ad approbationem definitivam Co7istitutio7iiim alicujus Ordinis religiosi.

f) ad canonizationem sandorujn^ non autem ad beatificationem. — Ita communis et vera sententia.

§ II. De objeclo potestatis regendi.

254. Thesis : Potestas regendi a Christo Ecclesice concessa compleHitur potestatem legislativam^ judiciariam^ et coaHivam, Certum est.

Potestas legislativa est jus faciendi ordinationes ad bonuni commune Ecclesiae quae fideles in conscientia obligent^yW/ciaria^ est jus instituendi judicia circa a6liones fidehum et de

^ Quando damnantur propositiones/w^/^ sensum ab auClore inientum, agitur non de sensu subjedlivo, quem forsan au(5tor habuerit, sed de sensu naturali et obvio, proul eruitur ex libro ipso, omnibus rite ailentis.

eis sententiam ferendi; coa^livay est jus adhibendi vim physicam (materialem aut spiritualem) ad urgendam executionem legum vel sententiarum.

Probatur : a) Verbis Christi, qui dedit Petro et Apostoh's potestatem pascendi gregem, solvendi et ligandi super terram^ b) Praxi Apostolorum^ qui optimi interpretes verborum Magistri, leges tulerunt^ judicia pronuntiaverunt et potestate coa<5liv& usi sunt^.

c) Praxi Ecclesice, Notum est omnibus Ecclesiam, Romanos Pontifices, et Episcopos (praesertim in Conciliis), canones seu leges edidisse quibus fidelium conscientiae obligarentur, judiciales sententias pronuntiasse, necnon poenas contra rebelles decrevisse.

d) Quod confirmari potest ex eo quod Ecclesia est societas juridica et perfedla : habet ergo in se media necessaria ad finem suum attingendum, ac proinde jure gaudet imponendi tanquam ohligatoria media ad finem utiha, judicandi et puniendi legum violatores, ne inanis evadat potestas legifera.

Art. II. De Exercitio potestatis

ECCLESIASTIC^ 4.

§ I. De exercitio potestatis pontificiae.

Hic agitur tantum de potestate docendi et regendi, praetermissa potestate san6lificandi fideles.

I. De potestate docendi^.

255. Romanus Pontifex officium propagandi dodrinam Christi apud omnes populos, eamque puram et integram conservandi, triphci praesertim modo adimplet :

1° Definitionibus ex cathedra^ quae sunt ex sese irreformabiles et quibus proinde debetur plenus fidei assensus.

^ Matt., XVIII. 18; XXVIII. i^'Joan., XXI, 15-18. « Aa., XV. 29; / Timot.; III, 2; V. 9-12. 3 / Tim., I, "20; / Cor., V. 16. * Cf. Syn. maj., n. 854.

5 Cf. Chcupin, Valeur des d^cisions do6lrinales et disciplinaires du St Sitge.

DE EGGLESI^ GONSTITUTIONE, 107

2° Ordinario ?na<^isterio, scilicet libros commendando aut prohibendo, decreta vel Encyclicas publici juris faciendo, etc. — Ejusmodi declarationes non sunt ex sese infallibiles, sed magna pollent au6toritate, quia a Suprema au6loritate emanant. His debetur assensus internus et religiosus : non sufficit ergo reverentiale silentium, non requiritur tamen assensus absolutus, qui veritati certae soli traditur, nisi doctrina ut certa a R. Pontifice proponatur^

30 Mediantibiis Congregationibtis quibus partem sui magisterii commisit, scilicet S, C. Indicis^ S, C Inquisitionis^ seu Sanlli Officiiy et Pontif. Consilio de re Biblica.

Decreta S. Officii approbantur : a) modo so/emni, et tunc fiunt a6lus S. Pontificis et possunt infallibilia esse, modo adsint conditiones requisiia^ (supra, n. 234); b) vel modo comjnuni, et tunc remanent a6lus Congregationis, ac proinde non possunt esse infallibilia. Eis debetur assensus interniis et religiosus, sed prudentialis et conditionatus, qui praebetur assertis quae vere tuta sunt et a legitima au6loritate do6lrinali proponuntur. Pius X, in Motu Proprio Prcestantid 18 nov. 1907, hoc pfficium aperte declarai sese subjiciendi in conscientia decisionibus Pontificalis Consilii de re Biblica, eodem modo ac decretis S. Congregationum ad do6lrinam pertinentibus^ probatisque a Pontifice, ut vitetur nota temeritatis et detrectatae obedientias ^; additque eos qui verbis aut scriptis sententias has tales impugnarent culpa gravi vacare non posse, idque praeter scandalum qiio offendant.

II. De potestate regendi S. Pontificis.

256. Gallicani non pauci, Synodus Pistoriensis, nostrisque diebus Angticani qui se Catholicos dicunt, affirma-

^ " Quoniam vero satis non est haereticam pravitatem devitare, nisi ii quoque errores diligenter fugiantur, qui ad illam plus minusve accedunt, omnes officii monenms servandi etiam Constitutiones et Decreta, quibus pravae ejusmodi opiniones, quae isthic diserte non enumerantur, ab hac Sandl^ Sede proscriptae et prohibitse sunt." Concil. Vatican., sess. III, in fine, Denzingeij-Bannwart, 1820.

• In decreto Lamentabili damnantur prop. seq. : "7*. Ecclesia cum proscribit errores nequit a fidelibus exigere ullum internum assensum quo judicia a se edita conipledlaniur. 8*. Ab omni culpa immunes existimandi sunt qui reprobationes a S. C. Indicis ahisve S. Rom. Congregatiouibus latas nihiU. pendunt. " Denz.-Bann., 2007-08.

verunt Romanum Pontificem habere tantum officium inspe6lionis, aut dire6lionis, sed nil agere posse in casibus ordinariis extra dioecesim Romanam nisi mediantibus Episcopis. Contra quos sit thesis cathoHca :

Thesis : Rojnanus Pontifex habet plenam et supreinani potestateni jurisdinionis in universani Ecclesiam^ etiam in rehus disciplinaribus^ et quidem ordinariam et immediatam — De fide est ex definitione Concilii Vaticani : " Si quis dixerit Romanum Pontificem habere tantummodo officium inspe6lionis vel dire6tionis, non autem plenam et supremam potestatem jurisdi6lionis in universam Ecclesiam, non solum in rebus quae ad fidem et mores, sed etiam in iis quse ad disciplinam et regimen Ecclesiae per totum orbem diffiisae pertinent; aut eum habere tantum potiores partes, non vero totam plenitudinem hujus supremae potestatis, aut hanc ejus potestatem non esse ordinariam et immediatam sive in omnes ac singulas ecclesias, sive in omnes et singulos pastores et fideles; anathema sit ^ ".

257. Juxta disciplinam hodie vigentem, Romani Pontifices possunt : a) leges ferre pro tota Ecclesia etiam absque consensu Episcoporum; suas, suorum prsedecessorum, et Conciliorum oecumenicorum leges interpretari, mutare, abrogare; ab eis dispensare; leges episcopales abrogare et ab eis dispensare; b) ad suum tribunal causas ecclesiasticas evocare, majores causas sibi reservare, appellationes ex toto orbe suscipere, et definitivas sententias ferre a quibus appellare non licet; c) Episcopos instituere aut etiam deponere; d) legatos mittere in omnes orbis cathohci partes.

Romanus Pontifex non potest solus efficaciter exercere suam ordinariam et immediatam jurisdi6lionem in universam Ecclesiam : utitur ergo auxilio Cardinalium et Pra^latorum Romae residentium quibus, in varia Dicasteria coadunatis, suam jurisdictionem commisit exercendam. Curia Romana, qualis in Codice juris canonici describitur, can. 242-259, complectitur :

a) Congregationes undecim, scilicet Cong. S. Officii, Cong. Consistorialem, Cong. de disciplina Sacramentorum, Cong.

DE EGGLESI^ GONSTITUTIONE. 109

Concilii, Cong. Negotiis religiosorum sodalium praspositam, Cong. de Propaganda Fide, Cong. Sacrorum Rituum, Cong. Casremonialis, Cong. pro negotiis ecclesiasticis extraordinariis, Cong. Studiorum, Cong. pro Ecclesia orientali. «V b) TribtinaliaXxxdiy Sacram Paenitentiariam, Sacram Romanam Rotam, et Signaturam Apostolicam.

c) Officia quinque, Cancellariam Apostolicam, Datariam Apostolicam, Cameram Apostolicam, Secretariam Status, Secretariam Brevium ad Principes et Epistolarum latinarum.

§ II. De exercitio potestatis Episcopalis.

, De potestate Episcoporum singulatim sumptorum,

258. A) Hic agimus de sola ^ote^idiie Jurisdinio7zis^ quae jus docendi et regendi comple6litur. Episcopi dioecesim suam solam gubernant, juxta Vaticanum ^ : *' Episcopi tanquam veri pastores assignatos sibi greges singuli singulos pascunt et regunt ". Quilibet tamen potestatem ordinariafn habet in omnes, sive fideles sive sacerdotes, intra limites su?e dicecesis commorantes.

B) Gregem suum pascunt docendo, invigilando defensioni et praedicationi christian?e do6lrinae, errores damnando, pravos libros vel ephemerides prohibendo ^. Singuli non sunt infallibiles, sed ut authentici magistri et judices fidei haberi debent, ac praesumendi sunt veram doftrinam tradere donec contrarium probetur. Si dubia de eorum fide oriantur,a Summo Pontifice judicari debent.

C) Regunt fideles et sacerdotes sui territorii in foro interno et externo : leges ferunt circa ea quae pertinent ad fidem, cultum, et discipHnam, judicant in prima instantia, ac delinquentes ple6lunt poenis canonicis. In omnibus servare debent leges generales Ecclesise.

II. De potestate Episcoporuni collegialiter sumptorum,

1° Episcopi per orbem dispersi.

259- Thesis : Episcopi per orbem dispersi^ sed cutn Romano Pontifice corpus morale efformantes^ sunt infallibiles in doHrina Christi proponendd,

^ De potestate dodlrinali Episcopi, lego Encycl. Pll X., Pascendi, 8 sept. 1907. § Huic tanlorum, usque ad tinem, A. S. S., XL, 639-650.

Prob. a) Scriptura, Matt. xxviii, 18-20. Promittitur assistentia divina Apostolorum collegio eorumque successoribus, scilicet Episcoporum corpori, quando per orbem universum dispersi omnes gentes docent.

b) Traditiom. Apud Patres, signum erroris est secedere a do6lrina quse in universa Ecclesia traditur per successionem Episcoporum; in conciliis, semper ut definitionum fundamentum habita est fides quam tenent pastores per orbem dispersi.

c) Ratione suadetur. Nam maximum incommodum esset pro fidelibus, si Episcoporum corpus per orbem dispersum noxios errores spargere posset : ita enim fideles, longe a Centro unitatis distantes, facile in errorem inducerentur.

20 Episcopi in Concilio coadunati.

260. Concilium dicitur legitimus Pastorum Ecclesise conventus ad judicandum vel statuendum circa doctrinam vel disciplinam ecclesiasticam. Concilium est a) provinciale^ quando congregantur Episcopi unius provinciae; b) plenarium^ quando Ordinarii plurium provinciarum conveniunt sub Legato Pontificio; c) generale seu oecufnenicum^ quando ibi universalis repraesentatur Ecclesia, con sentiente S. Pontifice.

A) Conditiones ad Conc. cecumenicum requisitae.

Ut Concilium sit oecumenicum ex omniparte^ requiritur :

a) Quoad convocationem^ ut conveniant Episcopi jussu Romani Pontificis, qui solus potestatem habet in omnes alios Episcopos, ac proinde solus potest eis imperare ut congregentur. — Vocandi sunt ad Concilium in eoque jus habent suffragii decisivi : l) Cardinales, etsi non episcopi; 2) Patriarchae, Primates, Archiepiscopi, Episcopi residentiales etiam nondum consecrati; 3) Abbates vel Praelati nullius; 4) Abbas primas, Abbates superiores congregationum monasticarum, ac supremi Moderatores Religionum exemptarum, non autem aliarum religionum, nisi aliud convocationis decretum ferat. — Episcopi titulares vocati ad Concilium suffragium obtinent deliberativum nisi aliud expresse in convocatione caveatur. — Theologi ac sacrorum canonum periti ad Concilium forte invitati suffragium non habent nisi consultivum (Codex, c. 223). — Parochi, quia jurisdictio eis coUata non inclu-

DE EGGLESl^ GONSTITUTIONE. 11 1 dit potestatem ferendi leges vel judicia exercendi in foro externo, numquam ut fidei testes admissi sunt in Conciliis, sed solum ut episcopos adjuvarent vel repraesentarent.

b) Quoad celebrationem^ ut Romanus Pontifex per se vel per delegatos Concilii sessionibus praesit. — Non requiritur ut omnes Episcopi orbis catholici simul conveniant, sufficit ut moraliter loquendo tota repreesentetur Ecclesia; — nec requiritur ut omnes Episcopi unanimiter consentiant : si adsit dissensio inter eos, illa pars Episcoporum erit infallibilis quae, etiamsi sit minor, S. Pontifici adhaerebit, cum hic errare nequeat.

c) Quoad confirmationem, ut decreta Concilii approbentur a S. Pontifice. Hanc confirmationem variis modis dare potest Papa : vel decreta sibi transmissa recipiendo et promulgando, et tunc habetur confirmatio subsequens; — vel ferendo sententiam in ipso conciHo, quando eidem personaUter prseest, tunc confirmatio est concomitans; — imp mittendo legatos quibus dantur instru6liones de iis quae definiri debent:tunc confirmatae censentur decisiones conciHi, si legati receptis instru6lionibus sese conformaverint, et habetur confirmatio mere antecedens^ quam multi putant sufficere.

261. B) Concilii cecumenici auctoritas. a) Conciliuvi oecu7nenicum est infallibile in definiendct do^rina de fide vel moribus, De fide est haec thesis quia proponitur ab universaU et ordinario Ecclesiae magisterio.

b) Quaeritur autem num Concilium sit supra Papaml Concilium absque Summo Pontifice est certo inferius, cum non gaudeat infaUibilitate. Concihum cum S. Pontifice non est Papae superius, cdm eamdem habeat jurisdiffionem Papa solus ac Concilium cum Papa. — Unde : i) S. Pontifex decretis disciphnaribus Concilii sicut et propriis derogare potest; 2) appellatio a decisione S. Pontificis ad Concilium generale merito pluries fuit reprobata.

c) Concilia generalia non sunt absolute necessaria, — sed tamen valde utiha : i) quia majorem humanam au6loritatem prse se ferunt, quatenus coetus hominum san6litate et do6lrina eminentium, quorum testimonium efficacius mentes convincere potest quam sententia R, Pontificis solius; 2) medium praestant quo Rom. Pontifex do6lrinam revelatam cognoscat, et Episcoporum mentem exquirat de iis quae optima videntur ad corrigendos abusus vel virtutem promovendam. Ex quo minime concludendum est Episcopos in Concilio coadunatos esse meros consiliarios S. Pontificis; sunt veri judices, qui, vi jurisdicSionis sibi concessse, tum in causis fidei, tum in negotiis disciplinae ecclesiasticae, in legibus condendis et in judiciis lerendis, atque poenis infligendis, suffragium habent decisivum, ideoque definientes subscribunt decreta conciliaria.

§ III. De membris Ecclesiae,

Nunc videndum est quinam subdantur potestati Ecclesiasticae, seu quinam sint membra societatis religiosae hierarchice a Christo constitutae.

262. 1° Falsum est omnes et solos justos aut prcedestinatos esse 7nembra Ecclesice, Id sequitur ex didlis de hierarchica Ecclesiae constitutione. Nam Ecclesia constituta est a Christo societas visibilis, quae regitur a Corpore Episcoporum sub Pontifice Romano. Atqui sunt justi extra societatem hanc visibilem; — et aliunde in Ecclesia Romana dantur peccatores qui post mortem damnabuntur, ideoque neque justi, neque prsedestinati dici possunt.

263. 2° Qucenam requirantur conditiones ut quis sit Ecclesice membrum. Ciim Ecclesia sit societas visibihs, conditiones requisitse ut quis sit Ecclesiae membrum debent esse externse :

a) ut quis aliquo modo pertineat ad Ecclesiam, debet insigniri baptismo aquse valido, nam, ut ait Eugenius IV in decreto ad Armenos^ "Per ipsum (Baptismum) de corpore efficimur Ecclesiae ".

b) ut quis perfe6le membrum sit Ecclesiae debet i) profiteri exterius fidem catholicam, 2) obedire legitimis pastoribus, 3) communionem servare cum societate visibili a Christo instituta.

c) qui una vel altera ex his conditionibus carent, imper- » Denzinger-Bannwart, 696.

DE KGCLKSl^ CONSTITUTIONE. 113 fe6te tantiim dici possiint roembra Ecclesiae, modo baptizati sint.

264. 3° Qjnnam sint vel non sint Ecclesice membra^ ex statutis principiis jam expendere licet :

A) Non sunt aflualiter membra Ecclesice qui baptismum non receperunt. Ita : a) infideles^ qui Christum nondum cognoscunt : possunt accipere fidem et Ecclesiam ingredi; b) Catechimeni^ qui fidem habent, sed ad Ecclesiam non pertinent, nisi in voto, donec baptizentur.

B) I?nperfe^e sunt fuembra Ecclesice : a) hceretici^ qui pertinaciter tX, publice fidei catholicae veritatem negant vel in dubium revocant; sed infantes apud haereticos valide baptizati manent vere Ecclesiae membra, donec libere et publice haeresi adhaereant. Haeretici occulti manent Ecclesiae membra, licet arida et mortua.

b) Schismatici^ qui pertinaciter t. publice ab obedientia legitimis superioribus debita sese subtrahunt. — Schismatici autem occulti sunt arida et mortua corporis Ecclesiae membra.

c) Excommunicati vitandi^ qui ad tempus saltem praecisi sunt ab omni externa communione cum Ecclesia. Exco?nmunicati tolerati manent vere Ecclesiae membra quia Ecclesia, quatenus eos tolerat, non totaHter a sinu suo expelHt.

C) Vere smit Ecclesice membra peccatores^ qui etsi statum gratiae peccato mortah amiserunt, tripHci vinculo externo fidei, obedientiae et canonicae communionis, post susceptum baptisma uniuntur Ecclesiae.

Art. III. De Relationibus inter ecclesiam

ET STATUM^

265. Errores vitandi. a) Alii contendunt Ecclesiam esse Statui subjedlam, ideoque jura sua exercere non posse sine Principis s^cularis placito : ita multi politici hodiernij qui Statum habent fontem omnium jurium;

^Gallicani et Josephistce^ qui independentiam Ecclesiae

' Cf. Syn. waj. n. 910. — Gregor. XVI, Encycl. Mirari vos, 15 aiig-. 1832; Pius IX, Qnanta Curd, 8 Dec. 1864; f.EO XIII, Diutiumnn, ao Jiin. 1881; hnmortale Dei, i Nov. 1885; Libertas, 20 Jun. 1888, in solis spiritualibus agnoscentes, potestati civili tribuebant jus supremi dominii in bona ecclesiastica, inspectionis in disciplinam ecclesiasticam, etc.

b) Alii e contra inter theologos et canonistas docuerunt Statum diredle subordinari Ecclesiae in temporalibus, et magistratus civiles non esse nisi vicarios S. Pontificis.

c) Alii volunt Ecclesiam a Statu separari juxta formulam : Ecdesia libera in Statu libero. — Cui errori affinis est Liberalismus Catholicus^ qui tenet Ecclesiam nonnisi libertatem a Statu exigere posse, et omnes cultus ex se eequalibus juribus in republica gaudere debere.

I. Principia de Relationibus inter Ecclesiam et Stattim.

266. A) Omnis auftoritas tam civilis quara ecclesiastica venit a Deo^ et proinde utraque est san6la et ab omnibus reverenda.

B) Attamen distinguuntur potestas civilis et potestas ecclesiastica, quia ad finem diversum ordinantur. Potesta^ civilis bonum temporale commune promovet diredle, jura politica, socialia et privata civium determinat et protegit; indiredte mores bonos et religionem fovet quatenus media sunt ad felicitatem temporalem; — potestas ecclesiastica salutem animarum prosequitur. " Quidquid igitur est in rebus humanis quoquo modo.sacrum, quidquid ad salutem animarum cultumve Dei pertinet, sive tale illud sit natura sua, sive rursus tale intelHgatur propter causam ad quam refertur, id est omne in potestate arbitrioque Ecclesiae ^ ".

C) Utraque est in suo genere maxima.

D) Neque Ecclesia a Statu, neque Status ab Ecclesia sejungendus, sed utraque societas amicofoedete conjungenda^ quia utriusque finis est eorumdem hominum perfe(5tio, quam Status dire6te promovet in temporahbus, Ecclesia diredle in spirituahbus. — Ad hanc concordiam servandam, is agendi modus requiritur quo jura utriusque societatis salva remaneant.

• Leo xni, Encycl. hnmoriale Dei,

DE ECGLESX^ GONSTITUTIOlSrE. 115

IL De Unione Ecclesice et Status in catholicis regionibus,

267. Catholicam dicimus regionem cujus plerique incolae sunt catholici, et regimen secundum principia catholica geritur,

1° /ura Status. Jus est Statui ut liber et expeditus sit ad res suas agendas, ad eligendam formam regiminis, ad leges condendas, modo non opponantur. legi divinae aut bono Ecclesiae.

2° Officia Status Catholici, a) Status non potest abstrahere a religione, sed debet eam pro?novere, quia cultus socialis Deo debetur, et ab ipso Statu reddendus est. — Prseterea moralitatem fovere debet Status, moraHtas vero obtineri nequit sine religione.

b) Status reh*gionem revelatam agnoscere, defendere et fovere tenetur. — Nam de fa6lo existit religio revelata, quam solam Deus jubet ab omnibus accipi.

c) Status defendere debet verum Christianismum seu Caiholicismum. — De fa6lo, Ecclesia catholica sola constituta est a Deo ad docendos homines et sandlificandos.

Ex unione inter Statum et Ecclesiam originem habent immunitates Ecclesiasticae, privilegia cuitui divino vel ecclesiis concessa, leges civiles sanctione sua leges ecclesiasticas confirmantes : quarum apparebit legitimitas, modo credatur Ecclesiam catholicam esse solam veram.

268. 2i^ Jura Ecclesice. Auctoritatem exercet in mere spiritualibus, — et in eis quae ex se teniporalia sunt, sed connexa cum bono spirituali, aut ad finem spiritualera necessaria.

4° Officia Ecclesice. Ecclesia debet societatem civilem juvare in iis quae proprio fini necessaria sunt, fovendo publicam honestatem, proraovendo pacem et tranquillitatem; in specialibus circumstantiis, v. g., in bello, auxilium ei praesiare. Historia ecclesiastica constat Ecclesiam semper haec officia adimpievisse, etiam propria bona tradendo.

III. De RelatiGnibtis Ecclesice ctim StaUi non catholico.

269. 1° Ciim Statu . Christiano acatholico. Per se quilibet Status christianus eadem habet officia erga Ecclesiam ac Status catholicus; sed defa^o Ecclesia obtinere nequit a Statu haeretico omnia ad quae jus habiet. — Exigere tamen potest ut cathoHci^ in Statu haeretico vel schismatico degentes, liberi sint in professione suae reUgionis, ut personalitas juridica Societatis ecclesiasticae agnoscatur.

2° Cum Statu Indifferenti, Cum taUs Status non magis unam quam alteram reh'gionem curet, debet, juxta propria principia, habere Ecclesiam ut legitimam societatem, nil contra eam moliri, sed eam protegere, defendere, ac fovere.

3° Cum Statu Infideli, Hic contra rationem et jus naturae ageret, si impediret praedicationem et propaga tionem rehgionis catholicse.

IV. De modo agendi quoad Modernas Libertates i'' De libertate cogitandi.

270. A) Datur legitima libertas cogitandi. SciHcet jus habemus ampleftendi omne verum, nihil admittendi nisi quod aliquo modo nobis fit evidens sive intrinsece, sive extrinsece, ehgendi inter opiniones Hberas eam quam volumus.

B) Sed dari nequit absoluta libertas mo7'alis cogitandi^ quia non existit jus ad errorem. Errare quidem possumus, et propter bonam fidem excusari, sed objedlive loquendo, jus ad errorem pro Hbitu accipiendum aut retinendum rationi repugnat. Item, jus non habemus ad veritatem respuendam quse jam nobis evidens est sive intrinsece sive extrinsece, sed ei naturali aut supernaturali modo cognit^ adhoerere debemus.

C) De exercitio libertatis cogitandi nonjudicat aufloritas civiHs aut ecclesiastica, dummodo opiniones exterius non exprimantur. De cogitationibus internis, quamdiu in foro interno remanent, nemini nisi soH Deo rationem reddere tenemur.

DE EGGLESI^: GONSTITUTIONE. 117

2° De libertate loquendi.

271. A) Datur etiani vera libertas loqiiendi, modo vera et nemini nociva dicantur.

B) Sed dari nequit absoluta. libertas omnia cogitata publici juris faciendi : non enim existit jus ad errorem docendum.

C) Quando errores exterius exprimuntur, potestas socialis, sive civilis, sive ecclesiastica,y?/i' tt offimim habet eos reprimeiidi, in quantum bonum sociale requirit.

3° De libertate conscienti/e et cultuum.

272. A) Principia. a) Datur vera Hbertas conscientice^ scilicet/W ampleBendi et profitendi veram religionem secundum leges nobis a Deo impositas, vel ab audloritate constituta ab Ipso si qua sit.

b) Sed rejici debet absoluta libertas conscientice, i. e., jus eligendi religionem quae magis placeat, vel eam determinandi ex solo lumine rationis individuae.

c) Quando religio solis a^ibus internis exercetur, Deus solus de hac re judicat.

d) Quando religio aBilms externis et prcesertim cultu manifestatur, au6toritas ecclesiastica et civilis jus et officium habet prohibendi ea quae bono sociali nociva sunt.

273. B) Coroilaria. Ex his principiis deducitur quaenam esse debeat ratio agendi Ecclesiae et Status quoad hbertatem conscientiae et cultuum :

a) Ratio a^endi Ecclesice. i) Ecclesia docet neminem cogi posse ad profitendam religionem quam ut veram numquam agnovit.

2. Ecclesia jus et officium habet filfcs suos ad finem supernaturalem ducendi, ac proinde media adhibendi quibus amoveantur impedimenta : itaque ad protegendos fideles, pptest repellere eos qui in sinu suo corruptionem vel errorem disseminarent, eo modo quo ipsa expedire judicaverit, etiam implorato auxiho potestatis civilis. Ideo merito damnatus est error CathoHcorum Liberahum

118 GAP. II. — DE EGGLESI^ GONSTITUTIONE.

qui contendunt libertatem completam cuilibet relinquendam esse, et errorem sola. expositione veritatis confutandum.

b) Ratio agendi Stattis. — i) In thesi admittendum est a) Statum posse agnoscere divinitatem religionis cbristianae, et eam ut legem fundamentalem suae constitutionis assumere, — b) debere non quidem omnem errorem, nam Status in rebus religiosis incompetens est, reprimere, sed quidquid bono societatis nocere potest.

2. In hypothesi^ i. e., posito quod bonum societatis postulet divini cultus varia genera eodem jure publico gaudere ac veram religionem, tolerari potest libertas conscientise et cultuum.

Itaque R. Pontifices non absolute damnant has libertates, sed prohibent ne habeantur tanquam jura errori vel falsae religioni concedenda.

CONCLUSIO TOTIUS TRACTATUS.

274. Quibus expositis, jam constat Ecclesiam Christi posse definiri socittatem hominum viatorum sub magisterio et regimine legitimorum • pastorum^ ac prcexipue Romani Pontificis^ ejusde?n christiance fidei professione et eorumdem sacramentorum communione adhnatorum^ ad cEternam salutem consequendam.

TRACTATUS III. DE FONTIBUS REVELATIONIS^

275. Jam demonstravimus : i^) religionem christianam: esse revelatam, 2°) magisterium vivum Ecclesiae Romanae esse authenticum et infallibilem interpretem veritatis revelatae. Proinde Regula ftdei proxima est infallibilis Ecdesice hodiernce au^oritas. Nunc qucerendum nobis est ubi^ seu in quibusnain fontibus^ contineatur dodlrina quse nobis ut revelata ab inerrante Ecclesiae au6loritate proponitur. Atqui, juxta Tridentinum et Vaticanum ^, hsec supernaturahs Revelatio continetur 1° in libris scriptis^ et 2° sine scripto traditionibus " quae ipsius Christi ore ab Apostolis acceptae, aut ab ipsis Apostolis Spiritu San6to di6lante quasi per manus traditae, ad nos usque pervenerunt'\

Duplex ergo est fons revelationis, Traditio nempe et Scriptura,

ArT. I. DE TRADITI0NE3.

276. Notio. A) Traditio de qua hic agitur est tra-- ditio do^rincd revelatce, Hujus traditionis obje^um est omnis et sola do6lrina a Deo supernaturaUter humana generi manifestata; medium seu organum est magisterium^ infaUibile legitimorum pastorum Ecclesiae. Ab hac igitur traditione distinguendae sunt traditiones mere humanae, licet ecclesiasticse, vel etiam apostolicae.

Itaque sensu proprie theologico^ Traditio dicitur do^rinarevelata quaienus per legitimos Ecclesice pastores de cetate iw cetatem infallibiliter transmissa,

B) Traditio divina quoad originem est dominica^ quse ipsius Christi ore Apostolis proposita fuit, — vel divino-

' Cf. Syn. maj., n. 942. — De ioniihns proprie theologicis opportuniusinfra dicetur, ubi de theologica scienti^, n. 387 sq.

3Cf. Franzelin, De iraditione ei Script2ird;^A.mwEi., De Magisierigr vivo ei Tradiiione, apostolica^ quae Apostolis manifestata est divino Spiritu revelante.

Relate ad Scripturam, traditio potest esse : i) inhcesiva quando do6lrina revelata magisterio ecclesiastico transmissa jam clare in Scriptura continetur; 2) declarativa^ quando do(51:rina magisterio transmissa disertius explicat quce obscurius in Scriptura referuntur; 3) mere oralis, quando dodlrina magisterio transmissa nullo modo invenitur in libris inspiratis.

Dicemus : i^^de existentia; 2° de organis Traditionis.

I. De Existentid Divince Traditionis,

277- Errores. Frotestantes multi unam tantum accipiunt regulam fidei et fontem Revelationis, scilicet Scripturam Sacram; Anglicani nonnulli admittunt traditiones inhaesivas, et declarativas quse Scripturam disertius explicant; hodier^^i Q^\di2Si\ Protestantes agnoscunt Traditionem humanam, fallibilem, cujus au6toritas critice in singulis casibus expendi debet; Modernistce docent Traditionem esse conscientiam colie6livam fidelium cujus opiniones •auftoritas religiosa sancire semper tenetur.

278. Thesis : Traditio divina est fons Revelationis a Scripturd distinHus et i?tfallibilis. — De fide ex C. Vaticano, superius allegato, n. 275. Sensus est dodlrinam revelatam non in sola Scriptura quaerendam esse, sed etiam in iis quae docuit magisterium infallibile legitimorum Ecclesiae pastorum. — Quae quidem thesis logice fluit ex iis quae diffca sunt de magisterio infallibili Ecclesiae, n. 252.

1° Scripturd probatur. A) Christus nullum librum scripsit, sed ipse viva voce docuit, nec praecepit Apostolis ut scriberent, sed ut ore docerent. Non omnes Apostoli scripta confecerunt, sed omnes viva voce prsedicaverunt, quia persuasum habebant do6lrinam christianam servandam et propagandam fore magisterio orali legitimorum Pastorum, seu Traditione.

Ceteroquin illud medium do6lrinam servandi erat infallibile ex promissis Christi. (Cf. supra, n. 216).

B) etiam scriptis omnibus libris inspiratis, magisterium orale Apostolorum et eorum successorum remanet fons Revelationis, — nam Paulus in Epistolis suis, et prae- sertim in Ep. Pastoralibus, ssepe loquitur de iis quie ore docuit, eaque prsecipit servanda ut depositum, et fideliter aliis commendanda qui idonei erunt et alios docere.

Confirmatur ex indole ScripturcC quae ex jam dictis (n. 196) non est regula fidei completa, nec omnibus obvia, nec ad dirimendas controversias apta. — Ergo Christus alium fontem Revelationis praebere debuit, seu traditionem divinam.

2° Ex antiquiiate christiana, Nam Patres Apostoliciy v. g., S, Ignatius, S. Polycarpus^ hortabantur incessanter inhserere traditioni Apostolorum, quam, primum ore traditam, scriptis quoque consignare, ad eam securius posteritati transmittendam necessarium duxerunt; S, Irenceics^ adversus haereses scribens, opponit novitatibus do6lrinam antiquam, quae, in Ecclesiis cum Romana consentientibus, a legitimis pastoribus servatur; S, Stepha?ius Romanus in controversia baptismah reprobat novitatem usus x^^fricani, jubetque nihil iniiovari nisi quod traditum est.

In Conciliisy prsecipuum argumentum quod Patres heresiarchis opponunt est novitas dodtrinae traditioni antiquae contrariae, ita v. g.^in Conc. Nicceno adversus Arianos, Ephesino adversus Nestorianos, Chalcedonensi adversus Eutychianos. Merito igitur definivit Tridenti^tum ^ : " Perspiciens hanc veritatem et do6lrinam contineri in Hbris scriptis et sine scripto traditionibus..., Synodus omnes Hbros tam Veteris quam Novi Testamenti, necnon traditiones ipsas tum ad jidem tum ad mores pertinentes^ tanquam vel oretenus a Christo^ vei a Spiritu S, di^atas^ et continua successione i?i Ecclesict cathoiica servatas, pari pietatis affetlu ac reverentia suscipit et veneratur. '' — Item Vaticanum,

Conclusio. Docet ergo et semper docuit Ecclesia esse traditionem divinam, seu summam veritatum, qua^, divinitus apostohs revelatse, per authenticum pastorum magisterium ad nos usque sine errore transmissae sunt.

Imo, Traditio 1) latius patet quam Scriptura^ veritatesque comple^itur quc^ in Scripturd aut nullatenus aui no?inisi obscure continentur; 2) ?nagis esse?itialis est Ecclesice quam Scriptura Sacra, nam veritas revelata ore primum tradita est ab Apostolis, ore praedicata semper fuit, et

^ Sess. IV, Denzinger-Bannwart, 783.

semper ac ubique praedicanda, cum Ecclesia sit primario infallibilis custos et prseco revelatae veritatis ac proinde sui traditione Scripturam ipsam interpretetur. Y,\go fons principalis Revelationis est Traditio.

II. De Organis Traditionis^,

Duplici modo exercetur magisterium Ecclesiae : '' Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt quae in verbo Dei scripto vel tradito continentur, et ab Ecclesia sive solemni judicio^ sive ordinario et universali magisterio^ t^anquam divinitus re^elata credenda proponuntur ^. "

1° De sollmni Ecclesi^e magisterio.

279. 6W^;;///^ dicitur magisterium, quod raro exercetur, quibusdarn adhibitis formis quae attentionem magis commovent. Compledlitur : a) definitiones dog?naticas Rom. Pontificum, Conciliorum cecumenicorum, aut etiam ConciUorum particuliarium quae in forma solemni a SS. Pontificibus approbatae, vel ab universa Ecclesia receptae sunt; b) symbola vel professiones fidei^ ab Ecclesia edita vel authentice approbata.

A) De definitionibus dog?naticis,

280. Principium. De fide tenenda suitt ea omnia et •sota quce dire^e et immediate fidei credenda proponuntur. Itaque : a) Nulla exigitur formula determinata, sed suflicit quaecumque verborum forma qua aequivalenter declaretur dodlrinam esse revelatam, de fide tenendam..., vel contrariam esse haereticam.

b) Praeterea, in defifiitionibus distinguendum est objectum definitionis a motivis seu argumentis quibus innititur; obje6lum definitionis est de fide tenendum, non autem argumenta philosophica, theologica, biblica. — Attamen si Pontifex vel ConciHum authentice declarat sensum aUcujus textiis Scripturae, haec declaratio est infaUibiUs et ab omnibus tenenda 3.

' Vaticamim, scss. lll, cap. 3, Denzinger-Bannwart, 1792.

3 In DecretoiCrt-'//^/:/a3/7z,daninata est propos. 4* : " Magisterium Ecclesiae ne per dogniaticas quidcn» definitiones genuinum Sacrarum Scripturarum sensuro determiiiare potest." — Denzingek-Bannwart, 3ck>4.

vjjuc^ tc U ^^'V c) Licet plerumque definitiones inveniantur in canonibtis^ quandoque tamen Synodi dogmaticam definitionem tradiderunt in capitibus^ quae canones praecedunt (v. g., Tridentifmm in decreto de justificatione.)

Ad reftt i?tterpretandam definitionem^ expendere necesse est : a) quid Patres definire voluerint^ quid liberae disputationi relinquere : quod cognoscitur ex A6lis Concilii, et ex h^resi quam Ecclesia reprobare voluit; b) quo sensu verba in definitione adhibita intelligenda sint : quod elucidari potest ex communi usu verborum tempore quo Concilium habitum est, ex prseviis discussionibus, ex interpretatione quae inter theologos prsevaluit, et prsesertim ex authentica interpretatione Ecclesiae, si qua data fuerit.

B) jDe Symbolis et fidei professionibus,

281. Symbolum definiri potest simplex acbrevis summa veritatum fidei zb Ecclesia fidehbus proposita in signum professionis suae. — Tria sunt praecipua Symbola : a) Symbolufn Apostolorum cujus dod\rina ^ est certe apostolica, redaftio autem postea facta est Romse ut videtur; denique varia additamenta ^ auftoritate universalis Ecclesiae approbata sunt; b) Symbolinn Nicce?io-Constantinopolitanum editum primo aConc. Nicaeno (325) contra Arium, postea completum adversus Macedonium a Conc. Constantinopolitano (381), a C. Ephesino et Chalcedonensi receptum. Particula Filioque saeculo IX addita est; c) Synibolum Athanasianum^ cujus auftor ignoratur. Ab Ecclesia approbatum fuit ut fidei formula, fidelibus proposita et in Breviario consignata.

Professio fidei ^%. expositio fusior quorumdam articulorumfidei contra recentiores errores. — Prsecipua ^%. professio Tridentina seu Piana^ a Pio IV prsescripta (1564). —

^ In Decreto Lamentabili, damnatur prop. 62*. " Praecipui articuli Symboli apostolici non eamdem pro christianis primorum teriiporum significationem habebant, quam hahent pro christianis nostri tdmporis.'" Denzigf:r-Bannvvart, 2062.

2 Denzinger-Bannwart, 1-40.

3 Dknzinger-Bannwart, 994. Exdecreto5. Co7ig. Co?icil., 20] an. 1877, huic professioni addi debent: " et ab oecumenico ConciHo Vaticanotradita, definita, ac declarata, proesertim de Rom Pontificis primatu, et infalHbih magisterio. " Denzinger-Bannwart, 1088.

Cui affine es>t /usjurandum a Pio X impositum an. 1910, Motu proprio Sacrorum Antistitu7n.

Ad discernendum quid in Symbolis et Professionibus sit de fide tenendum, sequendae sunt regulae superius expositae de definitionibus dogmaticis.

2° De Ordinario ac universali Ecclesi^ magisterio.

Magisterium ordinarium ac universale est illud quod quotidie exercetur jugi Ecclesise pr?edicatione apud omnes populos. — Compleftitur : i) prsedicationem Episcoporum, 2) praxim universalem cum dogmate connexam, 3) consensum Patrum et Theoiogorum, 4) sensum communem fidelium.

A) De prcedicatione moraliter U7tanimi Episcoporum,

282. Episcopi gregem sibi subditum .docent catechismis, instru6lionibus synodalibus, mandatis, concionibus : si ex ejusmodi documentis constat aliquam doctrinam universaliter tanquam objedlum fidei proponi, id plane sufficit ut de fide tenenda sit; nam Episcopi per orbem dispersi, unum corpus efficientes cum Romano Pontifice, sunt infallibiles in proponenda do6lrina de fide vel moribus.

B) De praxi cum dogmate connexa.

283. Inter usus cum dogmate connexos numerantur praesertim ritus publici in solemni sacrificii celebratione usurpati, vel in sacramentorum administratione;y^r;;?-///.c^ precum variaque festa aut officia ab Ecclesia instituta; vel usus sacri cum dodlrina connexi, v. g., praxis non rebaptizandi hsereticos, preces fundendi pro defundlis, etc.

]i praxis Ecclesice sit fidei criterium^ duo requiruntur : a) ut necessario C07ineBatur cuni veritate dogmatica; tunc enim praxim imponendo Ecclesia eo ipso dogmata necessario connexa tenenda jubet; b) ut hujusmodi praxis sit universalis^ quia sola Ecclesia universalis infallibilitate gaudet. Ergo praxis unius particularis Ecclesiae probabile tantum veritatis revelatae argumentum affert. — Liturgia Romana, quatenus speciali modo a SS. Pontificibus approbata, errores dogmaticos continere nequit. Errores historici irrepere possunt, et de facto irrepserunt in lege?idas Breviarii, ut fatentur optimi critici : quod facile intelligitur, cum praecipuae lectiones secundi Nocturni scriptae fuerint tempore quo opera apocrypha spargerentur. Non sunt tamen contemnendae hse lectiones, ciim pleraque in eis rontenta vera sint et ad pietatem fovendam apta.

C) De Consensu Patruvi et Theologorum.

284. Patres dicuntur viri san6litate et do6lrina conspicui, qui prioribus saeculis Ecclesiam soriptis suis illustrarunt et ab ea implicite saltem approbati sunt. Inter Scriptores Ecclesiasticos, nonnulli titulo Do&oru7n Ecclesice decorati sunt propter eminentiorem scientiam qua ceteris praecelluerunt. — Post aetatem patristicam, Theologi do6lrinas in Scriptura et Traditione contentas logico ordine disposuerunt et philosophicis rationibus illustrarunt : simili, etsi non omnino aequali, au6loritate gaudent ac Patres, ideoque eaedem fere regulae de amborum auctoritate tradi possunt.

Patres et Theologi considerari possunt ut doBores privati^ aut ut Ecclesice testes. Ut do^ores privati speBandi sunt^ quando more philosophorum arguunt, analogiis aut comparationibus utuntur, opinionem suam ita proponunt ut contrariam non excludant. Ut testes Ecclesice loquu7itur^ cum docent aliquam do^binam esse revelatana, vel ab Ecclesia universali acceptam, vel ita tenendam ut citra fidei ja6luram negari, vel in dubium vocari nequeat; vel quando asserunt contrariam sententiam esse haereticam aut verbo Dei oppositam.

Si loquuntur ut do6lores privati^ tanta est earum au6loritas quanta eorum scientia aut eorum argumentorum vis; si vero ut testes Ecclesice, non propriam mentem, sed fidem Ecclesiae infallibihs manifestant.

285. Hae sunt regulce sequendae de au6loritate doctrinali Patrum et Theologorum, quatenus sunt organum divinae Traditionis :

a) Consensus Patrutn aict TheologoruTn i7ioraliter ufiani77iis indubitanter asserentiu7n do^ri^ta^n aliquam esse de fide, est ce7'tum divi^i^ Traditio7iis argu77ientu7n. — Tria ergo requiruntur ut habeatur argumentum certum : i) ut

126 TRACTATUS lll.

agatur de do6lrina ad fidem vel mores pertinente; 2) ut testimonium sitindubium, firmum, et indubitanter asserant do6trinam quamdam esse do6lrinam Ecclesiae; 3) ut consensus sit moraliter unanimis. Sufficit unanimitas moralis, talis scilicet ut fides Ecclesiae universalis certo ex iis cognosci possit.

Quibus positis conditionibus, prdedi6ti scriptores dici possunt do6lrinam Ecclesiae universalis referre, et quidem cum plena certitudine. Atqui Ecclesia universalis est infallibilis in docenda do6lrina Christi, Ergo...

Imo sufficit, ut habeatur argumentum omnino certuin^ unanimitas moralis Patrum aut Theologorum unius cetatis \ quia Ecclesia omni tempore est indefedlibiiis ac proinde nulla aetate errare potest.

b) Unius aut plurium SS, Patrum aut Theologorum testimonium in rebus fidei et morum argumentum est probabile, cujus vis eo magis augetur quo magis crescit horum numerus et au6loritas.

c) Quando Patres vere dissentiunty eorum auftoritas firmum non prcsbet argunmitum^ sed potius demonstrat rem de qua agitur non fuisse tunc exphcite definitam, — nam si res fuisset clare definita,non potuissent contrariam sententiam propugnare quin ab Ecclesia ut haeretici damnati fuissent. — Si dissensus manifestus est, candide fatendum est quosdam Patres errasse : singuU enim sunt faUibiles. Si vero verba sunt dubia, ex locis clarioribus expUcanda sunt. In omni casu reverenter tra6landi sunt, nec eis vitio vertendum est quod ignoraverint se- .quioris aevi expUcitiores definitiones.

D) De communl fidelium sensu,

'Do6lrina revelata quaeri potest non tantum apud Pa- ^stores et magistros qui cum Pastoribus docent, sed etiam apud fideles qui communi sensu fidem unanimem profi- :tentur

' Tunc argumentum valet solum quoad Catholicos qui infallibilitatem -Ecclesiae adniittunt; quando vero Patres diversorum temporum et locorum de dogmate aliquo consentiunt, habetur argumenlum apologeticum quoad ipsos acatholicos, cdm exinde constet nostram fidem eam- <iem esse ac fidem Apostolorum.

286. Ut hic communis sensus sit revelationis criterium, debet esse : a) certus et clarus, b) unanimis, c) circa res fidei et morum alicujus momenti.

Probatur consensum fidelium tunc esse criterium revelationis : i) ex tndefe^ibiiitate Ecclesice, Jam di(5lum est Ecclesiam esse indefedlibilem. Atqui deficeret Ecclesia in essentialibus si esset societas errantium. Ergo... 2) ex Patribus, Ita, v. g., S. Augustinus contra Pelagianos arguens, peccati originalis existentiam in parvulis, baptismi necessitatem pro eisdem, demonstrat e communi fidelium sensu, quem pro fidei firmissimo argumento habet.

287. Notanda : i) Haec infallibilitas in credendo s?epe dicitur infalHbilitas passiva; pendet ab infallibiUtate a6liva vi cujus existit et qua semper regulari debet.

2. Vitandus est error eorum qui putant Ecclesiam docentem opiniones Ecclesiae discentis tantummodo sancire ', — de eis enim judicare debet Ecclesia docens, eas probare vel damnare, et ita regere fidem subditorum ac tuto eos ab errore avertere.

3. Fideles ergo in Ecclesia nullo modo sunt magistri, non definiunt authentice sed credunt; credendo, viam magistris indicant; nam ipsi Magistri veritatem ab omnibus creditam docent et definiunt; imo potest Deus aliquando fidehbus uti ad cultum aliquem promovendum, v. g., cultum SS. Cordis Jesu, sed etiam tunc omnia fiunt sub au6loritate Episcoporum, qui soli sunt fidei authentici judices et pr?econes.

Art. II. De Scriptura Sacra.

288. Scriptura Sacra est verbum Dei scriptum, seu colle6lio hbrorum qui Spiritu San6lo inspirante conscripti Deum habent au6lorem, et ut tales ipsi Ecclesiae traditi sunt. Omnes christiani agnoscunt Scripturam Sacram esse fontem Revelationis. Quo mehus inteUigatur vis argumentorum ex Scriptura desumptorum, tria expendemus : 1° quinani libri sint canonici^ ideoque

^ In decret. LameNtabiU damnatur prop. 6* : " In definiendis veritatibus, ita collaborant discens et docens Ecclesia, ut docenti Ecclesise nihil supersit nisi communes discentis opinationes sancire." Denzinger- Hannwart, 2006.

128 TRACTATUS III.

inspirati; 2° quo sensu hi libri sint inspirati; 3° quornodo libris inspiratis uti valeamus. ad exponendas fidei veri tates.

L Quinam libri sint canonici^ et ideo inspiratif

289. 1° Principia. A) Ille liber dicitiir canonicus qui ut inspiratus ab Ecclesia fuit agnitus, et ideo authentice in Canone seu Catalogo librorum Sacrorum relatus. — Inspiratus dicitur is liber qui Spiritu Sanfto afflante conscriptus Deum habet au6lorem.

B) Ecclesia est infaliibilis in rebus fidei, ex didlis in Tr. praecedenti, prpinde in determinando Canone, qui est una e regulis fidei. Is ergo liber ut inspiratus haberi debet ab omnibus Christifidelibus qui ut talis ab Ecclesia proponitur. Hsec est enim definitio a Conc. Tridentino^ lata: ''Si quis autem libros ipsos integros cum omnibus suis partibus, prout in Ecclesia catholica legi consueverunt et in veteri vulgata latina editione habentur, pro sacris et canonicis non receperit..., A. S. ^' — Item Vaticanum3 : " Si quis Sacrae Scripturae libros integros cum omnibus suis partibus, prout illos S. Tridentina Synodus recensuit, pro sacris et canonicis non susceperit, aut eos divinitus inspiratos, esse negaverit, 'A. S. "

290. 2° Corollaria. A) Criterium universak^ certum^ ac sufficiens canonicitatis ideoque inspirationis est i^ifallibile magisterium Ecclesice,

B) Nullum aliud criterium est sufficienter certum et universale : a) non criteria interna^ quaHa sunt gustus internus aut testimonium Spiritus San6li; b) nec criteria externa, qualia sunt testimonium ipsius Scripturae, aut apostolatus : nullibi enim Scriptura afiirmat omnes et singulos utriusque Testamenti libros esse inspiratos; ahunde potest aUquis esse apostolus quin eo ipso sit inspiratus, et vice versa potest quis esse inspiratus quin sit apostolus 3.

» Denzingkk-Bannwart, 784. » Denzingkr-Bannvvakt, 1809.

-^ De historia canonis, prseler varia Scripturce Manitalia, ci. Man- GENOT, Dict. Apot. (d^AlhJ, I, 435-455'

DE FONTIBUS REYELATIONIS. 129

11. Qmo sensu hi libri sint inspirati?

Quaeritur quo??iodo de facto Hdri sacri sint inspirati^ non autem quomodo inspirari potuissent; et ideo quaestio non ratione sola, sed aufloritate Scripturae et Ecclesiae solvi debet.

291 . I ° Errores de naturA inspirationis . a) Per excesswn errarunt antiqui Protestantes asserendo Deum mechanice didlasse omnes sententias omniaque verba. b) Per defefluni errant : i) Protestantes liberales qui admittunt tantum inspirationem vagam qualis poetis tribuitur; 2) quidam Catholici qui dicunt inspirationem non esse nisi assistentiam Spiritiis Sandli ad praecavendos errores, — aut meram approbationem subsequentem Hbri humana industria exarati quo Deus vel Ecclesia illum ab errore immunem declarat.

292. 2° Doctrina catholica. '' De natura inspirationis. Vaticammi ' ait : " Eos vero pro sacris et canonicis habet, non ideo quod sola humana industria concinnati, sua deinde au6toritate sunt approbati; nec ideo dumtaxat quod revelationem sine errore contineant; sed propterea quod Spiritu San6to inspirante conscripti, Detan habent auclorem atque ut tales ipsi Ecclesiae traditi sunt. ^'

A) Ergo ad inspirationem veram non sufficit simplex assistentia divina, nec subsequens approbatio a Deo aut ab Ecclesi^ data, nec inspiratio mere personalis quae poeticse inspirationi assimilatur. Aliunde non requiritur reveiatio proprie didla seu manifestatio veritatis scriptori ignotse; omnia quae in libro sacro continentur etsi non revelata quoad ipsum au6lorem sunt vere revelata quoad nos^ dummodo Deus aucflor principalis libri suafaciat quae sacer scriptor sub influxu divino refert; — a fortiori, non requiritur ut au6lor sacer in exstasi scribat; — imo non necesse est ut liber inspiratus ab au6lore cujus nomen gerit aut cui communiter tribuitur scriptus sit.

293. B) Juxta Vaticanum, requiritur et sufficit ut Spiritu San^o inspirante conscripti Deum habeant au^orem, Duplex igitur est au^or libri inspirati : a) sacer

» Denzinqer-Bannwart, 1787. Cfr. Leo XIII, Encycl. Providentissimus Deus, 18 nov. 1893.

scriptor qui est causa instrumentalis non mechanica, sed intelligens ac libera : inspiratio enim non excludit laborem proprium scriptoris, ut constat ex // Machab,^ II, 27, Luc^ I, 3, Joan.^ XIX, 35, I Joan,^ I, i.; b) Deus^ qiii est causa efficie?is principalis^, Deus enim i) excitat et movet scriptorem ad scribendum, et scribenti assistit; 2) scribenti largitur lumen supernaturale quo re^le mente concipit quas Deus vult scribi, ita ut ejus judicia non sint rnere humana, sed principaliter judicia Dei ejus mentem illuminantis; 3) assistentiam prosequitur ne scriptor aliquid omittat ex eis quae I])eus vult consignari, aut quidquam addat, aut in errorem iabatur.

Ergo non necessario didtantur verba scriptori, sed sub influxu divini luminis verba eliguntur a scriptore qure mentem Dei re6le exprimunt, — et in hoc sensu inspiratio merito dici potest verbalis.

294. 2° De Ltspirationis extensione, A) Declaravit Vaticanum Deum esse auctorem libri sacri principalem; ex quo sequitur : a) inspirationem ad omnia extendi quse in libro sacro continentur, non ad solas res fidei et morum; b) errorem formalem et positivum quemcumque a sacris hbris excludi ^, in iis omnibus quae audtor sacer suo nomine profert et eo sensu quo ea profert.

Omnia ergo quae ab hagiographis dicuntur vera sunt, sed ea veritate quse competit generi litterario quod quisque selegit : nam alia est veritas narrationis historicae, alia veritas carminis; aUa prophetiae, alia Ubri didactici. In libris historicis 3, prae mente haberi debet aucttoris scopus, qui non est homines docere scientias physicas, ideoque nihil prohibet quin Scriptura de rebus physicis loquatur populari modo absque ulla intentione rem scientifice exponendi. Imo in his Hbris historicis inveniuntur para-

^ Decret. Lameniabili, prop. 92^ : *♦ Nimiam simplicitatem aut ignorantiam prae se fenmt qui Deiim credunt esse Scripturae Sacrae auctorem ". Denzinger-Bannwart, 2009.

2 In Decret. Lamentabili damnatur propos. 11* : " Inspiratio divina non ita ad totam Scripturara sacram extenditur, ut oranes et singulas ejus partesab orani errore proemuniat." Denzinger-Bannwakt. 2011.

3 Ecclesia non definivit quinam sint libri iiistorici, sed Critici catholici id investigantes prae mente liabere debent sensum traditionalem Kcclesiae. Cf. Responsum a Commis. Biblica datum 30 Jun. 1909, de hisiorico characiere trium priorum Capitum GeneseQS.

DK FONTIBUS HEVELATIONIS. 131 bolae, allegoriae, narrationes fidlse et alia ejusmodi ad veritatem quamdam moralem illustrandam \

295. B) Corollaria, sl) Si aliorum di^a refert audlor inspiratus, et ifnprobat^ evidens est ea non esse inspirata; si laudat^ vera suni sed eo solo sensu quo approbantur; — si verba refert quin approbet aut improbet, tunc Spiritus San(flus tantummodo testatur haec verba ab aliis dicfla fuisse.

b) Possunt etiam Sacri Scriptores allegare verba documentorum quin id explicite dicant : tunc habentur implicitce citationes. Quo casu, scriptor inspiratus his documentis uti potest, quin corrigat errores qui in eis forte irrepserint : sed, ut animadvertit Commissio biblica 13 febr. 1905, citationes implicitas admittere non Hcet, nisi, " salvo Ecclesiae judicio, solidis argumentis probetur i) hagiographum alterius di6la vel documentarevera citare; et 2) eadem nec probare, nec sua facere, ita ut jure censeatur non proprio nomine loqui." Errant igitur qui ad enodandas difficultates contra veracitatem Scripturas, citationes imphcitas ita frequentes admittunt ut exinde nutare videatur sacrorum Hbrorum veritas historica.

Maneat ergo illud principium omnino inconcussum niillum prorsus esse errorem in iis quce auHor inspiratus suo 7iomine profert^ cum Deus numquam errorem inspirare possit.

///. Quomodo libris inspiratis uti valeamus ad exponendasfidei veritates,

Ex di6lis inferre licet ea tantum in Scripturis esse fontem Revelationis quse ab audlore sacro proprio nomine proferuntur, in sensu ab ipso Deoque intento. Ut sensus iste ab hagiogra|)ho et Deo intentus detegatur, expendere oportet quomodo Scriptura sit interpretanda.

V* DE SCRIPTURi^ SENSIBUS.

296. A) Varii sensus declaranticr, Sensus Scripturae in genere est ea veritas quam Spiritus San6lus immediate vel mediate per scriptorem manifestari voluit. —

^ Quod admitti tamen nequit nisi in casu " in quo Ecclesiae sensu non refraganie, ejusque salvo judicio, solidis argumentis probetur hagiographum voluisse non veram et proprie dictam histonam tradere, sed, sub specie et forma histonae, parabolam. alKgoriam, vel sensum ahquem a propria Htterali seu historica verborum significatione remotum proponere ". Commissio de Re biblicd, 29 Junii 1905.

Duplex est : i) litteralis cjuem verba immediate exprimunt. Sensus litteralis est wt\ proprius, cum exurgit ex verbis naturali sua significatione acceptis, vel metaphoricus cum exurgit ex verbis figurative sumptis : hinc vocatur saepe figuratus.

2. Spiritualis^ seu typicus^ vel ^iiysticus^ q;}i\ non suggeritur immediate a littera, sed a personis aut rebus quae ita a divina Providentia ordinantur ut alias res vel personas significent.

Triplex distinguitur : allegoricus^ quando refertur ad ea quas sunt credenda de Christo et Ecclesi^ militante; tropologicus quando mores respicit; anagogicus quando caelum aut res sperandas figurat. Hic sensus in Scripturi Sacra soli invenitur, nec admittendus est nisi prius constet ejus existentia ex alio loco Scripturse vel ex traditione.

Sensus accommodatitius non est verus sensus Scripturae; consistit enim in eo quod verba Scripturae usurpantur ad aliam rem exprimendam ac ea quam au6lor sacer expressit.