Nn. 710–762

710. C) Luculentius etiam constat ex toto secundum Joannem evangelio ac praecipue ex ejus mirabili compendio : '^ Et Verbum caro faHum est ". Ex hoc enim textu ea est unio inter Verbum et humanam naturam ut Verbum vere homo fa6lus sit.

Atqui talis modus loquendi a) significare nequit tmionem tantilm moralem aut unio^tein naturale^n. Quantumvis enim sit arcta unio moralis, sive per concordiam voluntatum, sive per gratiam, nunqukm potestdici : Paulus et Joannes ita sunt amici ut Paulus fa^lus sit Joannes ; Abraham tanta gratia Deo unitus est ut Deus fa6lus sit Abraham. b) Pariter unio naturalis inter Verbum et naturam humanam repugnat : i) sive per conversionem; nam Verbum, utpote immutabile, non potuit converti in naturam humanam; et, si humana natura conversa fuisset in divinam naturam, Evangelista dicere debuisset : ** Caro fa6la est Verbum; '^ 2) sive per commixtionem quse supponit alterationem commixtorum, dum Verbum est immutabile; 3) sive per compositionem^ quae fit ex elementis incompletis ad aliquid completum efficiendum unitis; nam per se tum Verbum, tum natura humana sunt respe6live completa.

Ergo remanet ut unio Verbi cum natura humana sit hypostatica, seu in persona, ita ut ex unione utriusque natur<Te unica resultet persona.

711. 2° Traditione. A) Tribus prioribus sseculis :

a) Patres affirmant Christum esse simul Deum et hominem, quia venit ad nos salvandos et redimendos : quod facere nequivisset, nisi fuisset simul Deus et homo^ b) Rejiciunt autem errrores docetarum et dualistarum (n. 695), asserendo Christum esse Verbum Dei vereque Deum, sed simul verum hominem, ex stirpe David secundum carnem, vere ex virgine natum, vere passum et mortuum^. c) Unionem vero inter utramque naturam fieri in persond jam asserit Tertullianus 3 : " Videmus duplicem statum non confusum^ sed conjundlum in una persona^ Deum et hominem Jesum ".

712. B) Quarto saeculo, Patres, do6lrinam catholicam contra Apollinarem propugnando, clarius affirmant unum esse Christum, Filium Dei verum, perfedlum Deum simul et perfe6lum hominem. Praecipuum argumentum quo usi sunt hoc fuit : ^^ Quod non est assumptum^ nonest sanatum ". Sicut enim Christus nos salvare non potuisset, si corpus habuisset tantum apparens, ita pariter si non assumpsisset animam. vere intelledlualem 1

S. Damasus Papa Apollinaristas damnavit in synodo Romana (an. 380) : " Anathematizamus eos qui pro hominis anima rationabili et intelligibili dicunt Dei Verbum in humana carne versatum, cum ipse Filius sit Verbum Dei, et non pro animi rationabili et intelhgibili in suo corpore fuerit, sed nostram, id est, rationabilem et intelligibilem, sine peccato, animam susceperit atque salvaverit ^ ". Quam sententiam ratam habuit C. Constantinopolitanmn^ (381)»

713. C) Saeculo quinto, occasione duplicis haeresis nestoriance et eutychiance^ conceptus cathoUcus unitatis personae in Christo et unionis hypostaticae diserte asseritur :

a) Nestorius^ cui jam prseluserat schola Antiochena, cum Diodoro et Theodoro Mopsuesteno^ contendebat :

ilta S. Clemens, / Cor,, XXXII, 2; XXXVI, 2-5; S. Ignatius, Magn,, VT,i; VIII, ^\ Ephes., I, i; VII, 2; XV, 3; Pseudo- Barnabas.V, II.

3 S. iRENiEUS, Adv. hcBres., III, 18, i; III, 21, 10; V, 18, etc. ; Tertullianus, Adv. Praxeam.; S. Hippolytus, Philosophumena.

4 S. Athanasius, audlor operis Contra Apollinarium^ S. Grego- Rius Naz., in pluribus epistolis, S. Gregor. Nyss., AntirrheHcus^ S. Epiphanius, De haresibus.

MYSf ER. INGARNAT. SEU GHRISTOLOGIA. 343 i) Sedulo distinguenda esse in Christo attributa operaque Verbi ab acflionibus propriis homini Jesu; 2) unionem inter Verbum et Jesum comparari posse cum unione inter Spiritum Sandlum et prophetas, sed esse tamen altioris ordinis, cum Christus sit non tantum propheta sed redemptionis organon; 3) Mariam proinde vocari posse /piaioToxov, non autem eeoToxov; 4) Jesum tamen merito vocari Deum et adorari, quippe qui Deum iri se gerat.

Prcecipuus fidei cathoHcae defensor fuit S, Cyrillus Alex^ qui scribebat : "... Ex duabus igitur rebus, divinitate nimirum et humanitate, certo constat Emmanuel. Unus tamen Dominus Jesus Christus, unus verus naturalisque Filius, qui Deus simul et homo est; non homo deificatus, par ilhs qui per gratiam divinse naturae participes efficiuntur, sed Deus verus, qui salutis nostrse causa in humani forma apparuit ". Quod vero ad Mariam attinet, hanc deducit conclusionem : " Si Dominus noster Jesus Christus Deus est, quomodo non sit deipara quae illum edidit ".

Dicendo autem ^ : una natura Verbi incai-nata, duo significabat S. DocSlor : non negabat quidem, post Incarnationem duas in Christo esse naturas^ sed dicebat unum esse subje^um, Verbum scilicet incarnatum, de quo tam divina quam humana praedicantur. Postea, Nestorius damnatus fuit a Concil.Ephes. (4 U ) quod,approbatis duodecim anathematismis CyriUi 3,clare definivit unionem utriusque naturas, divinae et humanae, non esse moralem tantum (secundum dignitatem scihcet, audloritatem, potestatem aut per inhabitationem Verbi in homine Christo), sed esse secundum hypostasim, b) Occasione Eutychianismi, qui asserebat unicam esse in Christo naturam incarnatione jam pera6la (n. 695), iterum dogma unionis hypostaticae fuit solemniter declaratum. Concilium enim Chalcedonense (451), epistolam dogmaticam S. Leonis Magni sequens, definivit 4 : " Umim eunideinque Christum^ Filium Dominum unigenitum in duabus naturis inconfuse, immutabiliter, indivise, inseparabinter agnoscendum^ nusquam sublatd naturarum differentid propter unitionem, ntagisque salvd proprietate utriusque naturce, et in unam personam atque subsisten^ tiam concurrente, non in duas personas partitum atque divisum, sed unum et eumdem Filium unigenitum Deum, Verbum Dominum, Jesum Christum". Quse quidem definitio, multo lucidior Ephesina, speculative finem liti imponebat.

I Epist., I, P. G. LXXVII, 27. — 2 Cf. Syn. maj., n. 1019. 3 Denz.-Bann., 113 sq. (73 sq.) — -♦ Denz.-Bann., 148 (T37).

§ III. Corollaria ex unione hypostatica quoad ipsam unionem,

714. Corollarium I : In Christo duphx est voluntas et operatio, De fide est ex definitione Concil. Constaniinop, III {6%o) : " Duas naturales voluntates in Christo et duas naturales operationes indivise, inconvertibiliter, inseparabiliter, inconfuse, secundum SS. Patrum do6lrinam praedicamus ^ ".

1° Probatur. A) Ex thesi fundamentali merito infertur. Duplex est enim natura integra in Christo, divina et humana; atqui ad integritatem naturae pertinet voluntas et operatio, cum voluntas sit proprietas, operatio autem ultima adluatio naturae.

B) Scriptura confirmatur. Scriptura enim agnoscit in Christo, praeter volitionem et operationem divinam, quam etiam Monothelitae asserunt in Eo esse, aliam voluntatem et operationem : a) "Descendi de cselo non ut faciam voluntatem meani (humanam utique), sed voluntatem ejus qui misit mf^ "; " Non mea voluntas, sed tua fiat " 3.

b) Insuper adest daplex operatio : operatio divifta quando Christus dicit : ** Pater meus usque modo operatur et ego operor 4 ", item quando miracula proprio nomine efficit; operatio humana^ quando Christus dicit : *^ Filius hominis non venit ministrari sed ministrare 5 ".

715. 2° Explicatur. a) Quidam, post S. Maximum ^, triplicem operationem in Christo distinguunt, divinam^ humanam et theandricam : " Siquidem ut Deus tantum operabatur, quando absens centurionis filium sanabat (operatio divina)\ ut homo tantum, etsi Deus erat, quando comedebat et tristabatur (operatio humana)\m\yX\xvL autem operabatur miracula, coeci oculos illiniendo restituens (operatio theandrica seu deivirilis) ".

b) Alii tamen, inter quos Card. Billot ^, jure ac merito advertunt " omnem humanam operationem in Christo fuisse theandricam ", seu divinae operationis non expertem ^. Quae

mixtio operationis divinae triformis est : una, in quantum operatio humana, regente operatione divina, ordinatissima et recflissima habetur in ordine morum, ita ut Christus prae se ferat omnibus numeris absolutum perfe6lionis moralis exemplar; altera, in quantum divinitas humanitate utitur tanquam instrumento ad patranda miracula;tertia tandem, in quantum Verbum divinum, sustentando humanitatem tanquam ejus hypostasis, infinitam quamdam dignitatem meritis Christi et satisfa6lionibus infundit.

716. Corollarium II. Unica est fiUatio in Christo; Christus scilicet^ etiam ut hic homo^ est Filius Dei naturalis^ nec ulld ratione dici potest adoptivus,

1° Est Filius naturalis, De fide est contra Adoptianos (n. 695), qui duos in Christo filios distinguebant, alium per naturam, nempe Verbum, alterum adoptivum^ videlicet Christum qua hominem. i

Quod ut intelligatur, sciendum est fiUum^^^' naturam eum dici, qui vere genitus est ab eo cujus appellatur filius; fiHum autem adoptivum eum qui, cum sit persona extranea, a patre adoptante non genita, ex mera benevolentia in adoptantis farrtiliam suscipitur. — In thesi dicimus *^ Christus ut hic homo ", id est, Christus spedlatus ut persona Verbi subsistens in naturi humana, nam pronomen demonstrativum designat personam; non autem dicimus : ** Christus ut homo ", quia talis expressio esset aequivoca et significare posset naturam humanam esse vere genitam a Patre; quod est haereticum '.

Prob, A) Christus enim, ut hic homo, est Verbum hypostatice unitum humanae naturae; atqui Verbum, sese uniendo humanae naturae, non cessavit esse Filius Dei per naturam; ergo Christus, ut hic homo, est Filius Dei naturalis. Siquidem filiatio proprie convenit hypostasi vel personae, non autem naturae; nam a^liones et passiones sunt suppositorum,

B) Christus in Scriptura, spe6latus ut hic homo, vocatur Filius Dei unigenitus ^^ proprius "^ : " (\i\proprio Filio suo non pepercit "; verus ^ : " Filius Dei venit ut cognoscamus verum Deum et simus in vero Filio ejus "; nusquam vero filius adoptivus.

C) C Ephesinu?n jam definierat " Christum esse veraciter Deum tanquam Filium per naturam 5 ". Francofor-

^ Denz., 117 (77). — ^ Joan., III, 16. — 3 Rom., VIII, 32. * Joan., V, 20. — S Denz.-Bann., 117 (77).

dense (794), errores Adoptianorum rejiciendo, merito declaravit : '* Si ergo Deus verus est qui de Virgine natus est, quomodo tunc potest adoptivus esse vel servus? Deum enim nequaquam audetis confiteri servum vel adoptivum ^ ".

717' 2° Non ifotest dici adoptivus, Pauci theologi, post Scotum et Durandum^ etsi confitentes Christum, ut hunc hominem^ esse Filium Dei naturalem, dixerunt Christum ut hominem posse vocari etiam Fihum Dei adoptivum secundum quidy quatenus ejus natiira humana ornata fuit grati^ sancflificante, quae nos facit fiHos Dei adoptivos. Quae sententia non est haeretica, sed ut falsa merito rejicitur a plerisque theologis : a) quia nec Scripturae nec Patribus innititur; b) quia filiatio convenit proprie personae, non naturae; c) quia adoptio est assumptio personae extranece. in fihum.

Ita Christus non potest dici servus siri6lo sensu^quia. servus proprie est persona quae alieni'juris est, non sui; sed vocari potest servus lato sensu^ quatenus fuit divinae voluntati subjecflus.

718. Corollarium III. Admittenda est in Christo communicatio idiomatum in concreto^ non vero in abstrafto.

1° Explicatur, Communicatio idiomatum (a graeca voce tStov, proprium) in eo sita est quod, vi unionis hypostaticae, natura divina ac humana et utriusque proprietates non tantum de Christo % sed etiam de se invicem praedicentur, dummodo usurpentur termini concreti^. Unde dicere licet : Christus est Deus^ Christus est homo^ Christus est Creator et ofnnipotens^ Christus passus et mortuus est; — Deus est homo^ Homo est Deus^ j^ternus natus est in tempore^ Crucifixus est omnisciens et ojnnipotens.

2° Probatur. A) Au^oritate ;constat ex omnibus textibus Scripturae et Traditionis in quibus hic modus loquendi adhibetur.

B) Ratio est quia nomina concreta significant cum proprietate, sive substantiali sive accidentaU, suppositum seu personam; de his igitur praedicari potest quaehbet proprietas quae personae Verbi incarnati, tum ex parte naturae

3 Concreti dicuntar termini qui proprietatem designant quatenus iti aliquo subjedto existit, v. g., homo, Deus, mortalis; abstraiii vero qui proprietatem significant in se, prout a subje($lo separatara, quales sunt huraanitas, divinitas, etc.

MYSf ER. INGARNAT. SEU CHRISTOLOGIA. 347 divinae, tum ex parte naturse humanae, convenit. Ita quando dicitur : Homo est Deus^ idem est ac si diceretur : persona Verbi in qua natura humana subsistit, est Deus. Nomina verb abstra^la^ ciim significent proprietatem tantum, non possunt ita adhiberi. Qui, v. g., diceret : Humanitas est Divinitas^ est Deus^ enuntiaret falsissimum, scilicet naturam humanam esse ipsam naturam divinam.

719- 3° Exemplis declaratur. Regulae modo enuntiatae et probatae dantur exceptiones, sed apparentes tantum. Ita : a) nomina concreta adjedliva, quae derivata appellantur, ut divinus^ humanus, minus accurate dicuntur de Christo et de se invicem, v. g., Christus minus re6le dicitur esse divinus^ dominicus^ deifer; nam taha nomina non stridle exprimunt genuinas proprietates Verbi incarnati, sed harum proprietatum participationes, quasi diceretur Christum esse Deum vel Dominum per participationem. b) Pariter non potest dici : ** hic homo fadlus est Deus", quia sic declararetur aliquam personam humanam prius exstitisse, et postea divinam fa(flam fuisse; quod falsum est. c) Nomina concreta quae reduplicantur^ v. g., Christus quatenus homo, est Deus, falsum exprimunt; nam hujusmodi reduphcatio, jam non personam sed solam naturam designat, nisi corrigatur per pronomen personale, ut *'hic homo". d) Nomina etiam concreta quae haeresi favent, sunt reprobanda : v. g., dici non debet, Christus est creatura, quia, Hcet illa propositio sit aliquo modo vera, tamen haeresi arianas favet. e) Nomina abstra^a naturae humanae de persona Christi praedicari nequeunt; dici non debet, v. g., Christus est humanitas, quia natura humana, licet Verbo unita, ab eo tamen distinguitur. Nomina vero abstradla divinae naturae possunt de persona Christi praedicari, quia in Deo quahtates abstradlae cum divinis personis identificantur, v. g., dici potest : " Christus est divinitas, est omnipotentia, vita'^ etc.

§ IV. Goncordia unionis hypostaticae cum ratione.

Exposito conceptu dogmatico unionis hypostaticae ejusque corollariis, jam statuere licet, et quidem triplici assertione, quomodo ratio sese habeat ad hoc mysterium.

720. Thesis I^ : Demonstrari nequit mysterium Incarnationis re^ce rationi ullo modo repugnare.

Si enim repugnaret, illud esset vel ex parte Verbi, vel ex parte naturae humanae, vel tandem ex parte unionis hypostaticae; atqui nullum ex his dici potest.

1° Non repugnat ex parte Verbi, Etenim : a) personalitas Verbi, quippe quae sit infinita et eminenter sequivaleat cuilibet personalitati creatse, supplere potest vices personalitatis humance.

b) non magis mutatur Verbum per Incarnationem quam Deus per creationem; siquidem Verbum remanet intrinsece idem, solummodo ad se elevans et sub dominio suo personali constituens aliquam naturam creatam, ita ut tota mutatio fadla sit in natura humana quae fuit assumpta in consortium personale divinae naturae.

Sane incepit esse relatio nova Verbi ad naturam humanam. Sed, ut animadvertit S. Thomas', ea quae relative dicuntur possunt de novo prsedicari de aHquo absque ejus mutatione, sicut homo de novo fit dexter, absque sui mutatione, per motum illius qui fit ei sinisten

Ita Verbum fit homo ratione unionis, quae est relatio quasdam, et illa relatio qua Verbum refertur ad humanitatem suam, non est reahs ex parte Verbi, quia nihil novi Ei confert, sed estreahs ex parte humanae naturae, quae per unionem hypostaticam perficitur ^

721- 2° Non repugnat ex parte naturce humanot. In tantum enim repugnaret, in quantum Verbum non posset sibi assumere naturam humanam, quin assumeret personahtatem humanam; atqui non est ita.

a) Nam si admittitur, cum Thomistis^ personalitatem esse quid positivum et realiter distin6lum a natura, tum Verbum potuit assumere naturam humanam quin assumeret personalitatem.

In h^c hypothesi, natura humana, etsi propria personalitate carens, non exinde minuitur, sed e contra perficitur, quia '^ dignius est ahcui quod existat in ahquo se digniore, quam quod existat per se ", sicut " sensitivum nobihus est in homine propter conjuncflionem ad nobihorem formam completivam 3 ".

b) Si admittitur cum Scotistis^ personalitatem nihil ahud esse nisi naturam completam et singularem, quatenus a supe-

2 Ad quod explicandum, comparatione utitur S. Bonaventura [In 5» Sent.y dist. i, a. i, q. i) : " Si enim crystallus superinduatur radio domum jam illuminanti, crystallus illuminari dicitur et a radio pertransiri et ei copulari absque mutatione fadl^ ex parte radii, sed solum ex parte crystalli : sic suo modo, sed longe spiritualius intelligendum est in natur^ assumpt^ et person^ Verbi ".

riori persona non assumitur, sed sibi vivit^ mysterium pariter concipi potest : nam Verbum, assumendo naturam humanam, impedivit ne illa esset sui juris^ propriam personalitatem haberet, et sic potuit assumere naturam quin assumeret et personalitatem.

722. 3° Non repugnat ex parte unionis hypostatic(E^ quae, licet conceptu difficilis, impossibiiis dici nequit.

Nam si in homine duse substantiae tam diversas, et primo intuitu tam oppositae, substantia scilicet spiritualis et corporalis, corpus et anima, tam intime uniri possunt ut unam naturam et unam personam efforment, quis dicere audebit Deo impossibile esse naturam divinam et naturam humanam in unam personam coadunare ? — Nulla quidem est inter Verbum et naturam humanam proportio cequalitatis^ sed est proportio ordinis^ proportio scilicet quse existit inter perfe6l:um et perfedlibile : quod est enim perfedlum in se potest alteri uniri non ad acquirendam, sed ad communicandam perfectionem ^

723. Thesis II^ * Posita revelatione, ratio potest tum expolire conceptum dogmaticum mysterii Incarnationis^ tum ostendere ipsius mysterii convenientiam 7?taximam,

1° SCHOLASTICA EXPOLITIO UNIONIS HYPOSTATICiE.

Fides cathoiica nos edocet humanitatem Christi non compieri personaiitate connaturaii seu humana, sed haberi a persona Verbi. Quaestio est igitur quomodo natura humana possit hypostatice uniri Verbo quin suam integritatem amittat. Diversae sunt soiutiones secundum varias opiniones de natura personaiitatis et discrimine inter naturam et personam.

a) Juxja Scotum^ Tiphanum aliosque^ personaiitas creata non est aiiqua reaiitas naturae singulari superaddita, sed ipsa natura singularis quatenus aiii non communicatur. Omnis itaque realitas substantialis quae est in quoiibet puro homine, univoce adest in Christo; si vero non est subsistens nec persona, id provenit ex hoc soio quod a Verbo assumitur : hac enim assumptione, non est ampiius totum in se, sed pars totius; si vero unio

2 ScoTUS, in /// Sent., dist. i, q. i; Tiphanus, De hypostasi et per sond.

hypostatica cessaret, eo ipso et sine uUo addito, natura humana Christi fieret suppositum.

Sed, in tali explicatione, humanitas Christi est aliquid de se ^t per se omnino substantialiter completum. Si res ita se habet, non apparet quomodo possit pertinere ad suppositum Verbi nisi accidenialiier^ et ita ha^c opinio logice reincidere videtur in errorem ponentium in Christo duas hypostases unitas hac honoris et dignitatis communitate quse improprie vocaretur unitas personee.

b) Suarez^^ et alii post eum theologi, autumant persona- Htatem seu subsistentiamy ut aiunt '^, esse modum substantialem quc natura ultimo terminatur et fit sui juris, et exinde concipiunt in Christi natura humani Verbum vices exercere tahs modi substantiahs.

Sed, in systemate philosophico horum theologorum, aclus essendi creaturarum cum earum natura identificatur : unde sequitur personaHtatem superaddi rei jani adlu existenti in suo esse intimo et substantiaU : quod logice profiteri videtur unionem accidentalem personafitatis cum naturd.

c) Cajetanus ad constitutionem personae in creatis requirit etiam entitatem quamdam substaniialem quam vocat " ierminum uliimum naturae substantise^", quae superadditur naturae singulari eique confertsubsistentiamcumincommunicabiUtate. In Christo autem natura humana, etsi singularis et completa, non subsistit personahtate connaturah, sed in Verbo, et ita non aliam personahtatem habet quam personahtatem Verbi.

Quae theoria sartam te^lamque servat unionem substantialem Verbi cum naturi humana ; fiilcitur autem duphci ratione : i) ita apprime distinguitur substantia sumptapro hypostasi a substantia sumptd pro essentii seu natura etiam individuata; 2) ita apprime salvatur personaHtatem non consistere in ahquo negativo, sed in re quadam positiva.

724. d) Card. Billot rejicit ut gratuitum et inutilem modum substantialem a Cajetano propugnatum; et re<5lius forsan expHcat unionem hypostaticam '* per hoc quod humanitas sic communicatur Verbo, ut in illo exsistat et non in semetipsdy quatenus sciHcet esse personale FiHi Dei supplet vices creatae exsistentiae sive proprii aclus essendi qui eidem humanitati naturaHter debebatur* '*.

2 Proprie subsistentia non est idem ac personalitas. Etenim : a) persona est subsistens, non quodcunique, sed distin(5lum et incommunicabile; b) "in Deo persona non ex eodem formaliter incommunicabilitatem habet, a quo subsistentiam.

MYSTER. INCARNAT. SEU CHRISTOLOGIA. 351

Et hic intelligitur esse Verbi secundum quod fungitur munere communicandi subsistentiam seu exsistentiam in se, non autem prout dicit ipsam essentiam seu naturam divinam. Nullum igitur intermedium fingendum est sive ex parte naturae sive ex parte personae inter humanitatem Christi et Verbum. Verbum sibi ipsi immediate assumpsit humanitatem quae ex hoc facta est sibi arctissime et personaliter propria, ita ut Verbum dicat propriissime : Mea humanitas, meum corpus, e^o ambulo, ego passus sum ^ Haec autem relatio, quae inter Verbum divinum et suam humanitatem innata est vi unionis hypostaticae, est in sola natura humana realiter, in Verbo autem secundum rationem tantum.

Hic operae pretium est animadvertere praecipuam difficultatem, quam multi in hoc mysterio concipiunt, ex eo oriri quod naturam humanam Christi secundum se considerant quasi esset persona, et ita sibi fingunt difficultates quae reapse non existunt.

2° Incarnationis convenientia.

725. Mysierium Incarnationis^ quale proponitur ab Ecclesia et explicatur a theologis^ valde convenit sive ex parte Dei, sive ex parte hominis,

A) Ex parte Dei, Siquidem optime manifestat Incarnatio attributa Dei, praesertim ejus : a) bonitatem^ nam in Incarnatione Deus nobis largitur non solum optima dona, ut in creatione et justificatione, sed etiam proprium et unigenitum Filium suum : ^' Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ^ "; b) sapie?itiam^ quia per Incarnationem, Deus optimum medium invenit conciliandi justitice et misericordice jura^ exigendo, ex una parte, perfe6lam satisfa6lionem pro peccato, et ex altera, parcendo homini peccatori, juxta iUud : *' justitia et pax osculatae sunt^ "; c) potentiam^ quae manifestatur

• ' ' Comparatur igitur humana natura Christi ad Deum sicut instrux^tXi.\XT[\proprium et corijunCium-^ ut manus ad animam ". S Thomas, Sum. cont. Geni., lib. IV, cap. XLI. Notentur haec verba : froprium et conjunClurn. Humanitas scilicet non est tantum propria Verbi sicut domus est propria proprietarii ; sed est praeterea conjunCia ad Verbum, non ikm ut manus ad animam quae conjunguntur et naturahter et personaliter, quam ut " sextus digitus " ad animam, quae conjunguntur tantum personaliter, ut advertit ipse Angelicus.

in unione duarum naturarum quae tantum distani^ et tam arSle conjunguntur, licet distin^ce maneant.

B) Ex parte hominis^ quem a) promovet in bonum : i) fidem magis certificando ^, 2) spem erigendo^ 3) caritatem excitando^, 4) omnium virtutum nobis praebendo exemplum^) b) removet a 7?ialo : 1) eum instruendo de propria dignitate : " Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum 5 ^\ 2) eum etiam docendo peccati fceditatem et malitiam quae tanto remedio indiguit, 3) a praesumptione et superbia liberando, ob quam causam non statim post lapsum Verbum incarnatum est ut homo melius suam infirmitatem cognosceret et ardentius ad medicum clamaret^

ART. II. CONSECTARIA UNIONIS HYPOSTATICE QUOAD PERSONAM ASSUMENTEM.

I. Qucenam sit persona assumensf

726, Thesis : Sola persona Verbi incarnata fuit^ seu assumpsit humanam naturam, De fide est ex variis symbolis quae, contr^ Patripassianos, sedulo tres divinas personas distinguunt, et affirmant Filium, non autem Patrem aut Spiritum, de Virgine conceptum et natum, pro nobis passum et mortuum esse.

Probatur : A) textibus Script. et Tradit. jam allatis (n. 697 sq.)

B) Ratione convenientice^ quae desumitur : a) ex fine Incarnationis : Verbum, ut Sapientia Patris, do6lrinam praebere, ut exemplar universale, exemplum nobis dare congruenter valebat; b) ex naturd justificationis : conveniebat ut efficeremur filii adoptivi per eum qui est verus et proprius Dei Filius, juxta illud Apostoli : " Quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui^ ".

727. Nec dici potest Patrem et Spiritum sandlum fuisse etiam mediate incarnatos, quia naturam humanam non assumpserunt personaliter; sed propter circumincessionem et inseparabilitatem trium Personarum, Pater et Spiritus san<5\us sunt in humanitate Christi titulo speciali.

' Heb,, I, 1-2. — » Rom., VIII, 17. — 3 Joan., III, 16. ^Joan., XXIII, 15. — s S. Leo, apud Journel, 2193. 6 Cf. S. Thomas, Sutn. th. 3, q. i, a. 6. ~ 7 Rom., VIII, 29.

II Num persona assumens unzone aliquid amiserit?

728. Thesis : Verbum divinum^ hu^nanaiii 7tafuram assuj)ic?ido^ hi^manas quidem ififirmitates suas^fecit^ sed divinam naiuram divinaque aitrihuta mini^ne seposjiit nec ad tempus abdicavit,

De fide est contra recentes quosdam Protestantes, qui non intelligentes textum quemdam Apostoli, ubi dicitur Christum se exinanivisse^^ contenderunt Verbum, per Incarnationem, exspoliavisse divinitatem divinaque attributa, prsesertim omnipotentiam ac omniscientiam, et induisse humanas dotes atque infirmitates, ita ut suas divinitatis conscium non fuerit nisi post suam resurrecftionem, aut saltem aliquando, juxta alios, divinitatis sua^ conscientiam amiserif^.

A) Quae quidem nova theoria catholico dogmati, prout ab antiquis Conciliis definito, rnanifeste opponitur. Jam enim Chalcedonense (451) definierat " unum eumdemque Christum, Filium Dominum unigenitum, in duabus naturis i7ico7ifuse^ immutabiliter^ indivise, inseparabiliter agnoscendum^ nusquam sublata naturaru7n differentid propter imiiionem... " Jamvero si duae naturae, divina et humana, sunt in Christo inconfuse et immutabiliter, certo dici nequit Verbum Incarnatum exuisse, etiam ad tempus, vel naturam divinam, vel divina attributa, vel attributorum divinorumx, divinam conscientiam (cf. n. 713).

B) Pariter hoc systema contradicit omnibus Scripturce locis quibus Christus suam divinitatem ac cum Patre consubstantialitatem affirmat; non enim declarat ^Qfuisse aut fore^ sed esse Filium Dei unigenitum Patrique aequalem; atqui aequalis Deo tunc temporis non fuisset, si divina attributa seposuisset ad humanas infirmitates induendas. — Textus autem S. Pauh ita exponitur non solum a Patribus ac cathoHcis exegetis, sed etiam a plerisque Protestantibus : FiHus Dei exinanivit semetipsum, id est, inanem ac vacuum se fecit conditione ac majestate divina, non formam Dei deponendo, sed eam occultando sub forma servi, ut sequentibus verbis declaratur '^' formam servi accipiens '\

• Ke)wtica dicitur illa theoria propter verbum eKeuuio-e quod usurpar S. Paulus in textu modo allato.

C) Ratio suflficienter probat Verbum non posse esse verum Deum quin sit omnino immutabile.

HI. Qucenafn sint dotes tmionis hypostaticce?

729. i^ Unio hypostatica est perpetua, Scilicet :

A) Verhum assunipsit huinanam naturam pri^no i?istanti quo concepta fuit. De fide est contra Orige?iistas^ qui prseexistentiam animarum admittentes, docuerunt animam Christi extitisse ante unionem hypostaticam, et meruisse Incarnationem; nec non contra Paulum Samosatenum et Nestoriujn^ qui docuerunt Christum prius extitisse, ut hominem, quam a Verbo assumeretur.

Etenim : a) is quem concipit B. Virgo jam ab initio conceptionis vocatur Filius Altissimi \ et Dominus ^; b) S. Leo, in Episiola Dogmaticd 3, scribit : *' Natura nostra non sic assumpta est ut prius creata post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur. "

B) Verbu7n ita assiwipsit humanam naturam ut eam nunquam reliquerit^ nec miquam sit reli^urmn. Est contra Sabellianos, Marcelltan Ancyranu?n et Fhotinum^ qui docuerunt, peradlo finaH judicio, Verbum depositurum esse naturam humanam; necnon contra Leporii^m et alios qui contenderunt unionem hypostaticam interruptam fuisse triduo mortis Christi.

Etenim, a) quoad triduum mortis, i) descensus ad inferos et sepultura attribuuntur Filio Dei m Symbolo; 2) aliunde, mors, quas est separatio corpoi^is et animse, non trahit separationem divinitatis ab humanitate 1 b) Peradlo autem judicio finali, i) Christus manet in ceternum^ juxta S. Paulum 5; 2) quod confirmat Concil. Chalcedonense docens ^' unum eumdemque Christum in duabus naturis immutabiliter^ inseparabiliter esse agnos-

3 Epist. 35 ad Julianum. Cf. Journel, n. 386 Indicis theolog.

4 Magno aestu olim disputatum est Dominicanos inter et Franciscanos num triduo mortis Verbum unitum remanserit sanguini in cruce effuso; Pius II decretum edidit (1464) ne hac de re disputarent donec quaestio a S. Sede definita fuisset (Denzing,, n. 718 (609); nunquam vero definita fuit. Probabilius videtur Verbum unitum remansisse sanguini qui resurredlionis tempore resumendus erat.

MYSTER. INGARNAT. SEtT CHRISTOLOGlA. 35S cendum "; 3) praeterea, Deus non solet opera sua, praesertim perfe6lissima, destruere.

730. 2° Unio hypostaticd est immediata, Scilicet :

A) si consideratur ordo executionis^ Verbum assumpsit immediate tum corpus, tum animam; etenim a) dicitur in Scriptura : '* Verbum caro fadium est"; porro hcec verba sensu obvio important Verbum dire6\e assumpsisse carnem; b) confirmatur ex eo quod Verbo dire6\e tribuuntur operationes non solum animae,*sed etiam corporis, ut manducatio, fatigatio, dolores physici, etc.

B) Si consideratur ordo inlentionis^ Verbum assumpsit corpus mediante anima, seu propter animam; nam Verbum non assumpsit corpus nisi quia erat corpus humanum; atqui corpus non est humanum nisi propter animamrationalem cui unitur; ergo.

731- 3° Unio hypostatica est arclissima. Videlicet :

A) Verbum divinum ita assumpsit humanam naturam^ ut intrinsecus eam penetraret^ quamvis ab ed distin^um 7naneret, Cum enim Verbum terminet et hypostatice sustentet humanam naturam, totum hominem permeare debet et quasi meduHitus perficere. In hoc munere, Verbum comparatur igni qui, " ubi hgnum penetravit, illud in suam ipsius claritatem ac vires transfert, eo tamen servato quod erat ' ".

B) Unio Verbi cum hiimaiid naturd est omnium maxima : Etenim, ex una parte, extrema hujusce unionis sunt a se invicem summe dissita, cum Verbum sit infinitum, humana vero natura finita; ex alteri parte, ardlissime conjunguntur, cum in unam coadunentur personam, ita ut,juxtagravissimos theologos, existentia una eademque, scilicet divin^, existant natura humana et natura divina.

C) Persona Christi est aliquo sensu composita. Siquidem considerari potest i7i se^ et sic est omnino simplex, sicut et natura Verbi; alio modo considerari potest secundum mu?tus personificandi quod dupliciter exercet, prout in duabus naturis subsistit, et tunc est composita, quia constat ex duabus naluris realiter distindlis, Hcet unitis : hinc legitur in ep. Agathonis ad imperat. : " Ex quibus (naturis) inconfuse, inseparabihter et incommutabihter est compositus "^ ^\

ArT. III. CONSECTARIA UNIONIS HYPOSTATIC^ QUOAD NATURAM ASSUMPTAM.

Dicemus de dotibus : i° intelledlus assumpti; 2° voluntatisj 3° appetittis sensitivi; 4° corporis.

§ I. De dotibus intellectus, seu de scientia humana Ghristi.

732. Protestantes non pauci, imprimis Liberales^ nostris prassertim diebus, plus sequo scientiam humanam Christi limitant, ea ratione ut nobis similior Christus appareat, veri progressus capax et omnino Hber : hinc contendunt eum muha ab initio ignorasse, et suam missionem nonnisi post ahquod tempus et quasi pedetentim novisse. Eumdem fere errorem profitentur : a) Gunthertani paucique aHi cathohci moderni, ut H. Schell, qui docent Christum ut hominem visionem beatificam non habuisse saUem ab initio; sed multa ignorasse, quse nonnisi paulatim didicit;b) Modernistce juxta quos ** criticus nequit asserere Christo scientiam nullo circumscriptam Hmite...'^ et speciatim, ab initio, *^conscientiam suae dignitatis messianicae ' ". Contra quos statuitur :

733- Thesis P : Christus ut homo scientiam eximiam habuit^ ab omni errore et ignorantid immtmem. Certum est.

1° Juxta Scripturam, Christus, plenus gratise et veritatis^ omnibus thesauris sapientise et scientiae ditatus^, cordium scrutator 4 et- futurorum nuntius s, est magister quem nos audire debemus ^, testis ?etern?e veritatis 7, qui fratribus suis hominibus veram perfedamque lucem et cognitionem Dei aftert. Porro haec omnia ostendunt do6lorem eximia scientia ornatum et infallibilem, ne quis eum sequens in tenebris ambulet ^.

734- 2° Quoad Fatres, tria praesertim stadia distingui possunt.

5 Marc, X, 33; Matth., XX, 17-19; XXVI, 21-25, 3^> 34» 47-49- S7\ XXVII, 2, 26, 30, etc.

A) Per tria priora scccula, s^pe agitur de Christo hicc ^, pcEdagogo \ommVi\w, sed nonnisi obiter de perfediione et extensione scientiae humanae qua prccditus erat \

B) ScBCulis IV^ et V\ occasione Arianas hseresis, de scientia Christi direde disputatum est. Ariani enim dicebant Christum plura ignorasse, praecipue diem judicii, eumque in scientia vere profecisse ^ Patres autem diversimode hanc difficultatem solvunt : omnes quidem asserunt Christum ut Deum infinita scientia pollere; non pauci concedunt eum, ut hominem, qu^edam ignorasse, prassertim diem judicii, Hcet supponant eum ab errore immunem fuisse. Sed multo plures, cum 6*. Augttstino^ affirmant nullam in eo fuisse ignorantiam : " Quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo, in quo Verbum caro fa6lum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi intirmitatem in Christo parvulo fuerim suspicatus,quam videmus in parvulis^". Si igitur Dominus ahquando dixit se aliquid nescire, ita locutus est quia non expediebat id hominibus revelare ^

C) A scec, Vl" ad XII''"\ occasione hreresis Agnoetarum, communis evadit sententia Christum ut hominem nihil ignorasse ex iis quoe ad m.unus suum speclant.

Errant ergo ipsi Liberales et Modernistae dum dicunt Christum erravisse regnum Dei eschatologicum annuntiando tanquam proxime futurum. Regnum enim Dei quod Dominus praedicat, est novinn fcedus inter Deum et homines statuendum, in quantum aittiquo focderi succedit. Hoc autem foedus triplex veluti stadium complecflitur : a) jam inchoatur per prasdioationem Christi, ideoque regnum Dei jam ingrediuntur ii omnes qui Evangeho credunt et obediunt; b) hoc autem non consuminabitur nisi uhimo judicio et beatitudine aeterna elec\is conferenda; c) interea vero instituitur regnum externujH et visibile ex iis constans qui, sub magisterio et auctoritate Petri et Apostolorum, fidem, caritatem ceterasque virtutes excolunt ad vitam aeternam consequendum.

735. Thesis II^ : Triplex scientia disHnguitur in Christo : scieniia seu visio beatifica^ scientia infusa^ et scie?itia experiinentaiis.

^ Cfr. S. Irkn/EUS, Adv. HcBres., II, 28, 6-8; Origenes, in Maitk., P. G., XIII, 865, 1686-1688.

2 Objiciebant siquiden) hos textus : " De die autem illo, vel hora, nemo scit neque Angeli in caelo, neque Filius, nisi Pater" {Marc., XIII, 32); " Jesus proficiebat sapientid et aetate et gratia apud Deum et liomincs' [Luc, II, 52).

736. 1° Christus ut homo a primo ifistanti suce conceptionis intuitivam visionem habuit^ qua Deum facie ad faciem videbat^ et creaturas in Eo. Ita communis et vera sententia : theologi enim omnium scholarum, a saec. XII usque ad tempora nostra, fere unanimes sunt in propugnanda thesi nostra; jamvere- '^concordem omnium theologorum scholae de fide aut moribus sententiam contradicere, si heresis non est, at haeresi proximum est ^ ".

Suadetur rat. co?ivenientice : a) Christus, ut homo, prseceptor generis humani, homines ad visionem beatificam dirigere debuit, juxta iUud : " Ego sum via, veritas, et vita^", quod munus perfe6le exercere nequivit nisi, per visionem beatificam, perfe6lam cognitionem habuerit mysteriorum et ipsius beatitudinis. b) Heres naturalis statim hereditate fruitur, nisi aliquid adsit quod ejus possessionem impediat; atqui Christus ab initio erat naturalis [J)ei Fihus, proindeque heres, nec aderat impedimentum quo hereditatem adire prohiberetur; ergo ab initio fruebatur divina hereditate, scihcet visione beatifica. c) Hoc genus cognitionis competit Christo ut proprise divinitatis clare conscius esse valeat.

Cum visione beatifica compossibiHs fuit in Christo : a) tum quahtas viatoris, quia Christus erat comprehensor quatenus visione beatifica fruebatur, viator autem quatenus experimentaiem et infusam scientiam habebat; b) tum passio ipsa quia visio beatifica in superiori parte animae Christi continebatur, ac proinde tum corpus, tum inferior animas pars pati poterant; imo et quod ipsa superior pars animse aHquando videbatur derehdlioni obnoxia, juxta illa verba Christi in cruce^ : " Deus, Deus ineus, ut quid derehquisti me '', hoc non erat incompossibile cum gaudio visionis intuitivas : martyres, dum fortiter pro Deo tormenta tolerarent, gaudebant quidam pro ejus nomine pati, sed simul pcenam acerbam sentiebant.

Objectum autem primarium visionis beatificae in Christo fuit Deus ipse, unus et trinus, quem Christus prse omnibus creaturis perfedlissime contemplabatur. Nam tanto magis quis videt Deum quanto propinquior est ipsi; atqui, anima humana Christi propinquior est Deo quam quaehbet aha creatura, cum ei uniatur in persona4. Secundarium obje^ftum fuerunt omnia contin-

^ M. Canus, de Loc. theoL, l. VIII, c. 4. Cfr. Suarkz, disp. XXV, scct. I ; Decret. S. Of/icii, 7 Jun. 191 8. ^Joan.., XIV. 6. —3 Matfh., XXVII, 46. 4 S. Thomas, 3a p. , q. 10, a. 4.

gentia quae ad proprium statum Christi pertinent : cum autem Christus sit Caput, Rex et Judex omnium hominum, cognoscere debet omnia quas egerunt et agent; cum insuper sit aliquo sensu Caput Angelorum, debet etiam cognoscere ea quae ad ipsos referuntur.

737» ^° Christus ut ho??io habuit scientiam i?ifusam^ gua res cognoscebat per ideas seu species a Deo i?nmediate inditas,

Quidani theologi, prassertim Scotistce^ Christo denegant scientiam/^r se i?ifusa??i ^, utpote inutilem (ciim jam Christus omnia cognoscat per visionem beatificam) et in Scripturis non fundatam. Plerique tamen, cum S. Tho??idy autumant in Christo fuisse scie^itiam per se infusa?nj nam ea scientia Christo tribuenda est, quas quibusdam aliis creaturis concessa est, et aliunde fini Incarnationis maxime convenit; atqui scientia per se infusa Angehs, et scientia per accidens infusa quibusdam hominibus, v. g., ApostoHs, pariter fuit concessa; ahunde tahs scientia maxime inservit Incarnationis finibus; nam, cum illa, Christus mereri potuit ab initio, dum, sine illa, ab initio mereri non potuisset : siquidem scientia experimentalis tunc non existebat in Christo; aliunde aclus ehciti sub influxu visionis beatificae, non sunt meritorii-.

738. 3° Ad??iitte?ida est i?i ani?na Christi scientia experi?ne?itatis, exercitio se?isuu?n et intelleflus acquisita, Etenim : A) S. Paulus de Christo dicit : '' Et quidem cum esset FiHus Dei, didicit ex eis quae passus est, obedientiam^ ''; atqui iHa verba important Christum, qui jam aHunde theoretice obedientiam cognoscebat, per propriam experientiam, per dolores ex obedientia susceptos, modo novo et prallico quid sit obedientia, quid secum involvat cognovisse.

B) Ex di(flis supra, Christus habebat inteHed^um vere huinanu??t^ et exinde aptum ad ideas a rebus sensibihbus abstrahendas ope sensuum externorumet internorum; atqui taHs

6 Scientiaj2>^r se infiisa ea est quae ex se naturam alicujus excedit, atqiie idcirciS sola communicatione divina obtineri potest, ut est, v g. , cognitio futurorum contingentium, vel immediata essentiarum cognitio in homine; scientia infusa per accideiis ea dicitur quas, licet ex se nativis viribus comparari posset, de fadto tamen divina communicatione obtinetur, ut est, v. g., notitia alicujus idiomatis divinitus data : hanc 'esse in Christo omnes concedunt.

• Quidam tamen theologi putant Cliristum mereri potuisse anioris actibus per scientiam beatam regulatis. Cf. Salmantic. , Dc Inca^-n.^ disp. IIl, n. 55.

intelleflus otiosus remanere nequibat, sed ex quotidiand inspeclione creaturarum, ideas ac proinde scientiam acquirere debebat.

739. Hasc autem scientia : a) successive et ve^^o progressu^^ prompte tamen et celeriter pro perfecftione intelle(flivarum ac sensitivarum potentiarum, acquisita fuit; b) sese extendit ad omnia quae cognosci possunt virtute intelle6ltis agentis.

§ II. De dotibus voluntatis Ghristi.

Dicemus : 1° de sanclitaie; 2" de liberiaie; 3° de poteniid Christi.

I. De Sanctitaie Christi.

Duplex est Christi san6litas : ?iegaiiva et positiva,

1° De Sanctitate negativa.

740. SanBitas negativa Christi quatuor elementa comple6litur : immunitatem a peccaio^ iinpeccabiliiaiem^ immunitatem a concupiscentid^ immunitatem ab imperfeciio7iibus,

Argumento generali probatur haec quatuor Christo competere : vi unionis hypostaticae, Verbum sua facit cmnia quae humanse naturae insunt aut ab ea peraguntur, cum aHiones si7ii supposiiorjini; atqui Verbum sua facere nequit peccata aut ipsam possibilitatem peccandi, nec proinde fomitem peccati seu concupiscentiam, immo nec imperfe6liones morales. Quod confirmatur per partes.

A) Christus homo fuii ab 07nni peccaio i77i7nu7iis tuni origi^iali^ ium a^^mli, De fide est ex Concil. Flo7'eni,: '' Firmiter credit, profitetur et docet (Ecclesia) neminern ex viro feminaque conceptum a diaboli dominatione fuisse liberatum, nisi per meritum mediatoris Dei et hominum, Jesu Christi D. N., ^ui sine peccaio conceptus, naius ei viortuus^ humani generis hostem, peccata nostra delendo, solus sua morte prostravit^ ''.

Siquidem : a) de Christo dicit Scripiura : ^* Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus^ " : quod excluditomne peccatum adluale; peccatum vero originale excludit hoc encomio absoluto : ^' Decebat ut nobis esset Pontifex

san6\us, innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior caelis factus ' "; b) Concil. autem Ephes. (can. lo) dicit de Christo : " Non enim eguit oblatione, qui peccatum omnino nescivit^''; c) praeterea, ii soli originale peccatum contrahunt, qui a6\ive ex Adamo generantur.

741. B) Christiis hoino fuit absolute impeccahilis, Certum videtur contra Giinther et Farrar^ propter communem Patrum consensum, inter quos Origenes rem sic comparatione illustrat^ : '* Sicut massa aliqua ferri in igne posita et tota ignis effedla, non potest frigus aliquando recipere; sic illa anima quae semper in Verbo, semper in sapientia, semper in Deo posita est, inconvertibiiitatem possedit^".

742. C) Certum est Christum 7iullos habuisse inordinatos concupiscentice motus^ imo communiter tenetur nec ipsum habuisse fomitem concupiscentice^ seu potentiam habendi motus inordinatos.

Narn a) concupiscentia est sequela originaHs peccati, quod in Christo non fuit; b) Concil. CEcum. V""* damnavit Theodorum Mopsuestenum qui dicebat Christum fuisse '' a passionibus animce et concupiscentiis carnis molestatum^ ''; c) praeterea, qiianto gratia et virtutes peffedlius in anima radicantur, tanto magis appetitum sensitivum rationi subjiciunt; atqui in Christo fuit virtus quam perfedlissima; ergo in eo fomes peccati non fuit ^

Christus autem non fuit iinmunis ab i7npugnatio7iibus mundi et diaboli^ sed e contra fuit *' tentatus per omnia, pro simihtudine, absque peccato ^ ''; et- ita vi6loriam projneruit, nobisque exemplum rehquit, quod, adjuvante gratia, imitari possumus, strenue contra tentationes certando ^.

743- D) Christus immunis fuit ab iinperfe^ionibus in ordine morali^ quippe qui universam voluntatem Dei semper egerit et ejus gloriam indesinenter promoverit^

1 Heb., VII, 26. — - JouRNEL, n, 397, 398 Indicis theol. '^ De Princip., 1. II, c. 6. Cf. Journel, n. 399 Ind. theol.

4 Attamen sententia Scoti qui docebat Christum de se peccare posse, sed ex divina Providentia esse impeccabilem (//? /// Sent., XIII, q. i, ad 2) a theologica censura immunis est, ex declaratione S. Congreg. jussu Pauli V edita.

^ Imo plerique theologi tenent nec de potenti^ Dei absoluta potuisse in Christo esse fomitem peccati. Cf. Salmant., disp. XXV, dub. 4. 7 Heb. IV. 15. — 8 Luc, IV, 1-13; Heb., IV, 15. 9joan., VIII, 29; XVII, 4.

2° Sanctitas positiva Christi.

744. San^itas positiva Christi duplici gratia constituitur : gratia unionis qu^ resultat ex ipsa unione hypostatica, gratia sandlificante quae est quaUtas creata et supernaturaUs qua divinae efficimur consortes natur^.

A) Thesis P : Christus homo hahuit gratiam unionis, seu aliis verbis^ ipsa unio hypostatica reddidit animam Christi san^am et Deo gratam.

Ita communiter contra Scotistas, qui contendunt unionem hypostaticam per se, absque gratia creata, formalitef non san6lificare humanitatem.

Prob. a) aucloritate Patrum et theologorum. Ita S. Augustinus^ scribit : " In quo (Verbo) et ipse fiUus hominis saaclificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum fa6lum est caro, quia una persona fafla est Verbum et ho?no. Tunc ergo sandlificavit se in se^ hoc est hominem se in Verbo se, quia unus Christus Verbum et homo, san6lificans hominem in Verbo '\ Et S. Joannes Damasc. nobis repraesentat ipsam carnem Christi noa solum operatione Dei undlam, sed totius tmgentis prcEsentid'^. A saeculo autem XVP, haec sententia in omnibus SchoHs accepta est ita ut a Suarez dicatur sine dubio vera3.

b) Ratione theol. : Unio enim hypostatica /^r se i) redr dit Christum non solum imnmnem a peccato, sed etiam omnino impeccabilem; 2) eumdem participem efficit divinae naturae non solum accidentaUter et moraUter, sed substantiaUter et permanenter; 3) iUum reddit FiUum Dei non solum adoptivum, sed etiam naturalem, et ipsi confert jus speciale ad hereditatem divinam; et exinde 4) reddit humanitatem Christi infinite Deo gratam : gratia enim unionis est infinita secundum quid^ ratione sciUcet termini qui est infinitus^.

745- B) Thesis II^ : Anima hiwiana Ch?'isti gratid san^ificaitte creatd exornata fuit. Ita communiter, et probatur :

MYSTER. INCARNAT. SEU GHRISTOLOGIA. 363 a) Script.^ iibi legitur de Christo : " Vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratice... " et quidem gratiae ejusdem speciei ac nostra, cum subdat Evangelista : " et de plenitudine ejus nos omnes accepimus et gratiam pro gratia' ".

b) Patribics'^'. quorum do(flrinam contraxit S. Bernardus^ explicans verba evangelica : ideoque et quod ftascetur ex te SanSlum : ** Posuit ergo indefinite sanaum^ quia quidquid illud sit quod Virgo genuit, san(ftum procul dubio ac singulariter san^lum fuit, et per Spiritus san^ificationem et per Verbi assumptionein "; ubi duplicem san^ftitatem in Christo distinguit, creatain quam vocat Spiritus sandlificationem, et ^ratiam nnionis quam Verbi assumptionem appellat.

c) Rat. co7ivenient. Gratia habituaHs in Christo admittenda est propter tria : i) propter unionem animae ilHus cum Verbo : quanto enim aHquod receptivum propinquius est causas influenti, tanto magis participat de influentia ipsius; atqui anima Christi propinquissima erat gratiae fonti, scihcet Deo. 2) Propter perfe^lionem Christi : nam, etiamsi anima Christi per ipsam unionem hypostaticam sit san6la, tamen gratia sanclificans ei novum decorem addit ipsi inhaerentem et quasi proprium. 3) Propter ejus munera : Christus, ut homo, est mediator apud Deum, et ipse in nos efl^undere debet gratiam san(ftificantem : atqui convenientius diflundit illud quod habet^

746. CoroUaria. a) Christus habuit plenitudinem gratice non soluni relativam^ ut alii san^i^ sed etia/n absolutam.

Duplex siquidem distinguitur plenitudo gratiae : prior relativa^ qua quis omnem gratiam possidet quam requirit ejus conditio et status, et in hoc sensu multi san6ti di(5li sunt pleni gratia et Spiritu San(5lo; posterior est plenitudo absoluta, qua tanta gratia habetur quanta haberi potest de potentia Dei ordinatd; et illam plenitudinem gratiae solus Cliristus habuit, quia : 1) non potest dari majus munus et officium quam officium Christi, ciim sit Caput, Redemptor et Mediator omnium hominum; 2) anima Christi gratiam recipiebat, ut ex ea quodammodo transfunderetur in aUos; et ideo oportuit eum habere maximam gratiam, sicut qui est causa caloris in omnibus cahdis,est maxime cahdus^.

b) Gratia Christi non fuit quidem infinita entitative^ ciim reciperetur in anima Christi finita, ^ed potest dici infinita in genere mo^Hs^ quatenus nempe cooperabatur a6lionibus supernaturahbus quae, propter unionem hypostaticam, erant infiniti valoris '.

c) Christus habuit hanc plenitudinem gratice ab initio. Etenim haec plenitudo gratise Christo tribuitur, ex supra di6lis, propter unionem hypostaticam, quae ab initio existebat.

Froficiebaf^ ergo Jesus, non secundum habitus sapientiae et gratise augmentatos, sed tantum secundum effe6lus, *' quiasecundum processum ^tzXh perfe^io7^a opera faciebat, ut se verum hominem demonstraret, et in his quae sunt ad Deum, et in his quae sunt ad homines 3 '\ d) Christus habuit omnes virtutes theologicas et morales quce no7i repugna^it visioni beatificce aut unioni hypostaticce.

Etenim virtutes supernaturales sunt veluti prpprietates et effeftus graticS san6tificantis, et tanto perfe6iius in anima imprimuntur quanto perfe6tior est gratia san6lificans; atqui, ex di6tis, gratia san6lificans Christo coUata perfe6lissima fuit; ergo modo perfe6lissimo possedit virtutes supernaturales*.

747. Hinc Christus non habuit fidejn^ quse cum visione beatifica est incompossibilis^, — nec spem^ ciim ab initio possessione Dei frueretur : expe6labat tamen glorificationem proprii corporis, — nec pcenitentiain quse est dolor de proprio peccato : egit tamen opera paenitentiae pro peccatis nostris, — nec C07ttinentiam stridie sumptam, quae supponit motus concupiscentiae inordinatos.

e) Christus habuit 07nnia dona Spi7'itMs San6li, . Isaias enim expresse asserit Spiritum San6lum Messiae seu Christo collaturum esse omnia sua dona : " Requiescet super eum Spiritus Domini, spiritus sapientiae et, intelle6lus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris^ '\

Aliunde illa dona consequuntur gratiam san6lificantem et disponunt animam ad prompte obediendum Spiritui san6lo; atqui Christus homo erat plenus gratia et perfe6lissime a Spiritu san6i;o movebatur.

MYSTER. INCARNAT. SEU GHRISTOLOGIA. 365 f) Christm habuit gratias aSluales, Non poterat enim agere humana natura nisi Deo concurrente et auxiliante. Ad agendum vero supernaturaliter, auxilio Dei supernaturali indigebat.

g) Christus habuit oimies gratias gratis datas. Etenim gratiae gratis datae, v. g. donum miracula patrandi, donum prophetiae, scientiae, etc, conferuntur fidei docfloribus, ut fidem, quam praedicant, verbis suadeant, et signis confirment : atqui Christus est primus et principalis Do6lor fidei : ergo conveniebat ut ipsi canferrentur omnes gratiae gratis datae ^

II. De libertate Christi.

748. 1° Notiones. Libertas a coa^ione est expedita potestas spontanee agendi, absque ulla externa coa6lione; libertas auteni ar necessitate est facultas eligendi unum prae altero, ita ut agens non sit i^ttrinsece determinatus ad unum. Haec iterum triplex est : libertas contradi^ionis^ qua eligere possumus inter a6lum et non a6lum, v. g., inter amare et non aniare; libertas specificationis^ qua eligere valemus inter a6lus specie diversos, v. g., inter deambulare et legere; libertas co7itrarietatis, qua quis eligere potest inter adlus sibi contrarie oppositos, v. g., inter bonum et malum. Jamvero Christus habuit quidem libertatem contradi6lionis et specificationis, non autem libertatem contrarietatis ad malum, cum esset impeccabihs.

749. 2° Thesis : Voluntas humana Christi vere fuit libera, non solum a coa^ione^ sed etiam a necessitate^ saltem in plurimis. De fide est; nam de fide est : a) Christo inesse omnes proprietates humanae naturae connaturales ^ et unam ex his proprietatibus esse libertatem a necessitate 3; b) ad meritum requu*i hbertatem a necessitate et Christum vere pro nobis meruisse (n. 781).

Frob. A) Script. a) Christus, de passione sua loquens, ait : " Propterea diligit me Pater, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo tollit eam a m,e, sed ego pono eam a meipso ^ '*; quo loco utitur

S, Aiigustinus ' ut demonstret animam Christi corpiis deseruisse '''' quia voluit^ quando voluit^ quo??iodo voluif^ b) Huc etiam pertinent textus quibus Christo potestas eligendi adscribitur : ^' Post haec autem ambulabat Jesus in Gahlaeam; non enim volebat in Judaeam ambulare^"... ^' Qui, proposito sibi gaudio, sustinuit crucem, confusione contemptas ".

750. B) Rat. theol. Christus fuit oboediens, et vere meruit *; atqui oboedientia et meritum libertatem supponunt.

751« 3° Conciliatio libertatis in Christo cum impeccabilitate et visione beatifica.

A) Ad conciliandam libertatem cum impeccabilitate : a) multi, ciim Vasquez, Lugo, Tournely, docent Christum non fuisse liberum circa substantiam, sed solum circa circumstantias prascepiorum; speciatim dicunt Petavius et Card. Billot Christum fuisse Hberum in moriendo, quatenus ei non impositum fuit prceceptum stricflummoriendiS; b) juxta Thomistas autem, quibus hac in re assentiunt Suarez^ Lessius, Pesch^ ahique, Christus fuit Hber in omnibus, non sohim circa circumstantias praeceptorum, sed etiam quoad ipsam substantiam pr^cepti : secus enim tolleretur omnino proprie di6\a obedientia Christi; nam Christus non fuisset obediens in servandis praeceptis circa quas non fuisset Hber, nec in servandis praeceptorum circumstantiis quae non fuissent prasceptae. Libertas autem concihatur cum impeccabihtate, ex eo quod Christus habuit semper gratiam efiicacem, et quidem sibi debitam. Qui enim semper habet gratiam efficacem remanet Hber, ut dicetur in Tr. de Gratidy sed non peccat; is autem, cui debetur tahs gratia efficax, non solum non peccat, sed nec peccare potest. Ergo Christus potuit esse liber simul et impeccabihs.

5 " Cum vellet Deus absoluta voluntate beneplaciti redemptionem hominum per liberam satisfadlionem in morte crucis, eo ipso dicendus est non imposuisse Christo praeceptum patiendi, sed ipsum beneplacitum divinse voluntatis metaphorice dicitur in Evangelio prseceptum sive mandatum, secundum quod apud nos homines praeceptum solet esse signum voluntatis in superiore exsistentis ". Card. Billot, thesis XXX. Nec desunt testiqjonia ex quibus coUigi possit vocem ma?idaium talem significationem apud audtores sacros obtinere, v. g. : " Dominus enim prcBcepit ei ut malediceret David"; " et prcecepit tiirbae ut discumberent super terram " [IV Reg., XVI, 10; Mati., XV, 35; Cf. Marc. VII 36; X, 3-5; Matt., XIX. 7-8).

752. B) Quoad conciliationem libertatis cum visione beatificd^ difficultas, qua^ in omni systemate existit, in eo sita est quod fruentes visione beatifica necessario Deum amant.

Ad solvendam hanc difficultatem : a) Tho^nisice nonnulli duplicem amorem distinguunt in Christo : unum regulatum visione beatifica ac proinde necessarium, alterum regulatum scientia infusa vel acquisita ac proinde hberum. b) Scotistce putant amorem beatificum non esse i?itri7tsece necessarium, nec ideo opponi hbertati interiori, sed esse necessarium extrinsece tantum, quatenus sua Providentia Deus procurat ut beati in amore perseverent.

Fatendum est tamen non penitus toUi difficuhatem, et rem esse mysterio plenam; irrationabile autem esset negare veritates, quarum existentia certo ahunde constat, ea sola ratione quia eas inter se conciUare non valemus.

III. De potentid Christi,

753. 1° Anima Christi nec habuit nec habere potuit ownipotentiam^ quae est proprietas soli naturae divin^e competens.

2" A?ii?na Christi habuit potestate?n lofige p?'cecellenteni virticti cujuslibet creaturce^ etia??i angeticce^ cum habuerit potentiam non solum ad ihos effecflus faciendos qui sunt aaimae convenientes, puta ad gubernandum corpus et ad disponendos humanos adlus, sed etiam *' ad ihuminandum per gratiae et scientice plenitudinem omnes creaturas rationales ^ ".

3° Anima Christi, ut instrumentu?n Verbi^ '^ habuit i?isiru' ?nentale?n virtutem ad o?nnes im??iutationes miraculosas faciendas^ ordinabiles ad Incarnationis finem, qui est instaurare omnia, sive quae in caehs, sive quae in terris sunt ^ ". Revera Jesus muUa patravit miracula, et quidem mediante humana natura assumpta, ut ex his et simihbus verbis cohigitur .: *' Virtus de illo exibat et sanabat omnes"; "tetigitme ahquis; nam ego novi virtutem de me exiisse^''; cum vero humana natura incapax sit hujusmodi operum, nonnisi instrumentahter operabatur.

§ II l. De appetitu sensitivo Christi.

754- 1° Fuerunt passiones in Christo^ scihcet :

a.) A??tor, dicitur enim : *^ Ecce quem amas infirmatur "; ** Discipulus quem diligebat Jesus ^". Nec dici potest amo-

rem hujusmodi fuisse solum voluntatis adlum; nam additur' : " Et lacrymatus est Jesus '^; jamvero dile61io, qu^ lacrymis se prodit, non est merus voluntatis a6\us, sed simul appetitiis sensitivi affectio. b) Tristitia : *Tristis est anima mea usque ad mortem ^ ". c) Timor: "Ccepit pavere et taedere^". d) Ira : ^ Et circumspiciens eos cum ira ^ ".

Non fuit tamen in ipso desperatio proprie di6la, quae deordinationem includit, sed solum illa animi dejectio, quae nuliam deordinationem moralem includit, sed magnam tristitiam supponit, v. g., quando Christus dixit in cruce : *' Deus m.eus, ut quid dereliquisti me^ "?

755- 2° Christi passiones fueriint re^e ordinatce, et sic a nostris differentes : a) quoad objeBurn^ nam in nobis feruntur s^pius ad illicita, dum in Christo tendebant tantum ad bonum honestum; b) quoad principium : in nobis saepe prasveniunt, dum in Christo sequebantur imperium rationis; hinc dicitur : " Infremuit spiritu, et turbavit seipsum ^ " ; c) quoad effedum : passiones nos saepe conturbant et commovent, dum in Christo rationi perfe6le subdebantur 7.

§ IV. De corpore Ghristi'.

756. i"" Corpus Christifuit passibile etmortale. De fide est, ex variis SymboUs : " Passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus... "

Revera, Stripturd teste, expertus est famem, sitim, fatigationem, acerbissimos passionis cruciatus, et tandem crucifixus et mortuus est ^. Idem etiam aperte declarat S.Fetrus'^ : " Chn^tus passus est pro nobis, vobis rehn quens exemplum, ut sequamini vestigia ejus ".

Conveniebat autem Christum pati propter tria : a) ut satisfaceret pro peccatis; b) ut mehus probaret se assumpsisse humanam naturam integram; c) ut nobis patientiae perfedlum exemplum praeberet '°.

757. Explicatur. a) Christus assumpsii communes infif mitates^ quia et ipse missus est in similitudinem

10 S. Th., q. 14, a. I, carnis peccati; b) non autem habuit accidentales infi^vnitates^ scilicet morbos, quia non*decebant illius perfedlam naturam, cum saepe veniant " ex culpa hominis, puta ex inordinato vi6lu, quandoque autem ex defe6lu virtutis formativae, quorum neutrum convenit Christo, quia et caro ejus de Spiritu San6lo concepta est..., et ipse nihil inordinatum in regimine suae vit?e exercuit ^ "; c) hos defeclus Christus libere assumpsit, non necessitate naturae, nec ei dominabantur^ sed pro nutu eos vitare, temperare aut suspendere poterat.

758. 2° Christus assumpsit corpus humanum perfeftwn^ integrum, et bene dispositum^ conditioni suce coftveniens, Certum est

Etenim defe6lus huic perfe6lioni oppositi, cum non consistant in aliqua a6lione aut passione, ad meritum vel satisfa6lionem nil contuhssent.

759- 3° P^obabilius Christus eam assu?npsit corporis pulch7'itudinem quce virum decet.

Quidam inter veteres Patres hoc quidem negaverunt propter Isaice verba : ^' Non est ei species neque decor ^ "; sed immerito. quia praefata verba passionem Christi describunt.

Alii autem, praesertim S. Hieronyrnus et 5. ChrysostojnuSy affirmant,et eorum sententiam communiter ample6luntur theologi. Quod tamen intelligendum est de viriH, non de feminea pulchritudine. Revera corpus, immediate formatum a Spiritu Sanclo, debebat pras se ferre perfeclionem tanto artifice dignam.

De mysterio Redemptionis seu Soteriologia.

VosX. prcenotanda de notione et hypothetica necessitate redemptionis, in dupHci articulo dicemus : i'' de existentid et dotibus redemptionis; 2° de mimeribus Christi redemptoris; tandem, per modum coronidis, exponemus controversiam inter Thomistas et Scotistas de motivo proximo Incarnationis.

Praenotanda.

I. Notio Redemptionis,

760. Notandum est hoc dogma nunquamfuisse^;[:j^r(9/^j-i'^ ab Ecclesia definitum, sed de eo obiter tantum a6\um esse, occasione personse Christi, peccati originahs, justificationis, sacrificii Miss?e, in Symbotis, et in AHts ConciUorum ' ac SS. Pontificum ^, ex quibus definitio colligi potest.

761. A) Redemptio in genere est a6las quo res, antea possessa et amissa, iterum acquiritur, soluto pretio.

762. B) Redemptio generis humani definiri potest : a^us quo genus humanum lapsum^ per substitutionem Christi satisfacientis et merentis, fuit a servitute diaboli ereptujn^ et i7i amicitiain Dei redintegratum.

Dicitur : a) per substitutio?tem^ etc; quibus verbis exprimitur modus quo facfta fuit Redemptio : Christus siquidem constitutus fuit Caput morale nostrum, sicut Adam, et loco nostri, pretium solvit redemptionis nostrae : per satlsfadiones suas peccata nostra delevit, et per merita sua gratiam nobis restituit. b) Fuit a servitute, etc. ; ita exponitur duplex Redemptionis effedlus : per peccatum., homo servus diaboli constitutus fuerat, et divina amicitia juribusque ad seternam hereditatem privatus; per Redemptionefjt^ a servitute diaboli fuit ereptus, et in gratiam ac proinde in amicitiam Dei redintegratus, cum jure ad aeternam beatitudinem.

II. Hypothetica necessitas Redemptionis,