Nn. 618–670

618. Quserunt theologi quate peccatmn Angeti commiserint, Communiter respondetur primum Angelorum peccatum fuisse superbiam; nam, teste Scriptura, superbia initium est omnis peccati : " Superbiam nunquam in tuo sensu, aut in tuo verbo dominari permittas; in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio... quoniam initium omnis peccati est superbiaS ". Etenim spirituaHs natura non afficitur ad bona sensibiha qu2e sunt corpori propria; ergo afficitur tantumadspirituaha; proindeque diabolus peccavit inordinate spiritualia appetendo, seu superbiendo, nempe considerando, amando et volendo suam perfeLlionem quin consideraret, amaret et vehet normam supernaturalem juxta quam, ex voluntate positiva Dei, h^c perfe6\io erat prosequenda^

619. Iterum inquirunt in quo fuerit itlud superbice peccatum. Respondet Angelicus Prceceptor diabolum peccavisse appetendo inordinate divinam simihtudinem. Noluit quidem esse ut Deus per cequalitatem^ quia hoc esse impossibile naturah cognitione scivit, sed per sijnititudinemT^ et quidem modo inordinato : vel '* appetiit ut finem ultimum fceatitudinis id ad quod virtute suae naturys poterat pervenire, avertens suum appetitum a beatitudine supernaturah, quae est ex gratia Dei; vel, si appetiit ut ultimum finem iham Dei simihtudi-

7 Scripturae textus {/siii., XIV, 13-14; Ezech., XXVIII, 2) a multis theologis allati ad hoc probandum, sensu titterali non de diabolo, sed de regibus Babylonis et Tyri intelliguntur.

DB DEO GREANTE ET ELEVANTE. 283 nem quae datur ex gratia, voluit hoc habere per virtutem suae naturas, non ex clivino auxilio secundum Dei dispositionem^ ".

Juxta Stiarez"^^ aliosque quos citat theologos, diabolus primum peccavit circa unionem hypostaticam, vel eam inordinate appetendo, vel Christo Domino ipsi revelato obedire denegando. Quod videtur gratuito affirmatum.

620. B) Post peccatum suum, maU angeh aeternis suppliciis fuerunt deputati : '' Deus angehs peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detra6\os intartarum tradidit cruciandos^". Probabihus a Patribus et theologis docetur angehs lapsis paenitentiae spatium datum non fuisse"*.

Imo ex angelorum intehecftus et voluntatis perfecftione deducit S. Thomas eos non potuisse resipiscere. Omnia enim quaecumque cognoscunt angeli, proprie inteUigunt seu intuitive et immobihter apprehendunt sicut nos prima principia apprehendimus; vohmtas vero sequitur intehecrtum, et ideo in angehs ehgit iminobiliter.

V. De ordinibus Angelorum.

621. Ingentem esse Angelorum muUitudinem coUigitur tum ex eo quod Scriptura eos sub tigura exercitus repraesentat^, tum ex his aut simihbus verbis : " MiUia milUum ministrabant ei, et decies miUies centena miUia assistebant ei ^ ". Angelos societatem perfeclissime ordinatam constituere nuUi dubium est, cum ordo in omnibus rebus a Deo creatis inveniatur.

Ouomodo AngeU ordinentur, non tam clare constat.

622. Pseudo-Dionysius (de Caelesti Hierarch.) docuit AngeU^s omnes in tres hierarchias distribui, quse et ipsae in tres ordines seu choros dividuntur, ita ut adsint novem Angelorum chori; quem secuti sunt Patres sequioris aevi, praesertim S. Gregorius M.'^ et Scholastici fere omnes, ita ut do(flrina haec communis evaserit. Rem sic declarat -V. Thomas'^ : prima hierarchia inspicit ordinationes divin^e Providentiae in ipso Deo, secunda vero in causis universahbus, tertia vero secundum determinationem ad speciales eftedlus.

Prima-hierarchia, qure Deum contemplatm\ comple6litur Sej aphim^ Cherubim et Thronos : Seraphim in hoc excellLint quod est omnium supremum, sc. Deo uniri per caritatem; Cherubim supereminenter divina secreta cognoscunt; Throni

autem elevantur ad hoc quod Deum familiariter in seipsis recipiant.

Secunda hierarchia, quae in gubernatione mundz occupRtuYj tribus pariter ordinibus consistit : DoTninatio7ies ea determinant quae agenda sunt; Virtutes prsebent facultatem ad implendum; Potestates ordinant media quibus prascepta impleri possint.

Tertia hierarchia in exsemtione divinormn consiliorum versatur. In exsecutione autem cujusHbet acftus, sunt quidam quasi incipientes adlionem et aUos ducentes, et hoc pertinet ad Principatusj alii vero sunt qui simphciter exsequuntur, et hoc pertinet ad Anp^elos; ahi vero medio modo se habent, quod ad Archangelos pertinet.

§ II. De Angelis custodibus.

Angeli boni Deo assistunt in gubernatione mundi et hominum custodia; dicemus igitur de Angelorum custodum existentid, de eorum erga nos obsequiis^ necnon de officiis quae erga eos adimplere tenemur.

I. Existentia Angelorum custodum,

1° QUOAD SINGULOS HOMINES.

623. Thesis : Sanfti Angeli deputantur in custodiain hominum viato^nim (id est in terra viventium). Certum est, imo juxta multos, de fide, propter institutionem festi Angelorum custodum et consensum Ecclesise universalem. Hic tamen non asseritur cuique homini suum esse angelum custodem (de quo infra), sed Deum ahquot saltem hominibus praeponere angelos custodes.

1° Scriptura aperte docet Angelos bonos esse ministros Dei quoad salutem hominum, quin tamen asserat cuique homini suum esse angelum custodem. a) In Fsalmis'^ dicitur : ^^ Angehs suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis "; atqui haec verba referuntur ad omnes justos qui confidunt in Deum, ut patet ex initio Psalmi et communi Patrum interpretatione.

b) Christus ipse monet pueros minime scandaHzandos esse, quia " Angeli eorum (id est qui vigilant super eos) semper vident faciem Patris^ '\

DE DEO GREAKTE ET ELEVANTE. 285

2° Oninia testimonia Traditionis quasi contrahuntur et confirmantur faclo institutionis Festi SS. Angelormii Ciistodum^ et irnprimis oratione officii : " Deus qui ineffabili providentia Sandos Angelos tuos ad nostram custodiani mittere dignaris ".

3° Ratione thesis confirmatur, Deus inferiora per superiora gubernare solet; atqui Angeli sunt hominibus superiores; ergo Deus gubernat et protegit homines per Angelos^

624. Corollarium : Quoad 7iiuneruni Angelorum custodum, haec statuenda sunt : a) Certum est singulos fideles justos habere suum proprium Angelum custodem. IUud innuitur in textibus Scripturae aliatis et constat prassertim ex unanimi Patrum consensu, et communi fideUum sensu. Unus audiatur S. Basitius^ : *^ quod singuHs fidehum adsit Angehis nemo contradicet"; ac proinde ilhid negari nequit absque temeritate.

b) Communiter idem asseritur pro peccatoribus et pro infidelibus; nam Christus mortuus est pro omnibus, etiam infidehbus, et omnibus meruit media ad salutem; atqui unum ex his mediis, in praesenti dispensatione, est angelica custodia.

2° QUOAD COMMUNITAIES.

625. A) Valde probabihter tenent Do6lores adesse specialem Angelum custodem pro Ecclesid^ sciHcet S. Michaelem.

a) Revera ex Scriptura videtur S. Michaelem fuisse ohm praepositum Synagogae^; atqui Ecclesia Synagogae successit.

b) Verba, qu^e recitantur in officio S. Michaehs, sakem insinuant hunc Archangehim specialem esse protedlorem Ecclesiae.

B) Satis probabihter etiam asseritur singuhs regnis et nationibus, imo et communitatibus ahcujus momenti, v. g., ecclesiis particularibus, rehgiosis communitatibus, praepositos esse speciales Angelos custodes. Innuitur enim in diversis Scripturae locis 1

II. Angelorum custodum erga homines obsequia.

626. 1° Quoad corpus. a) Angelus custos a nobis avertit damna exteriora, aut ab eis nos eripit : ** Angelus

^ Cf. S. Th,, I, q. 113, a. i, 2; C. Gent., III, c. 78, 79; Catec/i. roman., p. IV, c. 9, n. 4 sq.

qui eripuit me de cunctis malis ^ "; b) nos etiam juvat in negotiis saecularibus, ut apparet exemplo Tobise ^.

2*" Quoadamma7ft:B.) arcentdaemones3;b) sandlascogitationes suggerunt^; c) offerunt Deo nostras orationes aut nostra bona opera et sic eis majorem efficaciam conferunts; d) medicinales poenas quandoque infligunt^ : poenge autem vindicativae generatim per malos angelos infliguntur; e) tandem, in ipso articulo mortis, specialiter nos adjuvant contra ultimas tentationes, et animas nostras ad caelum vel ad purgatorium ducunt^.

1!I. Officia nostra erga Angeliim custodem.

627. A S. Bernardo his verbis proponuntur : ^' Quantam tibi debet hoc verbum inferre reverentiam, aff^erre devotionem, conferre fiduciam! Reverentiam pro praesentia, devotionem pro benevolentia, fiduciam pro cus~ todia ^ ''.

§ III, De Angelis malis.

Angeli mali^ seu Doemones hominem impugnant dupliciter : i*" modo ordinario per tentationem; 2° extraordinario per possessionem et magiam; de quibus seorsim dicemus.

I. De tentatione diabolicd.

628. 1° Thesis : Sc^pe scepius dcemones ho^ninem ad peccaium incitant^ seu tentant. Certum est.

' Tob., XII, 3 etc. T— Integer Tobice liber legendus est ut in eo graphica inveniatur descriptioeorum quae nobis divina Providentia prcestat mediante angelorum ministerio.

7 Iaic, XVI, 22. Cf. J. H. Nevvmam, Dream of Gerontiiis, ubi non minus theologice quam poetice describitur hii5lamen animoe christianae cum diabolo ante mortem.

9 Angeh mah varia sortiti sunt nomina; vocantur dcemonia vel dremo- ?ies{Deut., XXXII, 17; Z^^^., VIII, 3; Matt., VIII, 31); spiritus nequa7n (Luc, XI, 26; ACl., XIX, 12); spiritus inimu7idi \Luc, VIII, 29); mundi reCtores tenebraruni.harujn, spiritualia tieq uitice [Ephes. , VI, 12). Unus ex ilhs tanquam eorum dux habetur, vocaturque princeps hujus 77iundi [Joan., XII, 31; XIV, 30); princeps dcBmoniorum (Matt.^ IX, 34); Satanas (Luc.y XI, 18); diabolus [Matt., XIII, 39); deus hujus sceculi (// Cor.^ IV, 4); draco magnus, serpens antiquus {Apoc, XII, 9).

A) Script. a) In Vet. Test videmus protoparentes ad peccandum a diabolo induci^, et pium Job variis modis pariter ab eo tentari. b) In Nov. Test. diabolus impugnat ipsum Christum^ Judam proditorem ad magistrum tradendum incitat^, et Ananiam ut mentiatur Spiritui S.^

Insuper modo generali S. Petrus et S. Paulus nos admonent ut a diabolica tentatione caveamus : " Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens, circuit quasrens quem devoret... Quoniam non est nobis collu6latio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi reftores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiaes... "

B) Ratio7ie suadetur. a) Ex parte Dei : nam diabolica tentatio necessitatem gratiae manifestat; et aliunde Deus, succurrendo homini tentato, nobis ostendit quomodo sciat ex malo majus bonum elicere. b) Ex parte hominis : nam per hujusmodi tentationes, ejus virtus exercetur et roboratur; meh*us sentit propriam infirmitatem et ita ad veram humilitatem excitatur; tandem, resistendo tentationi, pcenitentiam agit pro peccatis praeteritis.

629. 2° Modus quo fit tentatio diabolica°.

A) Diabolus non potest agere dire6le in intelle6luni et voluntatem; nam intelle(5lus et voluntas sunt facultates mere spirituales et sui juris, ita ut a Deo solo dependeant et agantur.

B) Sed potest agere in memoriain sensibilem^ i^naginatio^ nem et appetitum sensitivum; nam hse facultates sunt organiccB et corporece^ et natura corporea obedit angelis. Attamen, in his omnibus casibus, homo servat suam libertatem, et potest, cum gratia Dei, tentationem superare : " Fidelis e-t Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum ^ ".

W. De obsessione et possessione diabolicd.

630. 1" Notio. A) Obsessio est ailio dasmonis, qui ah extra veluti obsidet hommis corpus, diversis molestiis

1 Geu., III, 1-6. Cf. F. Nau, Ditl. ApoL, t. I, p, 917 sq. ■^ Matt., IV, 3-10. — ^Joaft., XIII, 2, 27. —4 ACt-., V, 3. ^ I Petr., V, 8-9; Ephes., VI, 12; cf Liic. , XXII, 31; VIII, 12. ^ Cf. Catech. Trident., p. IV', se.xia petit., n. 5; Schkam, Instit, theol. myst.^ § CXIV sq.; S. Boi^avknt, in 2 Sent., dist. 8, p. 2, a. i. 7 / Cor., X, 13.

illud afficiendo, simulque animam gravibus tentationibus vexando, ut refertur, v. g,, in historia S. Antonii.

B) Possessio est a6lio dsemonis, qui corpus hominis intrat^ in eo habitat, ibique operatur, sensibus et membris utendo, insolitosque a6lus producendo.

Signa diabolicas possessionis, juxta Rituale Romanum, sunt " ignota lingua loqui pluribus verbis vel loquentem intelligere, distantia et occulta patefacere, vires supra setatis seu conditionis naturam ostendere et alia id genus quae, cum plurima occurrunt, majora sunt indicia ". Sed simul Riiuale exorcistam monet ** ne facile credat aliquem a daemonio obsessum esse, sed nota habeat ea signa, quibus obsessus dignoscitur ab iis qui vel atra bile, vel morbo ahquo laborant ".

631. 2"" T\^%\s \ Possessiones dcEmoniacce admittendc^ sunt^ non tantum ante^ sed etiam post Christum. Certum.

A) Scriptura. a) Saepe enim fit mentio in Evangeho obsessorum a daemone, ut ab aegrotis distin6lorum : ^' Obtulerunt ei omnes male habentes, variis languoribus et tormentis comprehensos, et qui daemonia habebant ^ ".

b) Insuper Christus alloquitur daemones eos increpans, vetansque ne loquantur, aut eis praecipiens ut exeant : '^ Daemonia muka ejiciebat, et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum... Surde et mute spiritus, ego praecipio tibi, exi ab eo, et amphus ne introeas in eum =2 ".

c) Tandem Christus Apostohs tradit potestatem daemones ejiciendi, ut distinftam a potestate morbos curandi 3. Atqui si daemoniacae possessiones nihil ahud sunt nisi morbi naturales, Christus Judaeos et Apostolos sua agendi ratione suisque verbis decepit; quod quidem repugnat.

B) Traditione, Innumeris Patrum testimoniis constat veras fuisse daemonum possessiones in primis saecuhs, christianosque potestatem habuisse spiritus immundos expeUendi. Idem confirmatur ex praxi Ecclesice^ quae specialem ordinem Exorcistarum instituit ad daemones abigendos, et in Rituali preces speciales habet ad hberandos obsessos a diabolo; necnon ex historia^ quae plures

» Matt., IV, 24; VIII, 16. — 2 Marc, I, 34; IX, 24: Luc, VIII, 30 4 Matth,, X, i; Marc. XVI, 17.

possessionis casus refert, de quorum veritate dubitare difficile est ^

C) JRatione ostendi potest diabolicae possessionis possibilitas, posita daemonum existentia. Cum enim diabolus magna sagacitate et potestate polleat, certe multo plura stupenda producere potest quam hypnotismi cultores; atqui isti personam magnetizatam ita regere possunt, ut vires ejus physicas et psychicas pro hbitu dirigant, etiam contra ipsius inclinationem; ergo idem a fortiori valet diabokis.

Si inquiritur autem cur Deus possessionem permittat, respondet S, Bonaveniura "^ : " Permittit autem hoc Dominus sive ad gloriae suae ostensionem [Joan,^ IX, 3), sive ad peccati punitionem, sive ad peccantis correptionem {I Cor.^ V, 3), sive ad nostram eruditionem '".

632. 3° Remedia, quae adhiberi solent ad daemones arcendos .sunt : a) conscientise purgatio per confessionem sacramentalem; b) usus Eucharistise; c) oratio cum jejunio; d) Sacramentalium usus, praesertim aquae benedidtae; e) tandem exorcismi, qui tamen caute adhibendi sunt, nec sine licentia Episcopi, si pubHce et solemniter fiant.

III, De magid^ magnetismo^ spiritismo et hypnotismo.

633. Notiones. i° Magia m genere Q^i potestas inira et insolita patrandi. Duplex distinguitur : naiuralis, qua mira efficiuntur per occultas naturae vires 3, vel dexteritatis ope; diabolica^ seu nigra.^ qua prodigia producuntur daemonis ope.

Hujusmodi autem prodigia naturae et hominis vires etiam occultas exsuperantia commemorantur : a) in Scripiurd : ^' Vocavit autem Pharao sapientes et maleficos, et fecerunt etiam ipsi per incantationes aegyptiacas et arcana quaedam

^ Cf. RiBET, La Myslique divitie, p. 198 sq.; Leriche, Etude sur les Possessio?is en g^niral et sur celle de Louduu e7i particuUer, Paris. 1859; J. Segaud, Une 7nanifestation diabolique (these), Lyon, 1899.

3 NonnuUi scientiarum cultftres in suspicionem commercii cum diabolo venerunt, quia ex diligenti virium naturalium investigatione qusedam facere potuerunt, quoe a coinmuni plebe tanquam prodigia existimabantur.

similiter^ "; item, m N. T., a^itur de operibus magicis a Simone, Elyma et puella pythoaissa patratis ^; et a Christo Pauloque prrenuntiatur signa magna et prodigia futura esse tempore Antichristi, *Sta ut in errorem inducantur (si fieri potest) etiam ele(fli ^ "; b) apud Scriptores ecclesiasticos : licet quccdam fabulosa sint, non pauca tamen fidem sibi commendant, propter do(ftrinam et pietatem testium.

634. 2° Nostra setate, sub nomine magnetismi^ spiritismi^ et hypnotismi^ muka publici juris facSla sunt ph^nomena, de quibus inquiri potest utrum sint diaboHca necne.

A) Ma^netismi a7timalis inventor agnoscitur Antonius Mesmer, Vindobonensis medicus, qui circa finem saec. XVII I, putavit se mirum invenisse medium in fluido quodam subtilissimo, qnod supponitur ex animalium corporibus manare, imo omnia prorsus corpora pervadere.

Tria sunt praesertim phaenomena magnetismo adscripta : a) convulsionesj b) status paralysis et catalepsis^ in quo membra rigida sunt et sensibilitas evanescit; c) somnus magneticus, in quo magnetizatus, licet sensuum usu destitutus, videt tamen, audit et loquitur, imo mira cognoscit quse antea ipsi ignota erant, atftionesque perspicit qu?s occulte vel procul peraguntur.

635. B) Spiritismiis modernus ortum habuit in Statibus Foederatis Americae, sed mox in tota Europi percrebuit, et annis 1852-185 i communis fadlus est. Diversae autem fuerunt spiritismi formse : ahquando enim spiritus responsa edebant mediantibus mensis rotantibus, aut per mediutn seu personam intermediam; nonnunquam autem dire6la fiebat spirituum evocatio et apparitio. Attamen minime dubitandum est pluriaias fraudes in his omnibus intervenisse, ita ut difficile sit saepe verum a falso secernere.

Inter phaenomena quae scientijice perpensa fuerunt, et a fraudibus immunia esse existimantur, haec praesertim recenseri possunt :

Phsenomena physica : a) strepitus tabulae, cujus pes se erigens et postea declinans, terram percutit et ita responsa profert; b) obje^fla parietibus affixa decidunt et confuse moventur; c) scamnum in quo mediuin sedet, in aera levatur : quod levitatio vocatur; d) flammcS apparent; e) apparent manus humanae, pedes, caput, integrum corpus humanum quod ambulat et loquitur.

Phaenomena intellectualia : a) manifestantur facfla distantia, deteguntur objecSla amissa aut in occulto loco posita;

I Exod.:V\, II. —2 Aa., VIII. 9, 11; XIII. 8; XVI, t6. 3 Mattk, XXIV, 24; // Thess., II, q.

DE DEO CHEANTE ET ELEVANTE. 291 b) dantur responsa pia, hseretica, obscsena pro mente, ins^enio et dispositionibus adstaniium; c) revelatur prassentia spiritus nequam et res sacras horrentis, ut constat ex convulsionihics tabulse quando ei imponuntar rosaria benedid^a \

636. C) Z^y/^/^^//>;/^/phasnomenatrip]icis distinguuntur generis : aj» somatica seu co?'poralia, quce sunt catalepsis, lethargia et soninainbuhsmus; b) intelleHualia quorum pra^cipuum est 7ne?ttal/s ^'^u^gestio quae fit praesertim in statu somnambuhsmi : videhcet hypnotizatus ea omnia audit et exsequitur quae ab hypnotizante suggeruntur et imperantur; v. g., obiectum vere in cubiculo prassens videt vel non, ad nutiim hypnonzantis; si hic jusserit ut furtum committatur, primum quidemresistithypnotizatus, sed plerumque vidlus a potentiori voluntate, furtum patratur; imo suggestiones post hebdomadem vel mensem exsequendas, fidehter adimplet praefixo tempore; c) inixta, quae in corpore, mediante imaginatione, producuntur, ut sudor sanguineus.

Qiiid de his phaenomenis sentiendum sit declarj^bi.t sequens thesis :

637- Thesis : Phcenomena magnetismi^ spiritismi vel hypnotismi quibus occulta^ remota ac futura deteguntur^ diabolica sunt; cetera vero leges naturales transcendere non videntur. . •

Probatur : A) Aufloritate. Thesis enim nostra clare 4educi videtur ex variis S. Officii responsis de rnagnetismo. Siquidem die 23 jun. 1840, S, Officium ad quaestionem : Utrum magnetismus, generatim acceptus et in se, censeri debeat licitus aut ilhcitus, respondit : *' Remoto omni errore, sortilegio, explicita aut imphcita daemonis invocatione, usus magnetismi, nempe, merus adlus adhibendi media physica aUunde licita, non est moraHter vetitus, dummodo non tendat ad finem iUicitum, aut quomodoUbet pravum. AppUcatio autem principiorum, et mediorum pure physicorum ad res et effeflus vere supernaturales^ ut physice expUcentur, non est nisi deceptio omnino iUicita et haereticaUs '\ Quae decisio 28 jul 1847 renovata fuit.

Quinam vero sint iUi effecflus snpernaturales, declaratur in >Epistola ^'. Officii^ feria 4^, die 30 jul. 1856 edita et ad omnes

^'Qtva; ab oculatis testibus fide dignis relata sunt, utaD. D. GoDF. tBROSSAis Sain t-Marc, Rapport dp/icopal sur les tables tournantes et :parlantes, 6 jul. 1853, ex archiviis Cancdlarlc^ Rlicdoneiisis,

Episcopos missa : " Quanquam generali hoc decreto satis explicetur iicitudo aut illicitudo in usu aut abusu magnetismi, tamen adeo crevit hominum malitia, ut neglecflo iicito studio scientias, potius curiosa seclantes magna cum animarum jadlura, ipsiusque civilis societatis detrimento, ariolandi, divinandique principium quoddam se nadlos glorientur. Hinc sojnnambulzsmz et clarcB visionis^ uti vocant, prcestigiis mulierculse, gesticulationibus non semper verecundis abreptae, se invisibilia quaeque conspicere effutiunt, ac de ipsa religione sermones instituere, aniinas mortuorum evocare, responsa accipere, ignota ac longinqua detegere^ aliaque id genus superstitiosa exercere ausu temerario praesumunt. In hisce omnibus, quacumque demum utantur arte vel illusione, cilm ordinentur inedia physica ad effedlus non naturales, reperitur deceptio omnino illicita et hcereticatis^ et scandalum contra honestatem morum ' ".

De aliis vero phaenomenis prudenter tacuit S. Congregatio, quia videhcet, licet nonnulla mira esse videantur, non evidenter tamen constat ea leges naturales, adhuc parum notas, praetergredi.

638. B). Ratione. a) Prima pars sic probatur : F^ cultates nostrae, etiam superexcitatae, non possunt, contra leges naturae, videre secreta cordium, aut futura, quae soU Deo nota sunt. Ahunde, fluidum magneticum^ utpote materiale, si ejus existentia admittitur, nequiret immediate afficere nostrum intelle6lum qui est immaterialis, nec raediantibus sensibus qui nihil intelledlui nuntiare possunt praeter sua sensibilia. Ad superiorem igitur causam recurrere necesse est. Quae causa neque Deus neque bonus Angelus esse potest, nam in usu magnetismi vei hypnotismi quatenus ad occultorum detedlionem adhibetur, tOt sunt nugatoria, indecora, inhonesta ut Deum ejusque Angelos prorsus dedeceant. Remanet igitur ut causa illa sit ipse diabolus.

b) Secunda pars etiam constat : "Nam, ut re6le ait Lehmkuhl ^, plane insolita accidere posse in homine nervorum et cerebri aiteratione atque omnino naturali modo, certissimum est; imo hallucinationes stupendas aliquando naturali omnino modo fieri constat. Sive autem putas quemlibet hominem facili ratione in ejusmodi statum se

inducere posse, sive potius morbidam quamdam nervorum affe6lionem requiri : semper habes naturalem agendi modum ".

Sane principium generale est nihil supernaturale habenduni esse nisi quod ahter exphcari nequeat. Atqui : i) phsenomena, sive mechanica, sive physiologica, quae supra descripta sunt, ut convulsiones, lethargia, catalepsis, imo sudor sanguineus, pierumque exphcari possunt per nervorum excitationem et imaginationis influxum in sensus et ipsum corpus; hic enim influxus, etiam tempore vigilias, adeo vehemens est ut ad morbum causandum haud raro plane sufficiat '. 2) Suggestio ipsa nihil miraculosi prae se fert, cum sit aHquo modo simihs iis quas in statu naturahs somnii occurrunt; siquidem ssepe ssepius dormientibus contingit ut imaginarias rerum simihtudines, quae in eorum phantasia repraesentantur, tanquam reales habeant, variosque a(!:l:us sub influxu horum phantasmatum perficiant^ Jamvero hypnotizatus, suggerente hypnotizante, in phantasia sua vivide percipit similitudines rerum qua^ describuntur, easque tanquam reales existimans, eodem modo agit ac si res ipsas vere perciperet. 3) Audloritas autem quam hypnotizans in hypnotizatum exercet, exphcatur tum per consensum initio ab hypnotizato datum, quo propriam voluntatem veluti abdicat, tum per influxum quem hypnotizans direde in sensus ac nervos, indirecle in voluntatem subjecSli obtinet^; d) nec absolute repugnat suggestio in distans tempiis^ dummodo in memoriam hypnotizati uno vel aUero medio revocetur; ejus enim eflicacia virtuahter perseverare potest. e) Ahunde phaenomena, quae modo fere constanti scientificis experimentis producuntur, in quibus agentes neque exphcite neque imphcite pa6lum cum diabolo pepigerunt, non facile daemonibus tribuenda sunt; atqui pleraque hujusmodi phaenomena ita obtineri testantur testes fide digni, medici, cathohci scriptores, imo sacerdotes qui rem penitus investig^runt *.

Nonnulh quidem ex eo quod quaedam magnetismi fadla sint diabolo tribuenda, arguunt omnia ab eo causari^. Quod tamen argumentum manifesto vitio laborat.

^ Quod jam notaverat S. Thomas, C. Ge7it., lib. III, c. 99. Cf. Co- CONNIER, O. P., Lhypnotlsjiie franc.

= Contingit etiam ut homo dormiens et somnians colloquium ineat cum altero vigile, dummodo hic filum somnii non abrumpat.

5 Cf. COCONNIER, op. cit.

Articulus III. De HOMINE.i

Nunc de homine disputare licet, nempe de ejus origine^ ehvatione et lapsu,

§ I. De Hominis origine.

Circa originem hominis, quatuor breviter exponemus : i"* protoparentum creationem; 2"" humani generis unitatem; -^ natura?n hominis; 4° ortum singulorum hominum.

L De protoparentum creatione.

639. Errores. Praetermissis antiquis erroribus, pauca de transformistarum theoriis attingere debemus.

a) Qui materialistcB &t positivistce vocdLXiixnY, contendunt tum corpus tum animam hominis, per naturales evolutionis leges, absque ullo Primse Causas interventu, originem ducere a bruto : ita, v. g., Darwin^ Spencer, Haeckel^ ^^^^* Talis error evidenter mosaicae narrationi opponitur, et jam supra, n. 602, confutatus est. b) Spiritudlistce vero seu mitigati tenent corpus hominis progressiva evolutione alicujus speciei animalis paulatim formatum esse, et, quando aptum fuit ad akiorem vitam, directe a Deo animam rationalem accepisse : ita Mivarty paucique aHi. — Contra quos statuitur :

640. Thesis .• Protoparentes fuerunt a Deo creati tum quoad corpus tum quoad animam : communis et vera sententia est etiam corpus hominis fuisse a Deo immediate forinatum,

Hominem fuisse a Deo creatum, saltem iuediate, jam probatum est supra, ubi de creatione mundi, et insuper tam clare declaratur in Scriptura ut a nullo christiano negari possit; siquidem legiturin Genesi'' : ** Et creavit Deus hominem ad imaginem suam, ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam creavit eos ".

Sed insuper communiter tenetur Deum immediate formavisse corpus Adae ex limo terrae, ejusque animam creavisse quasi spiraculum vitae

^ Praeter opera in Sy)t. niaj. aUegata, cf. A. d'ALES, DiCi. Apolog.,

1« Scriptura enim ita describit formationem corporis protoparentum : " Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrse, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae " ... *' Tulit unam de costis ejus, et replevit carnem pro ea. Et aedificavit Dominus Deus costam, quam tulerat de Adam, in mulierem ' ". Porro sensus obvius est corpus Adami immediate ex limo terr?e, id est, ex materia inorganica, non autem ex corpore alicujus bruti, formatum fuisse, et corpus Ev^ ex Adami costa.

Nam ^) textLis hebraicus idem sonat ac : Deus formavit hominem pulverem de terra, seu Deus dedit pulveri formam hominis; porro hoc asgre intelHgi potest de formatione mediata, vi cujus Deus, successu temporum, pulverem in varia corpora, postea in corpus animale, et tandem in corpus hominis transmutasset. b) Prceterea quando ibidem legitur ** inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae ", hasc verba de a(ftione Dei immediata intelliguntur; ergo a pari, vi paralleHsmi, prior versicuh pars eodeni modo inteUigi debet. c) Iterum constat Evam fuisse immediate a Deo formatam quoad corpus, non autem ex bruto; atqui sicut ipsa dicitur de viro suvipta^ ita Adamus dicitur de li?7io ierrce formatus: ergo et ipse fuit immediate a Deo formatus.

641. 2° Accedit Patrum et theologorum interpretatio fere unanimis, exceptis Origene, Cajetano paucisque aliis. Sic S, Jrenceus dicit^ : " Sumpsit r3eus limum de terrd^ et formavit hominem ".

642. 3"^ Ratio id confirmat. Ubi enim sunt essentiales differenti?e inter duo entia, ibi admitti nequit origo a communi parente. Atqui inter hominem et simium, qui homini vicinior esse videtur, essentiales sunt differenti^e sive quoad corpus sive quoad animam, .

A) Siquidem quoad corpus^ a) simii sunt scandentes [grinipeurs, clinibers) et quatuor manibus prsediti {quadru?nanes) dum homines sunt i?icedentes seu a?nbulantes {?narcheurs^ walkers) et duabus tantum manibus praediti {bi??ia?ies); b) homo et simius evolvuntur diverso, imo contrario ordine :

^ Gen., 11,7, 21-22. — Hic notandum est, ex decreto Commis. bibl.^ 30 jun. 1909, sensum litteralem historicum trium priorum capitum Geneseos non posse in dubium vocari, speciatim ubi agitur de peculiarl crcatione homi?iis et de formaiione prifhcB mulieris ex primo homine,

2 Adv. Hceres., lib. V, c. 3, n. 2, P, G., VII, 1129. Cf. JOURNEL, n. 225 Indicis theol.

sic angulus sphenoidalis post nativitatem minuitur in homine, dum augetur in simio; item illa lineamenta cerebri quse in homine prima habentur, in simio ultima apparent; c) adsunt pariter difterentiae inter anatomicam strudiuram simii et hominis, ita ut plerique transformistae hodie agnoscant hominem non a simio, sed a remoto communi parente descendere; quisnam autem sit communis parens, dicere nequeunt, cum hic parens in stratis geologicis minime inventus fuerit; d)tandem homo facultate loquendi^ seu exterius clare et distindle ideas et sensationes exprimendi gaudet, dum simius ea caret.

B) Frcecipua tamen dififerentia inter brutum et hominem in eo sita est quod hic ratione gaudet, illud autem ea caret. Siquidem, teste intimo sensu, cognoscimus inextensa et universalia^ notiones substantiae et accidentis, caus^e et effe6tus, bom et honesti aliasque hujusmodi, quae sensum sine dubio transcendunt, et facultatem inextensam et spiritualem supponunt; proindeque homo est animal rationale^ morale^ progressivum et religiosi^vi; — diim e contra bruta cognoscunt tantummodo particularia, et quidern concreto modo prout sensus afficiunt, extensa et quidem extenso modo; hinc veri progressus, moraHtatis et rehgiositatis sunt incapacia : opera sua eode?n prorsus 7nodo perficiunt ac bruta ejusdem speciei mille ante annos conficiebant; nec ullum remorsi^s sensum unquam experiri videntur, aut 7'eligionis a6lum perficere.

643. Corollarium. Exinde inteUigere Hcet quid de opinione Mivart censere oporteat : a) Theologice non est hseretica, quia hucusque Ecclesia a re definienda abstinuit, sed ex di6lis videtur prima facie mosaicse narrationi contraria. Praeterea Rom. Congregationes phiries hanc opinionem reprobarunt, prohibendo ne cathoUci scriptores eam propugnarent ^ b) Philosophice omnino non est impossibiUs : non enim absolute repugnat Deum organismo animaU infudisse vim qua paulatim in corpus humanum immutaretur. c) Sed scientifice est mera et gratuita hypothesis, cum conjedturis potiusquam fadlis innitatur.

^ Ita Leroy et Zahm^ qui hanc opinionem ut probabilem defendebant, mandatum acceperunt ut suos libros a mercatura removerent. Cf. Prsch.. n. 108.

DE DEO GREAWTE ET ELEVANTE. 297

11. De tmitate generis hitmani.

12. Unitas generis humani negata fuit : a) a PrceadaniiiiSy qui, duce Isaaco de la Peyrere (1655) calviniano (postea ad fidem catholicam converso), contenderunt jam ante Adamum ahquos exstitisse homines, et Adamum esse quidem patrem Judaeorum, non autem GentiHum; b) a Coadamiiis^ seu Polygenistis, secundum quos plures simul humanae familicC exstiterunt Adamo cocevas.

13. Thesis : Universtim genus hiinia^ium ab uno protoparente Adam orium hal)uit. Certum est et fidei proximum.

i"" Script. a) Dire^e asseritur nullum exstitisse hominem quando Adam creatus fuit. ^' Et homo non erat qui operaretur terram " ... ^' Adae vero non inveniebatur adjutor simiHs ejus ' '\ Hinc Adam vocatur pater orbis terrarum et Eva mater cun6lorum viventium^. Iterum S. Paulus dire6le asserit omnes homines ex uno descendere : " Fecit ex uno omne genus hominum habitare superterrams". b) IndireHe idem constat ex do6lrina S. Pauh, quam confirmat catholica Traditio de peccato originah, secundum quam omnes nascuntur originah labe infedli, eo quod omnes ex eodem capite naturam peccato infe6lam trahuntl

2° Ratione C07ijirmatur. Hodie siquidem fe e omnes do<5\i ahcujus nominis fatentur omnibus hominibus^ cujuscumque coloris aut hnguae, plura inesse quae arguunt identitatem specificam, nempe : anatomicam corporis stru(!:l;uram, physiologicas operationes, leges generationis et partus, loquendi facuhatem, indefinitam fecunditatem matrimoniorum quae inter homines diversarum varietatum contrahuntur, vim ratiocinandi, sensum moralem et rehgiosum, etc^ Ergo ex parte strudlurae hominis nihilobjici potest contra unitatem originis.

646. Diversitates autem ex colore, cerebri volumine et pondere, faciaH angulo, Hngua et idiomate, non sunt substantiales, sed accidentales^ ex confesso peritorum in scientiis ethnographicis^.

647. Cf. DE QuATREFAGES, Uuitd de l'esp^ce humaine, Lespkce humaine; ViGOUROUX, ■Vlanuel biblique, Les livres saints et la Critique.

^ TOPINARD, materialista, Revue d'Anthrop., odl. 1886; Dakwin, Desceni ofman; GfESSWElN, La rMu6tibiliti dfs langues, in Cojtgrh scienti/. iniern., 1891, Philolooie, p. 24 sq.

298 TltlAGTATUS Vll.

III. De naturd honiinis,

647« Thesis I^ : Homo constat ex corpore organico et animct rationali, spirituali et immortali, in unam naturam coalescentibus. Certum est.

1° Scriptura : a) Deus dicitur formasse corpus Adami ex 11 mo terrse, eique inspirasse spiraculum vitce seu anima?n^ et quidem spirituatem, cum ratione sit homo imago Dei qui est spiritus; praeterea sic hominem fa6tum esse *' in animam viventem^ ", seu unius naturae anima specificatae; b) quae de Sheol praedicantur supponunt animae immortaUtatem ^; idem constat ex resurreitione quorumdam mortuorum^ et ex praxi mortuos evocandi-^; c) apud Prophetas^^ in libris Sapientialibus^^ in hbris Machabceo7'U7jP diserte asseritur spirituahtas et immortaUtas animae; d) in Novo Testamento, anima humana nobis repraesentatur ut omnino distinda a corpore cui supervivit^, ut spiritus sciens quae sunt hominis^, ut immortahs et capax vitae aeternae.

2*^ Traditione, Patres haud raro affirmant spirituaUtatem et immortaUtatem animae humanae. Ita legitur in Const, Apostotorum^'' : " Confitemur animam in nobis iacorpoream et immortalem ^\

648. Thesis IP : Anima intette^iva est per se et essentialiter humani corporis forma,

De fide est ex C. Viennensi {17^11-12) : '^ Definientes... quod quisquis deinceps asserere, defendere, seu tenere pertinaciter praesumpserit, quod anima rationahs seu intelle6liva non sit forma corporis humani per se et essentiahter, tanquam haereticus sit censendus"".

« Genes., XV, 15; XXV, 8; XXXV, 28; XLIX, 32; Nujn., XX, 26« Jiidic, II, 10, etc.

3 Ita Elias suscitat filium vidute in Sarepta (/// Reg.., XVII, 17-24); Eliseus suscitat filium Sunamitidis (/F^i?^^., IV, 17-37); tadlu ossium Elisei revixit cadaver (IV Req., XIII, 20-21).

6 Sap., IX, 15; III, 1-4; V, 16; Frov., XII, 28; XIV, 32; EccL, XII, 7; Eccli.^ III, 19-21.

10 Lib. VI, c. II, P. G., I, 938; cfr. Journrl, Bnchir. Patrisi., 14*. " Denz.-Bann., 481 (409); cf. 738 (621).

DE OEO GREANTE ET ELEVANTE. 299

In hdc definitione tria diredte includuntur : a) animam humanam esse formam corporis hmnani seu substantialiter corpori uniri, sicut forma materise unitur, non tantummodo sicut motor mobili ; ideoque corpori communicare suum esse, unam cum eo naturam constituens; b) et quidem perse, id est non per aliud, non mediante aliquo alio principio sensitivo aut vegetativo, aut mediatore plastico, sed diredle, immediate per se i^^sdcoci^c) essentialitery nempepersuam essentiam (non vero per aliquam facultatem^, aut operationum conscientiam^ vel accidentalem influxum), ita ut essentia animae vere eliciat a(fliones non solum intelledluales, sed etiam sensitivas et vegetativas simul cum corpore cui unitur.

649. Corollarium, Ex quo sequitur unicam esse animam in homine, nec admitti posse trichotomiam, vi cujus homo tribus substanuis componitur, spiritu^ animd et corpore^ prout docuerunt, diversimode tamen, post Grsecos philosophos, Philo^ Apollinaris^ P?'otestantes nonnulli, et Guntherus^. Qui error definitione Viennensi attingitur : nam si anima intelle^lualis sit forma corporis, eo ipso est principium omnis vitae, sensus et motus corporis, nec proinde datur anima sensitiva vel vegetativa ab intelle6luah distin(fla.

650. Quomodo autem anima sit corporis forma?'* Juxta Carci. Zi^liaray Concil. Viennense definivit animam esse formam corporis sensu stridle scholastico, ita ut anima sit ex se substantia incompleta in ratione speciei, acftuans corpus ceu substantiam incompletam et determinabilem. Juxta Paimieri^ qui modernorum atomistarum theorias defendit. Concilium tantum definivit unicam esse animam in homine, quas dat corpori humano vitam, sed non quo7nodo anima sit corporis forma.

Aliunde certum est a Concil. Vienn. non fuisse damnatam Scotistarum theoriam, juxta quam existil in homine, praster animam, forma quse dat esse corporeum. Sed solidior est do(5lrina S. Thomae statuentis nullam aliam formam substantialem esse in homine praeter animam intelleclivam. Etenim, si praeexisteret quascumque alia forma substantialis, sequeretur logice quod anima uniretur corpori accidentaliter.

^Quod docebat P.J. Olivi, a C. Viennensi damnatus, asserens nenipe animam rationalem informare corpus non per se, sed per facultates sensitivas et vegetativas.

2 Ita Rosmini, qui hanc propositionem enuntiavit a Leone XIII damnatam : *' Unio animae et corporis proprie consistit in immanend perceptione, qua subjeotum intuens ideam, affirmat sensibile, postquam in hac ejus essentiam intuitum fuerit ". Dknzing., n. 1914 (1759J.

IV. De propagatione generis hmnani^ seu de ortu singulorum ho^ninum,

651. Status quaestionis. Corpus singulomm hominum per generationeni propagari nemini dubium est ; sed qusestio est quomodo a?iima oriatur, Praetermittimus veterum Philosophorum errores, qui putabant animam vel esse emanationem a Deo, vel substantiam a caelo delapsam.

A) OrigenistcB et Priscillianistce docuerunt prceexistentiam aiiimaricm, videlicet : animas per se spiritus incorporeos esse et ab initio omnes a Deo creatas : in pcenam autem suse defedlionis, in corporibus inclusas fuisse.

B) Juxta Traducianisimim^ anima humana de substantia parentum producitur : juxta quosdam, ex ipso semine corporali, juxta alios diredle ab anima parentum : quod ultimum systema vocatur etiam generatianismus'', Cui iheoriae affines sunt opiniones : a) Froschammer dicentis animam a parentibus creari per vim pecuHarem sibi a Deo inditam; b) Rosmini dicentis a parentibus generari aniniam sensitivam quas postea illuminatione entis fit intellefliva.

652. Thesis. Animcehumancea Deo creanturquando corporibus infunduntur. Etenim

A) Origenismus fuit damnatus a Concil. Constantin.. oecum. V, an. 553 : " Si quis fabulosam animarum praeexistentiam... asseruerit, A. S.^ " Anastasius II reprobavit ut hcereticam sententiam dicentium a parentibus animas tradi ex semine^; Froschammer a. I^io IX pYo^igatus est^ Rosmini a Leone XIII ^;

B) Thesis innuitur saltem his verbis Scripturce^ : *' Revertatur pulvis in terram suam, unde erat; et spiritus redeat ad Deum qui dedit illum ".

C) Patres creatianismum communiter tenent : ita, inter aUos, Lanantius^ S. Ambrosius^ S. Hieronymus^ S. Hila-

^ Ita Tkrtulltanus, S. Fulgentius, S. Augustinus dubitative tamen; et nostris temporibus Klee et Hermes. 2 Denz., n. 187 prior. ed. ; cf. n. 203 nov. ed, 3DENZ.,n. 170 nov. ed.

4 In Brevi Gravissimas ad Archiep. Monac , 11 dec. 1862.

5 Denz., 1910(1755). Cf. Denz., 533 (1794)- ^ Eccle.,X\l,7, rius^ S. Gregorius Naz.^ S. Cyrillus Alex.^ Quorum dodlrinam breviter et accurate Petrus Lombardus contrahit : " Catholica Ecclesia animas docet in corporibus infundi et infundendo creari^ ". S. Thomas'^^ post relatas tres sententias, generatianismu?n., prceexistejitianismum et creatianismtim^ dicit : " Primae duae postmodum judicio Ecclesiae sunt damnatae et tertia approbata ". Quod ceteri scholastici communiter dicunt.

D) Ratio7ie thesis confirmatur*. Si enim animae hominum a parentibus trahuntur, sane vel a corpore, vel ab anima; atqui neutrumdici potest : non ^^r/^/i^jquiaprincipium intellectivum in homine est principium transcendens materiam, ideoque non potest ex semine materiah generari; nec posterius^ nam anima infantis non potest creari ab animaparentum, cum virtus creativa soH Deo competat, nec est emanatio ex anima parentum, ciim anima sit substantia simplex, partium expers, ex qua proinde nil detrahi potest; ergo animae non a parentibus trahuntur, sed a Deo creantur.

653. Attamen parentes re6le dicuntur generare hominem, quia e sua substantia producunt corpus ita dispositum ut ei, vilegis naturahs a Deo positae, infusio animae necessario sequatur. Et sane eodem jure parentes hominem generare dicuntur quo homicida, corpori vulnus letale infligens, occidit hominem.

§ 11. De Hominis elevatione ad statum supernaturalem.

654. Cum Deo placuerit hominem non solum dotibus naturahbus ornare, sed etiam supernaturalibus^ remanet ut ejus elevationem ad ordinem supernaturalem exponamus. Quia vero protoparentibus concessa sunt dona tum proprie supernaturalia^ tum prceternaturalia, de utrisque successive agemus, praehabitis tamen quibusdam notionibus de ordine naturah et supernaturah.

3 De Pot., q. 3, a. 9; cf. Su7n. th."^ V^ p., q. 118, a. 2. ^Cf. S. Th , i^p., q. 118, a. 2.

I. Prcevice notiones ad ordinem supernaturalem spe£lantes,

Dao suat declaranda : i° 7iotio ordinis nattiralis ei supernaturalis; 2° varii status in qtiibus honio constitui potuit rciate ad suuni finem,

1° De naturali et supernaturali.

Declarabimus quid sit natura, quid naturale^ quid supernatiirale^ quid ordo naturalis^ quid ordo supernaturalis.

655. A) Notio naturae. Natura tria designat : a) naiuram individuam^ quatenus est principium essendi et operandi; seu essentiam substantialem entis cum suis facultatil)us et proprietatibus; b) cotie^ionem omnium substantiarum creatarum {ta nature), quatenus efformant veluti universale operationis principium, ad aliquem finem communem prosequendum; c) Deum ipsum quatenus est auBor naturce. Ex contextu apparet quaenam ex his acceptionibus sumenda sit.

656. B) Notio naturalis. Per naturale intelligimus id quod, po>ita creatione, est debitum alicui naturce aut personcE^^ seu fusius, id quod est secundum alicujus naturae creatae : a) essentiam : quidquid scilicet requiritur ad constituendum aliquod ens in sua specie; ita hominis essentiam efformant corpus et anima rationalis; b) vires seu facuhates quce dimanant ab ipsa essentia : v. g., in homine, intelle^lus et voluntas; c) exigentias : ita concursus divinus exigitur ad facuUates exercendas : quae tria vocantur debitum naturce; d) et meritum^ videlicet quidquid aiiquod ens, per modum san6lionis morahs, adipisci potest; V. g., finis naturaUs acquisitio est ahquid naturale : quod autem ita obtinetur vocatur debitum seu meritum personce^ legitime suas facuhates exercentis ^

' Acatholici vero, praesertim rationalistas, saepe naturale vocant, sub respedlu coi(7ti/ionis, quod est sen^ibile, supernaturale autem quidquid experientiam praetergreditur; sub respedlu metaphysico, naturale dicunt quidquid linitum est, supernaturale auiem quod est infinitum.

2 Cum vox vaturale idem sonet a^c oinginale, seu id quod cum origine connec5t.tur, aliquando sensu lato et improprio adiiibita fiiit 9.d desi-

DE DEO CHKANTE ET ELEVANTE. 303

\ 657. C) Notio supernaturalis \ S>!per?LatiiraIe proprie definitur id quod est prorsus indebitum sive naturce sive personce, ideoque superat essentiam^ vii-es^ exigentias et meritum alicujus naturae.

Dicitiir:a) quod superat^Q^\\dL supernaturale non est contra sed supra naiuram, eamque perficit; b) es^^eniiiim, vires^ exigetitias et meriium^ nempe id omne quod non soUim transcendit constitutionem alicujus entis, sed neque exigi aut ab illo naturaliter acquiri potest (n. 656); proinde supernaturale in genere est illud quod alicui enti conceditur/^r^/^r et supra debitum naturcB et ineritmn personce.

Dividitur supernaturale in supernaturale relativum et supernaturale absolutum.

a) Snpernaturale relativum seu secundum quid est id quod alicujus duntaxat, non totius naturae vires et exigentias superat : sic cognitio infusa superat naturam hominis, non vero angeli. — Ad supernaturale relativum refertur prceternaturale^ id nempe quod, etsi indebitum, non excedit tamen limites perfedlibilitatis naturalis, sed aliquod ens perficit in sud specie : donum immortalitatis corporeae, Adamo collatum, erat in se quid naturale, utpote continuatio vitae naturalis, sed ratione subje^i^ cui conferebatur, erat supernaturale, quia immortalitas enti de se corruptibili minime debetur.

b) Supernaturale simpliciter seu absolutum, est illud quod superat exigentias et vires totius naturce creatce et creabilis,

Hujusmodi autem supernaturale invenitur quidem in miraculis proprie diHis^ sed imprimis in grafid et gtorid, i) Miraculi tres gradus a S. Thoma assignantur : miracuhuu enim naturam superat, vel quoad modum tantum, ut sanatio subita febricitantis, vel quoad niodum et subje6lum, ut resurredtio mortui et sanatio c?eci, vel quoad substantiam ipsam facti, ut glorificatio corporis gnandum : i) donuni vere svpernaturale, quod cum ori^ine con?ieCfi/ur; V. g. , saniSlitas originalis Adamo collata in sua creatione a quibusdam Patribus hoc sensu vocata est naturalis; 2) donum gratni/unt quod perficit naturap-» intra limites suae nativse conditionis, v. g., immunitas a concupiscentia. Hodie vero, ad toUendas oequivocationes, talis dicendi modus sedulo vitari debei.

304 THAGTATUS Vll.

humani ^ 2) Vtr grattam habetur ipsius naturae divinse participatio qua immediate et connaturaliter disponimur ad gloriam cceiestem et visionem beatijicam. 3) In Christo sunt summo gradu gratia habitualis et gioria cum praecellenti gratia unionis hypostaticce.

658. D) Notio ordinis seu status naturalis et SUpernaturalis. Ordo, ut hic sumitur, est apta dispositio mediorum ad finem ultimum. Ad talem ordinem quatuor requiruntur : agens^ sciUcet homo^ jfinis ad quem agens tendit, niedium per quod agens tendit in finem, lex per quam media re6le ordinantur ad finem.

a) Ordo naturalis est apta dispositio mediorum naturalium ad finem naturalem. Pro homine ita constituitur : i) finis est possessio Dei, non per visionem intuitivam., sed per rationem 7nodo discursivo cogniti; 2) agens est natura humana, cum facultatibus et viribus propriis; 3) medium est exercitium facultatum, praesertim vero intelle6lils et voluntatis, sub influxu concursus Dei naturalis; 4) lex est lex naturalis, omnium cordibus insita, cum conse6tariis quae ex ea deduci possunt.

b) Ordo supernaturalis^ qui est apta dispositio mediorum supernaturalium ad finem supernaturalem, sic constituitur pro homine : i) finis est cognitio Dei perfe6lo et intuitivo modo, facie ad faciem, et amor Dei ejusdem generis, quia amor sequitur cognitionem; 2) agens est natura humana ad altiorem operandi modum elevata per gratiam san6lificantem, virtutes infusas et dona Spiritus san6li; 3) medium est exercitium facultatum, sub influxu supernaturalis Dei concursfis seu gratiae a6lualis; 4) lex est complexus praeceptorum positivorum, quse Deus legi naturali addere potest.

2° De VARIIS STATIBUS HUMAN.E NATUR^ RELATE AD GRATIAM.

659. Sex sunt status in quibus humana natura concipi potest relate ad gratiam et dona prceter^iaturalia :

a) Status naturce purce.^ in quo neque gratia neque dona prseternaturalia conferuntur. Hinc in illo statu homo

habuisset finem naturalem, media naturalia ad hunc finem attingendum, et legem naturalem; sed fuisset subditus ignorantise, concupiscentise, infirmitatibus et morti.

b) Status 7taturce integrce includit, praeter perfe6liones naturae purae, amplificationem earum in sua specie, ultra exigentias naturae, nempe i?7imunitatem a coitcupiscentia^ ab ignorantia^ infirfnitatibus et morte, c) Status simpliciter supernaturalis^ in quo homo ad finem supernaturalem destinaretur, mediisque instrueretur ad hunc finem attingendum, absque privilegiis naturae integrae.

d) Status naturce innocentis, in quo gratia et dona praeternaturalia simul conferuntur. Hic status, qui de fa6lo exstitit in Adamo, vocatur etiam status justitiae seu san6litatis originalis.

e) Status naturce lapsce et reparatce^ in quo nunc versamur, consistit in eo quod homo remanet destinatus ad finem supernaturalem, ac simul est capax per Christum recuperandi gratiam, non autem dona praeternaturalia, saltem in praesenti vita.

f) Ante promissionem Redemptoris, Adam et Eva erant in statu naturce lapsce nondum reparatce.

II. Existentia graticE in Adanio.

660. Existentiam gratiys in Adamo impugnant : a) naturalismi fautores, Pelagiani scilicet, Unitarii, Liberales, Athei et Positivistae, Modernistae, qui in homine agnoscunt naturam et naturale tantum ^; b) i3.uior:^spseudo-supernaturatismi, qui admittunt quidem Adamo gratiam et dona fuisse concessa, sed addunt hasc privilegia fuisse essentialia humanae naturae {Lutherus\ ad naturam humanam completam spectasse {Calvi7tus)y fuisse debita naturae {Baius ti /ansenius).

Contra quos ostendemus : 1° protoparentes in statu sannitatis et justitice fuisse constitutos^ 2° hunc statum esse gratuitum seu super^taturaiem.

661. Thesis P : Protoparentes in statu sanfiitatis et justitire constituti fuerunt. De fide est ex Tridentino : " Si

• Modernistae docent supernaturale nil aliud esse nisi emanationem quumdam ex intimo quodam sensu erumpentem. Cf. Denz., 2074 sq.

quis non confitetur primum hominem Adam... sandlitatem et justitiam, in qua constitutus fuerat, amisisse... A. S. " '. Dicitur constituUis quia non absolute constat protoparentes a primo instanti creationis gratiam accepisse.

1° Script. A) Ex Vet. Test. constat : a) inter Deum et hominem quamdam imss^ familiaritatem^, antequam status miserias et reprobationis incurreretur; b) insuper hominem creatum fuisse ad Dei imaginem et siinilitudinem^ seu, juxta vim hebraici textus, imaginem simiUimam 3 : quod, ex locis paralleHs ^ apte significat statum gratise; c) hominem creatum fuisse re^um : quod, ex usu loquendi biblico 5,gratiam san6lificantem indicat. Quae argumenta sunt saltem probabilia^ accedente prsesertim analogia fidei et Patrum inte»*pretatione.

B) Ex Novt Testamento constat eo ipso quod justificamur gratia san6lificante ^, nos renovari^ regenerari^ restitui in statum in quo primus homo fuerat 7 : quod aperte probal Adamum in gratia eadem constitutum fuisse.

2° Traditione. A) Apud Grcecos^ S. Irenceus declarat primum hominem Deo similem fuisse per participationem Spiritiis san6li ^; hanc autem simihtudinem dicit S. Athanasius nobis restitui per Christum ^. B) Apud Latinos^ S. Hieronymus affirmat nos Spirittis sanfti gratia recipere ** imaginem et simiUtudinem, ad quam in exordio conditi sumus '° ". Quod et ait S. Augustinus " : ** Hoc agit Spiritus gratise, ut imaginem Dei, in qua naturaUter fa6li sumus, instauret in nobis ". C) Rem decrevit Conc. Arausic. II contra Pelagianos ^^ : " Natura humana, etiamsi in iUa integritaie^ in qua est condita^ perinaneret, nuUo modo seipsam, Creatore non adjuvante, servaret.

Unde cum sine gratia Dei saliiteni non possei custodire^ quain accepit^ quomodo sine Dei gratia poterit reparare quod perdidit ^\

Praeter gratiam san(Slificantem qua deificatur animae substantia, protoparentibus inerant virtutes infusce ^ quibus eorum facultates disponerentur intrinsece ad eliciendos adlus supernaturales, et sic merendum finem ultimum.

662. Thesis IP : Status JustiticE orioinalis fuit gratuiius et supernaturalis, Certum est : damnata est enim a S, j^/^Fsequens Baii propositio 21 : " Humanae naturse sublimatio et exaltatio in consortium divinse naturae debita fuit integritati primae conditionis, et proinde naturalis dicenda est, non supernaturalis ^ "; vera est igitur contradidtoria, scilicet : talis elevatio est supernaturalis.

A) Script, Etenim gratia nobis collata vere est supernaturalis, ciim ea efificiamury?/// Dei adoptivi^'^ consortes divincB 7taturce ^^ et ita apti ad videndum et diligendum Deum sicut tres divinae personae se cognoscunt et amant s. Atqui gratia Adamo collata fuit ejusdem generis ac nostra (n. 661).

B) Tradit, Juxta S. Irenceum^^ gratia Adae collata vocatur sanHitatis stola quam habuit a Spiritu et per inobedientiam perdidit, — et in nielius transniutatio, quae con\Y>diX2it\ir insertioni {greffe) qua oleaster fit oliva fru^ifera; ergo in Adamo gratia erat quid gratuitum et supernaturale.

C) Ratione theol, Etenim : a) repugnat totum genus humanum; culpa unius, privatum esse perfeilione necessaria ad finem suum naturalem attingendum; ergo grafia, quam Adam ipsi et nobis amisit, erat naturae humanae

' Denzing., 1021 (901). Baii propositiones damnatae sunt proprio verborum se?isu ab asserioribus intento, tanquam respeciliive haereticae, erroneae, suspedlre, temerariae, scandalosae, in pias aures offensionem immittentes; nuUa igitur tuto sustiiieri potest. — Constat etiam ex damnatione propos, 35 Quesnellii et 16 Syn. Pistoriensis, Denz , 1385 (1250), 1516 (1379).

^ Adv. HcBres., 1. III, c. 23, n. 5;!. V, c. 10, n. i. Cf. JOURNEL, n. 229 Indic. theolog.

indebita et superexcellens; b) definitum est ^, contra Pela- ^/a//(?5, praesentem ordinem gratise esse supra exigentias "^ naturae lapsae; ergo et gratia Adami, ejusdem naturge ac nostra^ erat pariter supra has exigentias, ideoque aliquid indebitum.

663. CoroUarium : Contra Card. Noris^ Berti et Augusti- 7iianos^ pradlice concludi potest gratiam protoparentibus concessam non fuisse debitam ex deceittid Creatoris, ita ut Deus ex potentia ordinatd^ nequiverit eam denegare. Quod enim ex quidam decentia debetur, non est omnino gratuitum et supernaturale.

III. De dono integritatis protoparentibus concesso,

664. Prseter gratiam, protoparentibus collata sunt quatuor dona quae statuvi integritatis constituunt. Haec sunt, quoad animam^ immunitas ab inordinata concupiscentia et ab ignorantia; quoad corpus^ immunitas a morte et miseriis hujus vitee : quibus addebatur quoddam dominium in animaha viresque naturae. Quorum donorum exponemus : 1° existentiajn^ 2° gratuitatem.

66S- Thesis I^ : Protoparentes C07tstituti sunt in statu naturce integrce^ id est^ immunes a concupiscentid^ ignorantid^ dolore et morte,

1° Immunes fuerunt ab effrenatd concupiscentid^ seu a motibus inordinatis quibus appetitus ad sensibiha, honores et aha bona magis spirituaha fertur independenter ab imperio voluntatis, etiam contra rationis ordinem. Certum est.

A) Script,^^ in qua tria declarantur : a) ante lapsuin protoparentes de sua nuditate non erubuisse ; b) post lapsum suam nuditatem animadvertisse, c) propter suam inobedientiam. Quae significant protoparentes ante peccatum stimuhs concupiscentiae non fuisse exagitatos.

B) Tradit. a) SS. Patres, occasione textCis Genesis modo aUati, testantur Adamum fuisse immunem a concupiscentia carnah et omni perturbatione passionum.

^ Concil. Carthagin. a S. Zosimo Papa approb., can. 5, Denz. Bann , ,105 (69). 2 Ge?ies., II, 25; III, 7, 11.

Ita S.Joannes Chrysost, : " Usque ad (prsevaricationem) quasi angeli versabantur in Paradiso, non concupiscentiis flagrantes' "; S. Augustmus : *' Nec pudebat eos; quid enini puderet, quando nullam legem senserant in membris suis repugnantem legi mentis su^e^ "; 6". Cyrill. Alex. : '' Mens (Adami) tota et semper in Dei visione erat, corpus autem in tranquillitate et quiete, absque omni turpi voluptate; non enim erat in eo absurdorum motuum tumultus^ ".

b) Unde Concil. Trid. declarat concupiscentiam ab Apostolo peccatum vocari, '' quia ex peccato est et ad peccatum inclinat^ ''; jamvero si ex peccato est, ante peccatum non existebat.

C) Ratio7ie convenientice : in statu innocentise voluntas hominis perfe(fle Deo subdebatur; atqui decebat ut, quamdiu homo manebat Deo subjecflus, rationi vires inferiores obedirent, et anima^ corpus, ut sic ordo esset perfecflus; porro immunitas a concupiscentia in hac subje(ftione inferiorum virium sita est^.

Quomodo autem Adam appetitum sensitivum rationi perfedl:e subditum habuerit declarat Stiarez^ : a) Deus providebat ne obje6la animi pacem et tranquillitatem perturbantia occurrerent; b) facultates hominis per intrinsecos habitus perficiebat, ita ut ratio ad re6le judicandum inclinaretur, voluntas ad sequendam rationem, et appetitus ad utrique prompte obediendum.

666. 2° Inimunes fuerunt ab ignorantia^ eo sensu quod ab initio acceperunt a Deo infiisam scientiam tum naturalem, tum supernaturalem, suo statui proportionatam et indoli Capitis moralis totius generis humani, id est, notitiam rerum religiosarum ac moralium ad sui filiorumque instru6lionem necessariam; scientiam autem rerum physicarum sufficientem ad operandum in paradiso, eumque custodiendum. Sane quidem, sicut a principio par erat Adam generandis filiis, debuit statim et esse par iis instruendis et educandis : quod requirebat scientiam infusam. Ita S. Cyrillus Alexand. : ^' Primus pater Adam, non in tempore, sicut nos, sapientiam

4 Sess. V, can. 5; cf. Sess. VI, can. 5; Conc. Arausic. II, apud Dknz., 174(144}, 186 (156).

consecutus esse videtur, sed statim a primis ortQs sui temporibus perfedtus in intelligentia ostenditur'... " Ita etiam S,Joan, Damasc. ^ Et uterque advocat Genesim 3.

667. 3'' Immunes fuerunt a 7iecessitate moriendi, eo sensu quod, expleto probationis tempore, vivi ad vitam immortalem translati fuissent. De ftde est ex Conciliis, praesertim ex Tridentino^, definiente primum hominem per peccatum incurrisse " iram et indignationem Dei atque ideo mortem, quam antea illi comminatus fuerat Deus".

Frohatur A) Script. , sive direfie^ ubi dicitur : '^ Deus creavit hominem inexterminabilem... Invidia autem diaboH mors introivit in orbem terrarum s ''; sive indire^e, ex locis in quibus declaratur mortem esse po^nam peccaii : '* In quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris^ "; mortem vero de qua agitur, esse mortem corporis colligitur ex contextu, ubi dicitur : *' In sudore vultiis tui vesceris pane, donec revertaris in terram de qua sumptus es; quia pulvis es et in pulverem reverteris^ ".

B) Tradit, Deus, inquit S. Theophilus Antioch.^^ hominem fecit capacem mortalitatis et immortaHtatis, *' ut, si ad ea ferretur quse ducunt ad immortaUtatem, observando Dei mandata, mercedem ab eo acciperet immortahtatem et deus fieret; si vero defle6teret ad ea quse ducunt in mortem, non obediens Deo, ipse sibi mortis au6lor esset ^\ — Patrum autem latinorum do6lrinam recapitulans S. Augnstinus explicat qualis immortalitas protoparenti concessa fuerit^ : ^' Mortalis ergo erat conditione corporis animaHs, immortaUs autem beneficio Conditoris *\ Quod quidem saepe contra Pelagianos defendit,

3 Hodie vero satis communiter admittitur thesim probari non posse ex Gen., II, 19-20, ubi refertur Adamum dedisse nomina animantibus (cf. HuMMELAUER, iu h. ioc.); neque ex Eccli., XVII, 6, cum verba " creavit illis scie?itiam spiritus "... ?i^\idi Septuaginta non inveniantur, textus autem hebraicus deficiat. — Gf. potius Rom,, V, 12-19; / Cor., XV, 21-22.

4 Sess. V, can. i, Denz., 788 (671). — s Sap., II, 23-24. 6 Genes., II, 16. — ^ Genes., HI, 19.

9 De Gen. ad lit., 1. VI, c. 25, n. 36; P. L., XXXIV, 354. — Cf. JouRNEL, n. 231 Indic. theol. .

DE DEO GREANTE ET ELEYANTE. 311 contra quos Synodus Carthag.yti, 418, decrevit : '^ Placuit ut quicumque dixerit Adam primum hominem mortalem fa6tum, ita ut sive peccaret, sive non peccaret, moreretur in corpore, hoc est de corpore exiret non peccati merito, sed necessitate naturae, A. S.^ "

C) Ratione. Decebat ut, quamdiu anima remanebat perfetle Deo subdita, corpus pariter animae perfe<fte subderetur, et ab ea incorruptibile servaretur.

668. 4° Immunes fuerunt a dolore, sin^ularique felicitate gaudebant. Ita communiter. Et satis constat a) Ex descriptione paradisi, m quo tria praesertim loci amoenitatem exprimunt : arbores fru6tiferae, fluvius in quatuor capita divisus, aurum et lapides pretiosi; b) ex eo quod dolores improbique labores exhibentur ut peccati poenae; c) aliunde quaedam impassibiHtas ex immortalitate corporea sequi videtur^

669. 5° Quibus privilegiis quintum addi potest, videlicet dcjniniiiin in aniinalia^ vi cujus homini non invite subjiciebaniur; Deus siquidem, postquam hominem creavit, dixit : " Praesit piscibus maris et volatiHbus cseli, et bestiis, universseque terrae, omnique reptiH quod movetur in terra^... ". Decebat siquidem ut, quamdiu homo Deo subdebatur, ea quae naturaliter homini sunt inferiora, ipsi faciHus etiam obedirent.

670. Thesis II^ : Dona integritatis^ protoparentibus collata^ erant graiuita et prceternaturalia. Certum est.

A) Argu?nento generali. a) Damnatae fuerunt se> quentes ^r/// propositiones (26,55)4 : *' Integritas primae creationis non fuit indebita humanae naturae exaltatio, sed naturaHs ejus conditio "; " Deus non potuisset ab initio talem creare hominem quaHs nunc nascitur ". Hic notandum est propositiones Baii reprobatas esse sensu ab assertoribus intento. Jamvero verba qualis nunc nascitur in sensu Baii nihil aHud significant quam sine gratid et dono^ integritatis. Tuta igitur est contradi6loria, nempe integritas non fuit humanae naturae debita, sed Deus potuisset hominem creare quaHs nunc nascitur, id est, sine gra-

tia et dono integritatis, proinde, cum quadam ignorantia et concupiscentia, infirmitatibus et morte.

b) Experientia constat totum genus humanum dona integritatis per peccatum Adami amisisse; atqui ?equum non videtur ut, sine propria culpa^ homines amittant dona ipsi humanae naturae debita.

B) Speciatun de iinmiinitate ab ignorantid. In ordine cognitionis, id solum est stri6le homini debitum ut possit finem suum, sciHcet Deum, cognoscere necnon media ad illum attingendum. Atqui homo valet haec omnia scire absque integritate intelle6lus, id est sine speciali acie, facilitate et re6litudine intelle6lus, et etiam sine scientia infusa : homo enim ita natura comparatus est ut pedetentim a rebus sensibilibus ad spiritualia ascendat ratioci^iando, indiicendo^ syllo^izando.

C) De immunitate a concupiscentia. Etenim concupiscentia a) in se non repugnat, cum non sit peccatum; b) nec libertati; nam, non obstante concupiscentia, homo potest adhuc redle judicare, et rationis judicium sequi, accedente saltem auxilio divino quod in hoc statu non denegabitur; c) nec nativcB conditioni hominis; nam e contra, concupiscentia naturaliter defluit ex hominis constitutione : non potest enim non accidere ut aliquando appetitus sensibilis tendat ad bonum quod ratio reprobet, et exinde naturaliter oriatur pugna.

D) De immortalitate. Item immortalitas non est debita homini; nam duobus modis mors naturaliter evenire potest, vel ab extrinseca causa, v. g. per ignem, aquam, ensem, etc, vel ab intrinseca causa, scilicet naturali corruptione.

E) De impassibilitate quae est corollarium naturale immortalitatis, satis constat eam non esse debitam ei qui est naturaliter mortalis'.