Nn. 1092–1145

1092. Quae dele(5latio procedit immediate ex exercitio amoris. Revera *^ gaudium amorem consequitur ''; " nulla virtus habet tantam inclinationem ad suum a6lum sicut caritas, nec aliqua ita delecftabiliter operatur' ''. Unde nil mirum sacramento amoris ita cor nostrum urgeri^ ut curam saeculi hujus et sollicitudinem deponat, et experiatur '' duicedinis divinse in nos fluentis in hoc sacramento, abundans et inundans dele6lamentum3 ''.

Adveriendum est tamen hanc deledlationem non semper contingere : a) sive prae indispositione hominis temporalibus curis etiam legitime occupati et distradli, aut rerum temporalium nimio affedlu praepediti, aut adversa corporis valetudine gravati ; b) sive prae speciali Dei providentia ad hominem salutari exercitatione castigandum et purificandum.

In praxi maximi refert post communionem cum Christo in cubiculo cordis cum silentio et quiete consistere, et ferventes adlus caritatis elicere : ex quo semper continget spirirualis animae refedlio etiam sine sensibili dulcedine.

II. De effeSlibus Eucharistice quoad peccata.

1093. 1° Eucharistia peccata venialia remittit.

Ex TridentA enim Christus Eucharistiam instituit *^ ut esset antidotum quo liberemur a culpis quotidianis ".

1094. Disputatur autem utrum haec remissio fiat direcle seu ex opere operato an indirede seu ex opere operantis. Quidquid est, omnes fatentur sacramento Eucharistiae remitti venialia mdiredle seu mediantibus a^ibus caritatis quos elicimus ope gratiae a(flualis vi sacramenti concessae. Patet autem ea tantum peccata sic remitti quibus caritatis exercitium opponitur : nullum enim peccatum deletur nisi contritione saltem virtuali 5.

1095» 2° Sacramentum Eucharistice remittit poenam peccato debitam^ non directe^ cum institutum sit ad spiritualiter nutriendum uniendo magis ac magis cum Christo; sed indirecte., quia poena temporalis remittitur mediantibus actibus caritatis quos sacramentum excitat, et quidem pro fervore horum actuum.

« S. Thom., 2» 2»« q. 23, a. 2 et 3. — « // Cor., V, 14. 3 B. Albertus Magnus. de Euckaristid, dist. I, cap. i * Sess. XJIi, cap. 2, Denz.-Bann., 875 (756). 5 Card. Billot, de Euch., 1896, p. 505.

1096. 3° Eucharistia confert ex opere operato gratiaa afluales quibus a futuris peccatis prcBserva??tur. Certum est : a) ex verbis Christi : " Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum^ "; b) ex Trident.'^ declarante Eucharistiam *' esse antidotum quo a peccatis mortahbus praeservemur " : c) quod fit, 1) concupiscentiam omnimodam seu inclinationem ad peccandum minuendo vel refraenando, saltem indire6te per fervorem caritatis; 2) daemonum impugnationem repellendo; 3) mentem nostram illuminando et voluntatem Voborando contra mundi blandimenta et terrores.

III, De effe£lihus Eucharistice qtioad corpus,

1097. 1° /;^ vita prcesenti^ Eucharistice sacra?nentum aliqua?n efficacia?n habet in corpore et appetitu sensitivo^ ??ioderando scilicet concupiscentia?n, Quod fit : a) indiredle per fervorem caritatis ; b) diredle, saltem probabilius, quatenus carnis nostrae libido temperatur, imaginatio quietatur, et appetittis sensitivi passiones rationi subduntur.

1098. 2° Pro vitd futurd : Eucharistia est pignus futurce gloricEy seujus confert ad gloriosam corporis resurrenione??i, Certum est : a) ex verbis Christi^ : " Qui manducat meam carnem,... habet vitam aeternam, et ego resuscitabo eum in novissimo die ''; b) ex TridenfA asserente hoc sacramentum esse '^ pignus futurae gloriae et perpetuae felicitatis ". c) Aliunde decebat Christum talem effedtum promittere et procurare : i) ad augendam nostram spem et nostram devotionem erga Eucharistiam; 2) ad ostendendam efficaciam viventis et vivificae carnis Christi.

Hic autem effedlus producitur : a) ?noraliter^ juxta Suarez, in hoc sensu quod speciali titulo gloria dabitur corporibus eorum qui digne Eucharistiam perceperunt; b) imo etphysice,, ratione gratiae sacramentalis Eucharistiae quae in animabus separatis remanet, juxta Salmanticenses,

1099. CoroUarium. Sacramentum Eucharistiae suutn effedlum producit eo instanti quo sacrae species manducan-

^ Joafi., VI, 52. — 2 Sess. XIII, cap. 2, Denz.-Bann., 875 ^756]. ^ Joan., VI, 55. — -♦ Sess. XIII, cap. 2. Denz.-Bann., 875 (756).

tur, seu ex ore in stomachum trajiciunt. Sed insuper quaerunt theologi num hoc sacramentum gratiam causet ex opere operato toto tempore quo species incorruptae manent in stomacho. a) Alii negant, quia ex verbis Christi sacramentum Eucharistise videtur recipi et appHcari per manducationem : '* Oui manducat meam carnem... '' b) Alii cum Cajetano^ Suarez et Liigo affirmant, quia Eucharistia est cibus spiritua- Hs; atqui cibus non solum operatur tempore quo sumitur, sed quamdiu in stomacho manet. Quidquid est, maximi interest intra tempus gratiarum a6lionis fervidis orationibus attrahere Spiritum Christi^

Art. III. De sacrificio Miss^.

Praenotanda.

iioo. 1° De sacrificiis in genere. a) Sacrificium, cujus definitionem tradidimus, n. 794, est adlus cultQs publici quo significatur et defertur honor debitus soli Deo.

b) Porro hic cultus Deo reservatus reponebatur olim in rei sensibilis oblatione /(?r ejus realem aut aequivalentem destru6lionem in honorem Dei : ita sub veteri lege holocausti vi6lima ma6labatur et igne consumebatur, oleum effundebatur. Hujusmodi oblatione et destru6lione supremum Dei dominium agnoscebatur, cruentum Christi sacrificium praefigurabatur.

c) Tempore autem ab aeterno praefinito Christus in cruce semetipsum obtulit Deo per veram et cruentam ma6lationem,ut jam probatum est, n. 792. " Quia vero per mortem sacerdotium ejus exstinguendum non erat" % in coena novissima sacrificium instituit quo cruentum sacrificium in cruce peragendum reprsesentaretur, nempe sacrificium missae.

IIOI. 2° De sacrificio misSce. Communiter definitur : Sacrificium novce Legis^ in quo Christiis offertur t mystice immolatur sub speciebus panis et vini^ per ho?ninem ministrum pro Ecclesia ad agnoscendu?n Dei dominium supremum^ nobisque applicandum satisfa^iones et merita suce passionis, Quod ex dicendis expUcabitur.

^ De subjedto ct ministro Eucharistiae vide Brev. Syn. mor. , 893-910. ^ Heb., W\, 24; Tridentinum, Sess. XXII, cap. i, Denz.-Bann. . 938 (816).

Dicemus : i«> de exisUntiA; 2» de esseniiA; y de effenibus hujus sacrificii.

§ I. De existentia sacrificii Mlssae.

II02. Thesis : Missa est verum et proprie dinunt sacrificium N, Legis.

De fide est contra Novatores ex Tridentino : *' Si quis dixerit in Missa non offerri Deo verum et proprium sacrificium, aut quod offerri non sit aliud quam nobis Ciiristum ad manducandum dari : A. S.' "

Prob, 1° Script,: A) Ex vaticinio Malachice'^ : " Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum : et munus non suscipiam de manu vestra. Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum in Gentibus, et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda ".

a) Hic praenuntiatur sacrificium proprie diBum^ nam vox hebraica minchah^ quae latinae voci oblatio respondet, hic significat non simplicem oblationem, sed verum sacrificium, cum eadem vox, versu lo, ad designanda vera Judaeorum sacrificia usurpetur; insuper voces muqtar^ muggash, quae stant pro sacrificatur et offertur, de sacrificiis proprie di6lis intelliguntur. b) Praeterea hoc sacrificium i) erit novum^ ciim sit judaicis sacrificiis subrogandum; 2) universale^ *' ab ortu solis usque ad occasum ''; 3) incruentum^ cum vox minchah designet sacrificium constans farina et polenta aut libis; 4) mundum seu Deo gratum. Qui characteres, dum simul neque sacrificio Aaronitico, neque sacrificio crucis, neque sacrificio bonorum operum conveniunt, apprime e contra competunt celebrationi Missae, quae est quid : i) novum^ quatenus veteteribus sacrificiis successit, 2) universale^ utpote celebratum ubique terrarum, 3) incruentum^ optimeque vocabulo minchah respondens, 4) mundum^ cum haec sit oblatio munda, quae nulla offerentium iniquitate possit inquinari 3.

'^ Ex verbis institutionis, Christus enim non simpliciter dixit : " Hoc est corpus meum, hic est sanguis meus ", sed addidit de corpore " quo 1 pro vobis datur '*

Sess. XXfl, can. i, Denz.-Bann., 948 (825) . — * I, lo-ii. 3 Cfr. Ps. CIX, 4 t6 uTclp up.wv Si^o|jL£vov, " quod pro vobis traditur '\ et de sanguine " qui pro vobis effunditur '' sxxuvofxsvov; quae verba praesentis temporis, in originali graeco, referuntur non ad sacrificium crucis die sequenti offerendum, sed ad corpus et sanguinem Christi, prout sub sacramento continebantur. Atqui tales expressiones indicant corpus et sanguinem Domini Apostolis traditum fuisse in statu viBimcB^ ut satis apparet, et aliunde confirmatur ex locis parallelis ubi voces dare^ tradere immolationem important : ** Dilexit me et tradidit semetipsum pro me^ "; " Dedit semetipsum pro nobis ^ ". Confirmatur ex circumstantiis quae indicant eucharistiam institutam esse tempore quo paschale sacrificium offerebatur, et ut eidem substitueretur.

C) Ex do6irind S. Pauli : a) ex textibus quibus Christus exhibetur ut sacerdos '' secundum ordinem Melchisedech^ " et quidem *' in cBternum * ". i) Ut enim advertit S. Cyprianus ^, Christus fuit sacerdos secundum ordinem Melchisedech, non solum quia habuit sacerdotium Levitico sacerdotio praecellens, sed etiam quia ** obtuHt hoc idem quod Melchisedech obtulerat, id est panem et vinum, suum sciHcet corpus et sanguinem ". 2) Si Christus habet sacerdotium perpetuum, utique etiam in terra, ut satis indicat textus ApostoH, usque in saecuh finem apud nos necesse est offerat per ministros. Quid autem, nisi suum corpus et sanguinem in Eucharistia.f^ b) Ex locis ubi docet christianos habere allare^^ et exinde verum sacrificium, quod sequiparat, imo anteponit S. Paulus sacrificiis judaicis. Hoc autem sacrificium nequit esse nisi eucharisticum, ut expresse expHcat ipse Apostolus^ : ** CaHx benedi(flionis, cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est?... Videte Israel secundum carnem : Nonne qui edunt hostias participes sunt altaris? Quid ergo? dico quod idoHs immolatum sit aHquid, aut quod idolum sit aHquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum. Non potestis caHcem Domini bibere et caHcem daemo-

• " Et alii quidem plures fadli sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere; hic autem, eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium ". Heb., VII, 23-24.

IIO3. 2° Traditiom : A) Per U'ia priora scecula Missa habetur ut sacrificium verum, a sacrificiis antiquae legis distinftum, eaque complens et perficiens.

Ita audlor Do^rincB duodeci^n Apostolorum (Didache) et S. Justinus animadvertunt in celebratione Eucharistice impleri vaticinium MalachiaeS* S, IrencBus declarat sacrificia Judasorum non ampUus esse Deo acceptabilia, sed ab Ecclesia Deo offerri sacrificium panis et vini, a Malachia pr^nuntiatum, sacrificium corporis et sanguinis Christi, cujus oblatione fideles participes fiunt caelestium donorum ^; S. Cyprianus tota epistola ad CaeciHum disserit de sacrificio eucharistico quod offerri debet sicut " Dominus et Deus noster sacrificii au6lor et doiflor, fecit et docuit 3", et accurate describit hujus sacrificii materiam.

B) A scec. IV ad Vr'*' : a) Patres ostendunt intimam esse connexionem inter sacrificium eucharisticum et sacrificium crucis, cujus est continuatio, etinutroque eamdem esse vi6limam.

Ita S. Cyrillus Hierosol. totum ritum sacrificii Missae describit, ubi offertur eadem propitiationis vicftima ac in cruce'^; S. Joannes Chrysost. docet Christum, sacerdotem et hostiam in cruce, quotidie a sacerdotibus offerri in memoriam ejus mortis : " Offerimus quidem, sed ejus mortem revocamus in memoriam^ ". Quod lucidius etiam exponit 5. Aujs^ustinus : " Hujus sacrificii caro et sanguis ante adventum Christi per vicSlimas simifitudinum promittebatur, in passione Christi per ipsam veritatem reddebatur, post ascensum Christi per sacramentum memoriae celebratur^ ".

b) Eadem aetate, liturgice omnes, Hcet in multis ritibus discrepantes, disertis vocibus testantur Missam esse plemivi et verum sacrijicium^ oblationem et immolationem.

C) A scec. VP ad XlW^^y non solum natura sed et effe^us sacrificii Missae describuntur, qui iidem esse dicuntur ac sacrificii crucis. Ita S. Gregorius M. narrat quomodo Justus monachus a purgatorio hberatus fuerit post triginta Missas pro eo celebratas ^. Paschasius Radbe7'tus testatur Redemptorem quotidie in aUari peragere quod tempore passionis gesserat, ideoque fideles a pecpatis quotidianis vi eucharistiae

2 Adv. hceres., 1. IV, c. 17, P. L., VII, 1019 sq. — 3 p, £., iV, 373. -^ Cateches., XXIII, P. G., XXXIII, iiio sq.

5 Homil. in ep. ad Hebr., XVII, 3, P. Q., LXIII, 131; [ournel, 1222. ^ Conira Faustum, XX, 21, P. L., XLII, 385; Journel, 1604. T Dialog., 1. IV, 55.

liberari*. Merito itaque concludit S. Thomas celebrationem eucharistias Hici Christi irDmolationem, qua participes efficimur frucftus dominicae passionis ^

3° Rat, TheoL Tanta est connexio inter religionem et sacrificium proprie di6lum, ut, si posterius desit, prior sit incompleta et veluti manca; quod probant divincz littercBy ex quibus liquet religionem floruisse vel defecisse florentibus aut deficientibus sacrificiis; Gentiliu?n historia^ ctim, ubicumque religio vigeat, sacrificia quoque sint in usu; et ratio ipsa^ quae di6tat supremum Dei dominium agnoscendum esse aliquo a6lu exteriori soli Deo exhibendo. Atqui, sublato sacrificio Missae, nuUum esset sacrificium in N. Lege, cum sacrificium crucis, utpote in adlu transitorio consistens, amplius non existat.

§ II. De essenlia sacriflcii Missae.

Duo expendemus : i° in qudna7?i a^ione hsec essentia reponenda sit; 2° et sub q^\o formali respe^u considerati.

I. In qudnam a5lione consistat sacrificiiiin Missce?

IIO4. Tres sunt prsecipuae opiniones.

A) Juxta Beilarminum\nos.r\ sacrificii essentia reponenda est tum in consecratione qua offertur vicflima, tum in communione celebrantis, qua vi61;ima destruitur.

B) Juxta Card, de Lugo^y vicflima jkm destruitur per consecrationem quae illam reponit in statu decliviori^ attamen ipsa sumptio pertinet " ad substantiam et integritatem hujus sacrificii : nam per ipsam adhuc magis consumitur et destruitur vidlima ^\

1105« C) Sententia longe communior docet essentiam sacrificii eucharistici in consecratione sold consistere, ita ut communio ipsius sacerdotis ad ipsam oblationem sacrificam non pertineat, sed ei superaddatur tantum ex natura rei : vidlima enim, quatenus est sub speciebus panis et vini, ordinem dicit ad sumptionem.

Etenim, sacrificii Missae essentia in eo reperiri debet, unde habet ut repraesentet cruentum sacrificium Crucis : siquidem

^ De corpore et sangnine ChrisH, P. L., CXX, 1294, 1328. 2 Sum. theol., 3, q. 83, a. i. — 3 De AHssd, 1. I, c. 27. 4 De Euch., disp. XIX, sea. 5.

cx Tr/dent,^ChY\stus in ultimaCaenaEcclesiae voluitrelinquere " sacrificium quo cruentum illud semel in cruce peragendum repraesentaretur, ejusque memoria in finem usque saeculi permaneret ''. Atqui sumptio non est apta ad repraesentandum sacrificium crucis : siquidem in vidlimas participatione per communionem nusquam agnita est ratio oblationis et sacrificii, sed tantum signum pacis et societatis inter Deum et homines. E contra in consecratione eucharistica invenitur passionis Christi memoriale et imago, ut apparebit ex quaestione sequenti.

II. Sud quo formali respeciu in consecratione adsit ratio sacrificii,

1106. A) Ratio sacrificii non consistit :

a) in desiru6lione subsianticB panis et vini, quia : i) transsubstantiatio non est destrucfbio (1071 C), 2) sequeretur panem et vinum, non Christum sacrificari;

b) nec in consecratione quatenus destruiturpanis ut producatjir Christus, s\c\xX. voluit Suarez^ : videtur enim prorstis absonum rem aliquam sacrificari quando et quatenus producitur;

c) nec in eo quod corpus et sanguis Christi sub speciebus panis et vini ponuntur in statu decliviori^ quatenus reducuntur ad statum cibi et potus, ut volunt Lugo'^ et Fra^tzetin * : etenim : i) Christus in sacramento haud mutatur (1071 C); 2) constitutione sua in statu cibi res non offertur Deo in sacrificium, sed in hominis usum accommodatur; 3) sacrificium eucharisticum non potest esse sine anaiogia ulla cum modis offerendi inter homines ab initio usitatis; sed nunquam sacrificium exstitit per reducftionem ad statum cibi; 4) in hic expHcatione nulla apparet similitudo cum sacrificio crucis ;

d) nec in consecratione quatenus per eam cruentum sacrificium quod in cruce oblatum est, reprcBsentatur^; nam repraesentatio alterius sacrificii, quate^ius prcecise est reprcesentatio^ non sufficit ad peragendum adluale sacrificium;

e) nec in consecratione, in quantum est a61io de se tendens ad veram et realem occisionem a qua solum per accidens impeditur, sicuti excogitarunt Lessius, Gonet^ Billuart : etenim, ut jam di(flum est (1071 C), adlio consecrativa nullo modo nata est mutare Christum, sed solam materiam quae consecratur.

1107. B) Remanet itaque ultima sententia, olim communis inter theologos usque ad tempora Protestantium^ :

consecratio videlicet est formaliter sacrificium, quatenus separat mystice corpus a sanguineChristi ponendo seorsum sacramentum corporis et sacramentum sanguinis, et ita per sacramentalem separationem reprsesentando vivide separationem realem olim in cruce effusione sanguinis peradlam. Hanc explicationem, quin tamen ullo modo ceteras damnemus, vX probabiliorem ample6limur : a) quia magis consentanea videtur verbis utriusque formse, qualia in textu originali referuntur, et notioni transsubstantiationis antea traditae (107 1 C); b) quia reponit sacrificalem madlationem in re sensibili simu.l et symbolica^ sicut convenit sacrificio externo quale est sacrificium missae quod repr^sentat et renovat sacrificium crucis; nam, ut re6te ait Card, Billot'^^ " si contingeret rem offerri, non in propria, sed in aliena specie, tunc ad rationem sacrificii in quantum hujusmodi nihil aliud posset requiri, nisi ut res illa sub sacramentalibus symboiis in quodam externo habitu mortis praesens sisteretur ".

§ III. De efFectibus sacrificii Missae.

Dicemus : 1° quinam sint; 2° quomodo producantur : 3° quisnam sit valor sacrificii Missae.

1° QUINAM SINT FRUCTUS SACRIFICll MlSSiE?

II08. Thesis : Sacrificium Missce non solum latreuticum esi et eucharisticum^ sed etiam impetratorium^ et propitiatorium pro vivis ac defunHis ^. De fide est, ut constat ex Trid,'^ : ** Si quis dixerit, Missse sacrificium tantum esse laudis et gratiarum adlionis, aut nudam commemorationem sacrificii in cruce pera6li, non autem propitiatorium; vel soli prodesse sumenti, neque pro vivis et defunctis, pro peccatis, poenis, satisfa6lionibus, et aliis necessitatibus offerri debere : A, S. "

Probatur : A) argum. generali : a) sacrificium Missaej idem est substantialiter ac sacrificium crucis; atqui sacri-j

2 Ex didlis in Tr. de Verbo Incarn., n. 794, sacrificium est laireuticiimy quatenus diredte tendit ad agnoscendum supremum Dei domi^ nium; eucharisticum, quia ad gratias Deo agendas pro praeteritis bene ficiis offertur ; impet^^atorium, cum ad nova beneficia obtinenda diriga tur; propitiatorium, quatenus pro peccatis remittendis aut solvend^ poena peccato debiti offertur.

ficium crucis quadruplicem effedlum supra recensitum habuit;

b) sacrificium Missae sacrificiis antiquae legis successit, imo eis valde praestat; atqui praefata sacrificia hunc quadruplicem effecSlum obtinuerunt.

B) Jrgumento speciali : a) Quoad e^Q&.\im firopitiatorium. Christus, sacrificium coense offerendo, expresse dixit : *' Hic est sanguis meus... qui pro multis effundetur (in textu, graeco exxuvdfjievov) in remissionein peccatorum ''; atqui sacrificium Missae idem est ac sacrificium coenae, juxta illud : " Hoc facite in meam commemorationem ".

b) Quoad effedtum impetratoriuin^ res constat ex liturgiis in quibus apparet Missam offerri pro omnibus beneficiis spiritualibus et temporalibus \ c) Quoad utrumque : Christus nequit in Eucharistia offerri quin, tanta oblatione placatus, Deus moveatur ad paenitentiae donum aliaque beneficia concedenda.

2° De modo quo hujusmodi effectus producuntur.

1109. PrcBnotanda. Missae sacrificiiim suos effedlus producere potest : a) ex opere operato seu ex dignitate rei oblatse et principalis offerentis, '^\ ex opere operantis EcclesicB^ nempe ex precibus universalis Ecclesias, vel ex opere operantis simpliciter, nempe ex merito sacerdotis aut fidelium; b) infallibiliter^ si semper et in omni casu obtineatur effecftus, \t\ per modum i)npetrationis^ si effecftus non obtinealur nisi sub quibusdam conditionibus quae deficere possunt; c) immediate vel rnediate prout effe(ftus aliquis ipsa oblatione praebetur vel mediante alio effe6lu. Porro

11 10. A) Certum est effedum latreuticum et eucharisticum ex opere operato, et quidem infallibiliter et immediate obtineri : siquidem non potest Deus, per solam immolationem Christi in altari, non statim obtinere perfe6lissimam adorationem et eximias gratiarum a6liones.

1111. B) Peccata^ sive mortalia^ sive venialia^ reinittuntur quidem ex opere operato, sed mediate tanttim^ quatenus sacrificium Missae ex se " gratiam contritionis impetrat'' " qua mediante reatus culpae deletur. *^ Hujus

534 GAPUT IV. — DE SS. EUCHARISTIA.

(enim) oblatione placatus, Dominus gratiam et donum paenitentiae concedens, peccata etiam ingentia dimittit ^\ ait Trident? Illam tamen gratiam virtute sacrificii obtinet Eucharistia peccatoribus, " si eos dispositos inveniat^ '' et proinde non infallibiliter.

1112. C) Posna temporalis quce post condonatam culpam luenda manet^ per sacrificium MisscE. ex opere operato^ immediate et infallibiliter remittitur. Etenim : a) ex Trid. Missa offertur " pro vivis atque defundtis, pro paenis et satisfa6lionibus ". Sed poenae nequeunt remitti nisi ex opere operato defundlis qui jam sunt incapaces merendi; item vivis quos nuUa ratio prohibet hic defundlis saltem aequiparare; b) vivis ac defun6tis poena temporalis remittitur immediate, cum per meram condonationem extrinsecam remittatur ; c) remittitur infallibiliter^ cum nulla alia conditio praerequiratur praeter remissionem culpae; attamen non remittitur semper ex integro, sed juxta divinae Providentiae beneplacitum.

11 13. D) Bona spiritualia vel temporalia obtinentur quidevi ex opere operato^ sed per modum impetrationis^ non autem infallibiliter, Ita communiter.

a) Obtinentur ex opei^e operato : nam Trid. declarat Missam offerri non solum pro peccatis, poenis et satisfactionibus, sed etiam pro '^ aliis necessitatibus ". Revera Christus, seipsum offerendo, rogat Patrem ut, propter merita sua, gratiae nobis tribuantur; porro ejus preces non possunt non exaudiri.

b) Non autem infallibiliter : nam, quamvis sacrificium Missae ex se sit efficax, gratiae de fa6lo non recipiuntur nisi adsint requisitae conditiones. i) Ex parte obje6li quod postulatur, requiritur ut expediat ad salutem et sit secundum Providentiae consilia; 2) ex parte eorum pro quibus postulatur, quaenam dispositiones requirantur, incertum est ; ** non absurde forsitan diceres requiri ut non sit homo adlu obfirmatus in peccato, quinimo, ut desiderium habens excutiendi jugum peccati, propriaeque infirmitatis conscius, fide respiciatin hoc sacrificiums ".

I Sess. XXII, cap. 2, Denz.-Bann., 940, (817). — ^ S. Thomas, idid. 3 Card. BiLLOT, de Euch., p. 591.

CAP. V. — DE SAGRAMENTO P^NITENTI^E. 535

11 14. E) Tandem omnes effeHus supra descripti producuntur etiam ex opere operantis. Ex precibiis enim sacerdotis celebrantis astantiumque et imprimis totius Ecclesiae superadditur efficacitas, et quidem eo major quo preces sunt ferventiores et orantes san6tiores.

3° De valore Missa:.

1115. A) Inse spedlatus, valor Missae est infinitus pro dignitate infinita vidlimse et principalis offerentis.

B) In sua applicatione, sacrificium Missae semper habet effe6lum finitum, non tantum pro exiguitate creaturae etiam rationalis, sed et pro dispositionum nostrarum gradu et limitibus. Quod aliunde favet majori frequentationi sacrificii Missse, et congruit ordini Providentiae juxta quem gratiae non omnes simul, sed successive distribuuntur.

11 16. C) Conirovertitur num sacrificium Missse, pluribus a sacerdote applicatum, aequaliter singulis prosit ac si pro uno oblatum fuisset.

Hic non agitur de frudlu generali, cujus omnes fideles participes sunt, et qui certo non minuitur pro numero fidelium; nec de fru6lu specialissimo qui sacerdoti celebranti proprius est : sed de fru(5lu speciali seu medio, quem sacerdos determinatis personis applicat.

Quibus praenotatis, alii negant, quia sacrificium, cum sit finitum in sua applicatione, inter plures divisum, minus ipsis prodesse debet qukm si uni applicaretur.

Alii affirmant, quia sacrificium Missae, utpote idem substantialiter ac sacrificium crucis, debet, sicut sacrificium crucis, tam prodesse unicuique ac si fuisset pro eo solo oblatum.

CAPUT V. De Sacramento Paenitentiae.

Post di6la de tribus sacramentis quae ritum christianae initiationis constituebant, de duobus aliis agendum est. Paenitentia et Extrema Un6lione, quae medicinalia dicuntur, quatenus peccatoribus salutare praebent remedium.

11 17. Psenitentia, prout sacramentum, a theologis definiri solet : Sacramentu7?i Novce Legis a Christo instiiutum^ quo^ per juridicam sacerdoiis absolutionem^ homini contrito^ confesso et satisfaHionem promittenti^ remittuntur peccata post baptismum coinmissa.

Ad quod explicandum tria expendemus : '' potestatem clavium Ecclesiae concessam; 2° a^us pcenitentis ad exercitium hujus potestatis requisitos; 30 naturam sacramenti, prout ex his duobus inferri potest.

Sed pauca sunt praehabenda de Psenitentia ut virtute,

Praenotanda de paenitentia ut virtute.

1118. A) Notio actus psenitentiae. Ssepe in Scripturis commendatur Fcenitentia : qua voce ex contextu, significatur complexus adtuum qui peccatum tum in prseterito, tum in futuro respiciunt. SciHcet vir vere paenitens propria peccata commissa retra6lat ac detestatur, ad ea satisfa<£lione expianda paratus est et insuper quaeUbet peccata in futurum devitare proponit. Tres igitur adtus praecipuos comple(!3:itur : contritionem seu detestationtm ^ firmum propositu7n et satisfa^ionem.

Insuper, ut sit salutaris seu ad Deo reconciUandam animam apta, paenitentia peccatum in ordine ad Deum respicere debet et ex supernaturaU gratia motivoque retra6lare.

Hinc : sl) peccatu?n est obje6lum materiale paenitentiae, seu /^^2/<?<^contntione, firmopropositoet satisfadlione reparaflir; b) obje6ium formale seu motivum paenitentiae est honestas ipsius reparationis; c) p3enitentia/r^r/^^/<f?a respicit peccatum psenitentis proprium : id enim tantum retradlare possumus quod ipsi commisimus; d) paenitentia vera et salutaris non solum est propositum novae vitae ut contendit Lutherus cum plerisque Protestantibus^ sed etiam peccatorum commissorum detestatio.

1119. B) Notio virtutis Paenitentias. Hanc paenitentiam salutarem fovere possumus etiam postquam justificati sumus, et quidem ope virtutis per se infusae quam simul cum gratia habituaU accepimus.

Virtus paenitentiae communiter definitur virtus supernaturalis et moralis^ peccatorem inclinans ad detestationefn proprii peccati quatenus est dffe?isa Dei^ et ad firmum emendationis satisfaBionisque propositum.

1120. Paenitentia est virtus specialis. Id satis apparet ex eo quod inclinat ad a6lum speciali honestate prasditum, " scilicet operari ad destrudlionem peccati praeteriti, in quantum est Dei ofifensa : quod non pertinet ad rationem alterius virtutis ^ '\

Haec virtus ad justiiiam com?nutativam refertur, non autem tanquam pars subjeftiva, sed ut pars poteniialis; per eam siquidem peccator aliquo modo reparat injustitiam erga Deum commissam, non ad perfedlam aequalitatem, sed meliori quo fieri potest modo.

Imo aHus pasnitentiae ad ceteras virtutes referri potest in eo sensu quod aliquando imperatur sive a religione, sive a caritate, etc.

1121. C) De paenitentiae necessitate. Supposito peccato mortali, certum est adlu7n pcenitentic^ necessariwn esse necessitate medii\ communiter tenetur eumdem necessarium esse necessitate prcecepti,

Prob. a) Quoad necessitatem rnedii. Etenim w) S. Script. docet paenitentiam esse medium necessarium ad salutem : " Si autem impius egerit paenitentiam ab omnibus peccatis suis,... vitavivet et non morietur^ "^; " Si paenitentiam non egeritis, omnes similiter peribitis^ ".

2. Idem expresse declarat Tridentinwn ; '^ Fuit quidem paenitentia universis hominibus, qui se mortali aliquo peccato inquinassent, quovis tempore ad gratiam et justitiam assequendam necessaria...^ ''

3. Patio theol. Sine paenitentia Deus peccata remittere nequit; ejus enim sapientia vetat ne peccatum foveatur in suam amicitiam recipiendo quem a se voluntarie et obstinate aversum cognoscit; justitia prohibet ne offensa remittatur sine aliqua reparatione; sanHitas ne sibi uniat aliquid peccato pertinaciter sordescens.

1122. Co7itrovertitur utrum ad peccati remissionem requiratur formalis a6\us paenitentias, an sufficiat virtualis, qualis continetur in adlu caritatis perfecftae. ScotistcB. tenent virtua te m^ 3i6ium paenitentiae sufficere; muUi Thomistce putant requiri a6\um formalemj Suarez autem distinguit, dicendo actum formalem per se requiri, quando quis de suis peccatis cogitat, sed per accidens remissionem peccati a6lu virtuali

paenitentiae obtineri posse, quando videlicet quis, ex obiivione, de peccatis suis non cogitat; quam opinionem ut probabiliorem ampledlimur.

b) Quoad necessUatem prcecepti ; i) teste S. Matthaeo^ ^' coepit Jesus praedicare et dicere : Pceniteti' tiam agite "; 2) revera paenitentia est specialis virtus; ergo sub prsecepto cadit; — quisque tenetur, vi justitiae, reparare injuriam alteri illatam; — cuique praecipitur, vi caritatis erga seipsum, suam salutem per paenitentiam curare.

Art. I. De potestate clavium Ecclesi^

COLLATA.

Duo expendemus : 1° nu?n haec potestas vere a Christo coUata fuerit; 2^ quinam ministri eam exercere valeant.

§ I. De ipsa potestateclavium, quatenus vere fuit Ecclesiae collata.

1123. Status quaestionis. 1° Natura hujus potestatis declaratur. Per potestatem clavium proprie intelligitur plenitudo potestatis Ecclesiae a Christo concessae ad regendos fideles in ordine ad vitam aeternam. Quae triplex est : ^oiQstdi^ leges ferendi, — ad normam legumjudicandi, — judicia exsequendi per coa^ionem seu coercitionem.

KA judicialefn potestatem pertinet potestas remittendi et retinendi peccata, quae in foro interno exercetur. Ecclesia enim judicat tiim in foro externo, seu diredle in commodum societatis fideHum, tum in foro interno, seu diredle in commodum singulorum fidelium.

1124. 2° Errores, a) Juxta Lutheru^n^ Ecclesiae inestj potestas declarandi tantum peccatorum remissionem quaej sola fide efficitur, Juxta Calvinum, Paenitentia non vere a Baptismo vel Baptismi mejnoria distinguitur, qua renovatur peccati displicentia novseque vitae propositum. A7tglicani\ potestatis clavium admittunt utilitatem^ non vero necessitatem. RitualistcB agnoscunt Peenitentiam esse unum e mino-j ribus sacramentis.

b) Nostris diebus, americanus protestans Lea^, cum Liberalibus^ contendit potestatem remittendi peccata coram Deo minime fuisse agnitam primis Ecclesiae saeculis.

II 25» Thesis : Christus Ecclesice contulit potestatem remittendi et retinendi omnia peccata post baptis^num commissa^ et quidem a^ii vere judiciali,

Defide est ex sequentibus Tridentini canonibus^ : i. *' Si quis dixerit, in Catholica Ecclesia Pasnitentiam non esse vere et proprie sacramentum, pro fidelibus, quoties post Baptismum in peccata labuntur, ipsi Deo reconciliandis a Christo Domino nostro institutum; A. S. "

3. ** Si quis dixerit, verba illa Domini Salvatoris : '' Accipite Spiritum san6\um : quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt ", non esse intelli^enda de potestate ronittendi et retinendi peccata in sacramento Paenitentise, sicut Ecclesia Catholica ab initio semper intellexit;detorserit autem, contra institutionem hujus sacramenti, ad audloritatem praedicandi Evangelium; A. S. "

4. ** Si quis dixerit, absolutionem sacramentalem sacerdotis non esse a6ium judicialem^ sed nudum ministerium pronuntiandi et declarandi remissa esse peccata confitenti, modo tantum credat se esse absolutum, aut sacerdos non serio, sed joco absolvat; aut dixerit, non requiri confessionem paenitentis, ut sacerdos eum. absolvere possit ; A. S. "

Concilium igitur docet potestatem remittendi et retinendi peccata fuisse x\postolis eorumque successoribus collatam; — eamque exerceri posse in catholica Ecclesia quoties fideles post baptismum in peccata labuniur^ ideoque nullum peccatum irremissibile esse; — hanc autem potestatem non esse nudum ministerium declarandi remissa esse peccata, sed aflum vere judicialejn quo sacerdotes ipsi Deo reconciliant peccatores.

I. Thesis Scripturd probatur.

II26. PrcejJiittimus : a) Christum, dum in terris viveret, exercuisse potestatem remittendi peccata, v. g., in casu paralytici et mulieris peccatricis; b) eumdem Apostolis contulisse omnem potestatem sibi a Patre commissam ad salutem animarum promovendam. Jamvero omnino improbabile est ab hac generali missione seu delegatione exceptam fuisse potestatem remittendi peccata quae imprimis obstant saluti.

^ .1* history ofam'icular confession.

1127« A) Quam potestatem Apostolis eorumque successoribus fuisse promissam, constat ex verbis Christi ad Petrum : *' Et ego dico tibi quia tu es Petrus et super hanc petram sedificabo ecclesiam meam; et tibi dabo claves regni caelorum, et quodcumque ligaveris super terram erit ligatum et in cselis, et quodcumque solveris super terram erit solutum et in cselis^ ". Item ex Christi verbis ad omnes Apostolos postea dire6lis^ : ** Amen dico vobis, qusecumque alligaveritis super terram erunt h'gata et in caelo, et qusecumque solveritis super terram erunt soluta et in cselo ^\ His verbis : i) Christus promittit soH Petro claves regni ccelorum, seu supremam audloritatem 3 in Ecclesia, ita ut omnia valeat peragere quae requiruntur ad promovendam in finem suum Ecclesiam sive universe, sive in singuHs fidehbus spedlatam; 2) deinde, aha metaphora, Christus promittit Petro primiim ac deinde omnibus simul ApostoHs quod qucecumque aUigaverint super terram erunt Hgata et in caelo, et qucBCumque solverint super terram erunt soluta et in caelo : quae verba, utpote universaHa, inteUigi debent de au6loritate omnia peragendi necessaria ad salutem animarum procurandam.

Porro ad finem societatis ecclesiasticae obtinendum, salutem sciHcet animarum, requiritur au6toritas peccata remittendi, quae sunt praecipuum, imo unicum gloriae cselestis adeptioni obstaculum. Ergo Petrus, et sub Petro, ceteri ApostoH, inter aUa munia, accipere debebant, vi promissionum Christi, potestatem vincula solvendi quae fideles ab ingressu caeH prohibent, prassertim vero peccata.

Agitur in utroque textu de potestate in ipsam Ecclesiam exercenda, non autem in eos qui foris sunt : " ^dificabo Ecclesiam et tibi dabo claves... " Pariter, quando agitur de potestate ApostoHs coUata, prius commemoratur Ecclesia : " Dic Ecclesise; si autem Ecclesiam non audierit... '' Unde potestas hujusmodi haud improbabiHter distinguitur a potestate baptizandi, quae exercetur in eos qui foris sunt, ut in Ecclesiam introducantur.

II28. B) Quam promiserat potestatem Christus contulit; siquidem a mortuis redivivus, stetit in medio disci-

^ Matth., XVI, i^-ig — ^ Matth.:XVm, 18. 3Cf. Isai,, XXTT, 22; Apoc, I, 18; ITI, 7.

pulorum et dixit eis^ : " Pax vobis... sicut misit me Pater, et ego 7nitto vos. Hsec cum dixisset, insufflavit et dixit eis : Accipite Spiritu?n San^um : quorum remiseritis peccata remittuntur eis^ et quorum retinueritis retenta sunt ".

a) Potestas hic concessa est potestas non tantum declarandi peccata esse remissa, ut volunt Protestantes^ sed vere remittendi peccata, ut e praecipuis verbis colligitur : i) Christus declarat missionem Apostohs dandam similem esse missioni quam Ipse a Patre accepit; jamvero Christus non solum praedicaverat remissionem peccatorum, sed ea Ipse dimiserat, imo ad hoc venerat in mundum ut ea destrueret^. 2) Verbum remiseritis (gr. acpYjTe) est activum, et talem remissionem significat, quae fiat per actionem positivam et efficacem, non per meram declarationem remissionis jam factoe; confirmatur ex alia voce retinueritis (xpaxTiTe), quae pariter adlionem positivam denotat. 3) AHunde in secundo inciso additur : " remittuntur eis^ retenta sunt"; quod quidem, juxta ipsos Protestantes, idem sonat ac vere remittuntur vel vere retenta sunt; ergo, vi parallelismi, priora verba, remiseritis, retinueritis^ eodem sensu intelligi debent.

b) Hanc potestatem attingere non tantum reatum psenae, sed etiam reatum culpce^ constat ex eo quod Christus utitur verbis acpYjxs ta<; ajjiapiiac, quibus antea usus fuerat ad significandam peccatorum remissionem quoad culpam^.

c) Haec potestas ad o?nnia peccata se extendit : i) constat ex eo quod nulla limitatio apponitur : **quorum remiseritis peccata, remittuntur eis ", et graecus textus av Tivwv acpTjTs clare designat o??ines peccatores posse veniam consequi ; 2) confirmatur ex loco parallelo : " Qucecumque solveritis super terram, erunt soluta et in caelis ".

d) Eadem potestas exerceri debet aHu judiciali^ id est : i) causam instruendo : duplex enim confertur potestas, peccata tam remittendi quam retine?tdi; jamvero hujusmodi potestas debet exerceri prudenter, videlicet praemit-

« Matih,, IX, 2-8; Luc, V, 20; VII, 47; Apoc, I, 5. 3 Marc, II, 17; Matth., XVIII, 11; Luc, XIX, 10; cf. Ro7n., V, 10, iR, 19.

tendo juridicam materise investigationem. 2) Sententiam ferendo : causa enim instrudli, sententia pronuntiari debet qua peccata au6loritative remittantur vel retineantur, secundum dispositiones paenitentis, conditiones praescribantur ad remissionem peccatorum adimplendse, onera et satisfa6liones imponantur pro peccatis commissis; ut ita exerceatur potestas ligandi seque ac solvendi.

£x his igitur S. Joannis verbis, et ex modo quo communiter intelleda fuerunt jam a sseculo III S meiito infertur Apostolis eorumque successoribus vere fuisse concessam potestatem remittendi, ritu judiciali, omnia peccata post baptismum commissa ^.

1129. C) Confirmatiir ex ratione agendi Apostolorum. a) Videmus enim Apostolos exercuisse potestatem ligandi seu paenas imponendi ad correptionem et emendationem peccatorum, v. g., in casu incestuosi Corinthii^; b) ex quo infertur Apostolos etiam exercuisse potestatem solvendi; nam peccator traditur poenis quibusdam temporalibus ut postea justificetur et ejus " spiritus salvus sit in die Domini nostri Jesu Christi^ "; et ita jam apparet inter paenam canonicam et remissionem peccati nexus, qui postea in disciplind paenitentiali manifesto exhibetur.

Notandu7n est insuper : a) Apostolis evidenter persuasum fuisse omnia peccata, etiam gravissima, ante judicium condigni paenitentii remissibilia esse^; b) potestatem clavium apostohcis temporibus fuisse exercitam, non tamen eodem modo ac nunc exercetur : i) videlicet non frequentery quia minora seu venialia peccata tunc potestati clavium subjici non solebant, et aliunde majora rarius committebantur; 2) cum quadam severitate^ quatenus ardua paenitentia peccatoribus imponebatur antequam absolutio concederetur. Cum enim Christus non determinasset modum quo potestas ciavium exerceretur, ad Ecclesiam specflabat, pro diversitate temporum, hunc definire ad majorem fidehum utilitatem.

2 Merito itaque a iS\ Officio (dec. Lamentabili) reprobata est sequens Modernistarum propositio 47 : " Verba Domini Accipite Spirifum Sandtiim; qtiofum remiseritis peccata, etc. minime referuntur ad sacramentum Paenitentiae, quidquid Patribus Tridentinis asserere placuit ".

5 // Cor., XII, 20-21; Apoc, II, 19-23. Exegesim textuum Scripturas qui quamdam difficultatem facessunt invenies in Syn. maj.

II. Thesis Traditione probatur. '

1130. 1° Contra quosdam rigoristas, Patres secundi saeculi docuerunt peccata, post baptismum commissa, per paenitentiam deleri posse : non diserte tamen, sed obiter et obscure, si res judicatur tantum ex documentis quae supersunt. Ita 6*. Ignatius martyr docet quotquot pcenitentia du6li redierint ad unitatem Ecclesiae, Dei esse et secundum Jesu7n Christwn vivere^, in DoBri?ia duodecini Apostolorum (Didache) confessio peccatorum seu exomologesis exhibetur ut medium quo peccata tolluntur^; Hermas in suo libro Pastoris^ agnoscit post baptismum pcenitentiam esse qua omnia peccata, etiam apostasia et adulterium, remittuntur, hane autem psenitentiam fieri duce et auspice Ecclesia, ac per eam vitam haberi. Quod si Hermas aditum occluserit renovationi hujus paenitentise post nova peccata, in hoc a praxi Romanae Ecclesiae deviavits.

Ex his testimoniis satis apparet Ecclesiae inesse potestatem paenitentiam imponendi et peccatores coram Deo reconcihandirem.ttendo omnia peccata.

1131. 2° Idem apertius evincitur ex testimoniis Patrum tertii saeculi. Etenim : a) Tertullianus, in tradlatu de Pcenitentid quem adhuc catholicus exaravit (an. 202-206), diserte commendat secundam paenitentiam, et eam expresse dicit constare tiim confessione qua determinatur satisfa6lio, tum exo?nologesi seu satisfa6lione quae tunc valde rigorosa erat, ut ex ejus descriptione patet. Insuper, in eodem tradtatu satis subaudit sententiam absolutionis quam sponte sua exposcit judicium ibi fuse descriptuml Praeterea, nullibi in hoc tradlatu dicit quibuscumque peccatis fuisse absolute denegatam reconciliationem, sed potius longanimem indulgentiam erga quoslibet paenitentes ostendits. b) In tradlatu de Pudicitid cujus au6lor fuit jam fa6tus Montanista (an. 217-222),

3 Ita Vacandard, Revue du clerg^/rajifais, i odl. 190C, p. 257.

4 Adh^mar D'ALfes, La ihiologie de TertuUien, p. 345, not. 3.

quEedam peccata exhibet ut irremissibilta ; sed simul agnoscit, cum Montanistis, potestatem remittendi omnia peccata penes Ecclesiam esse, ejus vero potestatis exercitium non expedire contendit. Ergo hsec potestas absolvendi ab omnibus peccatis, post baptismum commissis, tam inconcussa existimabatur ut ab ipsis Montanistis agnosceretur.

Aliunde ex fadlis multis constat ' nunquam in Ecclesia universali invaluisse usum absolutionem denegandi peccatis capitaHbus : unde Tertullianus traditionem ecclesiasticam pervertebat. Praeterea, nec TertuUianus, nec S. Hippolytus possunt haberi ut testes sufficientes ad statuendum, ante S. Callistum, Eccleslam Romanam habuisse ut omnino irremissibiUa tria peccata impudicitiae, homicidii et idololatriae.

II32. Confirmatur ahis testimoniis :

A) Origenes distindle agnoscit episcopis et sacerdotibus inesse potestatem dimittendi peccata, et quidem coram Deo : " Sed is in quem Jesus insufflavit, quemadmodum in apostolos... is dimittit quae dimitteret Deus, et insanabiHa peccata retinet " ^ Etiam graviora peccata semel remitti possunt, leviora autem semper : ** In gravioribus criminibus semel tantum paenitentiae conceditur locus ; ista vero communia quae frequenter incurrimus, semper paenitentiam accipiunt et sine intermissione redimuntur ^ ". Si igitur ahbi dicere videtur tria esse peccata irremissibiHa, id verisimiHter inteUigitur eo sensu quod sine debitd pcenitentid condonari nequeunt ^.

B) AHunde ex libris liturgicis et canonicis hujus temporis patet potestatem dimittendi peccata episcopis in ipsa ordinatione fuisse concessam ^.

C) Occasione lapsorum seu eorum qui in apostasiam lapsi erant tempore Decianae persecutionis (an. 250), ConciHa et Patres potestatem clavium asseruerunt contra Novatianos,

Ita ConciHum Carthaginense (an. 251) decrevit etiam peccatum apostasiae posse remitti ; ..S'. Ambrosiusm Hb. de Pcenitentid probat Christum Ecclesiae contuHsse potestatem omnia

5 Cf. F. CABROLr-€t iL Leclercq, Monumenta Ecclesice liiurgica, I, p. XXXl^ peccata dimittendi et quidem coram Deo, nuUa autem peccata esse irremissibilia; S. Pacianus'- probat peccata remitti ab Apostolis et eorum successoribus : '* Solus hoc, inquies, Deus poterit. Verum est : sed et quod per sacerdotes suos facit, ipsius potestas est "; deinde ostendit ornnia peccata posse remitti : '' Qucecumque solveritis^ inquit; omnino nihil excipit. Qiiacumque^.,, vel magna, vel modica ".

Multi alii Patres quarti saeculi hanc absolvendi potestatem tanquam veritatem inconcussam tradunt''. — Nec ulterius progredi necesse est, ciim, fatentibus adversariis, potestas ciavium jam a sseculo quinto ab Ecclesia exercita fuerit.

II33- Conclusio. Ex fa6lis et testimoniis allatis historice constat Protestantes errare dum affirmant Ecclesiam per priora saecula peccatores non reconciliasse nisi in foro ecclesiastico.

a) Explicite enim Patres quarti, imo et tertii saeculi, affirmant Ecclesiae potestatem inesse dimittendi peccata, etiam gravia, coram Deo seu cum infusione gratiae.

b) Implicite idem constat e modo quo progressive nata est hcBresis contraria : primum Tertullianus cum Montanistis, non negat potestatem, sed solum opportunitatem eam exercendi; postea Novatiani hanc potestatem coardlant ad peccata quae non sunt ad mortem; Protestantes saec. XVI primi sunt qui clavium potestatem penitus rejecerint.

Nova igitur non est dodlrina catholica, sed Protestantium affirmatio, antiquis Patribus penitus ignota.

§ II. De ministro potestatis clavium.

Ex didlis jam inferri potest non omnibus christianis competere potestatem clavium : cum enim haec ipsam conscientiam fideUum attingat, peccataque remittat etiam coram Deo, evidens est eam exerceri non posse nisi ab iis qui divinitus deputati sunt ad fideles sandlificandos. Ad eam exercendam duplex requiritur potestas, juxta Tridentinum'^^ nempe potestas ordinis ti Jurisdi^ionis.

^ Ita, inter alios, S. Joannes Chrysost., De Sacerdotio, 1. III, c. 5, P. G., t. LXVII, 643; S. Gregor. Naz., Orat. jg in SS. Lumina, n. 18-19, P. G., t. XXXVI, 356-357; S. Aphraates, Patrol. syriaca, ed. Graffin, 1894, t. I, pp. 313-360; S. Ephrem., Opera, Romae, 1740, t. II. p. 440; S. HiLAKias, Comment. in Maft., P. L., t. IX, 1921, etc.

I. De potestate ordinis adre^mttenda peccata,

1134. 1° Errores. a) Mo7itanistcB potestatem clavium tribuebant solis pneumaticis seu spiritualibus, id est iis qui Spiritu san^lo inspirabantur ^; b) Waldenses et WicleffitcB bonis sive laicis sive sacerdotibus eamdem concedebant.

^^35- 2° Thesis. SoU sacerdotes^ id est episcopi et presbyteri^ sunt 77iinisiri potestatis claviu7n, seu valide possunt a peccatis absolvere.

De fide est ex Tridenii^to'^ : '^ Si quis dixerit, sacerdotes, qui in peccato mortali sunt, potestatem ligandi et solvendi non habere; aut non solos sacerdotes esse ministros absolutionis, sed omnibus et singulis Christi fidelibus esse dicSlum : '^ Quaecumque Hgaveritis super terram, erunt ligata et in caelo; et qusecumque solveritis super terram, erunt soluta et in caelo "; et : " Quorum remiseritis peccata, rernittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt " : quorum verborum virtute quilibet absolvere possit peccata, publica quidem per correptionem duntaxat, si correptus acquieverit ; secreta vero per spontaneam confessionem; A. S. "

A) Scriptura probatur, nempe ex duobus textibus a Tridentino allegatis, quos supra (n. 1128) declaravimus.

Ex his enim constat potestatem, apostolis eorumque successoribus collatam, modo judiciaii exercendam esse. Jamvero au6loritate judiciali non gaudent omnes fideles, sed solum ii qui Ecclesiae praesunt. Et sane Apostolis^ non vero indiscriminatim omnibus discipuiis, Christus promisit et contulit clavium potestatem.

B) Traditione. S. Ignaiius non promittit peccatoribus remissionem peccatorum nisi redeant ad episcopufn^^ ; T^ertullia^ius^ adhuc cathoHcus, exomologesim describens, dicit peccatores " presbyteris advolvi^ ''; S. Cyprianus^ Tertulliani discipulus, peccatores ad paenitentiam hortatur, " dum satisfacftio et reniissio fa6la per sacerdotes apud

^ Hunc errorem quasi renovarunt Protestantes liberales qui tenent primis Ecclesiae saeculis polestatem clavium exercitam fuisse a charis' maticis.

DE SAGRAMENTO P^NITENTI/E. 547

Dominum grata est^ ". Alii cum S. Ambrosio explicite dicunt apostolis et sacerdotibus inesse potestatem remittendi peccata^

Per quatuor priora saecula, potestas clavium fere exclusive ab episcopis exercebatur; quarto autem saeculo, presbyteris quibusdam, nempe paenitentiariis, concessa est aucloritas confessiones audiendi et peccatores absolvendi; a quinto ad 0(flavum sieculum hasc potestas ad plures alios presbyteros extensa est; et jam a saec. VIII ad omnes sacerdotes^.

II. De potestatejurisdi£lionis.

1136. 1° Prsenotanda. A) Notio jurisdinionis. a) Jurisdi6lio ecclesiastica in genere definitur potestas regendt subditos adfinem supernaturalem. Triplex est : legislativa^ ad leges ferendas, judiciaria^ ad sententias au6loritative ferendas, et coafliva^ ad p?enas infligendas.

b) Jurisdi6lio, quse ad sacramentum Pcenitentice requiritur, est judiciaria., ciam hoc sacramentum sub forma judiciali ministretur, et quidemy^^r/ interni^ cum dire6le et primario privatam cujuslibet fideiis utilitatem respiciat, imo et iox\ pcenitentialis, ut sic distinguatur a jurisdi6lione fori interni extra-pcenitentialis^ quae extra confessionem sacramentalem exerceri potest, v. g., dispensando in voto, tollendo censuram cum effe^lu in foro interno tantum.

c) Unde jurisdi6lio confessarii definiri potest potestas supernatu7-alis^ externo superioris a^u collata^ qua sacerdos judicium exercere potest erga subditos in foro interno ac pcenitentiali. Confertur autem designando siibditos in quos exerceri valeat potestas absolvendi, vel locum ubi legitime exerceatur.

B) Erravit Synodus Pistoriensis asserens non esse necessarium, sed tantum conveniens, ad validitatem absolutionis, ut confessarius jurisdi6tione polleat ^*.

1137. 2^ Thesis : Fra^ter potestatem ordinis requiritur^ ad validam absolutionem^ potestas jurisdiflionis^ qucz non accipitur vi solius ordinationis, sed superiorum ecclesiasticoru?n co?icessione.

A) Prius^ videlicet jurisdi^ionem ad validam absolutionem requiri, a) docet Tridentinum ^, prreludente Decreto ad Ar?nenos^ : " Minister hujus sacramenti est sacerdos habens au6loritatem absolvendi, vel ordinariam, vel ex commissione superioris "; id est jurisdidlionem ordinariam aut delegatam ; b) confirmai rat. theol.: siquidem potestas remittendi vel retinendi peccata per modum judicii exercetur; atqui potestas judicialis valide exerceri nequit nisi in subditufn^ id est in eum qui judicis audoritati seu jurisdi6lioni subjedus fuit a legitimo superiore.

B) Posterius autem, videlicet hanc jurisdi^ionem non conferri vi solius ordinationis^ sed superiorum concessione^ ex jam probatis sequitur. Nam Tridentinu?n (1. c), declarando absolutionem sacerdotis jurisdidlione carentis esse nuUius valoris, supponit aliquem sacerdotem posse jurisdi6lione carere; atqui si jurisdidlio vi solius ordinationis haberetur, amitti non posset.

1138. 3° Corollaria. A) Jurisdi^io variis modis limitai^i potest a siiperioribus^ prcesertim a R, Pontifice. Qui enim jurisdi61:ionem concedere possunt vel non, a fortiori possunt eam conferre modo plus minusve limitato, quoad homines^ quoad tocum, quoad tempus^ quoad peccata. Ait enim Tridentinum^ : '* Magnopere ad christiani popuH disciplinam pertinere san6lissimis Patribus nostris visum est, ut atrociora quaedam et graviora crimina non a quibusvis, sed a summis dumtaxat sacerdotibus absolverentur ".

B) Communiter^ tenetur jurisdidionem requiri etiam ad absolutio7tem peccatorum venialium. • Hoc quidem negarunt multi veteres theologi, etiam primi nominis, ut 5. Thomas et Scotus 5, quia venialia etiam ahis sacramentis, in quibus non requiritur jurisdi6tio, remitti valent. Sed Innocentius XI ^ injunxit episcopis non permittere '* ut venialium confessio fiat simpHci sacerdoti non approbato ab episcopo aut Ordinario ". Et merito, cum etiam venialia in sacramento Paenitentias remittantur per modum judicii.

4 Dico communiter, quia pauci curo Ballerini, Opus Morale, De Pasnit., n. 555, contrarium teiient et decretum Innocentii intelligunt de liceitate, non autem de validitate absolutionis.

5 S. Thomas, in 4, dist. 18, q. 2, a. 3, sol. i, ad 3; ScoTUS, in 4, dist. 18, q. 4, a. 2, sol. 3.

ArT. II. DE FyENITENTIS ACTIBUS.

Ut potestas clavium efificaciter exerceatur, requiruntur, ex parte paenitentis, tres adlus : confessio peccatorum, contritio et satisfaHio.

§ I. De confessione peccatorum.

1139. Praenotanda. A) Notio. Confessio sacramentalis est accusatio propriorum peccatorum^ post baptisvia commissorum^ legitimo sccerdoti fa^a^ ad veniam per potestatefn clavium consequendam,

1140. "&) Errores de confessionis necessitate, Hanc negdrunt Protestantes eorumque praecursores : Wicleffus^, Lutherus^ qui tamen sibi consistens non fuit, asserens modo confessionem esse " cruentissimam carnificinam ", modo "affli6lis conscientiis optimum remedium"; Calvinus^ qui contendit auricularem confessionem ab Innocentio III in Conc. Lateranensi fuisse institutam; moderni Protestantes^ etiam RitualistcF^ qui, licet ejus utilitatem agnoscant, tamen ejus necessitatem rejiciunt.

C) Divisio. Duplex erit thesis : prior de ipsd. cofifessione, posterior de modo confitendi,

II41. Thesis I^ : Confessio sacramentalis omnium et singuloru?n peccatorum mortaliu^n post baptisma commissorum^ estjure divino necessaria,

De fide est ex Tridentino'^ : " Si quis negaverit confessionem sacramentalem vel institutam vel ad salutem necessariam esse jure divino, aut dixerit, modum secrete confitendi soli Sacerdoti, quem Ecclesia Catholica ab initio semper observavit et observat, alienum esse ab institutione et mandato Christi, et inventum esse humanum; A. S. — Si quis dixerit in sacramento Paenitentise ad remissionem peccatorum necessarium non esse jure divino confiteri omnia et singula peccata mortaHa, quorum memoria cum debita et diligenti prsemeditatione habeatur, etiam occuha... A. S. ^^

1142. Explicatur. Diximus : a) confemo sacramentalis, abstrahendo a quaestione utrum publica sit an privata seu aiiricularis : utraque enim est sacramentalis; b) jure divino necessaria^ et quidem siri^le^ sub pcena damnationis; hsec autem necessitas oritur ex pr^cepto positivoy ideoque quasdam patitur exceptiones; c) peccata mortalia^ cum veniaHa possint absque confessione remitti; d) omnia autem mortaha et singula distinde accusari debent, in quantum fieri potest.

1143, Probatur. A) Scriptura, a) Jam enim animadvertimus ex textibus proiDissionis et institutionis potestatem clavium exerceri per modum judicii (n. 11 28). Sed tale judicium proferri nequit sine prasvia confessione omnium mortahumj nam : i) judicium aequum et sapiens ferri non potest nisi causa cognita, et causa regulariter cognosci nequit absque psenitentis confessione, qui soius peccata sua secreta revelare potest, aut externorum peccatoruro veram malitiain^ qui ex interno a(5lu voluntatis pe.ndet. 2) Ahunde Christus contuht Apostolis et eorum successoribus potestatem remittendi vel retinendi peccata absokite et sine restriclione, quasi diceret : omnia et singula; sed ut prudenter remittantur vel retineantur peccata sigillatim sumpta, debent cognosci sigillatim et distindte, et quidem per confessionem.

b) Nullum autem est aliud mediam obtinendi remissionem peccatorum praeier confessionem qua peccata jurisdi6lioni paenitentiali subjiciuntur : etenim si Christus, sacrum tribunai instituendo, non praecepisset peccatoribus ad hoc recurrere, sacerdotum potestas illusoria esset ; quis enim humiH confessioni se submitteret, si ahud esset medium minus laboriosum?

B) Traditione. Praxis et obhgatio confitendi peccata mortaha omni tempore in Ecclesia viguit : 1° quatuor prioribus saeciihs prcBvaiet pcB?iitentia publica, cujus pars erat confessio peccatorum sive pubhca sive occuha; 2° a quinto ad duodecimum, paenitentia minus rigorosa evadit, et confessio privata fit jrcque?itior ; 3° a sseculo duodecimo sola remanet privata confessio et satisfa6tio. Duo priora stadia dehneare sufiicit.

a) Per quatuor priora scecula^ existeiitia confessionis sacramentans constat : i) ex ipsa pcenitentiali disciptind^ cujus opera necessario supponunt aliquam peccatoris confessione^n faflam episcopo^ ut hic possit satisfa(flionis quantitatem et qualitatem determinare, et deinde prudenter absolutionem conferre.

2. Testimoniis Patrum : IP sseculo, S. Irenceus'^ de confessione loquitur tanquam necessarid ad gratiam recuperandam; 111° saeculo, ^. Cyprianus^ agit de confessione sacrameniali fa6la sacerdotibus, et in qua manifestantur etiam interna peccata; item Origenes"^ et S. Petrus Alexaridrimis^; W^ saecuio, ^S". Ambrosius^ hortatur ad confessionem et repraesentat sacerdotes wt judices ; S. Pacianus^ confessionis, etiam occultorum peccatorum, necessitatem urget ; item Aphraates, sapiens Persa didlus^.

b) /am a scecuIo V" usque ad XI f mitigatur discipHna pa?nitentiahs et frequentior fit confessio. S, Innocentius I papa ^ jubet dari ' cum psenitentia extremam communionem '^ etiam iis qui postquam per totam vitam voluptatibus indulserunt, in extremo fine vitse suae reconcihationem exposcunt, ut " a perpetuo exitio vindicentur ". 6. Augustinus'^ '^x'^d\Q.2i. duplicem psenitentiam, unam stridliorem, alteram mitiorem pro peccatis occultis. Pariter 6*. Z^<9 '° peccatores hortatur, qui inter pubhcos paenitentes non recensentur, ut quotannis, praesertim ante Pascha, mitiorem paenitentiam peragant, in qua suppiicationibus sacerdotum juvabuntur. Quod et lucidius exponit 6". Ccesarius Arelatensis^^. In Ecclesia graeca similis mitigatio inveniiur. Ita 6". Chrysostomus^'^ peccatores benigne excipiebat, ita ut in synodo ad Quercu7n, ab episcopo Isaacio insimulatus fuerit " quod licentiam peccantibus praebeat, sic docens : si iterurn peccasti, paeniteat iteriim; et quoties peccaveris, veni ad me, ego te sanabo ".

Ex hac immutatione discipiinae paenitentiahs, inter IX""^ et Xllum saeculum, orta sunt quaedam dubia in mente fidelium, saltem in quibusdam. regionibus, circa necessitatem confessionis sacerdotibus faclam : cum enim ha^c esset veluti prae-

^ Sermo LXXXII, 11, >. L, XXXVIII, 511; cf. De fide et operibus, 48; Knchiridio7i, 80. Cf. JOURNEL, 1434, i43S-

'■'' Epist. CLXVII, inquisit. 19, P. L., i>lv, 1209; Epist. CVITl, 2, P. L., LIV, loii; Sermo XLIIl, 2, 3;,XLIV, i; XLIX, i, 2; L. i, 2; P. L., LIV, 282, 285, 301, 30S sq, Cf. Denz.-Bann., 145.

paratio ad opera satisfa(5loria, quibusdam videbatur ejus obligationem cessare jam abolita publica paenitentia. Et ita explicatur textus quidam Gratiani frequenter allatus \ His paucorum dubiis non obstantibus, necessitatem confessionis sacerdotibus facflas Ecclesia prasdicare non desiit : i) statuendo, jam a V° saec, sacram communionem certis temporibus recipiendam esse, et aliunde peccatoribus obligationem incumbere peccata confitendi ante communionem ; 2) libros pcenitentiales edendo, in quibus exponebatur qua^nam poenae diversis peccatis responderent, et tradebantur formulae ad interrpgandos paenitentes; '^ poenas canonicas ferendo contra eos qui in articulo mortis peccata confiteri renuebant; 4) tempora definiendo pro confessione facienda ^

1144. Conclusio. Ecclesia igitur tota siia agendi ratione profitetur, a primis saeculis, confessionem sacra mentalem esse medium divinitus institutum, et quidem necessarium, iis omnibus qui post baptismum graviter peccaverunt. Id apparet : a) primum indire^e ex eo quod confessio habetur ut conditio praevia ad publicam satisfactionem et absolutionem peccatorum necessaria; b) postea magis direBe quando, mitigata paenitentiali disciplina, Ecclesia confessionem habet tanquam conditionem necessariam ad privatam paenitentiam et absolutionem.

1145. Thesis II^ : Confessio secreta seu auricularis^ quce hodie sola prcevalet^ etiam ab initio in usufuit, Certum est ex Trident. supra, n. 1141.

Ad thesim probandam, fnethodo ascendente utemur, statuendo nempe rem jam a saeculo quinto esse omnino certam, et ab hoc saeculo ad tempora apostolica regrediendo.

a) Sceculo quinto privatam confessionem in usu fuisse certissime constat e testimonio S. Leonis Magni, Audiens siquidem Pontifex nonnullos sacerdotes publice legisse peccata paenitentium libellis scripta, hanc praxim condemnat tanquam apostolicce regulce contrariam; " ciim reatus conscientiarum sufficiat solis sacerdotibus indicare confessione secreta " 3.

^ Vide Syn. maj.

2 Ita egerunt Conc. Stri^onense (Graii), an. 11 14, Parisiense VI, quae viarn paraverunt C. Lateranensi iV (1215)

b) Quarto scsculo viguisse secretam confessionem t.esiantiir inter alios S. Aphraates qui, sacerdotes alloquens, eis pra~"cipit ne aliis manifestent peccata in confessione revelata ' ; S. Arnbrosius.^ de quo scribit Paulinus diaconus^: " Causas autem criminum quas illi confitebantur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur^\

Idem confirmatur institutione poinitentiaiHorum^ quorum munus erat privatas confessiones audire.

c) SiECulo tertio, idem constat ex variis testimoniis. Ita Origen£S testatur suo tempore publicam et ptivatajn confessionem fuisse in usu^,

Pariter S. Cyprianus supponit secretam esse confessionem, dum loquitur de iis qui '^ quamvis nullo sacrificii aut libelli facinore constri(fti, quoniam tamen de hoc vel cogitavertmt, hoc ipsum apud sacerdotes Dei dolenter et simphciter confitentes exomologesim conscientiae faciunt ^ ".

d) Stcculo secuiido^ non invenimus quidem explicitum testimonium; sed ciuii jam tertio saeculo privata confessio in usu esset apud Graecos et Latinos, nec ullum hac de re inveniaiur alicujus mutationis vestigium, merito infertur eam usque ad apostolica tempora ascendere, prout reapse docet S. Leo^ textu supra citato.

II46. Conclusio. a) Privata igitur confessio ab initio in usu fuit, etsi non semper omnino secreta, cum peccata aliquando indire6le manifestarentUr publicae paenitentise imposilione. Qua manifestatione apud aliquos fovebatur quidem christiana humilitas et solidaritas, sed etiam in ah*is excitabatur verecundia qua a frequentatione sacramenti deterrebantur.

b) Unde Ecclesia paulatim publicam confessionem posteaque publicam psenitentiam abolevit.

II 47. Scholion. Confessionis utilitas ratiofie ostenditur :

A) Ex parte Dei, cui congrua satisfadlio sic exhibetur : omni enim peccato inest inobedie?ttia et aliqualis superbia quae apte compensantur per humilem confessionem et obedientiam erga confessarium.

B) Ex parte hominis, qui a) ex confessione haurit securitaiem et pacem, (et quidem eo majorem quo accuratius confessionem peregit et contritionem concepit) : nam absolutio

sacramentalis est condonationis divina^ pignus authenticum; b) confessione a peccatis deterretiir et abducitur : siquidem conscientiam scratando, occasiones peccandi videt et fugit, media ad tentationes superandas discit; prasterea obligatio omnia, etiam secretissima, aperiendi eum vigilantiorem efficit; c) ad virtutum praxim maxime incitatur et roboratur : siquidem in confessione sacramentali invenimus amicum fidelissimum,cui delicfla, infirmitates et vulnera cordis aperire possumus; dticem spiritualem qui vias Domini nos edocet, non generali modo, ut fit in prsedicatione, sed speciali, nostris infirmitatibus accommodato ' ; adjutorem^ qui zelo JDei flagrans, nos impellit ad vitia expellenda virtutesque colendas.

Q) Ex parte societatis : prudens enim confessarius legum humanarum simul ac divinarum observantiam urget, societatem domesticam, quae societatis civiHs est fundamentum, re(^e ordinat, lites et dissidia componit, inimicos reconciliat, bonorum ablatorum restitutionem procurat, scandala praevenit vel reparat ; imo confessio hanc aequaHtatera, de qua nostra astas gloriatur, maxime promovet, cum lex confitendi omnes afficiat.

§ II. De contritione.

Duo praesertim explicantur : i° natura et necessitas contritionis; 2"" t]ns efficacia ad remittenda peccata cum vel sine reali susceptione sacramenti PaenitenticX.

I. Natura et necessitas contritionis.

II48. i*" Natura. Contritio, cujus natura jam innuitur suis nominibus ( contritio^ cordis coinpunclio^ cordis scissio) a Tridentino definitur ^ : ^' Anivii dolor ac detestatio de peccato commisso cum proposito non peccandi de cetero ".

Dicitur : a) animi dolor : cum enim peccatum sit summum malum Bonitati divinse renitens, peccator sincere ad Deum revertens, de defidlis a se commissis non polest non tristari; b) detestatio^ id est odium peccati, procedens ex cognitione ejus niahtiae malorumque effedluum, conjun6lum cum retractatione pravae voiuntatis, ita ut peccator sincere dicat : Si res non esset peradla, non facerem; veilem non peccasse; c) C7i7n proposito non peccandi de cetero : nemo enim vere peccata commissa detestatur quin eo ipso velit haec peccata in futurum vitare.

DE SACRAMENTO P^NITENTI^. 555