Nn. 671–709

671. Corollarium. Status naturce purce est possibilis. Constat : a) ex damnatione propositionis Baii supra allatae; b) ratione theologica : etenim status naturae purae consistit in eo quod homo ad finem naturalem destinetur, mediaque sufficientia ad hunc finem attingendum accipiat; atqui, Deus non tenetur aliquid amplius dare homini, cixm gratia et bona praeternaturalia sint homini prorsus indebita (nn. 662, 665). — Neque dici potest in hoc statu concupiscentiam insuperabilem fuisse; nam Deus

^ Cf. Synopslm. niaj., de concordia dodlrinae de statii innocentiae et lapsu originali cum scientiis, nn. 892-894.

auxilia ordinis naturalis praebuisset ad tentationes vincendas\

§ III. De hominis lapsu.

Dicemus : a) A^ protopareiitum lapsu et peccati originalis existentia in eorum posteris, b) de peccati originalis effe^ibus^ c) et naturd; postea d) de concordiCi originalis peccati cum ratione.

L De protoparentum lapsu et existentid peccati originalis in eorum posteris,

1° De protoparentum lapsu.

672. A) Thesis : Protoparentes mandatuju sibi a Deo datum tra?tsgrediendo graviter peccaverunt. De fide est ex Trident.'^- : '* Si quis non confitetur prinium hominem Adam, cum mandatum Dei in paradiso fuisset transgressus, statim san6litatem et justitiam in qua constitutus fuerat amisisse, incurrisseque, per offensam praevaricationis hujusmodi, iram et indignationem Dei, atque ideo mortem, quam antea illi comminatus fuerat Deus, et cum morte captivitatem sub ejus potestate^ qui mortis deinde habuit imperium, hoc est, diaboli, totumque Adam per illam praevaricationis offensam secundum corpus et animam in deterius commutatum fuisse, A. S. "

Prob. a) Scriptura enim testatur simul praecepti existentiam et gravitatem ac ejus violationem : i) in Ge?iesi : " De Hgno autem scientiae boni et mali ne comedas; in quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris... Mulier... tuh't de fru6lu... et comedit, deditque viro suo qui comedit3 "; 2) in Sap. : " Invidia autem diaboH mors introivit in orbem terrarum 4 ".

^ Ad theoriam Baianam prope accedunt Augustiniani Card. Noris et Derti qui docent : a) Deum ex potentia abwluta potuisse homini denegare gratiam et dona prseternaturalia, non vero potuisse ex potentia ordinatd, attentis scihcet ejus sapientia et bonitate; b) et consequenter hominem creari in statu naturae purae non potuisse ex potentiaordinata. Hoc tamen systema, Romanis Pontificibus delalum et ab eis sedulo perpensum, nunquam damnatum fuit.

2 Sess. V, can. i, Denz., 788 (670). — 3 H, 17; m, 6. .^ Sap., II, 24. Cf. Eccli., XXV, 33; Tob., IV, 14; Rom., V. 12-19: / Cor., XV, 21-23; t Tim., II, 13-14.

b) Ratione explicatur quomodo protoparentes peccare potueriint^ et quidem graviter, i) llle solus est natura impeccabilis cujus regula est ipsissima sua voluntas : sed hoc est Dei proprium ', quia non ordinatur ad superiorem finem. Aliunde melius erat homines et angelos esse simul liberos etpeccabiles ut attingerent finem suum libere et non coa6le. Neque confirmatio in gratia erat quid debitum, neque forsan conveniens, saltem si de omnibus agitur.

2. Quod autem transgressio Adami fuerit grave peccatum, apparet ex gravitate prascepti, quae constat : ex Jine prcecepti quod fuit impositum ut tributum subje6lionis et obedientiae Deo solveretur; — ex comminatione gravis poenc^^ qualis est pcena mortis pro corpore et anima; — ex effeHibus peccati in protoparentibus et in eorum posteris : siquidem per peccatum protoparentes amiserunt gratiam seu intimam et supernaturalem amicitiam cum Deo^, et dona praeternaturalia, ut constat ex narratione mosaica 3.

673. B) Natura peccati protoparentum declaratur. Rejedlis expositionibus tum mere allegoricis aut mythologicis Clementis Alex. et Origenis, Protestantium liberalium et Loisy, tum mere litteralibus veterum Commentatorum Genesis ^, probabilior nobis videtur sententia S, Thomce^^ secundum quam primus homo peccavit per supcrbiam^ inordinate appetendo divinam similitudinem, principalittr quantum ad scientiam boni et mali, volens nempe sibi determinare, per virtutem proprise natiirae, quid esset bonum et quid malum ad agendum; secundario autem quantum ad propriam potestatein operandi, ut scilicet virtute propriae naturae operaretur ad beatitudinem consequendam.

Inobedientia autem ex superbia causata fuit ^.

^ Juxta -5. Thomam igitur, comestio frudlus prohibiti fuit quid omniiio secundarium, et ita evanescit difficultas quam desumunt Rationalistee e defeclu proportionis inter praeceptum et poenam. Imo, juxta eumdem, I* 2^^, q. 81, a. 2, et de Malo, q, 4, a. 8, peccatum Ad^ infecit totum genus humanum in quantum inii primum grave peccatum; ita ut, si ipse non peccasset, peccasset vero quilibet e posteris ejus, iste induxissei in posteros suos originale peccatum. Quod et docet (Jakd. Billot, De peccato originali, 19 10, p. 13-14.

Insuper Adamus commisit peccatum inordinati arnoris erga uxorem; Eva vero peccata scandali et infidelitatis ^

674. SchoJion. Communis est sententia protoparentes salutem esse consecutos "=, et in Ecclesia Graeca festum Adami et Evae celebratur die dominica quae praecedit nativitatem Domini ^.

2*^ EXISTENTIA ORIGINALIS PECCATI IN Ad^ POSTERIS

675« Thesis : Omnes homines^ ex Adamo Jiaturaliter geniti^ excepta B, Virgine^ in conceptione sud peccatum aliquod contrahunt^ quod merito vocatur origi^iale peccatu7n. De fide est ex Tridentino^ : ^^ Si quis Adae praevaricationem sibi soli, et non ejus propagini, asserit nocuisse, et acceptam a Deo sandlitatem, et justitiam, quam perdidit, sibi soli, et non nobis etiam eum perdidisse : aut inquinatum illum per inobedientise peccatum, mortem et poenas corporis tantum in omne genus humanum transfudisse, non autem et peccatum, quod mors est animae, A. S., cum contradicat Apostolo dicenti : Per unum hominem peccatum intravit in mundum^ etc. ^\

Prob. 1° Script. Transmissio peccati Adae in ejus posteros, implicite et obscure tradita in Veteri Testamento^^ apertius traditur in Novo Test.^ imprimis a S. Faulo, ad Romanos scribente^. Hic explicite agens de justiticatione (seu gratiae infusione), paralielismum instituit Christum inter et Adamum, ostenditque o?fines homines mori quia omnes peccaverunt.^ et quidem per Adamum^ — sicut omnes vivificantur per Christum : *'Sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in onines homines mors pertransiit, in quo7 omnes peccaverimt... regnavit mors ab x\dam usque

5 " Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es7 " /od, XIV, 4. " Ecce enim in iniquitatibus {ked. pravitate) conceptus sum, et in peccatis (ked. peccato) concepit me mater mea ". Ps. L, 7. Cf. Eccli., XXV, 33; Sap., II, 23-24.

7 Utrum iii quo (grgece ica^Cf)) significet in Adaino, an eo quod, quia, disputaturinter Commentatores. Prior sententia, asserens i?i quo significare in Adamo, pro se habet Patres latinos, quorum tamen au(5loritas iii quaestione philologise grsecae non est tanti valoris ac Graecorum, ad Moysen etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem prrevaricationis k.^'3^^Q^%'$Xformafuturi... Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi ". Ex his verbis et ex toto contextu quem attente perlegere praestat, satis apparet hoc peccatum quo omnes homines constituti sunt peccatores : a) esse verum peccatmn^ ciim opponatur justitise seu gratiae (v.v. i8, 19) et sit '' in condemnationem ''; b) non autem peccatum a^uale, cdm sit etiam in his *^ qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae '' (v. 14); sed peccatum speciale, quod, a solo Adamo commissum, in omnes ejus posteros tanquam hereditarium transit, vi nempe soiidaritatis.^ qua omnes homines cum Adamo conne6luntur,humani generis capite (qui Q^tformafuturi), sicut omnes connecluntur cum Christo.

676. 2"" Tradit. A) Ante haeresim pelagianam, per quatuor priora s^cula, fides in peccati originaHs transmissionem dupHciter asserta fuit : a) Ecclesice praxi^ quse baptismi sacramentum etiam infantibi^s ministrabat, et quidem in remissionem peccatorum^ ut constat ex exorcismis ad fugandum diabolum adhibitis, et ex textu S. Cypriani "^cum 66 Africanis episcopis scribentis : " Infans recens natus nihil peccavit nisi quod, secundum Adam carnaHter natus^ contagium mortis antiquse prima nativitate contraxit, qui ad remissionem peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod ihi remittuntur non propria, sed aliena peccata ".

b) Patrum testimonio obiter dogma cathoHcum proponen- plerosque dodlores catholicos antiquos et nonnuUos recentes. Posterior habet pro se syntaxim et usum loquendi Greecorum, Patres Graecos quinque hnguge suae peritissimos, plerasque versiones, dodlores cathohcos recentes non paucos eruditione prsestantes. — Qusecumque autem interpretatio admittitur, nil refert ad probationem thesis nostrae; nam etiamsi in quo idem sonet ac quia, quatenuSy totus pbstulat contextus ut mors et peccatum per Adanium in nos transierint, tum quia dicitur : " per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit ", tum quia infra additur : " unius dehdto multi mortui sunt,... sicut per unius dehdtum in omnes homines in condemnationem ".

^ Epist., LIX, 5, P. L., III, 1019. — Cfr. etiam Hermas, Simil., IX, 16, p. 611 ed. Funk, Journe:l, 92; Origenes, i?t Levit., homil. VIII, 3, P. G., XII, 496, JouRNKL, 496; S. x\UGUSTiNUS, Depeccat. nierit. et remis., 1. I c. 26, 34, P. L., XLIV, 131, 146, tium. Ita /7° scec. S. IrencBUs ^ scribit : ^* Deum quidem in primo Adam offendimus non facientes ejus prseceptum, in secundo autem Adam reconciliati sumus, obedientes usque ad mortem iTadix. Neque enim alteri cuidam eramus debitores sed iili cujus praeceptum trangressi fueramus a principio"; ///° scBc^ praeter S. Cyprianum supra allatum, invenimus Origenem pluries aftirmantem transmissionem peccati originalis : ** Quascumque anima in carne nascitur, iniquitatis et peccati sorde polluitur ^ "; IV"" scec, Didymus 3 dicit : " Omnes ex Adamo (peccatum) per successionem contrahunt"; et inter Latinos, S. Ambrosius ^ : '* Omnes in primo homine peccavimus, et per naturae successionem culpae quoque ab uno in omnes transfusae successio est ". Merito itaque S. Augustinus Felagianis opponebat Patrum aucloritatem : '' Non ego finxi originale peccatum, quod cathohca fides credit antiquitus,sed tu, qui hoc negas, sine dubio novus es haereticus...^ Propter quam cathohcam veritatem san6\i ac beati in divinorum eloquiorum pertradlatione clarissimi sacerdotes, Irenceus, CyprianuSy Reticius^ Olympius^ Hilarius^ Ambrosius, Gregorius, Innocentins^ Joannes {Chrysost.), Basilius, quibus addo presbyterum, nohs vehs, Hieronymum^ ut omittam eos qui nondum dormierunt, adversus vos proferunt de omnium hominum peccato originali obnoxia successione sententiam^".

677. B) Contra Pelagianos\ disertius propugnavit S. Augustinus existentiam peccati originahs ope Scriptur^, Traditionis et rationis : confirmabat enim thesim cathohcam ex miseriis hujus vitse quae ipsos infantes afficiunt et tanto gradu

^ Adv. HcBres., 1. V, c. 13, n. 3, P. G., VII, 1168, Journel, 255. Cfr. S. JusTiNUS, Dlal. cum Triph., n. 88, P. G., VI, 686, Journel, 140; Theophil. Antioch., Ad Autolyc, II, 25, P. G., VI, 1092,

2 In Levit., VIII, 3, P. G. XIII, 1334, JOURNEL, 496. Cfr. Tertul- LlANUS, De testim. animcB, c. 3, P. L., I, 613, JoURNEL, 286.

7 Pelagius docebat Adamum, mortalem creatum, gratia ornatum non fuisse, peccaturn ejus ipsi soli non autem humano generi nocuisse, infantes omnes nasci in eodem statu quo fuit Adam ante peccatum, ideoque posse, non suscepto baptismate, vitam cBternam ingredi, etsi a regno ccelorum exsules manerent. Distinguebat enim inter vitam cBternam seu beatitudinem, et reg?iu7n ccslorum ad quod ingrediendum bapiismus necessarius erat secundum /<?aw., 111,5. Juxta eum, w^^/^;7? sumus boni, sed baptismo et gratid meliores : in baptismate conferuntur illuminatio spiritualis, adoptio filiorum Dei, municipatus Jerusalem caelestis, san(i^iticatio atque in Christi membra translatio, et possessio regni caelorum.

318 TRAGTATUS VIl, in nobis sasviunt ut, nisi admittatur qu^dam originalis calpa, Dei sancflitati et justitise contrarias videantur^

Insuper S. Augustinus concilia provincialia coadunavit ad Felagianismum condemnandum. C. Carthaginense (418) statuit, can. 1-2 : '* Ut quicumque dixerit Adam primum hominem mortalem fadtum, ita ut, sive peccaret, sive non peccaret, moreretur in corpore, hoc est de corpore exiret non peccati merito, sed necessitate naturae, A. S. Item placuit ut quicumque parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, aut dicit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam trahere originahs peccati, quod regenerationis lavacro expietur... A.S. ''^ Quod decretum speciaHter approbavit Zozymus^ qui et epistolam tracloriam scripsit, in qua fidem Ecclesiae redte exposuit 3. Postea, an. 431, C. Ephesinum^ Pelagianismum iterum damnavit. S. Ccelestinus^ pariter Innocentii et Zozymi decreta confirmans, Semi-pelagianorum errores reprobavit ^.

II. De effe£libus peccati 07'iginalis in Adami posteris.

678. A) In prsesenti vita : a) primus effeclus est privatio gratice san^ificantis. De fide est ex C Tridentino decjarante Adamum non solum sibi, sed nobis amisisse gratiam seu justitiam originalem ^; et addente hanc condiuonem, qua scilicet protoparentes fa6ti sunt servi peccati et inortis., ad posteros transiisse, ita '^ ut non modo Gentes per vnn naturae, sed ne Jud^i quidem per ipsam etiam Utteram legis Moysi inde liberan aut surgere possent7'.. llla graiiae amissio est simul peccatum et poena peccati : quaienus habituaiis a^ersio a Deo, est peccatum, seu siatus peccaminosus; quatenus privatio doni antea concessi, est poena.

b) Secundus effecSlus est privatio donorum iniegritatis. Quod constat pariter ex Trident. declarante '* totum Adam secundum corpus et animam in deterius comniutatum

^ Contrcr JiiL, VI, 67 sq., P. L., XLIV, 863 sq.; Cont. Jul. op. iinperf., I, 27, 29. 49; II, 87, 1T9; V, 48. 64; VI, 36; P. L., XLV, io6i sq.; De: Civil. Dei, 1. XXJI, c. 22. 1-3, P. L., XLl, 784-765.

DE DEO CREANTE ET EILEVANTE. 319 fuisse ^ ". Ea amissione donorum prseternaturalium dicitur homo vulneratus. Praeter passibilitatem et mortalitatem quae sunt in corpore, in anima quatuor sunt vulnera : i) vulnus ignoranticB, per quod intelle^us ita debilitatur per comparationem ad statum justitiae originalis, ut difficile verum, imprimis prafticum et morale, cognoscat, facile in errorem labatur, et ad res temporales considerandas magis inclinetur quam ad res aeternas; 2) vulnus malitice, quo voluntas^ comparative etiam, prona est ad mala, et ita debilitatur ut nonnisi cum difificultate vitia superet virtutesque excolat; 3) vulnus ififirinitaiis^ quo appetitus irascibilis torpore laborat quando difficultates occurrunt, simulque pronus est ad inordinate irascendum; 4) vulnus concupiscentice^ quo appetitus concupiscibilis immoderate fertur ad bonum sensibile, etiam contra ordinis rationem.

Notandum est tamen vim concupiscentiae non esse in omnibus aequalem, ut apprime norunt spirituales direcflores animarum. Quod sic declarari potest, juxta S. Thoma^n ^ : ante peccatum originale, vires animas continebantur vinculo originalis justitiae; soluto hujusmodi vinculo, unaquoeque vis in suum objecflum tendit, et tanto vehementius quanto fuerit fortior. Atqui vires et passiones hominis vehementiores sunt in uno quam in altero, propter diversas Corporis complexiones.

c) Tertius effeftus est dominatio dcemo7iis super genus humanum, juxta haec verba S. Petri^ : ** A quo quis superatus est, hujus et servus est ".

679. Controvertitur autem inter theologos num homo sit debihor in statu naturae lapsae quam fuisset in statu naturae purae.

a) Quidam theologi, post vS*. Augustinum^ docuerunt naturales vires hominis per peccatum originale intrinsece fuisse debiHores fa6las ad bonum. Sed tahs sententia rejicienda videtur; nam i) aequum non est ut quis, sine propria et personah culpa, naturahbus dotibus sibi debitis spohetur, et 2) ahunde Deum non decet infandere in animam nostram aHquem habitum positivum ad mahim inchnantem.

b) Multi T/iomistce, inter quos Got^dtn et Billuart^, contendunt vires hominis naturales non quidem intrinsece minutas fuisse, sed solum extrinsece^ quatenus sunt in prsesenti statu obstaciila extrinseca qu3e non adfuissent in statu naturae purse, scilicet, tyrannis diaholi^ aversio a Deo 2it fine naturali^ auxiliorum subtranio aliaque hujusmodi.

Hsec sententia nobis probabilior videtur : i) et quoad tyrannidem diaboli quae in ordine naturali non existeret sicuti post peccatum; et 2) quoad subtra(flionem auxiliorum : etenim in statu naturas pur^ Deus sibi debuisset homini concedere auxilia naturalia quibus hic morahter potuisset tentationes etiam graves superare, dum in statu praesenti, supernaturahbus sepositis auxihis, versamur in quidam impotentia morah omnes graves tentationes cohe^live sumptas vincendi, et bonum valde arduum operandi. Non autem constat Adae posteros, per peccatum originale, aversos esse a Deo ut fine naturah; nam homo naturahter tendit ad Deum, et nil probat iham naturalem tendentiam per peccatum originale mutatam fuisse ^.

c) Stiai-ez^ Bellarmi7ius'^^ plerique theologi Societatis Jesu et ahi muhi, uherius progredientes, docent vires hominis naturales neqtie intrinsece neque extrinsece diminutas esse^ et hominem esse nunc in eodem statu ac fuisset in statu naturce purce^ cum iha exceptione quod nunc destinatus manet ad fmem supernaturalem. Nec objici potest in contrarium axioma in Schola communiter receptum, scihcet hominem per peccatum originale fuisse gratuitis spoliatum et vulneratum in naturalibus; nam sensus hujus axiomatis est hominem spohatum fuisse gratuitis, id est gratia ahisque donis tum supernaturahbus tum praeternaturahbus, et consequenter vulneratum fuisse in natura, quas deinceps caruit integritate sua, non debita quidem, sed tamen connaturah. " Quare, ait Bellarmijtus'^, non magis differt status hominis post lapsum Adse a statu ejus in puris naturahbus quam differat spoliatus a nudo,., " — Quae quidem opinio probabihs est, sed non videtur tamen sufficienter exphcare verba Patrum et Concihorum

' Cf. GOUDIN, de Gratid^ q. II, a, 4, concl. 3; Billuart, de Gratld, diss. II, a. 3.

2 Hinc quando dicimur 7iatu) d filii ircB, inimici Dei, id de ordine supernaturali intelligendum est, non deordine naturali. Vix enim concipi potest quomodo Deus creare possit animam naturaliter a seipso aversam.

3 Cf. SuAREZ, De Gratid. Prolegom. IV, c. 9; Bellarminus, De Gratid primi ho?ninis, c. 5.

DE DKO GREANTE ET ELEVANTE. 321 quibus asseritur hominem lapsum, etsi liberum, viribus esse attenuatum ; nec istam moralem impotentiam ad verum cognoscendum, bonum arduum operandum gravesque tentationes superandas, quam admittunt theologi et quotidiana confirmat experientia.

680. B) In altera vita : Decedentes cum solo peccato origi7iali {parvuli scilicet et perpetuo amentes non baptizaii\ visione Dei intuitiva non fruentur. De fide est ex Florent, quod definivit, " illorum animas qui in adluali mortali peccato vel solo originali decedunt, mox in infermim descendere, poenis tamen disparibus puniendas ^ ". Jamvero in inferno non datur visio beatifica : ergo.

Notandum est autem vocem infernum (sheol) non designare necessario locum in quo sunt damnati adulti, sed designare omnia receptacula caslo inferiora, et comple61i tum Limbum, tum Purgatorium, tum infernum proprie didlum, et insuper sensum decreti optime determinari decreto Innocentii III^ qui accurate distinguit inter poenam peccati actualis et poenam peccati originalis : ** Paena originalis peccati est carentia visionis Deij a6lualis vero pcena peccati est gehennae perpetuae cruciatus"^ ". — Ceterum decrevit Trident, baptismum parvulis necessarium esse ad vitam aeternam consequendam 3.

681. Controvertitur : i° Num decedentes cum peccato originali tristitiam habeant ex privatione visionis beatificae.

a) AUi, cum Beltarmino^ affirmant, quia parvuH aut amentes cognoscent, saltem in judicio, se privatos esse maximo bono, et non poterunt non dolere de tah amissione : fatentur tamen ipsorum dolorem fore mitissimum ^ b) Ahi vero multo probabilius negant cum S. Tko?nd^ qui hanc rationem affert : " Hoc est superexcedentis gratiae ut aliquis sine acflu proprio praemietur : unde defedlus talis gratiae non magis tristitiam causat in pueris decedentibus non baptizatis quam in sapientibus hoc quod in eis multae gratiae non fiunt, quae in ahis similibus fadlae sunt ". Unde, etiamsi cognoscerent se gloria privatos esse, de hoc non dolerent,

N° 672. — II quia scient se nunquam fuisse proxime proportionatos ad gloriam aeternam consequendam^

2"" Num decedentes cum solo originali peccato, poenam sensus seu ignis patiantur.

a) Quidam inter Patres Latinos, praesertim^\ Augustinus'^, docuerunt illos parvulos poenam sensus, mitissimam tamen, experiri. Ratio est quia illi descendunt in infernum; jamvero in inferno est poena ignis.

b) Communissima tamen sententia, a Patribus Graecis et omnibus fere Scholasticis propugnata, tenet illos parvulos nullomodo poenam sensus experiri. Haec autem sententia tuto teneri potest, ut constat : i) exdamnatione propositionis 26 Synodi Pistoriensis^ quse hanc sententiam ut fabulam pelagianam reprobabat^; 2) ex decreto Innoc, ///superius allato (n. 680); 3) ratione theologica : non videtur divinse justitiae consentaneum ut positivam poenam imponat iis qui voluntate propria non peccaveruntl

3° Num decedentes cum solo originali peccato naturali beatitudine gaudeant, a) Multi theologi negant : i) quia ex Florentino hujusmodi decedentes in infernMm descendunt, poenis disparibus puniendi; 2) quia remanent aversi a Deo, etiam X.dSio^dsvi Jine naiurali.

b) AHi, cum Sfondrati^ Suarez et Lessio^ affirmant^ quia nimis durum videtur eos privare bonis naturahbus propter culpam, quae non est voluntaria voluntate personah. Cui sententiae favet S. Thomas^ : " Quamvis pueri non baptizati sint separati a Deo, quantum ad illam conjundlionem, quae est per gloriam, non tamen ab eo penitus separati sunt. Imo ipsi conjunguntur per participationem naturahum bonorum : et ita etiam de ipso gaudere poterunt naturah cognitione et dile<5lione ". Haec opinio hodie communior evadit. Nec tamen dici debet hos parvulos suum finem assequi; nam destinati fuerant ad finem supernaturalem, quo privantur, et, sub hoc respe6lu, in statu damnationis sunt.

• Cf. SuAREZ, de Peccatis, disp. IX, sedt. 6.-2 Sermo 2^4. 3 Denz., 1526 (1389). — 4 Cfr. S. Thomas, de Malo, q. 5, a. 2. 5 Cfr. SUAREZ, De Viiiis et peccatis, disp. IX, s. 2, n. i8; Lessius, de Divinis perfehionibus, XIII, 22 sq. ^ In II Sent,t dist. 33, q. 2, a. 2, ad 5.

Quaecumque autem opinio speculative eligitur, urgendt sunt parentes ut quam citissime infantes baptizatos habeant, ne hi aeterna beatitudine supernaturali careant, quin tamen asseratur eos secds igne cruciandos esse.

III. De nattira originalis peccati,

682. 1° Protestantium errores. Protestantes (exceptis Socinianis, Unitariis et Liberalibus) contenderunt originale peccatum essentialiter consistere : a) in vehementi concuptscentid^ quse tanta est ut liberum arbitrium exslinguat (\i2i Lutherus et Catvinus)^ b) imo et ipsam substantiam hominis funditHs corrumpat{Fiaccius Ittyricus). Lutheri haeresim, tantisper temperatam, renovarunt y^/^j^^w/i"/^, qui et ipsi docuerunt concupiscentias inesse reatum culpae, et per eam Hberum arbitrium ita minui ut deledlatione terreni necessario trahatur, nisi gratia efficaci juvetur.

683. 2° Patrum et theologorum opiniones ante Tridentinum.

Jam S. Augustinus^ originale peccatum in concupiscentia, imprimis carnali, alio tamen sensu ac Protestantes agnoverat, distinguens in ea dupHcem respedlum : reatum scilicet culpcB et pcenam peccati. Reatum autem culpae docebat per baptismum toUi, etsi concupiscentia, ut est poena peccati^ remaneat in baptizatis. Itaque non expresse quidem, sed vere tamen includebat in natura peccati originalis privationem justitiae et gratiae^.

S. Anselmus^ docebat originale peccatum situm esse \n privatione justitice originalis seu reftitudinis voiuntatis^ id est, probabilius^ in privatione gratiae et donorum praeternaturahum.

Juxta S. Thomam^, qui SS. Augustini et Anselmi theorias consociavit et expoUvit, consistit essentiahter peccatum originale in destitutione justitice originalis; et quia haec duo compledlebatur, gratiam sciHcet et donum integritatis^ peccatum dupHci constat elemento, /^/';«^//,

^ De Conceptu virginali et originali peccato, P. L., CLVIII, 432-464.

4 R. M. Martin, La question du picM originel dans S. Anselme, in Revue des Sc.philos. et thiol., t. V, 1911, p. 735-749.

nempe privatione gratice^ et materiali^ nempe concupiscentid^,

Paulo ante Tridentinum, A. Catharinus et A. Fighius, strenui defensores fidei catholicse contra Protestantes, docuerant peccatum oxigmdileformaliteressepeccatum a^uale Adami ejus posteris extrinsece imputatum^ privationem vero gratiae esse tantum poenam non autem essentiale elementum originalis peccati.

684. 3° Tridentina definitio. Definivit autem Concil. Trid. =" Adam acceptam a Deo san^itafem et justitiain nobis etiam perdidisse et in omne genus humanum transfudisse peccatum, quod est mors animce^ — Adce peccatum origine unum^ propagatione transfusum omnibus, inesse unicuique prop^Hum, — parvulos ex Adam trahere originale peccatum quod regenerationis lavacro necesse est expiari ad vitam ceternam consequendam^ ut in eis regeneratione mundetur quod generatione contraxerimt^ — in baptismate remitti reatum originalis peccatiy tolli tottcm id quod vera^n et propriam peccati rationem habet^ et non tantum radi aut non imputarij manere autem in baptizatis concupiscentiam, quce vere et proprie in renatis peccatum non est,

Qua definitione Concilium Protestantium errorem damnavit, non vero theoriam Cathariniet Pighii, quaetamen cum Tridentino vix concihari potest : non videtur enim quomodo id quod extrinsece imputatur possit inesse unicuique proprium^ esse transfusum propagatione^ regeneratione mundatum . . .

685. 4"" Post-Tridentinae opiniones. A) Unde quidam theologi 3, ad emendandam Catharini theoriam, dixerunt peccatum originale esse ipsum peccatum Adami^ quatenus a posteris ejus moraliter commissum^ et in eis moraliter perseverans^ eos Deo odibiles reddit^ ita ut privatio gratiae sit tantum effe^us originalis peccati. In qua theoria Adae peccatum est ejus posteris sane proprium per moralem inclusionem voluntatum nostrarum in volun-

^ Retinet tamen S. Thomas modum loquendi S. Augustini, praesertim quando asserit baptismo peccatum originale tolli quidem quoad reatum, sedremanere aCiu quantum ^Afomitem, qui est inordinatio partium inferiorum animse et etiam corporis. (i» 2^^, q. 81, a. 3, ad 2).

3 Salmeron, Toletus, Card. de Lugo, Wirceburgenses.

tate protoparentis; sed tamen no7i realiter nobis inest ut status peccati nisi per privationem gratiae, qua prseciso realis fit haec moralis solidaritas.

686. B) Hinc cdmmunis evasit sententia peccatum originale esse privationem gratice sanftificantis^ qua avertimur a Deo ut fine supernaturali quatenus nobis est aliquo modo voluntaria ex nostra cum Adaino connexione ^

Scilicet peccatum originale : a) non est a^us^ sed status peccaminosus qui inficit diredte naturam (peccatum naturce) 2 et indire6te personam : gratia scilicet a Deo concessa erat Adae non tantum sibi retinenda, sed suis filiis et posteris communicanda, quasi dos specifica naturce hu- ?nance et accidens speciei; idcirco Adam, ob peccatum suum quo hanc gratiam amisit, nobis transmittit naturam privatam gratia quae secundum positivam Dei ordinationem nobis inesse deberet 3, ac propterea, et in eo sensu, nascimur Deo odibiles, fiHi irae et peccatores, in statu mortis spirituaHs : peccatum enirn originale consistere debet in privatione iUius rei quae per baptismum redditur; sed id quod in baptismo confertur est gratia san6lificans. b) Est etiam in nobis voluntarium, cum seciis non esset peccatum, non vero voluntarium in se ex a6lu nostrae voluntatis, cum incurratur antequam libere agere possimus, sed in causa ex a6lu peccaminoso Adae, qui utpote caput non solum physicum sed morale totius generis humani, Ubere peccavit et amisit sibi et nobis iUam gratiam : uno verbo, quatenus est effeH^us in nobis a6lus voluntarii et culpabiUs a capite nostro commissi.

Debuit enim Adam constitui caput nostrum morale ut simul cum vita naturaU, nobis communicaret vitam .supernaturalem quae ordinem causaUtatis naturaUs transcendit. Non videtur esse insuper admittendum/^^//;;/ explicitum inter I)eum et Adamum, nam nuUibi tale pa<5lum commemoratur; et aUunde consensus Adami minime necessarius erat.

' Quae definitio ad fidem non spedlat, quia Ecclesia hucusque non definivit in quo consistat essentia originalis peccati; sed dodlrina, quam exponimus, eadem est ac ea quae Patribus Vaticanis in schemate proposita fuit, et explicationes nostrae desumuntur ex Annotationibus theologorum, ut videre est in A6tis C. l/aiic, pp. 517, 549.

2 Lege Card. Billot, opusculu?n de peccato originali.

326 TRAGTATUS YII.

GoroUaria,

687. 1° Peccatum originale simul cum generatione transmittiiur.

A) Etenim, ex di6lis, illi soli incurrunt originale peccatum quorum Adamus caput morale constitutus est; atqui Adamus non erat caput nisi posteritatis suse, id est eorum quos ipse a(5live erat generaturus.

B) Confirmatur ex Tridentino dicente ^ : ^* Hoc Adae peccatum, quod origine unum est, et propagatione non imitatione transfusum ". Quae quidem verba dupliciter intelligi possunt : a) eo sensu quod generatio est veluci causa instrumentatis peccati originalis, sicut fuisset vehiculum gratise in statu innocentiae; b) vel quatenus est tantummodo conditio sine qud non, Hoc ultimum sufficit ad salvandam fidem, prout constat ex Tridentini verbis ^.

688. 2° Peccatum originale in nobis est minimu7n in ratione voluntarii, Nam, ex di6lis, non est voiuntarium in nobis voluntate propria, sed voluntate capitis nostri. Hinc ait S, Thomas^ : *' Inter omnia peccata minimum est originaie, eo quod minimum habet de voluntario. Non enim est voluntarium voluntate istius personae, sed voluntate principii naturae tantum ".

3° Si Eva sola peccasset, probabiliter posteri non contraxissent originale peccatum. Nam Adamus solus, non autem Eva, constitutus est procurator noster, juxta illud : ** Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit ".

4° Si Adamus, ante peccatum, genuisset fiiios, hi non contraxissent originale peccatum; quia gratia, semel habita, non videtur posse amitti nisi proprii voluntate.

5° Juxta S. Thomam, primum Adas peccatum induxit in posteros originale peccatum. AHa vero peccata, si commiserit, non fuerunt transmissa ejus posteris, quia non erat caput morale nostrum, nisi ad communicandam nobis gratiam ut accidens speciei, si in justitia perseveraret, aut ejus privationem statim ac peccaret.

IV. De concordid originalis peccati cum ratione,

Ostendemus : 1° originale peccatum non repugnare; 2° originali peccato admisso, melius explicari praesentem generis humani conditionem.

689. 1° Peccatum originale non repugnat :

A) In se : a) neque ex parte divince justitice^ cum sit solum privatio gratiae et donorum supernaturalium seu rei indebitce^ peccati autem rationem induat solum in eo quod ita privamur gratia, contra voluntatem Dei et ex aliqua culpa a capite nostro commissa : sane Deus poterat gratiam generi humano dare sub conditione quod Adam, caput morale nostrum, non peccaret, et sic haereditatem et solidaritatem quae naturaliter vigent inter patrem et descendentes quoad dona naturalia, protendere ad gratuita et supernaturalia; b) neque ex parte divince sapientice : Deus enim conferendo protoparenti potestatem nobis transmittendi gratiam, jam sufficienter nobis providebat medium ad finem nostrum supernaturalem attingendum; sed insuper, post Adami lapsum, aliud medium mirabilius et efficacius providit per Redemptionem; c) neque ex parte divince bonitatis : non obstante enim peccato originali, homo integra servat sua naturalia, imo auxiliis superabundantis gratiae ad finem supernaturalem denuo instruitur per Christum : ** O felix culpa, quae talem ac tantum meruit habere Redemptorem ! ".

690. B) Exparte transmissionis, Etenim : a) quando Deus creat animam, nullam maculam, nullum vitiosum habitum in eam ipse infundit, sed eam producit talem qualis fuisset in statu naturae purae; si autem ei non infundit gratiam sandlificantem, hoc Adae soH tribuendum est, qui non servavit conditionem, sub qua talis gratia communicanda erat; b) parentes, dum generant pueros, opus ex se bonum faciunt, et si parvuli ab ipsis geniti nascuntur gratia privati, id nec intenditur nec efficitur a parentibus ipsis, sed per accidens evenit, non ex ipsorum, sed ex Adami culpa.

691. 2° Existentid originalis peccati seniel admissd^ melius explicatur praesens humani generis conditio. a) Homo enim, in praesenti vita, tot tantisque miseriis involvitur ac veluti obruitur, tam facile a Deo avertitur, tam vehementer ad iUicita trahitur, tam mollis ad labores, tam pronus ad Hbidines esse videtur ut, Hcet hujusmodi defeclitus stridle loquendo fluere possint ex ipsa hominis constitutione, tamen, divina providentia supposita, mehus certo explicentur si reputantur poenales et sic infertur

328 TR. VII.— DE DEO GREANTE ET ELEVANTE.

" humanum genus peccato aliquo originaliter esse infectum ^ ". Aut saltem ea nunc videtur impotentia et indigentia hominis sine gratia, ut oeconomia prcesens^ juxta quam nempe homo per peccatum Adae spoliaius gratuitis et vulneratus in naturalibus^ sensu supra exposito, sola gratia Redemptoris salutem et beatitudinem assequi potest, multo melius consistat quam quaelibet alia hypothesis, b) Confirmatur variis populorum traditionibus apud paganos, poetas et philosophos consignatis, in quibus plus minusve explicite existentia lapsus agnoscitur. Sic, inter Grcecos^ Hesiodus describit ProinetheiizXMm, qui, postquam ignem e caelo eripuit, non solum in se crudeles poenas luit, sed etiam causa fuit cur cujuscumque generis mala totum terrarum orbem pervaserint.

TRACTATUS VIII.

DE VERBO INCARNATO ET REDEMPTORE.

Credo.., etinjesum Christum, Filium Dei unu genitutn^ Dominum nostruni...

692. In 7>. de Deo Creante et Elevante^ de Dei operibus ad extra disputavimus, de Angelis et Homine, praesertim vero de elevatione protoparentum ad statum supernaturalem et eorum miserabili lapsu; hic dicemus de hominis redintegratione per Christum Redemptorem.

Duo sunt mysteria exponenda : Incarnatio Verbi, seu mysterium unionis hypostaticse duplicis naturae, divinae et humanae, in unica scilicet persona quae Christus dicitur; et Redemptio seu opus a Christo Salvatore pera6tum, propter nostram salutem : de quibus seorsim disseremus, addentes, per modum consedlarii, ea quae respiciunt cuttum Christi et San^orum.

Mysterium Incarnationis seu Christologia.

In triplici articulo dicemus : 1° de unione hypostatica; 2° de hujus conse^ariis quoad ptrsonam assumentem; 3° de ejus conseHariis quoad naturam assmnptam,

Art. I. De unione hypostatica.

§ I. De genuino conceptu unionis hypostaticae et erroribus quibus adulteratus est,

693. I. Notio Incarnationis. A) Quoad nomen, mysterium Incarnationis vocatum est :

a) Ratione ori^inisy missio Filii, exitus a Patre, descensus e caelo; b) ratione termini^ adventt,s in mundum, assuniptio humanitatis, exinanitio Verbi, Epiphania^ ceconomia seti attemperatio qui Deus in hoc mysterio infirmitati nostrae sese accommodavit; c) ratione effe^lils, unio^ adunatio^ unio hypostaticay incorporatioy inhumanatio; d) sed praecipue incarnatio seu unio cum carne, non quidem eo sensu quod Verbum solam carnem assumpserit, sed ad plenius significandum, Ipsum non solum superiorem, sed etiam inferiorem humanae naturae partem assumpsisse : vox enim caro saepe saspius in Scriptura totum hominem designat : *' Videbit omnis caro salutare Dei' ^\

694. B) Quoad rem^ Incarnatio, ad mentem Conci- \oxMm Ephesini^ Chalcedonensis tt Constantinopolitani III^ definiri potest : unio hypostatica duplicis naturce^ divincd et humance^ in unicd Verbi persond^ ex qud unione unus est Christus, Dicitur :

a) Unio hypostatica^ id est non mere accidentalis, seu per concordiam voluntatum vel meram inhabitationem, vel collationem aHcujus extrinsecae digniiatis, sed vere substantialis^j nec iamen naturalis seu ex duabus naturis unicam efficiens naturam, sed personalis, ita ut duae naturae, quae uniuntur, integrae maneant, et tamen unicam efforment personam : *'nusquam sublati differenti^ naturarum propter unionem '' 3. ut ait C. Chalcedonense, b) in unicd Verbi persond^ id est, natura humana dire6le unita fuit personae Verbi, non autem naturas divinae quas tribus personis communis est; insuper Verbum assumpsit naturam humanam integram, non autem personalitatem humanam, cujus Ipsum vices supplevit.

c) Ex qud unione unus est Christus^ nam ex ill^ unione persona Verbi fit theandrica, id est, simul Deus et homo et vocatur Jesus Christus.

695. II. Errores. Mysterium Incarnationis varie in variis saeculis impugnatum est; quandoque divinum. in Christo elementum, quandoque humanum^ aut etiam unionem inter utrumque existentem haeretici perverse exposuerunt.

2 Patres hanc unionem vocant substantialem, ova-KaSri : '• Substantialem enim hanc unionem dicimus, hoc est veram et non imaginariam; substantialem autem, non quod duae naturae unam compositam naturam effecerint, sed quod in unam Filii Dei compositam hypostasim inter se unitae fuerint " (Damascenus, Dg Fide Orthod., Tll, ^, P. G., XCIV, 993). Nonnulli eam vocant etiam physicam ut sic distinguatur a morali unione, imo naturalem et essentialem, non eo sensu quod unica sit in Christo natura aut essentia, sed ut significent unionem esse veram et realem, non autem moraiem. Cf. Denz.-Bann., 115 {j^.

MYSTEH. INGARNAT. SEU CHRISTOLOGIA. 331

1° Errores antiqui. A) Primo saeculo, duo errofes oppositi recenseri debent : si) EbionitcE^ 3. Judaismo conversi, divinum in Christo elementum negaverunt, asserendo Christum esse merum hominem; quod pariter dixerunt Cerinthiani seu discipuli Cerinthi, qui gnosim cum Judaismo miscebat. b) DocetcB seu PhantasiastcB^ generatim a paganismo conversi, humanum in Christo elementum negirunt, docendo corpus Christi fuisse apparenset phantasticum^

B) ScEC, Ilo et IIIo^ duae praecipuae haereses viguerunt : a) Adoptianismus (una ex formis Monarchianismi;, juxta quem Christus est homo qui, tempore quo baptizalDatur, a Deo in fihum adoptatus, potestatem acceperat miracula patrandi; b) Dualismus^ a Marcione et quibusdam Gnosticis propugnatus, j.uxta quem in Christo erat duplex elementum, unum quidem terrenum et humanum, alterum vero caeleste et divinum, priori accidentaliter unitum, ut ita redemptionem peragere valeret : ita praesertim Valentiniani,

C) Quarto saeculo, jam intimius mysterium Incarnationis investigatum est : a) Ariani admittebant quidem Verbum vere fuisse humanae naturae unitum, sed ejus consubstantialitatem cum Patre negabant, ideoque Christum perfedlissimam creaturam esse dicebant. b) Apollinaristce , sic di6li ab eorum duce, ApolHnari, episcopo Laodicensi, humanam Christi naturam minuebant, asserendo hanc intelledlu carere: tria principia, post Platonem, in homine admittentes, corpus sciHcet, animam sensibilem (^I^^X^^) ^t animam intelle^lualem (TTVEUfjia), docebant Verbum assumpsisse quidem corpus et animam sensibilem, non autem animam intelledlualem; nam Verbum ipsum, ut aiebant, vices tenet mentis in Christo.

D) Jam a saeculo quinto^ primaria quaestio fuit quomodo duas naturae, divina scihcet et hufnana, in Christo uniantur; et hac de re duo fuerunt errores oppositi, Nestorianismus et Eutychianismus, inter quos tertius error irrepsit sub praetextu utrumque conciHandi, Monothelismus; postea, sub nomine Adoptianismi^ revixit mitigata forma Nestorianismi.

a) Erraverunt imprimis Nestorianiy qui unionem tantum moralem ' inter divinam et humanam naturam admittebant, proindeque duas in Christo esse personas^. Damnati sunt

^ Ambae haereses jam tempore S. Joannis existebant, qui eas impugnat in primo capite Evangelii et in prima Epistola.

2 Cf. Anathematismos de Tribus Capiiulis, apud Denz., 213 sq. (172 sq.).

3 Ab hoc errore non satis recessit nostris diebus Gunther, juxta quem persona est natura sui conscia; nam ex hoc sequitur duas in Christo esse personas, cdm duplex in eo sit natura sui conscia; et revera ejus discipuli docuerunt duas esse in eo personas, ita tamen unitas ut persona humana personae Verbi subdatur, et ambae personam compositam in C. Epkesino (431). Quidam tamen isti hseresi adhaerere non cessirunt et hodie Chaldaicam eiformant ecclesiam.

b) Eutychiani in oppositum inciderunt errorem, docentes non solum unam personam, sed etiam unicam in Christo esse naturam : *^ Confiteor ex duabus naturis fuisse Dominum nostrum ante unitione?n; post unitionem vero^ unam naturam confiteor '\ Eutyches ipse non expHcavit quomodo ex duabus naturis ante unionem existentibus, unica tantum in Christo maneat; ejus discipuli variis modis illud expHcarunt : aiii dicebant humanitatem fuisse absorptam a divinitate, sicut guttula aquae ab oceano absorbetur; ahi docebant duas naturas fuisse coinmixtas et in tertiam transmutatas; ahi hanc unionem omnino assimilabant unioni corporis et animas.

Damnati sunt in Conc. Chalcedonensi (451), in quo suscepta et approbata fuit celebris Epistola S, Leonis ad Flavianum. Attamen h^resis Eutychiana hodie etiam viget in Armenia, Syria et ^gypto.

c) Monothelitce mitigatum Eutychianismum professi sunt, dicentes unam esse voluntatem et operationem in Christo. Damnati sunt in Coneil, Constantinopol, (680).

d) Adoptiani^ nempe Elipandus archiepiscopus Toletanus et Felix episcopus Urgelitanus, in Hispania, saec. VIII, distinxerunt inter Verbum aeternum, quem dicebant FiHum Dei naturalem^ et FiHum Mariae, quem adoptivum tantum Dei FiHum vocabant. Ex quo logice sequebatur duas in Christo esse personas. Damnati sunt in Conc. Raiisbonensi et Francofordiensi (794).

696. 2° Moderni errores. A) Jam ab initio Reformationis, Socinianiy errores Ebionitarum et priorum Adoptianorum renovantes, docuerunt Christumfuisse quidem divinitusmissum^ sed esse tamen merum hominem^ nec vocari posse FiHum Dei nisi sensu lato, quia videlicet Deus speciaHter habitabat in eo, eumque regebat et inspirabat. Hodierni Unitarii Socinianorum vestigiis inhaerent.

B) Protestantes liberales hodie easdem opiniones profitentur^ quamvis non expHcite Unitariorum se6lae adhaereant. Admittunt quidem Christum seipsum dixisse FiHum Dei, sed tantum lato sensu, vel quatenus sibi specialem cognitionem Dei ut Patris habuit et aHis tradidit, vel inquantum seipsum putavit Dei vicarium in stabiliendo regno Dei proxime ven- efforment. Quod damnatum est a Pio IX, 15 Jun. 1857 (Denzing., 1655 (1509).

^ ItaA. Rl^VILLE, A. Sabatier, M^n^goz. E. Doumergue.

turo. — Quidam vero, ad mythicas theorias redeuntes, eo usque procedunt ut ipsam Christi existentiamnegent^

C) M oderm s ^cs contendunt Jesum fuisse tantummodo regni Dei pr^econem, nec unquam dixisse se Filium Dei esse sensu theologico; sed discipulos eum, post passionem, tanquam Messiam praedicasse, posteaque christianos, hellenicis theoriis circa Logon imbutos, eum tanquam Verbum divinum adorasse ^.

Itaque, aiunt, ^* divinitas Jesu Christi ex EvangeHis non probatur, sed est dogma quod conscientia christiana e notione Messiae deduxit ^ '\ elaborando sciHcet judaicos conceptus circa Messiam graecarum ope do6\rinarum.

§ II. Thesis fundamentalis de unione hypostatica.

697, Thesis : Naiura divina et natura humana hypos- tatice unitce fuerunt in unica persona Verbi,ita utjesus Chris- tus sit verus Deus et verus homo, De fide est contra Nesto- rianos, Eutychianos, Unitarios, Liberales et Modernistas, ex C Chalcedonensi defimente^^^unu/n eumdem^ueChristum,

Filium Dominum unigenitum, in duabus naturis incon- fuse^ immutabiliter^ indivise^ inseparabiliter agnoscendum, nusquam sublatd naturarum diferentid propter unitionem^ magisque salvd proprietate utriusque naturce^ et in unam personam atque subsistentiam concurrente^ non in duas personas partitum atque divisum, sed unum et eumdem

Filium unigenitum Deu^n^ Verbum Dominum, Jesum

Christum 4 '\

698. Animadvertere Hcet thesim proponi et definiri sub dupHci forma, nempe forma abstradla et magis scientific^ : natura divina et natura humana hypostatice unitce sunt in persond Verbi^ et forma concreta et, ut ita dicam, populari : Jesus Christus est verus Deus et verus homo. Jamvero chronologice forma concreta prior invenitur apud scriptores N. Testamenti et Patres apostoHcos, forma autem abstradla nonnisi successive elaborata fuit, ehminando errores contrarios.

' Quomodo Liberales progressive ceciderint in rationalismum, pantheismum, mythismum et evolutionismum, erudite declarat L.-Cl. FiLLiON, Les iiapes du Rationalisme, Paris, Lethielleux, 1911.

3 Proposito 27 damnata in Dec. Lamentabili. Modernismum fusius exposuimus in Additamefiiis ad Synopsim theologia, 1912.

Ad thesim vero demonstrandam, ostendemus:i° Christum esse vere Deum; 2° eum vere esse hominem et quidem iniegrum; 3° in eo naturam divinam et naturam humanam uniri secundum personam,

L Probatur I^ pars thesis^ nempe Christum esse verum Deum,

699. Fatentibus adversariis, Ecclesia catholica, jam a sseculo IV, certe hoc dogma docuit tanquam ab ipso Christo et Apostolis traditum : quod, juxta principia in Tr, de Ecclesia statuta, est inviilum veritatis argumentum. Expedit tamen, ad confutandos adversarios ^, dire^e divinitatem Christi probare :

1° Ex testimonio ipsius Christi in Synopticis Evangeliis % ubi Christus : A) omnibus hominibus Angelisque superiorem se facit. Major est Salomone et Jona^; Davide, qui Eum vocat Dominum suum 4; Moyse et Elia, ut patet ex Transfigurationis narratione s; ipso Joanne, quo inter natos muHerum non surrexit major ^. Major est Angelis, quos ipse vocat Angelos suos^, qui ei ministrant^,

^ Quo melius intelligatur argumentum, sciendum est adversarios ita explicare evolutionem hujus dogmatis. iP Juxta quosdam, praesertim Libei-ales, hujus evolutionis praecipua stadia hsec sunt : a) In Adlibus Apostolorum et Synopticis, Christus est Dei legatus, Messias, sed nihil ampliusjb) Paulus Christi praeexistentiam, non autem divinitatem docet;

c) in quarto Evangelio Christus vocatur Deus, attamen inferior est Deo;

d) in Traditione Christus paulatim aeternus et Deo sequahs agnoscitur. 2° AHi vero, praesertim recentiores, v. g., Loisy, Harnack, non negant dodlrinam nostram inveniri apud Paulum ,et in verbis quse in Evangeliis Christo tribuuntur; sed contendunt Paulum errasse, et postea Evangehstas, sub influxu Paulinae praedicationis, falso suam fidem Ipsi Christo adscripsisse.

• Ut valeat argumentum ex testimonio Christi desumptum, tria probanda sunt : i) verba quae in Evangeho Christo tribuuntur sunt revera verba Christi; 2) In his verbis Christus se esse Deum affirmat; 3) Christi affirmatio verax est. Porro, ex genuinitate et historicitate Evangehorum {Tr. de Verd Relig., n. 80-83), necnon ex eorum inspiratione [Tr. de Fontibus Rev,, n. 292-295), primum jam sufficienter constat. Tertium vero jam probatum est [Tr. de Verd Relig., n. 93-96), nec ab adversariis negatur. Secundum ergo tantum remanet probandum, scilicet Christum revera se Deum declaravisse.

5 Matth., XVII, 1-9; Marc, tX, 1-9; Luc, IX, 28-36. « Matt., XI, i-ii; Marc, I, 7; Luc, VII, 26, 28.

MYSTER. INGARNAT. SEU CHRISTOLOGIA. 335 quos in die judicii Ipse jubebit cpngregare eleftos suos a quatuor ventis ' et malos separare de medio justorum ^.

Quis vero, prseter Deum, hanc supra omnes creaturas praeeminentiam sibi legitime vindicare possit ?

700. B) Christus ut propria sibi vindicat munera et auftoritatem, quae nuUus legatus divinus sibi unquam arrogavit, et quae in Veteri Testamento soli Deo, scilicet Yawheh, competebant. Ita : ^- a) Proprio nomine miracula facit, sanando aegros vel obsessos a daemone, suscitando mortuos, elementis imperando \ Utitur uno verbo ad haec patranda ^ : et ideo mirantur turbae^. Haec autem potestas miracula patrandi ei tam propria est ut eam aliis communicet ^, et de fadlo in nomine Jesu Christi apostoli miracula operati sunt ^.

b) Docet proprio nomine et supremd au(floritate : '* Ego autem dico vobis... Unus est Magister vester Christus... Caelum et terra transibunt, verba autem mea non prasteribunt^"; dum prophetae et Apostoli nomine Dei docent : " Haec dicit Dominus ".

c) Peccata dimiitit auSloritate proprid^ tanquam contra se commissa, eaque dimittit ob amorem sibi praestitum. Scanda- Hzatis pharisaeis quod peccata remitteret, — nam ** Quis potest dimittere peccata nisi solus Deus ? " — probat potestatem nanc sibi competere, sanando paralyticum ^. In paraboli duorum debitorum *°, supponit peccatricem sibi per peccatum esse debitricem, ejusque peccata dimittit ob amorem sibi redditum : " Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum ". Ergo peccatum, quod ahbi exhibetur ut debitum er^^a Deum^ v. g., in oratione dominica, est simul debitum erga Jesum^ et propter amorem erga Jesum remittitur.

d) In prophetia de ultimo judicio, seipsum ut judicem supre^num exhibet : ab Ipso homines aeterna praemia obtinebunt vel aeternis supphciis punientur, prout erga Ipsum in

5 Marc, I, 27; II, 12; IV, 40; Luc, IV, 36; V, 25, 56; VIII, 2S',Mait., IX, 8; VIII. 27.

« Luc, VI. 40; Matt., V, 22 sq.; XXII, 33; XXIII, 8, 10. • «> Marc, II, 3-13; Mait., IX, 1-8; Luc, V, 17-26. «° Luc, VII, 36.50.

personi discipulorum officia caritatis impleverint vel neglexerint. " Venite benedi6li Patris mei... esurivi enim et dedistis mihi manducare... Quamdiu haec fecistis uni ex his'fratribus meis minimis, mihi fecistis... Discedite a me, maledicfli, in ignem aeternum... esurivi enim et non dedistis mihi manducare... Quamdiu non fecistis uni de minoribus his, nec mihi fecistis ' ".

JQI^ C) Christus seipsum vocat, vocarique permittit sensu stridlo Filium Dei, a) De Deo loquens, Ejusque relationibus ad ipsum et ad discipulos, nunquam dicit Pater noster^ sed Pater meus et Pater vester ^ Ejus igitur filiatio ejusdem generis non est ac aliorum hominum. Homines fiunt fihi Dei, ipse vero est Filius Dei ^.

b) Idem apparet ex confessione Petri in partibus Caesarese Philippi fadii et solemni approbatione huic confessioni a Christo dati ^; ex condemnatione in Christum lati propterea quod principi sacerdotum respondit se esse Filium Dei ^; ex parabola de perfidis vinitoribus, ubi evidens est per servos significari prophetas, ^^x filium autem Christum ^ c) Inter argumenta, pr^eminet textus de mutud cognitione inter Patrem et Filium 7 : **Nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius et cui voluerit Filius revelare... Nemo scit quis sit Filius, nisi Pater, et quis sit Pater nisi Filius ''. Hic declaratur relatio transcendens iriter Patrem et Filium : Pater talis est ut a Filio solo cognosci possit; et pariter adeo magnus est Filius ut a solo Patre, id est, ab ente infinito plene cognoscatur.

Nec dicatur ^, Christum se declarare filium Dei, quatenus specialem cognitionem Dei ut patris ipse habet et aUis tradere debet. Si enim Filius est FiHus, quia cognoscit Patrem, Pater est Pater seu Deus est Deus, quia cognoscit Fihum seu Christum, quod plane absurdum est. Hinc tahs

« Matth., VI, 9, 32; X, 33; XI, 25-27; XII, 50; XV, 13; XVI, 17, 27; XVIII, 19, 35; XX, 23; XXV, 34; XXVI, 29, 39, 42, 53; XXVIII, 19; iMarc, VIII, 38; XIV, 36; Luc, II, 49; IX, 26; X, 21-22; XII, 32; XXII, 29, 42; XXIIl, 46; XXIV, 49.

. 3 Matt., V, 44-45; III, 17; XVII, s\Marc., I, 11; IX, 6; Luc, III, 22; IX, 35, Cf. Mati., XI, 25; XVI, 15; XXVI, 68; Luc, X, 22; XXII, 70; Marc, XIV, 61.

8 Harnack, Das Wesen des Ch?'istefiiums, VII.

interpretatio rejicitur, non solum ab omnibus catholicis sed etiam a plerisque rationalistis.

d) Ante ascensionem, Christus apostolis dedit missionem docendi omnes gentes easque baptizandi "/// nomine Patris, et Filii^ et Spiritus Sanili^\ Unde sic : baptizari in nomine seu potius in nomen^ juxta vim graeci textiis, est consecrari et devoveri alicui ut obje6lo cultiis; atqui nec debent, nec possunt homines cuiquam ita consecrari nisi soli Deo ^ Praeterea Patrem esse Deum nemo negat;atqui in textu Filius juxta Patrem seipsum ponit ut pari jure honorandum.

Re6le igitur damnata est haec Modernistarum propositio : " In omnibus textibus evangelicis nomen Filius Dei aequivalet tantum nomini Messias; minime significat Christum esse verum et naturalem Dei Fihum ''".

702. 2° Exfide Apostolicce Ecclesice de divinitate Christi, In sermonibus suis, ApostoH Christum prsedicant non tantum ut ^* virum san6lum et justum,... approbatum a Deo ", ut prophetam a Moyse praenuntiatum, ut Messiam a Judseis quidem occisum, a Deo autem resuscitatum et exaltatum 3, — sed etiam ut au6lorem vitae ^, mortuorum ac vivorum judicem ^, Dominum omnium ^, datorem Spiritus sandli ^, gratiae fontem^ a dextris Dei stantem... ^ : qua^ munera de solo Deo dici possunt.

703. 3° Ex testimonio S, Fauli'^^. A) Sunt loca fere innumerabilia ubi S. Paulus Christo assignat dignitatem et munera quae sine blasphemia creaturis tribui non possunt.

Ita : a) S. Paulus est Apostolus Jesu Christi pariter ac Dei ciim suam missionem aequaliter acceperit a Jesu Christo et Deo Patre, et haec missio consistat in praedicando Chri-

^o Etiam abstrahendo ab audloritate qua gaudet S. Paulus ut scriptor inspiratus, ejus testimonium, quatenus testis fidei primaevae generationis. maximi momenti est; nam a) epistolas. ex quibus argumenta sumimus et genuinas esse et intra triginta annos post passionem Domini scriptas esse, ipsi rationalistae admittunt; b) dodlrina in eis contenta circa Christum non tam ex professo traditur quam assumitur ut communis fides christianorum; c) evangehum suum consentaneum esse ei quod alii apostoli prsedicabant ipse gloriatur.

33S CAPtJT I.

stum crucifixum simul et magnalia Dei "^; b) ad salutem obti^ nendam christiani debent in Christum credere, ejus mandata (quae sedulo ab humanis mandatis distinguuntur) servare, illum denique supremo amore diligere : *' Vos estis filii Dei, per fidem quae est in Christo Jesu... Sic adimplebitis legem Christi... Praecipio non ego sed Dominus... Si quis non amat Dominum nostrum Jesum Christum, sit anathema... Quis nos separabit a caritate Christi^"?

c) Christus seque ac Pater passim vocatur Dominus^ Dominus 07nniumy Dominus glorice; atqui hoc nomen non minoris est dignitatis ac nomen Dei, cum LXX Interpretes nomen Dei inefifabile nomine xuptoi; reddere soleant. — Quod patet etiam ex contextu : quae in prophetis de die Domini seu Dei dicuntur, a S. Paulo de adventu Domini Jesu praedicantur; Christo Domino applicantur V. T. verba de Domino Deo v. g. : ^' omnis quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit3".

B) Expressius S. Paulus : a) in Ep, ad Colos^ exhibet Christum ut Creatorem et Conservatorem, ac personaliter Deo unitum : " In ipso condita sunt universa in caelis et in terra,... omnia per ipsum et in ipso creata sunt... in ipso habitat plenitudo divinitatis corporaliter "; b) in Ep. ad Philip.^^ ipsi attribuit essentiam et majestatem Dei : " Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; " c) in Ep, ad Rom.^^ de Christo dicit quod " est super omnia Deus benedidlus in saecula ".

d) In Ep. ad Hebrceos^ dicitur quod sit *' splendor gloriae et figura substantiae Dei ", quod sit ** haeres universorum ", quod " omnia per Ipsum fa6la sunt; " ita ut ei applicentur haec verba : *^ Thronus tuus, Deus, in sseculum sseculi ".

704. 4° Ex testimonio San^i /oannis, qui contra Ebionitas et Cerinthianos ex professo divinitatem Christi inculcat. a) In Apocalypsi^ Agnus cum Deo Patre simul adoratur, laudatur et glorificatur ab omni creatura^. b) In Evangelio^ refert clarissima verba Christi de propria divinitate : " Sic enim Deus dilexit mundum ut Filium suum unigenitum AdiXQt^^', " Quaerebant eum Judaei interficere,

1 / Cor., I, i; IV, 2; Galat., I. i; / Cor., I, 22; // Cor., IV, ^\Rom., , i; Galat., I, 10; Ah., II, 11.

3 // Thess., I. 7; // Cor., II, 8; Rom., IV, 13; X, 9-13; GaL, III, 16 . 4 I, 15-19; II, 9 - s II. 5-11. -_ 6 IX, 5. _ 7 I-III.

quia... Patrem suum dicebat Deum, cequaleni se faciens Deo'' ; " Ego et Pater unum sumus"; *' Philippe, quividet me videt et Patrem,,, Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est^\ etc^ c) Divinitatem Christi S, Joannes et ipse disertissime affirmat in prologo sui evangelii : " In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum... Et Verbum caro faftum est...".

705. Conclusio, Qui igitur affirmant divinitatem Christi esse dogma a conscientia christiana elaboratum, grsecarum theoriarum ope, non unam aut alteram N. Testamenti paginam, sed integram ejus substantiam lacerare debent : ubi enim hoc dogma non explicite traditur, saltem impHcite supponitur. Hinc nil mirum quod Patres Apostolici, Apologetae, aUique secundi et tertii saeculi au6lores, Christi divinitatem unanimiter professi sunt, ut vidimus De Deo trino^ n. 542, et infra exponetur, n. 711.

Probatur 11'^ pars thesis^ Christum esse verum et integrum hominem,

706. Hic demonstrabimus Christum esse prseditum corpore carneo et anima non solum sensibili sed et rationali, contra Docetas et ApoUinaristas.

1° Script. Christus enim in Novo Testamento exhibetur ut homo ceteris hominibus simiHs, excepto peccato.

A) Si de corpore agitur : a) €\x% genealogia traditur^, ut exinde appareat eum esse, secundum carnem, ex regia famiHa David; b) concipitur quidem operante Spiritu San6to, sed vere tamen 3, et, post ejus nativitatem, invenitur infans, pannis involutus, positus in praesepio^;

• Vide Syn. maj., n. 988-993. — Inter modernos negatores Divinitatis Christi plerique libenter concedunt Christi verba, prout in hoc evangelio referuntur, affirmationem divinitatis propriae continere. Sed addunt : " Narrationesjoannis non sunt proprie historia, sed mysticaevangehi contemplatio; sermones in ejus evangelio contenti sunt meditationes theologicae circa mysterium salutis, historica veritate destitutae;... Joannes sibi vindicat quidem rationem testis de Christo, re tamen verS. non est nisi eximius testis vitse christiange, seu vitse Christi in EcclesiS. exeunte prinio saeculo " [Lament., 16, 18). Sed valor historicus hujus evangehi, in Tradl. De Rel. jam probatus, nuper decreto Commis. Bibl, 29 Maii 1907, confirmatus, a scriptoribus non paucis, sive Catholicis sive Acatholicis ssepe saepius vindicatus est (Lepin, Origine et val. hist, dn^e ivang., Paris, Letouzey, 1907-09; Irish. Eccles. ^«ar/.,Oc5lob 1908).

c) more ceterorum hominum, adolescit^ proficiens cetate et sapientia apud Deum et homines '; d) constanter se gerit ut hominem inter homines, colloquens, esuriens^ et sitiens3, manducans et bibens^, dormiens^, deambulans, fatigatus ex itinere ^, sanguinem exsudans 7, flagellatus, crucifixus, moriens in cruce, sepultus. Corpore igitur vere humano praeditus apparet.

B) Ad animam quod spe6lat, exercet a(5lus animae sive sensibihs, sive rationalis. a) Turbatur, infremit spiritu, plorat^, pavet et maestus est, tristis usque ad mortem^; b) adlus variarum virtutum exercet, nempe reiigionis, perno6lans in oratione Dei^°, gratias agens Patri; humilitatis " et obedientice^ obediens fadlus usque ad mortem "; plenae in Deum fiducice^ in manus Dei commendans spiritum suum'3, etc.

C) Imo, juxta do6lrinam apostolorum et praesertim S. Pauli, homo Christus Jesus, unus mediator Dei et hominum, est causa salutis nostrae, quia verus est sacerdos ex hominibus assumptus^fratribus per omnia assimilatus ^^, excepto peccato, ideoque eorum vices agere potest ut caput generis humani.

Argumentum e Traditione opportunius evolvetur infra n. 711.

Probatur III^ pars thesis^ in Christo naturam divinam et naturam humanam hypostatice esse unitas in unicd persond Verbi.

707. 1° In Scriptura thesis nostra non declaratur explicitis terminis,sed implicite affirmatur, cum unus idemque Christus Deus simul et homo praedicetur, unde jure concludimus divinae naturae et humanae unionem inpersond fadlam esse. Itaque, ciim unionem duarum naturarum dicimus hypostaticam, hac dogmatica formula eamdem

I Ltic, II, 52. — 2 Matt., IV, 2; Luc, IV, 2. —^Joan., XIX, 28. * Matt., XI, 19; Luc, VII, 34.

6 Joan.y IV, 6. — 7 Luc, XXII, 44. — ^ Joan., XI, 33, 35. 9 Matt., XXVI, 37-38; Marc, XIV, 33-34.

MYSTEH. INGARNAT. SEU GHRISTOLOGIA. 341 notionem exprimimus, quae ex fa6lis et verbis in Novg Testamento relatis coUigitur. Quod ex supradidlis patet et quibusdam exemplis sic illustrari potest.

708. A) Juxta Synopticos^ idem qui propria virtute miracula patrat ut Filius Dei (supra, n. 700-701), humanas etiam operationes peragit et ut homo patitur, n. 706.

709. B) Idem constat ex S, Paulo cujus dodlrina in hoc textu contrahitur : " Qui, cum in formd Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se sequalem Deo : sed semetipsum exinanivit, y^^^wt^//^ ^^rz// accipiens, in similitudinem hominum fa6tus, et habitu inventus ut homo, humiliavit semetipsum fa6lus obediens usque ad mortem' "... Ex his verbis, unus idemque Christus possidet : a) natura?n divinam^ quippe qui dicatur esse in formd Dei, id est, prae se ferens divinitatis chara6leres, et insuper cequalis Deo; b) naturam humanam^ quia accipit formam seu naturam servi.