Caput VII. Lege Ecclesiastica obligari fideles in conscienda ad certa quaedam jejunia, et ciborum delectum

x\unc de lege Ecclesiastica disserendum erit. Hanc enim etolim Eustathiani et Aeriani oppugnabant, teste Socrate lib. ir. hist. cap. 33. et Epiphanio her. 73. et hoc tempore Sectarii omnes oppugnant. • Nam Lutherus de libertate Christiana, Philippus in Confessione Augustana art. 26. Brentius in Confessione Wirtembergensi, capite de jejunio, Calvinus lib. iv. Institut. cap. 12. et Kemnitius in -i. parte examin. docent, Ecclesiam non potuisse leges ferre de jejuniis et delectu ciborum. Et fideles non obligari in conscientia ad ejusmodi praecepta ser-

vanda, nisi forte ratione scandali, aut contemptus.

Huic haeresi contraria est sententia communis totius Ecclesiae catholicae, quai legibus jejuniorum obligari homines in conscientia elocet. Vide S. Thomam in 2. 2. quaest. 147. art. 3. ad 2. et Theologos ceeteros in 4. sent. dist. 15 et interpretes juris canonici in rubricam de observatione jejuniorum.

Verissima haec sententia probatur primo exemplis et testimoniis Scripturae divinae. In veteri Testamento exstant exempla, unum ex lib. Hieremiae xxxv. ubi filii Jonadab laudantur, quod obedierint parenti suo, qui interdixerat illis vinum usque in sempiternum. At si potuit Jonadab prohibere filiis et nepotibus vinum usque in sempiternum, et tum illius praeceptum, tum filiorum obedientia placuit Deo: cur non poterit mater Ecclesia certos aliquos cibos pro tempore filiis interdicere, ita ut et nostra obedientia, et Eccles:ae praeceptum Domino placeat?

Alterum exemplum est in lib. Esther cap. ix. ubi ex constitutione Mardochaei totus populus suscipit novum jejunium, et festum diem celebrandum perpetuo in memoriam liberationis a persecutione Aman Agagitae.

Tertium est in Zacharia c. vm. ubi mentio fit quatuor jejuniorum, quai dicebantur jejunia mensium, quarti, quinti, septimi et decimi, quae non fuerunt ab ipso Deo praecepta, sed ab iis, quiRempub. judaicam regebant, variis occasionibus introducta. Ex his enim exemplis intelligimus, in Ecclesia Testamenti veteris non solum divinis legibus, sed etiam ecclesiasticis consuevisse determinari, ac sanciri jejunia.

Sed Kemnitius pro sua censoria potestate reprehendit hunc morem Hebraeorum, et ad xaxo^/jAtav pertinere contendit in -4. part. examinis pag. 437. et 438. in quo incredibilem suam audaciam et impudentiam manifestat. Siquidem Scriptura divina non solum non reprehendit ejusmodi leges jejuniorum, sed etiam laudat, dum Mardochaeum, et Jonadab vehementer laudat; ei dum apud Zachariam dicit, jejunia illa quarti, quinti, septimi et decimi mensis vertenda esse aliquando in gaudium et solemnitates praeclaras.

Innovo Testamento exstat aliud exemplum. Constat enim Actor, xv. -Concilium Aposto-

licum Christianis omnibus interdixisse usum quorundcim ciborum; ut sanguinis et suffocati, non quidem continentiae causa, sed ut facilius Ecclesia ex Gentibus et Judaeis coalesceret, dum ad tempus jubentur Gentes abstinere ab iis cibis, a quibus Judaei vehementer abhorrebant. Ita enim docet S. Augustinus lib. xxxii. contra Faustum, cap. 13. Quemadmodum igitur Apostoli propter bonum finem certos cibos prohibuerunt, quos alioqui Deus non prohibebat: cur, quaeso, non possint, qui Apostolis succedunt, jejunia indicere, et certos quosdam cibos prohibere ob cilium bonum finem, nimirum ad carnis petulantiam cohibendam? hunc enim esse bonum finem jejunii adversarii non negant.

Fuisse autem verum praeceptum, illud Apostolorum decretum de certis cibis non comedendis, perspicuum est tum ex verbis illis Lucee, Actor, xv. Perambulabat Paulus Syriam, et Ciliciam, praecipiens custodire praecepta Apostolorum et seniorum. Tum ex eo, quod praeceptum illud per aliquod tempus ita severe custoditum est, ut Christiani mori mallent, quam sanguinem degustare, ut patet ex Apologetico Tertulliani cap. 9.

Eadem sententia probatur secundo ex testimoniis veterum Conciliorum. In canonibus Apostolorum can. 68. jubetur clericus deponi, et laicus excommunicari si Quadragesimam non jejunet. At ejusmodi poenae injustae essent, si Quadragesimam non jejunare peccatum non esset. Rursus in Concilio Gangrensi can. 19. anathema dicitur iis, qui sine magna necessitate jejunia indicta dissolvunt. Sentiebant igitur Patres illi veteris Ecclesiae, jejunia recte indici, et indicta sine peccato non posse dissolvi. Item in Concilio Laodicaeno cap. 50. praecipitur, ut in Quadragesima escis aridis omnes utantur. InConcilio Toletano vm. cap. 9. ita severe praeceptum jejunii Quadragesimalis observandum esse praescribitur, ut qui secus fecerint, tamquam rei Dominicae Resurrectionis et sacra communione priventur in Pascha, et per integrum annum a carnibus abstinere cogantur. In Concilio Bracarensi ii. can. 9. mandatur sacerdotibus, ut suo tempore jejunium Quadragesimae populis praedicent, et accurate observari praecipiant. Nec dissimilia habentur in Concilio Moguntino, tempore Caroli Magni celebrato can.

35. et in canonibus, qui circumferuntur nomine sextae Synodi, can. 0.

Accedant tertio testimonia Patrum de praecepto jejunii. Tertullianus in libro de jejunio: « Bene, inquit, quod et episcopi universae plebi mandare jejunia assolent ».

Sanctus Epiphanius in lib. de haeresibus haeresi 75. adversus Aerium disputans, qui stata jejunia contemnebat, testatur jejunia quaedam ab ipsis Apostolis esse mandata. Idem etiam in compendiaria doctrina dicit, in Ecclesia alios ritus ex lege servari, alios voluntarios, ac liberos esse. Atque inter hos ritus, quorum alii necessarii, alii liberi sunt, jejunia in primis refert.

S. Basilius orat; 2. de jejunio, disserens de jejunio Quadragesimae: « Omnes, inquit, aequaliter et praeceptum audiunt, et cum gaudio suscipiunt. Angeli sunt, qui per singulas Ecclesias jejunantes describunt. Yide ne propter parvam eduliorum voluptatem damnum incurras, ut ne ab Angelo in numerum adseribaris, et te ipsum criminis desertoris reum, ab exercitus lustratore statuas ».

S. Ambrosius serm. 34. « Quisquis, inquit, Christianus jejunando non impleverit Quadragesimam praevaricationis, et contumaciae reus tenebitur ». Et serm. 25. non leve peccatum esse dicit,' indicta jejunia violare.

S. Hieronymus in epist. ad Marcellam adversus errores Montani: « Nos, inquit, unam Quadragesimam secundum traditio-, nem Apostolorum tempore nobis congruo jejunamus: Non quod per totum annum, excepta Pentecoste, jejunare non liceat; sed quod aliud sit necessitate, aliud voluntate munus offerre ». Vide hoc loco, quam aperte S. Hieronymus jejunium Quadragesimae necessarium vocet, et a jejuniis voluntariis separet.

Theophilus Alexandrinus lib. m. Paschali dicit, semper in Ecclesia fuisse legem abstinendi a carnibus in Quadragesima, et criminis reos esse, qui carnibus clam vescuntur. Ex quo loco intelligimus, praeceptum Ecclesiae obligare in conscientia, etiam citra scandalum et contemptum.

S. Joannes Chrysostomus hom. 6. ad populum Antiochenum: « Adveniente, inquit, jejunio, etsi millies quis exhortetur, et infinita crucient, et cogaint vinum delibare, vel aliud quid jejunii lege non concessum gustare, omnia quis mallet pati, quam prohibitum tangere nutrimentum ».

Verum autem esse quod Chrysostomus dicit, testatur illustre exemplum Constantinopolitanorum, qui, (ut Nicephorus refert lib. xvn. hist. cap. 32.) cum Justinianus imperator oh ingentem penuriam rerum caeterarum, quae ad victum pertinent, in secunda hebdomada Quadragesimae jussisset carnes publice in macello proponi, nullus in tanto populo inventus est, qui carnes emere, aut gustare voluerit. Certe autem qui sic affecti erant, omnino jejunium Quadragesimae necessarium esse, et in conscientia obligare credebant. Quod etiam apertius scribit idem Chrysostomus homil. 2. in Genes, ubi dicit, Quadragesimam inflectere omnium conscientiam, etiam regum et imperatorum ad obedientiam.

S. Augustinus in serm. 62. de tempore: « Aliis, inquit, diebus jejunare remedium est, aut praemium, in Quadragesima non jejunare peccatum est ». Idem quoque in lib. de hseresibus, cap. 53. inter errores Aerii numerat, quod is diceret, jejunia ab Ecclesia indicta, non debere servari.

Sanctus Leo serm. 1. de jejunio septimi mensis: « Res, inquit, est praecipuum operis, quam ex auctoritate indicimus, et ex charitate suademus ». Et serm. 3. de jejunio decimi mensis: « Pium, inquit, est agere non indictum, impium est negligere praedicatum ».

Joannes Cassianus Collat. xxi. cap. 29. et 30. disertis verbis docet, legis necessitate teneri Christianos ad jejunium Quadragesimae.

Accedat postremo etiam ratio. Nam possunt Ecclesiae praesules veras leges ferre, ut fuse probavimus in lib. iv. de summo Pontifice: est autem commune omni verae legi, ut actum virtutis non necessarium, faciat esse necessarium, cum illum determinat, ac faciendum praecipit: igitur actus jejunandi certis diebus, et abstinendi a certis cibis, Ecclesiastica lege praescriptus, actus est virtutis temperantiae necessarius: etiamsi alioqui necessarius non esset, nisi lege praescriberetur. Peccat igitur vitio intemperantiae, qui non jejunat, quando Ecclesiae indicit jejunia, et qui ab iis cibis non abstinet, a quibus Ecclesia praecipit abstinendum.

Neque responderi potest, eos qui legem jejunii violant, peccare solum propter scandalum, vel contemptum. Nam lex Ecclesiastica distincta est a lege divina et naturali: -scandalum autem, et contemptus, sive contumacia prohibetur divina et naturali lege; igitur lex Ecclesiastica alio vinculo subditos adstringit.

Praeterea lex Ecclesise, quae jejunium certis diebus praescribit, facit, (ut diximus) actum illum jejunandi esse actum temperantiae necessarium: igitur qui legem illam non servat, peccat vitio intemperantiae, etiamsi absque scandalo et contemptu id faciat, ut si quis clam* aliis in Quadragesima carnes comedat, idque non ea mente, ut Ecclesiam contemnat, sed tantum, ut concupiscentiae satisfaciat. Quare S. Ambrosius in serm. 25. scribit, non leve peccatum esse indicta jejunia ventris voracitate dissolvere. Ubi non constituit peccatum non jejunantis in contemptu Ecclesise aut scandalo pusillorum, sed in intemperantia, quam ventris voracitatem nominat. Sic etiam S. Basilius orat. 2. de jejunio, cum reprehendit eos, qui non jejunant, non scandali, aut contemptus, sed intemperantiae illos arguit. Dicit enim eos ob eduliorum voluptatem jejunia indicta violare. Denique Concilium Toletatum vm. cap. 9. non contemptores, aut scandalizantes, sed gulse addictos, et intemperantes reprehendit.