Collatio I

De qualilatibus in auditoribus

pacatum, 37-39.

1. In medio Ecclesiae aperiet os eius et adimplebit eum Dominus spiritu sapientiae et intelkctus et sloki gloriae vestiet illum, Ecclesiastici decimo quiiito -. In verbis istis docet Spiritus sanctus prudentem, quibus debet sermonem depromere, unde incipere, ubi terminare.

Primo, quibus debet loqui: quia Ecclesiae; non enim dandum est sanctum canibus, nec margaritae spargendae sunt ante porcos.

Secundo docet, ubi debet incipere: quia amedio, quod est Cliristus; quod medium si negligatur, nihil habetur.

Tertio, ubi terminare: quia in plenitudine sive adimpletione spiritus sapientiae el intellectus.

2. Sed primo loquendum est de nobis ipsis et I. videndum, quales esse debemus. Si enim oculo inci firmo appouatur radius, potius excaecatur, quani jUmjj,jgj„, Loquendum est igitur Ecclesiae, quae quidem est convocatio rationalium; synagoga autem

verbi requisitis et de Christo

medio. est congregatio gregum et hominum brutaliter viventium. Ecclesiae loquendum est, quae quidem esl unio rationalium concorditer et uniformiter viventium per concordem et uniformem observantiani divinae legw, per concordcm et uniformem cohae- 7-entiam divinae pacis, per concordem et uniformem consonantiam diuinae laudis. Haec autem ordinata sunt: quia laus esse non polest, ubi non est pax, ncc divina pax, ubi non est ohservuntia divinae legi

3. De primo in prima ad Timotheum: Haec libi scribo,Wi Timothee,!< scias, quomodo oporteat te conversari in domo Dei, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis. EcclesJa dicitur columna et firmamentum, (ma,, TCVdnM illustrativa, et quia virtutis stabilitiva. Venientes enim ad eam illustrantur per fidem et stabiliiintur per virtutis constantiam. Et haec duo facit lex divina. Unde est columna fdiorum Israel, ad cuius motum tes lectiones et gi'avia menda, quae quoad editiones perpeluo apparet omnino, quomodo agendum et quomodo quiesceidum. Fn hoc enim omnes Ecclesiae concordant, ut custodiant legem Dei, sicut olim totus populus motum columnae aspiciebat. Qui ad hanc non aspicit semper non est de unitate Ecclesiae, ut si eam non intelligas, vel si intelligis, eam non sequaris.

4. Item loquendum est Ecclesiae rationalium unitorum per concordem et uniformem cohaerentiam j-yjjjg pacis. Unde dicitar in Ecclesiastico: Filii sapientiae ecclesia iustorum, et nalio illorum obedienlia et dilectio. Ecclesia enim mutuo se diligens est. Dilectio autem nascitur ex legis impletione. Lex enim praecipit dilectionem, in prima ad Timotheum: Finis praecq)ti est dilectio seu caritas de corde puro et cotiscientia bona et fide non ficta. Et idem Apostolus: Qui diligit proximum Legem implevit. Et probat per verbum Salvatoris: In his, inquit, duobus universa Lex petuiet et Prophetae. Oportet ergo, ut legis observatores sint araatores, loannis decimo tertio: In hoc cogmscent omnes, quia discipuli mei "Mis, si dilectionem habueritis ad invicem; et Apostolus: Non esl Deus dissensionis, sed pacis.

5. Item, loquendura est Ecclesiae rationalium

pcr concordem et uniformem consonantiam divinae laudis; in Psalmo: Apud te laus mea in ecclesia magna. Sicut enira ex multitudine vocum unitarum secundum quandam proportionem et harnioniam dulcedo cantus fit; sic ex multorum affectione harmonia spiritualis, placens Altissimo; unde in Psalmc: In eccksiis benedicile Deo domino de fontibus Israel. — Talibus igitur observatoribus divinae legis, amatoribus divinae pacis, persolutoribus divinae laudis, et non ahis, debet fieri sermo; et tales sunt viri ecclesiastici. Qui autem rapilur extra hanc Ecclesiam, illi non debet fieri.

6. Rapitur autem homo per spiritum carnalitatis et cupiditatis, contra primum. Hi duo sunt, qui avcrtunt hominem a lege Dei et excaecant duos "oculos mentis. Lex enim Dei praecipit bonum commune et bonum spirituale et retrahit ab amore COLLATIO l foedo, qui est carnalitatis, et ab amore privato, qui est cupiditatis. Lex enim odiosa est carnali et cupido; nec unquam eam audire volunt. Sunt enim sicut canis et porcus. Canis enim semper est cupidus et nunquara coraraunicare volens, porcus autem seraper in luto esse vult. et hi duo totum pervertunt: invidus onme bonuni convertit in malum, iracundus omne nialum in Ixjnum et ipsam redditionera maii reputat bonum. Et ideo ponunt tenebras lucem et lucem tenebras, Isaiae quinto. Unde tales non sunt idonei ad audienduni legem Dei. praesumtuosus Deum non magnificat, sed sese laudat; curiosus autem devotionem non habet. Unde niulti sunt t;i!es, qui vacui sunt laude et devotione, elsi habeant splendores scientiarum. Faciunt enim casas vesparum, quae non habent favuni mellis, sicut apes, quae mellificant.

7. Talibus itaque iain dictis non est faciendus sermo, quia sunl domus ej;a.5pe?'an; et aliquando propter indispositionem auditorum facit Dominus linguam adhaerere palato; sed loquendum est fratribus, unde in Psalrao: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio eccksiae laudabo te, et viris spiritualibus, ut a sapientia raundana trahantur ad sapientiam christianam. Praecessit enim irapugnatio vitae Cliristi in moribus per theologos, et irapugnatio doctrinae Christi per falsas posiliones per artistas. Non itaque redeundum est in Aegyptum per desiderium vilium ciborura, alliorum, porrorum et peponum, nec dimittendus cibus caelestis. — Et sic patet primura.

8. Circa secuiulum nota, quoil ut patebit. Unde ab illo incipiendum necessario, si quis vult venire ad sapientiam christianam, ut probalur in Matthaeo: quia lunno novit Filmm niii Pater, neque Patreni quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. — Manifrslum esl etiam, quod ab illo incipiendum, a quo duo maximi sapientes inceiwrunt, scilicet Moyses, inchoator sapientiae Dei, et loannes, terminator..lter dixit: In principio creavit Deus caelum et terram, id est in Filio, secundum Augustinum; et loannes: In principio erat Verbum, et Verbimi erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt. Si ergo ad notitiam creaturae perveniri non potest nisi per id, per quod facta est; necesse est, ut verbum verax praecedat te, in Ecclesiastico.

i. Propositum igitur nostrum est ostendere, quod in Cliristo sunt omnes thesauri sapientiae el scientiae Dei abscomiili, et ipse esl medium omnium scientiarum. Est autem septiforme medium, scilicet essentiae, naturae, distantiae, doctrinae, modestiae, iustiliae, concordiae. Primum est de consideratione inetaphysici, secundum physici, tertium mathematici, quartum logici, quintum ethici, sextum politici seu iuristarum, septimum theologi. — Primum medium est aeternali origine primarium; secundum virtuali diffusione pervalidum; tertium centrali posilione profundumr quartum rationali manifestatione praeclartim; quintum morali electione praecipuum; sextum iudiciali compensatione praecelsum; septimum universali conciliatione pacatum. —

medium Christus fuit in aeterna generatione; secundum in incarnatione; tertium in passione; quartum in resurrectione; quintum in ascensione; sextum in futuro examine; septimum in sempiterna retributione sive beatificatione.

12. Primum ergo medium est essentiae aeternali generatione primarium. Esse enim non est nisi duphciter; vel es.se, quod est ex se et secundum se et propter se, vel esse, quod est ex alio et secundum aliud et propter aliud. Necesse etiam est, ut esse, quod est exse, sl secunduni se el propter se. Esse ex se est ih ratione originantis; esse secmulum.sv, in ratione exemplantis, et me propter se in ratione finientis vel terminantis; id est in ratione principii, medii et finis seu termini. Pater in ratione originantis principii; Filius in ralione exemplantis medii; Spirilus sanctus in ratione terminantis complementi. Hae tres personae sunt aequales ei aeque nobiles, quia aequae nobilitatis est Spiritui sancto divinas per-.sonas terminare, sicut Palri originale, vel Filio omnia repraesenlare. ticularis ad universalem et increatam et ad illud es.se, ut habet rationem principii, nwdii et finis ultimi, non tamen in ratione Patris et Filii et Spiritus sancti. Metaphysicus enim assurgit ad illud es.se considerandum in ratione principii omnia originanlis; et in hoc convenit cum pbysico, qui origines rerum considerat. Assurgit etiam ad considerandum illud es.se in ratione ultimi finis; et in hoc convenit cum morali sive ethico, qui reducit omnia ad unum summum bonum ut ad finem ultimum, considerando felicitatem sive practicam, sive speculativam. Sed ut considerat illud esse in ratione omnia exemplanlis, cum nullo communicat et verus est metaphysicus. Pater enim ab aeterno genuit Filium similem sibi et dixit se et similitudinem suaiti similem sibi et cum hoc totum posse suuhi; dixit quae posset facere, et maxime quae voluit facere, et omnia in eo expressit, scilicet in Filio seu in isto medio tanquam in sua arte. Unde illud medium veritcs est; et constat secundum Augustinum et alios Sanctos, quod « Christus habens cathedram in caelo docet interius »; nec aliquo modo aliqua veritas sciri potest nisi per illam veritatem. Nam idem est principium essendi et cognoscendi. Si enim scibile in quantum scibile secundum Philosophum aeternum est; necesse est, ut nihil sciatur nisi per veritatem immutabilem, inconcussam, incoangustatam.

13. Istud est medium personarum necessario: quia, si persona est, quae producit et non producitur, et persona, quae producitur et non producit. necessario esl niedia, quae producitur et producit. Haec est ergo veritas sola mente perceptibilis S in qua addiscunt Angeli, Proplielae, philosophi vera, quae dicunt.

14. De isto medio dicitur in Genesi: Produxit domvnus Deus de humo omne lignum pulcrum vim et ad vescendum suaue, luj-num etiam- vitae in medio puradisi. Secundum quod dicit Augustinus, de omnibus productis dictuni esl; Fiat; fecil, et factuw. e, 4)raeterquam de luce, de qua dixil: Fiut lux, et facta est lux; quia primo producta sunt ab aeterno in arte aeterna, secundo in crealura intellectuali, tertio in mundo sensibili.

Iti. Et hoc est contra errores eorum qui credunt

ab aeterno creatum. Ouia enim mentes no- "'strae cognalae sunt aeternis iuminibus, putant, quod sicut res productae simt seu descriptae in arte aeterna ab aeterno, sic a)i aeterno in isto mundo creatae sint; et sicut nmndus ab aeterno descriptus est in arte aeterna, sic descriptum putant in materia. Hoc auteni verbum Genesis de paradiso terrestri, intelligitur de intellectu angelico, hmnano et aeterno. Pater enim, ut dictum est, similem sibi genuit, scilicet Verbum sibi coaeternum, et dixit similitudinem suam, et per consequens expressit omnia, quae potuit.

17. Verbum ergo exprimit Patrem et res, quae

ipsum factae sunt, et principahter ducit nos ad

congregantis unitatem; et secundum hoc est Ugnum vitae, quia pev hoc medium redimus et vivificamur in ipso fonte vitae. Si vero declinamus ad notitiam rerum in experientia, investigantes amplius, quam nobis conceditur; cadinms a vera contemplatione et gustamus de ligno vetito scientiae boni et mali, sicut fecit lucifer. Si enini lucifer, contemplando illam veritatem, de notitia creaturae reductus fuisset ad Patris unitatem; fecisset de vespere mane diemque habuisset; sed quia cecidit in delectationem et appetitum excellentiae, diem amisit. Sic Adam simihter. — Istud est medium faciens scire, scihcet veritas, et haec est lignum vitae; alia veritas est occasio mortis, cum quis ceciderit in amorem pulcritudinis creaturae. Per primariam verilatem omnes redire debent, ut, sicut Filius dixil: Exivi a. Palre II. Metaph. text. i. (I. brevior c. 1.) clicit: « Quare ut seciinet veni in mundum; iterum relinquo mundum et vado ad Patrem; sic dicat quilibet: Domine, exivi a te sunimo, venio ad te summum et per te suminum. — Hoc est mediuin melaphysicum reducens, et liaec est tola nostra metaphysica: de emaiiatioue, de exemplaritate, de consunimatione, scilicet illuminari per radios spirituales et reduci ad smnmum. Et sic eris verus metaphysicus.

18. Secundum medium est naturae virtuali diffusioni pervalidum, quod est de consideratione pliysici, qui considerat mobile et generationem secundum inllaentiam coriwrum caelestium in elementa, et ordinationem elementorum ad formam mixtionis, et forniae mixtionis ad ibrinam complexionis, et formae complexionis ad aiiimam vegetabilem, et illius ad sensibilem, et illius ad rationalem, et ibi est flnis.

11). Considerat autem physicus duplex mediuni, scilicet niaioris inundi et minoris mundi. Medium mwioris mundi esl sol, medium minoris est cor. Sol enim est in inedio planetarum, secundum cuius delationem in obhquo circulo hunt generationes, et regulat physicus generationem. Inter onmes autem planetas maioris diffusionis est sol. A corde similiter est diffusio, quidquid dicant medici. Nain spiritus vitalif ab eo diffunditur per arterias; spiritus autem animulis per nervos, licet complementum recipiat in cerebro; spirilus vero naturalis ab eodem diffunditUr per venas, licet compleatur in hepate.

20. Hoc medium fuit Cliristus in incarnatione; unde dicilur in loanne: Medius vestrum stetit, ijuem vos nescitis; el sequitur: Qui misitmt baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quetn videris Spiritwn sanctum descendmtem et manentem super ewm, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. — Scriptura quantloque dicit Christum ntedium, quandoque capvt. Caput dicitur, quia ab eo fluunt omnes sensus et motus spirituales et charismata lioc autem influit, secundum quod esl unitum membris. Caput enim Christi Deus est, secundum scihc«t quod Deus est; sed viri caput Christus'-', secundum quod Deus et homo. Diffundit ergo Spiritum sanctuin in membra Ecclesiae sibi unita, non separatii. Unde sicut in corpore humano non est diffusio a capite in membra, nisi sint unita; sic in corpore mystico. Ipse cst ergo niedium dmrum aninuilmm ut cor; uiidi! in Habacur,: In medio duorum animulium cognosceris; et serundum aliam translalionem: m medio (innoruni, sciliret ut sol; (juia totum tempus decurrit, secuinlum (juod iste sol descendit per decem gradus in horologio Acliaz. Ipse est ergo secundum Septuaginta m ynedio aidmuMum, quae praeibaiit, ct quae.sequebaiitur.

'2. Tertium medium el dislunliue ceiilraii positioiie profunduui, de quo matliemalicus, cuius lihabent disponere haec inferiora secundum inlluentiam eorum.

'-2-2. Iloc medium fuit Christus in crunfixione. est, et ideo infima et ideo modica; et quia infima et modica, ideo suscipit omnes influentias caelestes, et ideo facit mirabiles pullulationes. Sic Filius Dei infimus, pauperculus, modicus, humuin nostnim suscipieiis, de humo factus, non solum venit ad superficiem terrae, verum etiam in profundum ceiitri, sci- Yeei operatus est salutem in medio lerrae, quia post crucifixionem anima sua ad infernum descendit et restauravit caelestes sedes.

23. Hoc medium est salvativum; a quo recedens damnatur, scilicet a inedio humilitatis. Et hoc ostendit Salvator: Eyo in medio vestrum sum, sicul qui ministrat; et in Matthaeo: Sisi conversi fueritis et_ elJiciamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum caelorum. In lioc medio operutus cst sulutem, scihcet in humilitate crucis.

24. Sed caligo subintravit, quia Christiani liunc a locuui medium dimiltunt, in quo Christus liominem gjjjY,.ivit. Unde lioino impugnat suam salutem, nesciens se metiri. Quid enim prodest, quod sciat metiri alia, cum se metiri nesciat? Si enim aliquantulum se plus quam debet, exaltat, periculum sibi est; sicut dicit beatus Kernardus, qufxl « si quis intrans per portam, caput erigat, laeditur; qui auteiii se inclinaveril, noii laeditur ». Ijiidc responsum fuit beato.ntoiiio, quod ajhis humilis evjidere poterat laqueos diaboli. — Sed uikJc est, quod humilitas non habetur iiec lumina sapientiae? Quia igiiis iioii cusloditur in medio ciuerum, sed lucerna nostra exponitur omni vento, et cito exslinguilur lucerna. Statiin eiiim ostendere volumus, si quid boni in nobis est. Sed mirabilis fuit sapienlia divina, quae per cinerem humilitatis operata est salutem. Medium enim, cuin amissum esl in circulo, inveniri non potest nisi per duas lineas se orthogonaliter intersecantes.

2b. Quartum medium est doctrinue rationah mamus quod cst apud nos. Sermo enim est ad simplicem orationem; oratio;ul argumentationem secundum quatuor species argumentationis; argumenlatio ad syllogismum; syllogismus ad persuadendum. Medium ergo per suam evidentiam et manifestationem et convenientiam cum extremis compellit rationem ad assentiendum, ut, quia extrema prius non conveniebant inter se manifeste, per virtutem medii cum utroque extremo convenientis inter se manifeste conveniant.

26. Hoc mediuni fuit Christus in resurrectione. Est autem argumenlum Cliristi et argumentum diaboli. Argumentum diaboli ducit ad infernum et paralogismus et sophisticum argumentum et destructivum; argumentum Christi constructivum el repuruiivum. Diabolus enim paralogizavit primum hominem et supposuit quandam propositionem in corde hominis quasi per se notam, quae est: creatura rationalis debet apiietere similitudinem sui Creatoris, quia scilicet est imago — unde in damnatis erit maxima poena, quia, cum imago sit animae- essentialis, similiter et talis appetitus erit essentialis in damnatis — sed si comederis, assimilaberis: ergo bonum « humilitas sola pertransit, Antoni, quam nullo modo valent est comedere de vetito, ut assimileris. Et pev istum syiiogismuni omnes peccant, quia, ut dicit Dionysius, « nullus maius fit, ad malum aspiciens, sed omnis intendit bonum et appetit bonum; sed failitur, quia similitudinem t)oni accipit pro vero ». Per istum pataUtatem vitae.

27. Econtra argumentum Cliristi fuit salvariet destructivum argumenti diaboli. Ex quo enim diabolus fecerat hominem dissimilem Deo, cum tamen promisisset, similem se facturum; necesse fuit, Christum esse similem homini, ut faceret hominem (jualitateni potentiae, immortalitatem vitae. In his tribus coniunctus fuit Patri. Necesse ergo fuit, ipsum in aliis tcibus oppositis coniungi homini. Assumsit ergo passibilitatem naturae, necessitatem indigenliae, mortalitatem vitae. Tria ergo habuit per essenliam et tria assumsit per misericordiam. Necesse ergo fuit, ut tria vincerentur a tribus. Sed vita per essentiam superari non potuit a morte, nec potentia a penuria, nec impas.nbililas a passibilitate. Necesse ergo fuit, ut homo transiret a mortalitate ad immortalitem, a defectu ad opulentiam, de passibihtate ad coronam.

28. A/aw?' propositio fuit ab aeterno; sed assumtio m cruce; conclusio vero in resurrectione. ludaei credebant Christum confudisse et improperabant ei: Si Filius Dei es, descemle de cruce. Nam Christus non dicebat: sinite me vivere, sed dicebat: sinite me mortem assumere et alteri extremitati copulari, pati, mori; et tunc sequitur conclusio. Unde ipse illusit diabolo.

29. Et ista sunt argumenta, quibus Christus utebatur, per quadraginta dies apparens eis. Nonne, inquit, oportuit Christum pati, et ita intrare in gloriam suam? De hoc medio loannes: Cum sero esset die illo, stetit Lesus in medio discipulorum etaitillis: Paxvobis. Et duo ibi ostendit, scilicet glmHae sublimitalem, eo quod impassibilis et immortalis, clausis ianuis, intravit tanquam Deus; postea ostendit eis manus et latus et confessionem extorsit a Thoma, ut dicert: Dominus meus et Deus meus! Vide processum! Primo intravit ut Deus, ianuis clausis; haec fuit maior; deinde minorem propositionem assumit, cum osterulit eis manus et latus; tertio condusionem extorsit, ut confiteretur Thomas: Dominus meus et Deus meus.

30. Non sine causa signatur liber septem sigillis. Ecce, inquit, vicit leo de tribu luda, radix David, aperire librum et solvere septeni signacula eius. Ista sunt septem media. In huius significationem Christus sepulcrum reseravit, et significat apertionem libri, et linteamina removit, et significat 7nanifestationem mysteriorum. — Haec est logica nostra, haec est ratiocinatio nostra, quae habenda est contra diabolum, qui continuo contra nos disputat. Sed in assumtione minoris est tota vis facienda; quia nolumus pali, nolumus crucifigi. Tamen ad hoc est tota ratiocinatio nostra, ut simus similes Deo. — Diabolus vero parum reputabat argumentum Christi, cum vidit eum patientem. Sed Christus illusit ei; lob: Nunquid illudes ei quasi avi, aut ligabis eum ancillis tuis? Christus reputavit argumentum fortissimum, loannis duodecimo: Ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum.

3i. Quintum est medium modestiae morali eleethicus.

32. Hoc medium fuil Christus in ascensione. citur in Exodo: Ingressus Moyses medium nebulae, fuit ibi quadraginta diebus et quadra,ginta noctibus. Et hoc fuit Christus in ascensione; uode in Actibus dicitur: Nubes suscepit eum ab oculis eorum. Sic Christianus debet ascendere de virtute in virtuteni, non statuendo terminum virtulis, quia ex boc facto desineret esse virtuosus.

33. Fandainentum autem virtutis fides est, et nos ponimus eam sicut medium. Hic dicit ethicus, quod medium est, « ut ratio recta determinat ». Ista autein fides est; fides est sicut stella matutina in medio nebulac. Ad istam ascendit Christianus assumtus de aquis baptismi et intrat caliginem, quae quidem caligo fides est cum lumine in aenigmate. Hoc fundamentum est, per quod fundatur in nobis Christus; per lianc fidein proficit anima ad virtutes politicas, quasi ad radicem montis, ubi Moyses fecit duodecim holocausta; deinde ad virtutes purgativas, quasi ad medium montis; deinde

° L't oslendit Arislot., II. Ethic. c. 6. Terminus modestia ad virtutes animi iam pnrgali quasi ad supremum montis, ubi aptus est locus ad contemplandas virtutes exemplares. De (nibus in Sapientia: Vapor e.it enim virlulis Dei el emanatio qimedam est claritalis Dei.nncera; sequitur: candor e,st lucis aeternae quantuni ad niitndHiam vel temperantiam; et speculum, quantum ad prtidentinm; attingit a /ine usque ad /inem fortiter, quantum ad fortitudinem; et disponit omnia suaviter, quantum ad iustitiam.

34. Sextum medium est imtitiae iudiciali recompolilicus, ut fiat retributio.secundum merit;i. — Hoc totiiin mundum pulcrificat, quia deformia facit pulcra, pulcra pulcriora et pulcriora pulcherrima. Unde Auguslinus dicit, quod d;imnati pulcherrime locantur in inferno.

35. Ezechielis primo: Vidi, et ecce, ventus lurbinis veniebat ab aquilone et nubes magna et ignis mvoluens; et spterulor in circuitu eius, et de medio eius qua.si species electri, scilicet de medio ignis. Et in medio eius similitudo quatuor animalium. Describitur iudicium, primo quantum ad commotionem naturarum, per ventum lurbinis et per nubem; secundo, quantum ad conflagrationem ignis, per ignem involventem; tertio, quantum ad examinationem mentium vel meritorum, per splendorem, tunc enim conscientiae clarae erunt; quarto, quantum ad assistentiam iiidicantium, per circuitum; per ekclrum, Christus in duplici natura; per quatuor animalia, quatuor ordines: pontificum in leme, martyrum in bove, confessorum in homine, virginum in aquila, propter contemplationem. Unde fiet segregatio puri ab impuro per Christum, agnorum ab hoedis. Deum. Licet enim agat de operibus conditionis, principaliter agit tamen de operibus reconciliationis.

36. Hoc mediuin est Christus in.sempiterna beatificatione. Agit enim theologus de salute animae, quomodo inchoatur in fide, promovetur in virtutibus, consummatur iii dotibus. Unde in Apocalypsi: Non csurient iieque.ntient amplius, nec cadet.mper illos sol neque ullus aestus; quoniam Agnus, qui in medio throni e.U, reget illos et deducet eos ad vitae fontes aquarum. Agnus in medio aquarum est Filius Dei, Filius, dico, qui est media persona, a qua omnis beatitudo. Vidit enim loannes /Zwvium in medio pkUearum procedentem a sede Dei et Agni. Agnus enim Dei deducet nos, ut, videntes corpus et animam et Divinitatem, pascua inveniamus sive ingrediendo, sive egrediendo. Ilic lucet super corpus et animam, medium beatificans. In Psalmo: Fluminis impetus laelificat civitatem Dei, scilicet procedens a sede Dei et Agni, Spiritus sanctus. Et nullus defectus interior erit, quia non esurient neque sitienl per defectum pabuli, per quod deficit vita; neque cadet super illos sol, per extrinsecam perturbationem.

37. Ista media sunt septem cundelabra aurea, sive Christus in medio camlelabrorwn, quae sunt septem illuminationes sapientiales praedictae, scihcet metaphysica, naturalis etc. Isti sunt.septem ocuH Agni et septem oculi super unum lapidem, ul dicit Zacharias, et septem dies, quos fecit prima lux.