Collatio VII

secundo, de fidc

1. Vidit Deus lucem, quod esset bona, el divisit lucem a tenebris etc. Ad explicandam visionem intelligentiae per naturam inditae sumtum est et per contemplationem sapientialem. Per comiderationem scientialem, in quantum illustrat ut lux, scilicet ut veritas rerum, ut veritas vocum. et ut veritas morum. Per contemplationem sapientialem, in quanlum illustrat per influxum radii a luce aeterna in animam, ut videat illam lucem in se ut in speculo; in IntelUgentia separata, ut in medio quodam deiativo; in luce aeterna, ut in subiecto fontano. — Dictum etiam fuit, quod divisit lucem a tenebris, quod quidam ideas impugnaverunt, ex quo triplex intelligentia veritatis occultatur, scilicet veritas a7-tis aeternae, veritas divinae providentiae, veritas ruinae angeUcae; quod sequilur, si Angelus perfectionem suam non haberet nisi per motum. Ex quo sequitur triplex caecitas, sdilicet de aeternitate mundi, de unitale intellectus, de poena et gloria.

2. Primam videtur ponere Aristoteles, ultimam etiam, quia non invenitur, quod ponat felicitatem rectificantc, ordinante. post hanc vitam; de media autem dicit Coinmentator, quod ipse hoc sensit. — De aeternitate mundi excusari posset, quod intellexit hoc ut philosophus, loquens ut naturalis, scilicet quod per naturam non potuit incipere. Quod Intelligentiae habeant perfectionem per motum, pro tanto boc potuit dicere, quia non sunt otiosae, quia nihil otiosum in fundamento naturae. — Item, quod posuit felicitatem in hac vita, quia, licet sentiret aeternam, de illa se non intromisit, quia forte non erat de consideratione sua. — De unitate intellectus posset dici, quod intellexit, quod est unus intellectus ratione hicis influentis, non ratione sui, quia numeratur secundum subiectum.

3. Sed quidquid senserit, alii philosophi illuminati posuerunt ideas; qui fuerunt cultores unius Dei, qui omnia bona posuerunt in optimo Deo, qui posuerunt virtutes exemplarcs, a quibus lluunt virtutes cardinales, primo in vim cognitivam et per illani in a.ffectivam, deinde in operativam, secundum illud « scire, velle et impermutabiliter operari », sicut posuit nobilissimus Plotinus = de secta Platonis et Tullius sectae academicae. Et iUi isti videbantur illuminati et per se posse habere felicitatem. — Sed adhuc isti in tenebris fuerunt, quia non habuerunt lumen fidei, nos autem habemus lumen fidei. Unde in prima Petri: Vos eslis genus eleclum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisilionis, ut virtutes annuntietis eiusqui vos de tenebris vocavit in admirabik lumen suum.

4. flii autem praecipui philosophi posuerunt, sic etiam illuminati, tamen sine fide, per defluxum in nostrani cognitionem virtutes cardinales. Quae prinio dicuntur politicae, in quantum docent conversationem in mundo; secundo, purgatoriae quanlum ad soiitariam contemplationem; tertio, purgati animi, xil animam quietari faciant in exemplari. Dixerunt ergo, per lias virtutes animam modi(icari, purgari et?-eformari.

5. Sed adhuc in tenebris sunt, quia necesse est, ut hae virtutes prius habeant tres operationes, scilicet animam ordinare in finem; secundo, rectificare affectus animae; tertio, quod sanentur morbidi. Has autem operationes non habuerunt in ipsis. — Probatio. Dicit Auguslinus in libro de Civitate Dei, quod vera virtus non est, quae non dirigit intentioneni ad Deum fontem, ut ibi quiescat aeternitate cerlu et, pace perfecta. Cerla aeternitas esse non potest, quae amitti potest; perfecta pax non est nisi in reunione corporis et animae; et hoc certum est. Si enim anima essentialiter inclinationem liabel ad corpus, nunquam anima plene quietatur, nisi sibi corpus reddatur. — Philosophi aulem ignoraverunt cei-tam aeternitatem. Posuerunt enim et ipsi, quod anima ascendebat per capricornum et descendebat per cancrum, deinde transiens per lacteum circulum, quem nos galaxiam vocamus, obliviscebatur quae superius fiebant, et uniebatur corpori misero sibi.aptato, quousque iterum superius rediret. Haec autem est falsa beatitudo, scilicet quod anima esset in beatitudine et postea reverteretur.

(). Pacem etiam perfectam non cognoverunt, quia non cognoverunt, quod mundus haberet fmem. et quod corpora pulverizata resurgant. Nec mirum: quia, cum essent investigatores secundum potentiani rationis, ratio nostra non potest ad hoc pervenire, ut corpora resurgant, ut elementa conlraria possint sic conciliata in caelo sine reflexione permanere. Non referebant ergo ad illam vitam, sed in abeunte quadam circulatione [wnebant animam. fgnoraverunt ergo fidem, sine qua virtutes non valent, ut dicit Augustinus de Trinitate libro decimo tertio, capitufo vigesimo '=.

7. Secundo oportet affectus ordinatos per virtutes istas. Affectus autem quatuor sunt: <«- mor, dolor, laetitia, fiducia. fsti autem non rectificantur, nisi sit limor sanctus, dolor iuslus, laetitia vera, fiducia certa. Si autem timor swperbus, dofor iniustus, faetitia inepta, fidacia. praesumtuosa; tunc affectiones sunt obfiquae. Virtutes autem istae per se rectificari non possunt. Fiducia enim sive spes est de hoc quod non videtur, ut de beatavita; beata autem vita non datur nisi dignis; dignus auteni nuflus est, nisi halieal merita sufficientia. Haec per vires fiberi arbitrii haberi non possunt nisi per condescensionem Dei, scilicet per gratiam. Non sunt condignae passiones huius temporis ud futuram gloriam.

8. Tertio necesse est, affectus.mnan, ut rectitkentur. Non sanatur autem afiquis, nisi cognoscat morbum et causam, medicum et medicinam. — aaima in/irmitatem, ignoranliam, malitiam, concupiscentiam; ex quibus inficitur intellectiua, amativa, potestativa; et tunc infecta est tota anima. Has omnino non ignoraverunt, nec omnino sciverunt. Videl)ant enim hos defectus, sed credebant, eos esse mphantasia, non in potentiis interioribiis. Credebant enim, quod sicut spfiaera movetur contra spfiaeram, sic pfiantasia moveret et inciinaret ad exteriora, sed intellectus naturaliter ad superiora; et lamen decepli fuerunt, quia hae infirmitates in parte intellectuali sunt, non solum in parle sensitiva: inteUecliva, umativa, potesialiva infectae sunt usque ad medullam.

9. Morbum nescierunt, quia causani ignoravcrunt. Si enim, ut dicunt philosophi, >anima »ia«Mrftlilcr unitur corpori, non contrahit morbum — aliter Deus res dissiparet, non conservaret hoc tamen (it per culpam a principio originali, scilicet,dant. Hoc auteni, quod Adam comedit lignum vetitum, per rationem sciri iion wtest nisi pcr auditum; cl ideo (ides necessaria est. Ad causam ergo morbi iion venerunt, quia Prophetis non crediderunt; ut dicit,uguslinus de Trinilate libro decimo tertio, capitulo (lecinio nono: « lili gentium philosophi praecipui, qui invisibilia Dei per ca quae facla sunl, inlelkcta coiispicere potuerunt; tamen, quia sine Mediatore, id esl sine homine Christo, philosophati sunt, quem nec venluruni Prophetis nec venisse Apostolis crediderunt, veritatem detinuerunt in iniquitate ».

10. Ilein, meclicum non cognoverunt; cum eniin iiiorbus fuerit ex crimine laesae maiestatis, punitio debuit esse gravissima. NuUus ergo potuit sanare, nisi esset Deus et homo, qui posse satisfacere; in quo nec fuil concupiscentia, nec iratus pcr legem iiaturae, sed de Virgine. Quod autem ille esset ilia salutu. Iste medicus sanat omnia; etenim neque herba neque malagmu sanavit eos, sed tuus, Domine, sermo, 'erbuin incarnatum, crucifixum, passum; et [MSt misit Spiritum sanctum, qui illabiliir cordibus nostris.

H. Haec ergo est medicina, scilicet gratia Spi- sancli. Hunc medicum et hanc gratiam philosophia non potest attingcre. Quid ergo gloriaris, qui nescis pcr scientiam tuam nec infirmitatem tuain nec eius causam nec medicum nec medicinam?

12. Isti philosophi habuerunt pennas struthio-

13. Fides igitur, purgans has tenebras, doccl morbum, camam, medicum, medicinam; sanat aniinam, ponendo meritorum radices in Deo, cui placeat; et sic proficit per (idem in spem certam per meritum Christi, non pracsumtuose. Sanat ergo, rectificut et ordinat; hoc modo aiiima potest modificari, rectipcari et ordinari. Has radices ignoraverunt philosophi. Fides ergo sola divisit lucem a tenebris. IJnde Apostolus: Eratii enim aliquando tenebrae, nunc aulem lux iu Domino. Fides enim, habens spein et caritatem cum operibus, sanat animani et ipsam sanatam purifwul, elevat et deiformul. Modo siiinus in vera luce; non sic illi qui somniant, qui accipiunt falsa pro veris, ut idolum pro Deo.

14. Notandum autem, quod sola curitas sanat affectum. Amor enim, secundum Augustinum, de Civitate Dci, radix est omniuni affectionum. Ergo necesse est, ut amor sit sanatus, alioquin omnes affectus sunt obliqui; non sanatur autem nisi per divinum amorem, qui amordivinus est purus, providus, piu-s et perpetum: purus respectu temperantiae, providus respeclu pTuienlhe, pius respeclu iuslitiae et perpetuus respectu fortitudinis. Caritas ergo est finis et forma omnium virtutum et fundatur super ipem de corde puro et fide non ficta.

15. Ilae ergo virtutes informes et niidac sunt philosophorum, vestitue autem sunt nostrae. Vestiri autem debent auro amoris, quia omnes parietes templi vesliti erant auro; siniiliter oko unctionis, quia omnia vasa oleo unctionis sanctijicata erant. El sic non dividuntur. — Nox praecessit, dies autem appropinquavit etc. Induamur ergo urma lucis, scilicet quatuor virtutes fule originatas, spe sublevatus et curiiate compktus. — Hae quatuor virtutes sic vestitae designantur pcr quatuor flumina puradisi, pcr quatuor luteru civitatis, per quatuor ornumenta lahernaculi, et lioc ut sunt originalae, informutue et stabilitue.

16. Per quatuor fluminu paradisi, in quantuin originantur a fide. Flunien est gratia Spiritus sancti diffusi in has quatuor virtutes: Phison respondet tempcranliae, Cchon prudentiae, Tigris fortitudini; Euphrates iusliliaeK Phison respondet rationali, Gehon concupiscibili, Tigris iruscibiH, Euphrates toti animue.

17. Item, in quantum informanlur caritate, Aesignantur per quatuor ornamenta tabernaculi, quae erant quatuor cortinae, pelles liyacinthinae, saga cilicina et pelles arietum rubricatae Cortina respondet temperanticw, pelles hyacinthiuae caelestis coloris prudentiae, saga cilicina iustitiae, pelles arietum rubricatae fortitudini. — Vel sic: in ornamento tempU fuerunt quatuor colores: byssinus, in quo temperantia; byacintliinus, in quo prudentia; purpureus, indumentum regale, iuslitia; coccineus, hoc est llammeus, fortitudo. Ornant ergo domum per quatuor latera. — Item, stabiliunt et iiitroducunt per portam, per quatuor latera civitatis, slabililae per spem ad normam aequalem.

18. Adiunctis ergo tribus virtutibus, scilicet fide, spe et caritate, consurgunt in septenarium designaconiunge)-e valebis micantes slellas pleiadas, aut gyrum arcturi dissipare? Pleiades sunl illae septem stellae coniunctae, quas vulgus gallinam curn pullis vocat. Hae virtutes faciunt gijrum imperturbabilem.

19. Secundo, ut fecumlac, per septem mulieres. Isaias: Appreherulenl septem mulieres virum unum in die illa, dicentes etc. Virum, quia faciunt hominem virilem; et unum, quia non dividunt eum, sed stabilem faciunt el secundum.

20. Tertio, in quantum vigorosae designantur per septem panes evangeUcos, ex quibus pascitur