Collatio XII

ut est

cor, os, lingua, ccdamus et liber scriptus

1. Vov vero omnes, revdata facie glorium Domini speculantes etc. Dictum esl de altiludine fidei, quia excedit investigationem rationis, ut palet in duodecim articulis designatis per duotlecim stellas et

2. Item, est generatio per propagationem ut germinis a semine; et hic est virtus in qua ultimum deficit, scilicet deficit vitae robur. — Item, est generatio ut sureuU a radice; et hic est mtae robur, sed deficit viva.x sensus; non enim sentit vel producens productum, vel productum suam origineni. — Item, est generatio ut fetus a ventre vel utero; el hic est vivax sensus, sed deQcit virtus activa, quia venter est quasi receptaculum potius quam activum. — Item, est generatio ut filii a patre; et ibi sunt omnes dictae conditiones praeter unam, sciUcet lucis, quae est coaevitas, quae ponenda est in generatione Filii Dei; et ab ista ultima generatione, scihcet flhi a patre, denominatur gfjneratio aeterna. Et hoc ratificavit Christus, cum dixit: Ite, docere omnes gentes, baptizanles eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti; non dixit: in nomine lucis et splemloris.

Hae sunt undecim stellae adorantes loseph, Eilium pulcherrimum, scihcet undecim conditiones nobiles iam dictae, sed duodecima, scilicet coaevilas, est in Filio Dei. omnium rerum. et intus, 17. per duodecini alcis Seraphim. — Dictum est de firmitate eius designata per duodecim fundamenta civitalis. — Item, de speciositate designata per duodecim portas civitatis et [)er duodecim margaritas. bliae). Cfr. eius Commenl. in Gal. i, 20. Vide tom. II. pajr. 266, quae sunt s[)e(;ulaliones fidei, el sunt /ulgidae et vivificae et iucundae quantuin ad duas [wrtas orientales, scilicet speculari, Deum esse primuni et purissimum; secundo, Deum Irinum el unum.

2. Sequitur de lertia porla, scilicet quod sit '"<>»Po, omnium reruni. Supponendnm eniin est P fidem, quod Deus est c&ndilor rerum, guberiialor actuuni, doctor intellectuum, iudex meritorum. Lt ex. Iioc nitelligitiir, quou est causa camaruiit et ars praestantissime originans, dux providissinie gubernans, lux manifestissime declarans vel Yepraesentans, ius rectissime praemians el iiulicans.

3. Prinuim ostenditur sic. Crealura egreditur a Creatore, sed non per nalurani, quia allerius iiadiis einanandi nobilis quam per naluram, vel [ler artem sive ex voluntate-; et ars illa non est extra. ipsuni: ergo est ageiis per arteni et volens: ergo necesse est, ut habeat rationes expressas et expressivas. Si enim det huic rei formam, per quam distinguitur ab alia re, vel proprietatem, pev quam ab alia distinguitur; necesse est, ut liabeat forinam idealem, immo fornias ideales. Sic enim in plurali vocantur a Sanctis

4. Item, quia est rausa coiisermns, est dtir qui domum dimittit, sed res conservat et dirigit. Ideo habet apud se normas directis.iimas. Nec est idem modus, iit creatura manat a Creatore secuiidum formas vel rationes expressivas, et secundum quod a mente divina emanant regulae ad conservationem ipsarum secundum directionem aeternariim regulanim.

5. Item, quia ipse iloctor est, docet infallibili- Christus est doctor interius, nec scitur aliqua veritas nisi per eum, non loquendo, sicut nos, sed interius iilustrando; et ideo necesse est, iit habeat clarissimas species apud se, neque lainen ab alio acceperit. Ipse enim intimus est omni aniniae et suis speciebus clarissimis refulget super species intellectus nostri tenebrosas; et sic illustrantnr species illae obtenebratae, admixtae obscuritati phantasmatum, ut intellectus intelligat. Si enim scire est cognoscere, rem aliter impossibile se habere; necessarium est, ut ille solus scire faciat, qui veritatem novit et habet in se veritatem.

6. Loquitur autem Scriptura de ii)so, ut est Por scripiuexemplar, quo omnis creatura vivit in formis aeternis; '"< (in» priloannis primo: Quod factum e.u in ipso vita erat. Vivit autem [>er cognilionem et amorem; et qui hoc negat negat praedestinationem aeternam. Nam ab aeterno iiovit Deus creaturam et amat eam, quia praeiiaravit eam gloriae et gratiae. — Item, habet normas directissimas; unde Apostolus et leremias dicunt: Dabo leges meas in vuceribus eorum, et in corde.superscribam eas. Sufierscribit enim prinio in iiatura; semndo, n indu.ttria seu in [)rogressii; tertio, in gratia; quarto, in gloria. In quolibet statu dat normas suas: ergo necesse est, iit in se liabeat eas. sitionem stellarum luci comparata invenitur prior; quia, licet sol habeat rationem radiandi, non tamen Noiandnm. specie-t in se descriptas habet: et ideo illud exemplar est )ulcrius, quia cum hoc, quod lucem habeat, etiam species claras habet. — Item, est ius per se iudicans; in Apocalypsi: Libri aperti sunt, et ativs liber apertus est, scilicet liber vitae et libcr con-.wientiae. Per librum vitae habel aninia vivere et iudicari; et si liber conscientiae concordat cum libro vitae, approbatur; si autem discordat, reproljatiir; unde in Psalmo: Imperfectuni meuni vixlerunt oculi tui, el in libro tuo omnes scribentur, id est inanifestabuntur scripti, non de novo scribentur. In lioc libro scribuntur omnes leges aeternae. — Dens ergo conciuditnr. est exemplar aeter-num, et lioc est fidei, quae credit, Deum esse conditorem rerum etc.

!). Et.super hoc fertur specnlatio, ut sit arSeSfpiari'?!! praestantissime repraesentans. Haec autem ars et est cSSnis. de, id est stulti. Oportet enim alle sentire de Ueo. — Est auteni multifonnis, quia multa repraesentat distincte et certitudinaliter. Unde melius videbo me in Deo quam in me ipso. Est tamen summe una.

10..d hoc notandum, quod causa prima et est

et immediata; quia prima, ideo niliil liabet

alio, seo omnia ab ea; et est immediata, quia causa immediata nobilior est quam mediata. Quia ergo prima, ideo polentissima: ergo nwua potest; item, quia immediata, ideo est actualissima, quia causa inuiiediata in actu est; est eliain actualissima, eo quod immediata, quia actus immediatior est quani potentia. Non autem est actualissiraa secundum efficienliam sive secundum acLum, exlrinseeum, quia non facit statini quidquid potest: ergo est actualissima secundum acimn intrinsecum, qui est dicere. Llnde ab aeterno dixit hoc iiendum, et lioc in tempore. — Haec etiam causa, quia est uiia, est swmme simplex; et eo quod suinme simplex, est infinita, quia « virtus vel causa, quanto magis unita et simplex, tanto magis infinita », non quidem distensione molis, sed virliUis.

1 1. Haec lux est inaccessibilis, et tamen pioxiuia aniniae, etiani plus quam ipsa sibi. Est etiaip inaUigabilis, et tamen sumine intinm. — Hoc autein videre non est nisi hominis suspensi ultra se.,,..,,,, i- ju alta visione; et quando volumus videre simplici intuitu, quomodo illa ars est una, et tamen multiplex; quia immiscet se phantasia, cogitare non possumus, quomodo infinita sit nisi per distensionem: el ideo videre non possumus simplici intuitu nisi ruliocinamlo.

12. Quia ergo illa ars est causa, sequitur, quod iu illa arte est repraesentatio causabilium incausabilitcr; quia rationes illae causae sunt, ideo incausatae; et hinc est, quod causae sunt contingentium infaUibililer. Quod enim conlinyens est illu infallibililer repraesentatur; exprimit enim modum, qui accidit in re, infalhbiliter, quia, secundum quod jn se et apud se est, expriniit. Vera enim est contingentia a parte rei, et infallibihtai; ex parte Dei.

13. Item, mutabilium immutabilite.r, materialium immaterialiter, quia illae rationes non sunt mate- j.jjjigg. pQggjjjjijm f(Pjj(j,-g,. partibilium impartilc, in aiiima nostra; accidenlium.mbstanlialiter, quia illae rationes sunt substantia, quae est Deus; corporalium spiritualiler; temporalium sempilerne; distantium itulistanter, ut eliam patet in anima, quia situationes specierum non sunt in anima; dissonantiiun indis-sonanter, ut ratio albi et nigri; deflcientium imleficienter, quia quidquid est ibi, vita vivit, et est liber.scriptus forinsecus. Iii qualibet enim. esi umbra. creatura est refulgentia divini exeniplaris, sed cum tenebra permixta; unde est sicut quaedam opacitas admixla lumini. — Item, est via ducens in exeraplar. via. Sicut tu vides, quod radius intrans per fenestram diversimode coloratur secunduin colores diversos diversarum partium; sic radius divinus in singulis creaturis diversimode et in diversis proprietatibus refulget; in Sapientia: In viis suis ostendit se. — Item, est vestigium sapientiae Dei. Unde creatura non est nisi sicut quoddam simulacrum sapientiae Dei et

14. Quando ergo aniraa videt haec, videtur sibi, Noundnm. quod deberet transire ab umbra ad lucem, a via ad terminum, a vestigio ad veritatem, a libi-o ad scientiam veram, quae est in Deo. Hunc librum legere est altissimorum contemplalivorum, non naturalium philosophorum, quia solum sciant naturam lerum, non ut vestigium.

y..liiid adiutoriiiin esl spirilualis creuturae, *l,i quae est ut lumen, ul speculum, ut imago, ut liber scriptus intus. — Omnis substantia spirilualis es lumen, Iwmen est; unde in Psalmo: Signatum cst super nos lumen vullus tui, Domine. — Simul etiam cum Specnbm, hoc esl speculum, quia omnia recipit et repraesentat; et habet naturain luminis, ut et iudicet de rebus, Totus enim mundus describitur in anima. — Et est etiam imago. Quia ergo est lumen et specu- imago. ium habens rerura imagines, ideo esl imago. — Ex

autem est intrare ad jwtentias; quia, secundum Augustinuni, inlimum animae est eius summum; quanto polentia intimior, lanto snlilimior. — Haec duo liabent inai Pharaonis.

17. Sed tertium adiutorium est Scriplurae sacrameiitalis. Est autem omnis Scriptura cor Dei, os Dei, limjva Dei, calamits Dei, liber scriplus fork el intus. — In Psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Lingua mea calam.us.icribae velociter.scribentis: cor Dei, os Patris, lingua Filii, calamus Spiritus sancli. Pater enim loquitur per Verbum seu linguam; sed qui complet et memoqiae comniendal est calamus.cri- 6ae. — Scriptura ergo est os Dei. Unde Isaias: Vae! qui dcseemlitis in Aegyptum, scilicet ad sae-