Collatio X

De sccunda visione Tractatio lertia,

(puiUupliciter, 17. /Jpilogus partis II, 18.

1. Vocuvit Deus firmamentum caelum etc. De altitudine fidei et eius firmitate dictiiin est; nuiic de speciositate dicendum est. Dicitur ciiiin caelum quasi caelatuni, id est sculptum luminibus. Quoinodo caelum et numera.iteUas, si potes; sic erit seinen tuuni. Pollicitatio seminis carnalis facta est ad.braliam, quia sic, inquit, erit semen luum; pollicitatio etiam seminis spiritualis ei facta est, eo quoil pater multarum gentiuni per fidem futurus. Caro.braham generavit semen, et inultiplicatum. est; inullo fortius eius generatio.ipiritualis fuit secunda et generavit spiritualiter mente fecundata. Pulliilationes speculationum orientiiim ex fide sunt transcendentes clarilatein siderum. Iii.pocalypsi: Sustidit nw iu spiritu in montem magnuin et alt%im, et vidi lerusalein desceiulentem de caelo. Et vidit, quod hatebat duodecim portas, et super quamlibet portam inarijarila una, et portae ex.singulis inargaritis.

incipit agere de fidei speciositiile. varias figuras et varietatem himinum haljent diversas influentias; et sol illis coniunctus variis temporibus secundum divers;is innuentias habet vitain ministrare in nnindo. — Hae autem, ut dictuin est, orientes ex moduin margaritae, quae habet fulgorein sive fulget, confortat per efilcaciam, cor iucundat.

3. Secundum hoc igitur ingrediuntur ad contemplationem, nec wtest ad visiones.pocalypsis lioino mundanus accedere, nisi intelligat ista. Cum igitur secundum Apostolum sit alia rlarilas solis, alia luiuw, atta stellarum, nos sublimati per lidein transformamur a clarilate ir> claritatem, ct hoc, revelata facie, ut similes simus duoderim stellis et Deum Trinum rt unum, et e.minplur rerum, ut creantem nmndiim, jt formuntrm animam, danlem spiritum — Deuin curni unitum, T)mm rrucifi.num, mrdeiam m.riUiu,ni., oiiak pulmlum, ullorrm scelerum, praemium ael<n'iiuni. genuit Isaac, sive facta particularia; quaedara autera credibilia sunt inleUigibilia; ct quando intelliguntur, rationes solidas habeiit.

5..Vd suflicientiara lioruni duodecim nota, quod claritiis lidei speculanda est ut veritatis praeexislentis, ut veritatis e/ficientis, ut veritatis re/icientis, ul veritatis per/icientis.

G. l't Grtils praeexistentis tripliciter: velquantuni ad cssentiani, vel quantuni ad exceltcntium, vel quantura ad refulgentiam. Esse enini divinum priniura est, quod venit in niente. Unde Moysi quaerenti quod esset noraen Dei; respondit Deus: Ego suin i]ui sum; et in hoc comprehendit quidquid est sive bonum, sive potens. — Securido, quantura ad excellentiam, ut Deus unus, trinus et verus. — Tertio, quantuni ad refulgcnliam, ut exemplar reruni.

7. Si autera claritas consideratur ut veritas e/'- ficienf, hoc est tripliciter: aut in quantura inchoat naturam; aut in quantum iUustrat intelligentiam; aul in quantran impirat gratiam. Inchoat naturam sive mundum, quod non solum est credibile, sed etiara intelligibile. Ut illustrat inlelligentiam; et sic format animam, scilicet intellectura huraanum et angelicum, ut sit Deus obiectura intellectus; et hinc est, quod habet rationera perpetui quantura ad imaginem creationis, reparationis, similitudinis; quia iraago est essentialis dependenlia et relatio. Ut inspirat gratiam; hic est consuraniatio, et hoc est credibile et intelligibile. Voluntas enim non perficitur nisi per donum Spiritus sancti infusum.

8. Si auteni claritas veritatis consideratur ut re/iciens, siniiliter tripliciter claritas refulget in anima: aut quantum ad humanae et angelicae reparationis principium, vel quantum ad pretium, vel quantuni ad effectum. Prirao est speculari Derau carni unitum, quod est credibile et inteUigibile; si ut pretium, sic cruci alTixura; si ut ejfectus, sic Deus medicina est animae. Est ergo principium nostrae creationis, reparationis, pracmiatianis.

',). Si auteni consideratur ut consummans sive perliciens, sic tripliciter: ut vitale pabulum Ecdesiae militantis et triuraphantis, ut vltor scelcrum, ul /inale praemium. Oportet, Deum esse priraura; ergo est credibile et intelhgibile, et hoc secundum influenliara secundmu legera clementiae, iuslitiae et concordiae: secundum primuni, ut virtus; secundum secundum, ut veritas; secundum tertium, ut aequitas. — Hae sunt duodecim portae, de quibus Psalmus:.Aperire mihi portas iustitiae. lusti intrabunt in cani; quia iustus ex /iik vivit.

10. Prirauni si>eculabile est, Deum esse. I'rimura noraen Dei est esse, quod est nianifestissiraura perfeclissimuni, ideo priraura; unde nihil manifestius, quia quidquid de Deo dicitur reducitur ad me; hoc est proprie proprium noraen Dei. Deus non dixisset Moysi sive latori Legis: Ego smn qui sum, nisi esset priraus. Postea dixit: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus lacob; in quo mgsterium Trinitatis expressit. Tertio dixit: Qui fecit os hominis et linguam; in quo explicavit, se esse exemplar. negativa, sequitur, Deum esse, etiam si dicas: Deus non est, sequitur: si Deus non est, Deus est; quia omnis propositio infert se a/firmativam et iiegativam., ut si Socrates noii currit, verum est, Socrateni non currere.

11. Consideratur etiam liaec veritas quasi in quodain speculo, quod confortat.et dat visum. enira creatura concurrit ad lioc speculuin faciendum ct iungitur in lioc speculo secundum viara o/-rfm«s, originis, completionis. — Priino triphciter: secundum rationem /)osto-«o/'M ad prius, inferioris ad superius, temporis ad aevura et aevi ad aeternitatem. Manifestura enini est, si est posterius, est prius ergo et primum: ergo iii isto ordi ne per poterom ad priora et ad primum pervenitur. Omnia enim vel sunl posteriora, vel media, vel priraa.

12. Secundo est ordo inferioris ad superius, et superioris ad summum, quae habent essentialem ordinem et dependentiam secundum ordinem naturae. Et non dicitur liic superius et inferius secundum lineam praedicamentalera, sed secundura magis nobile et luiiius nobile.

13. Tertio est ordo temporis ad aeuum ei aevi!Ldaeternitatcm: quia, si est aliquid propter aliud creatuin, ergo et illud aliud est aliquid propter aliud, scilicet increatum, et illud erit propter se; ut si est res temporalis propler animam, et anima propter Deum; necessario ergo Deus per se et propter se esf. — Secundum ordinein ergo causalitatis, dignilalis et finis omnia declarant, esse primum, summum et ultimum, scihcet in ratione finiendi. Hoc ergo secundum rationem ordinis.

1 a..lio modo omnis creatura dicit, Deum esse secundum rationem onomw; ut si e.st ens crenCum, est ens increatum; et si est ens per participationem, est ens per es.smliam; si esl ens wr compositionem, est ens per simplicitatem; si est ons per mulliformitatem, esl ens per uni/brmitateni vel identitatem.

1G. Primo dicendum, quod omne creat»nn ponit causam, ot universitas causatorum ioi)it causam primam umversalem. luncquaero (ie causa lila: aut est creata, aut non: si sic, erit aliire in infmituni; si non, habeo proijositum. — lem, em ])er participationem ab eo liabet esse, quod est ens per em-ntiam, quia fluit ab eo. — Similiter, omne compositum est a componentibus; similiter et partes, cmn sint dependentes m invicom, sunt ab aliquo simplicissimo ab.solulo. — Similiter de multiformitate; si enim est ens per multiformitateni, est ens per uniformitatem, ul in numeris, quia necesse est devenire ad unitatem. Hoc ergo ralione orighm.

17. Terlio modo ratione completionis. Si est me potentialc, ost cs.ic actuale; si est e.ise mutabile, est esse immutabile; si est esse sccumlum quid, est esse simpliciter; si est me dependens, est esse absolutum; si est esse in ffCHerc, est e.s.w e.xtra gc-