Collatio V

bus, 32. — Epilogi(.s, 33.

1. Vidit Deus lucem, quod esset bona, et divisit luceni u tenebris etc. Dictum est, quod intellectualis lux est veritas, quae est radians super in-

2. nelibcratinnm esl respeclu faciendae, o» et tuni; persuadetur, si adest scyurilas, utilitas, honeslaJi; vel persiiaiJetur non fieri, si sequitur damnuDi, periculum, inhonestas.

3. (Jenus iadiciale respondet rei factae, quae "« habes. con.ftitutionem, coniecluram, dubitationeni legitimam. /uridiciulis comlitnlio est: « Fecisti? Non feci »; quae apud alios litis cmilestatio vocatur. Caniccturalis, cum aliquid allducitiir ad probandum. Legitima dubilatio iuridicialis est descriptio iuridicialis, quando factum conceditur; sed defendit se, quod non sit rens, yel quia potuit facere de mandato domini, vel quia debuit. volentiam non nimis prolixum, non obscurum, non exquisitum; quod habeat narrationem, ut factum narret; postea, ut negotium (/w/wiwtt; et caveat multitudinem partium. Postea partem suam confii-met per rationes; postea adversarium confutet et rationes eius ostendat frivolas; postea concludut. Item, necesse est, ut habeat inventionem, dispositionem, eloculionem, memoriam et pronuntiationem. telligentiam sive humanam, sive angelicam; quae inexstinguibiliter irradiat, quia non potest cogitari non esse. Irradiat autem aliquid tripliciter: ut veritas rerum, ut veritas vocum, ut veritas morum: ut veritas renim est indivisio entis et esse, ut veritas vocum est adaequatio vocis et inteJlectus, ut veritas morum est rectitudo vivendi. Quod patet ex parte principu, quod irradiat; ex parte subiecti, quod irradiationeui susci)it; ex parte obiecti, ad quod irradiat. In quantuni liaec lux est causa essemli, est lux magna; in quanlum est ralio inleUigeiuli, est lux clara; in quantuni est- o/v/o vivendi, est lux bona; vidit, inquil, Deus lucem, quod esset bona. — Ut lux magna irradiat ad compreiiensionem A'?t/)- staniiarum sive essentiarum, figurarum et nalurarum niundialium; ut lux clara irradiat ad comprehensionem loculioninu, argunwntalionum, permodestiarum, indmlriarum, iustitiarum: ad compreliensionem modesliarum quantum ad exercilationes consueludinaies; ad comprehensionem industriarum quantum ad speculaliones inleUectuales; ad comprehensionem iustitiarum quantum ad leges politicas. Primo habenda est modestia, secundo industria inquirenda, tertio exercenda iustilia. — Et hic ges. Ubi? Iii nionte contemplationis cum Moyse, ut sit modeslus et ind.uslrius, non bestialis, quia talis in montem ascendere non polest; bcsiia iimn,quae tetigerit montem, lapidabitur.

4. Priino igitur irradiat sive illustrat ad comlibe.ralilatem circa dona mediocria; magnificentiam circa dona inagna; magiuinimilalem, circa honorum raagnorum appeli tum; philotimiam circa mediocrium; mansuetudinem circa iras; veritatem circa locutiones; eutrapeliain circa iudi delectationem; amicitiam et duo metlia passionum, scilicet verecumliam et nemesin, quae est nuUi obesse et alicui prodesse. De his autem eligamus sex praecipuas, scilicet primo temperantiam, secnndo munificentiam, tertio fortitudinem, quarto mansueiudinem, quinto benignitatem, sexto magnanimitatem. tur a timore mortis, sed statim, quando natus est, delectatione secundum gustum; unde puer"appetit dulce secundum gustum et postea delectabile secundum tactum, quando magnus est. Hanc passionem contemporaiwain nobis, quae incipit in pueris et terminatur in senibus, oiwrtet primo domare; ista est coiwupiscenlia, alia est cupiditas. Puer enim primo appetit manducare, postea pecuniam; unde mirabiliter delectatur in illa, et si puero olTeras panem et denarium, accipit denarium et relinquit panem. Hoc inficit homines; concupiscunt enim habere et retuiere. Appretiari haec ut felicissima malum est, asperiuiri ut exsecrabilia malum est. dium. Haec eniiii medietas iion est circa res, sed circa appetitum aniinae. Si enim appeiis haec, ut sustenteris tuis vel alienis, medietatem tenes; sed si appretias, ut felicitas sit in eis, unum extremum est; si aspernaris ut profanum, alterum extremum est, sicut Manichaei profanum putant cum muliere iacere, sive cum uxore, sive cum alia. Similiter dicebant, quod niliil potest homo habere. Et dicit Augustinus, quod hoc non fuit praeceptum, licet Apostolis dixerit Dominus: Nihil tulerilis in via. Medium ergo est sustentari sive suis, sive alienis.

5. Et dicebat beatus Franciscus, quod « pauper magis potest esse largus quam dives: quia dives, si dat quidquid habet, deficiet et confusus est; si vero non dat, cum habeat, licet vellet dare, si sibi non deficeret; voluntas bona est, sed non reputatur sibi pro facto, quia adhuc habet substantiam. Sed pauperi, qui nihil habet, si vellet dare pauperi, et niliil habet, quod det; et vellet aedificare liospilalia, non tanien habet unde; voluntas pro larto reputatur ». dicus Frederici, qni dicebat, quod ille qui abstinebat ab omni muliere, non erat virtuosns nec tenebat medium. Et ad lioc sequitur, quod si omnem mulierem cognoscere et nullam mulierem cognoscere exlmna sunt: ergo medietatem omnium mulierum cognoscere viedium est.

6. Haec cupiditas domari debet i)er munificentiam, quae comprehendit iii se iargitatem et magnificentiam. Iste est fons, qui aquas refundit; fons non retinet in se aquas. Secundum Philosophum difllcile est ab bac perfecte curari, quia hoc valde delectabile est, quia reputat se homo magnum, et alii reputant. Si homo luxiiriatur, dolet cerebriim; sed in divitiis homo delectatur, quia est ibi praesumtio et reputatio. — Unde haec cupiditas infecit Giezi, et leprosus factus est, quia cucurrit post Naaman; istud simoniaci hodie reputant magnam curialitatem. Venit Simon magus et dixit Petro: Accipias de pecunia; satis habeo; et da mihi, ut per impositioneni manus possim dare Spiritum sanctum; sed Petrus non reputavit curialitatem nec habuit patientiam: Pecunia lua, inquit, tecum sit in perditionem.

7. Tertia medietas est forliludo, quae est circa timores et audacias. Haec est necessaria homini, iit non sit pusillanimis, vel temerariiis, sed sustineat terribilia et etiam mori sit paratus. Aliqui enim cadunt in ignaviam et pusillanimitatem. Unde lob: Nun- (juid forliludo lapidum fortitudo mea, aut caro mea aenea est? Fortitudo enim in anima est, non in carne. Melior est patiens arrogante; et in Proverbiis: Melior est patiens viro forli, et qui dominalur aninio suo, expugnatore urbium. Unde spiritualis homo multum debet cavere a moestitia.

8. Haec virtus facit animam nobilem; sed quia fortis aliquando dedignatur contra alios, ideo necessaria est mamuetudo, quae est coatra irascibilitates

m et iracundias, non iit homo )eiiitiis non irascatur, sed nbi del)et et quando debet. Unde debet habere et faciem hominis et faciein leonis. — Tamen aliquando putas bominein mansuetum, qiii tacet, alio peccante; hoc non est mansuetudo. Audi igitur: dicitur de Iesu, quod turbauit senwtip.ium et fecit flagellum de funicnlis. Unde iii primo Machabaeorum: Vae mihi, ut (juid natus sum videre mala gentis meae et sarwtorum? Unde Christus est agius et leo.

9. Quinta medietas est benignitfis, sive nemesis, sive aiViicitia, quae nihil habet malignitatis, sed homo vult Immm alii hoinini; et oportet, quod hic ratio dicit, ut oinnis homo diligatur, et iit omni homini conferantur utilia, non nociva. Si ego te diligo et do tibi vel dignitatem vel libertatem, et tu male uteris ea, si dem tibi; benignus non siim,.sed potius malignus; et ideo non dabo tibi, ut sim l)enignus. Habeo amicum, habeo inimicum; amicus maie utetur aliqua praelatione vel dignitate ad ilamnnm suum et reipublicae; si dem sibi, benignus non sum. Inimicus meus e contrario bene utetur; sibi dabo et faciam bonum meum de malo suo. Pater non blanditur filio nec dicit verbum dulce, ne superbiat. Mundus hodie ignorat istam benignitatem; unde totus mundus in maligno positus esl, quia homo non diligit nisi bonum privatum. ritas, nisi cum honor est a-eternorum. Sed econtra quidam appretiant unam vilissimam laudem ahcuius, cum tamen veritas dicat in mente sibi, quod ipse est pessimus et nequam; et inde effert se!

10. Hae sex medietates sufficiunt; aliae enim quaedam innominatae sunt. Has autem Philosophus 2, 7: Vae... videre contritionem populi mei et contritionem inanifeste ponit, et in his veritali fidei ratio substernitur. Hae medielates removent vitia sive carnalia, sive spiritualia, ut temperanlia gulam et luxuriani, munificentia avaritiam, cupiditatein, rapacitateni; forliludo accidiam, ignaviam, pigriliam; maimieludo iracundiara, odium, impalientiam; benignitas invidiam; magnanimilas superbiam, arrogantiam, vanitatem, iactantiam.

11. Secundus radius veritatis illustrat ad comprehensionem incluMriarum secundum speculationes indentia, sapientia, inlelligentia. — Speculatio autem aut est consistens in se, aut Transit in affeclum et effectum. Primus modus non pertinet ad moralem, sed magis logici est; secundus autem spectat, quia virluosus; et ideo, quia faciliter speculativus lit practicus, facile ex speculativo fil virtuosus.

12. Notitia igitur transiens in ajfectum est saia pientia, quae est « rognitio causarum altissimarum et per causas altissimas ». — Notitia autem transiens in eflectutn extrinsecum est ars, quae est « habitus cum ratione factivus », et hic iungitur notitia cum faciente, praevia tamen affectione. Medium inter Uaec est ekctio, quae iungitur aflectui et ordinatur ad opus. Quod enim quis ehgit amat el eligit ad opus; et haec est prudentia, quae est media inter sapientiam et artem. IntelUgentia autem est in cLscendendo a prudentia ad sapientiam, quae est cognitio principiorum et regularum certarum. — Necesse est similiter descendere ad artem per scientiam. Chirurgus, nisi habeat regulam medici, interficit hominem, ut si iucidat eum qui est dispositus ad febrem. — Dicebat etiam de quodain mathematico, qui faciebat campanas optimas, et illas faciebat secundum proportiones musicales; taiiien istas habuerat a quodam musico, qui dederat sibi formam el longitudinis et spissitudinis et martelluin proporlionatum ad pulsandum. — Nec est intelligendmn, propter hoc quod par- dicitur, quod virtutes quaedam sunt inlellectuales, quaedam consuetudinariae, qnoA propler hoc virtutes sint in parte aliqua alia iiisi in ralionali, quia essentia omnis virtutis est in rationali; sed quaedam

' Dc quibus Aristot. agit in VI. Elliit. pef totum. — De sunt in rationali secundum se et secundum quod est speculatrix; quaedam autem, secundum quod est exterioris hominis gubernatrix.

14. Tertius radius veritatis illustrat ad morales iustitias secundum dici;imen legum politicarum. Hic non debeo loqui sicut theologus iiec sicut iurista, sed sicut philosophus loquitur. Haec comprehensio estcirca quatuor. Nullus autem philosophorum dedit hanc, sed si fuerit collecta ex inultis, ahquid proveniet. — Attenditur autem (juantum ad rituni colemli, quantum ad formam coiwivendi, quantum ad norniam praeside)idi, qumitum ad censuram iudicandi. Ad censuram imlicandi non pervenitur iiisi jier normam praesidendi; nec ad normani praesideiuli nisi per formam convimndi; nec ad islam nisi per primam.

1.). Omnes veri philosophi uiiuiii Deum coluerunt. Unde etiam Socrates, quia prohibebat, sacrificium fieri Apollini, interfectus fuit, cum coleret unum Deum. Verum esl, quod Plato siiasit sibi fugam. «Absit, inquit Socrates, ut negem veritatem, quam asserui »; et ideo Plato noii interfuit morti eius, erubescens, quod suasisset sibi fugam. Cultus Dei pielas cst fidei. Unde dicit Tullius, quod pietas consislit in cultu deorum. Non placet, quod dicit deoriim. Scriptura nunquam vocat Angelos deos, ne venerentur sicut dii, sed homines dicuntur dii: Deus stetit in synagoga deorum, id est hominum, non Angelorum. Cultus autem Dei consistit in laude et sacrificio.

16. Quomodo aulem sacrilicium introduclum sit, videtur, qutxl per fidein Abel obtulit sacrificium et yoe, de quo dicitur: Odoratus est Dominus odoreni suavitatis. Et significabant haec sacrificia sacriticium Christi, quod in cruce fecit; et ideo dicitur Dominus odorare, ut Deus placaretur per mortem Unigeniti. — Daemones autein propter superbiam suam volunt coll ut Deus, ut habeant in terra quod habere non potuerunt in caelo; et quia niaxime aUenantur homines a Deo. — Sanguinem Christi olfert qui facit tilia sacrificia, eo quod elfusus fuil ad placandum Patrem.

17. Sacrificium anlein laudis in corde naturale iudicatorium dicUit, et est de dictcamine naturae; et Christianis.c. 10. — Dc seqq. Aide Plalo, Crito, in qiio narin hoc consenserunt omnes veri philosophi. Unde dicit ille, quod « qui dubitat, utrum parentes honorandi sint, et Deus venerandus, poena dignus est».

18. Secundus modus est forma convimmli, ut: turali lege emanant leges et canones, pullulationes pulcrao. Sed quid? Tu non vis suspendi, et latronem suspendis? Dicendum, quod atio prius debet suspendi, quam ut respublica laedatui-; lonas contra se dedit sententiam, ut proiiceretur in mare.

19. Terlia est norma praesidendi, id est quade liter princeps ad populum debet se habere, et e converso. Et liaec emanat a veritate pnma: quia populus debet assist«re punienti et vindicanti; princeps non debet suam utilitatem quaerere, sed reipublicae. Philosophus dicit, quod dilTert tj rannus et princeps: lyrannus quaerit propriain utilitatem, sicut Herodes, (]ui, timens privari regno suo, saevit in pueros; princeps autem communem utilitatem intendit. Tamen hodie magna abominatio est in his qui praesunt, (]uia iil navi non ponitur rector, nisi habeat artem gubernandi; quomodo ergo in republica ponitur ille qui nescit regere? Unde quando per successionem praesunt, male regitur respublica. David fuit sanctissimus; Saloraon, etsi lubricissimus, tamen sapiens; Roboam stultus, quia divisit regnum. Roinani jwr artem diaboli elegerunt Diocletianum. Debebant eligere comedenlem super mensam ferream et invenerunt comedentem illum super vomerem; qui jwstmodum multa mala fecit. Unde quamdiu Romani illos qui praeessent, ekgerunt, sapientissimos elegerunt; et lunc bene gubernata est respublica; sed postquam ad successionem venermit, totum fuit destructum.

20. Ultimum est censura iudicandi, ut homo de sciat, quid de quacumque re sit iudicandum, quod spectat ad personas, ad re.s, ad modum agendi. Haec omnia manant a veritate prima.

21. Sed in his omnibus luxuriata est ratio; luctus aeternus; et isti male senserunt de causa prima. Similiter matltematici primo sciverunt uumeros et postea ad influentias et secreta cordium venerunt. Naturales sciverunt et de corporibus et mineralibus et dixerunt: « Ars imitatur naturam »; et nos scimus secreta naturae: ergo nos faciemus vobis aurum et argentum. Similiter grammatici poesibus et fabulis suis tenuerunt totum inundum, quousque venerunt Sancti («ntra eos. Similiter logici cum suis sophismalibus et suis falsis positionibus fecerunt muridum insanire. Similiter rhelorcs ita dclectabantur in colore sermonis, ut non aliud esse regnum Dei dicerent; tamen sublata esl modo de medio. Ars moralis non ita luxuriata est, quia non in sola speciilatione stat; sed scienlia iuris multum luxuriatur propter lucrum; et causae, quae deberent tenninari per ius, modo per allegationem et suhtilitatem iuris fiunt immortales, cum tamen intenlio iuris sit causas rescindere.

22. Haec sunt novem lumina illustrantia animam, scihcet veritas rerum, vocum, morum: rerum, scilicet esscntiarum, figurarum, naturarum quantum ad quidditatum differentias occultas, quantum ad quantitatum proportiones manifeslas, quaiitum ad naturarum proprietates mixtas. Primo metapbysica, secundo mathematica, terlio naturalis seu physica. — Veritas vocum tripliciter: quantum ad locutiones, argumentationes, persuasiones; primo, quanlum ad loculiones indicantes mentis conceptus; secundo, quantum ad argumentationes trahentes menlis assensus; tertio, quantum ad persuasiones inclinarUes mentis affectus; prima grammatica, secunda logica, tertia rhetorica. — Veritas morum tripliciter: quantum ad modestias, industrias, iustilias: modestias, quantum ad exercilationes consuetudinales; industrias, quantum ad speculationes intellectuales; iustilian, quantum ad leges politicas. Prima virtus consuetudinalis, secunda virtus intellectualis, tertia virtus iustitialis. — Has novem scientias dederunt philosophi et illustrati sunt. Deus enim iliis revelavil. Iostinodum voluerunt ad sapientiam loervenire, et veni;is trahebat eos; el promiserunt dare sapientiam, hoc est beatitudinem, hoc est intellectum adeptum; promiserunt, inquam, discipulis suis. cem. Sed hoc ita fit, ut anima convertat se primo per se; secundo, super JnteUigenlias tertio, super rationes aelernas.

23. Primo ergo oportet se considerare, non sicut oculus carnis, qui non videt se nisi per reflexionem a speculo, sed sicut oculus mentis, qui primo videt se et postmodum alia. Sed ad hoc Ttespoien- oportet, ut convertat se super potentias et super

' actus. Habet enim anima tres potentias: animakm,

inteUectualem, divinam, secundum triplicem oculum: carnis, ralionis, contemplalionis. Primus viget, secundus caligat, tertius excaecatus est — Poloco, tempore et dimensione; aut ut elevatur ad

substantias spirituaks separatas; et sic sunt duae

potentiae, scilicet ratio et intellectus: per ralionem

confert, per intellectum cognoscit se et substantias

spirituales; et tunc ingerit se Intelligentiis, et tunc item, diviDa. jntrat aeviternum ips£.rum. — Similiter operatio vel

potentia divina duplex est: una, quae se convertit

ad contuenda divina spectacula; alia, quae se convertit ad degustanda divina solatia. Primum fit per

intelligentiam, secundum per vim unitivam sive

amativam, quae secreta est, et de qua parum vel

nihil noverunt.

25. Ergo triplex est potentia, et sex sunt operasex opera- tiones; et quando haec omnia obiecta videt anima, sic

ris et pulcritudinis, sicut in speculo polito videtur

imago. Sed ad hoc requiritur opacilas naturalis, vel

artificialis: naturalis, ut in speculo de chalybe; artificialis, ut in plumbo supposito vitio; secundo

requiritur politio, per quam formam vel imaginem

recipit; tertio requiritur «ptewcZo?-, quia in nocte spe- NotaDdom. culum nihil reddit. Similiter in anima sunt virtutes

inferiores tanquam tenentes lumen, ne defluat; mediae sunt sicut politiones; supremae sunt sicut splendotes supervenientes: et sic est aninia speculum.

26. Sed oportet, ut habeamus secundum grastatim se elevaret ad divinos fulgores, reverberaretur. Angeli autem sunt et lumina et specula; ad

lant motus nobihum corporum et influunt in mun- De prima. dialia; et hoc est positio philosophorum. Constat I enim, quod « causa nobilior est suo effectu»; et constat, quod ad influentiam corporum caelestium fit vel generatur vivum et animarum: ergo et anima. Si ergo animarum nobilius est non animato: ergo necesse est, ut habeat aliam causam quam illa corpora. Et illa est influentia angelica cum influentia corporum caelestium. Unde per regimen substantiae intellectualis, influentis super motum orbis, queni regit, fit hoc. — Alii posuerunt, quod Angeli essent opinioDes numerati secundum numerum motuum propter incli- a nationem naturalem ad motum. — Alii posuerunt decem Intelligentias solum, considerantes earum influentias; et fecerunt insanias et contentiones. Angelus bene potest esse sine motu. scipiendas illuminationes. Est ergo in eis virtus delativa, quia sunt quaedam lumina et quoddam pervium, et contemperant in se nobis divinum radium, ut proportionetur nobis. — Secundo modo est in eis virtus elevativa, qua nos aptant per condescensionem et sublevationem ad illum radium suscipiendum, non tanquam perficientes. — Item, est in eis oe tertia. virtus suprema, qua se ad Deum convertunt in susceptione splendorum et aeternae lucis, quam amant; et omnia reducunt ad ipsam, ut tendant in Deum per amorem et laudem. Unde in lob: Ubi eras, cum me laudarent aslra matutina, et iubilarent omnes filii Dei? Et hoc totum senserunt philosophi. Item, Angeli sunt ex hoc gralias acturi. — Quando hoc videt anima, ingerit se Angelis et intrat saeculum ipsorum. satum compositum; causa prima est ens purum, et causatum permixtum; causa prima est ens fixum, et causatum variatum; causa prima est ens absolutum, et causatum alligalum; causa prima est ens perfectum, causatum diminutum. Haec ergo sunt certissima. cst ens ab alio, secundum aliud et propter aliud: ergo est ens a se, secuiulum se et propter sc. — Item, si est ens compositum, neces.se est, esse simpkx, a quo habet esse, quia esse, quod recedit a simplicitate, caditin compositionem. — Item, si est ens permixlum, necesse est, esse ens purum, creatum autem nullum purum. — Item, si est ens secundum se varialum, necesse est, esse fixum, quia mobile reducitur ad immobile. Mota enim manu, stat cubitus; et moto cubito, slat humerus; et sic semper quod movetur movebitur per aliquod fixum. — Item, si est dare alligatum: ergo et a6*o/Mhwn; omnis enim creatura aUigata est alicui generi praedicamentorum; sed quod alligatum est, unum non dat alteri esse: ergo necesse est, absolutum esse, a quo recipiant esse. — Item, si est ens diminutum, necesse est, esse ens perfectum. — Et hac via procedit Philosophus ad ostendendum mundum aeternum, quia omnem motum et mutationem praecedit motus localis circularis, quia perfectus est. Sed respondeo: dicendum, quod verum est, quod perfectum est ante diminutum, loquendo de perfecto simpliciler, sed non de perfecto in genere, qualis est motus localis. — Et sic fertur intelligentia ratiocinarulo.

30. Fertur similiter experiendo sic: productum respectu primi defectivum est; similiter compositum respectu simplicis; similiter permixtum respectu puri, et sic de aliis; ergo dicunt privatiorws. Sed « privationes non cognoscuntur nisi per habitus suos ». « ludex enim est rectum sui et obliqui ». Et si « omnis cognitio fit ex praeexistenti cognitione »: ergo necessario intelligentia experitur in se, quod habeat aliquod lumen, per quod cognoscat primum esse.

31. Sic igitur, his praesuppositis, mie&cto mtelUgit et dicit, primum esse est, et nulli vere esse convenit nisi primo esse, et ab ipso omnia habent esse, quia nulli inest boc praedicatura nisi primo esse. Similiter simplex esse est simpliciter perfectum esse: ergo est quo nihil intelligitur melius. Unde Deus non (Mjtest cogitari non esse, ut proI)at Anselmus. geruio; ibi potest quiescere. Unde ratiociruindo infert per oppositum: si est posterius, est prius; si est compositum, est simpkx etc.; experimentaliter, quia privatiorws non cognoscuntur nisi in positione causae, et illa sex dicuntur per moduni defectus et privationis; intelligentialiter, quia non possunt latere aniniam, wKprimum esseesi, simplex me est etc. — Item, considerat illud esse, ut habet substantiam, virtutem el operationem, ulprimam, purissimam, simplicissimam, et sic de aliis sex; ut est in eo unitas, veritas, bonitas, ut prima, ui purissima, ut absolutissima, et sic de aliis sex; ut habet firmitatern,.peciositatem, bonitatem, ut primam, purissimam et absolutissimam; ut habet memoriam, intelUgentiam et voluntatem, secundum illa sex; ut habet vitam, sapientiam, iucunditalem, secundum illa sex: et tunc intelligit, quod est bonum per essentiam, et omnia per illud beatificantur, et ideo summe appetibile et summe debet appeti; et hoc faciendo conquiescit.

32. Primo ergo anima videt se sicut speculum, deinde Angelos sive Intelligentias sicut lumina et sicut medium delativum; sive videt in se sicut in speculo, in Intelligentia sicut in medio delativo lucis aeternae et conteraperativo; deinde in luce aeterna tanquara in obiecto fonlano, quantum ad illas sex conditiones dictas, et rationabiliter et experimentaintellecturn adeptum, quem proraiserunt philosophi; et ad hoc veritas Trahit. — Sed tamen per virtules oportet devenire, sicut fecerunt philosophi; quando viderunt, quod tara alte non posset perveniri nisi per virtutes, converterunt se ad docendum illas, ut fecit Socrates; unde reputatur minus bene dixisse, eo quod tantura de illis dixit; sed boc fecit, quia videbat, quod ad illura intellectura non potest perveniri, nisi aniraa sit purgata.