Articulus 21
De remediis ambitionis.
QUÆNAM contra ambitionem aptissima exstent remedia, ex præhabitis constat, eorum videlicet considerationes ex quibus jam demonstratum est quam odienda, spernenda ac evitanda sit ipsa ambitio. Primum quippe ambitionis remedium est, subtiliter considerare quam enorme, vile, perversum, stolidum ac diabolicum vitium sit ambitio in se ipsa, per quam efficitur homo servus, membrum ac filius primi illius impiissimi apostatæ de cœlo pro sua ambitione projecti, qui est rex super omnes filios ambitionis. — Secundum remedium est, efficaciter considerare quam multa ac magna mala tam pœnalia quam culpabilia ex ambitione nascantur, quanta mentis inquietudo, suspicio, anxietas, hypocrisis, invidentia, adulatio, afflictio, et cetera de quibus ubertim prædictum est: quibus ne quis inquinetur ac torqueatur, tam vipeream matrem ac maledictam radicem merito debet cum infinita abominatione projicere.
Tertium est, intueri sæpissime propria vitia, propter quæ non solum indignus est homo omni honore, imo et omni inhonoratione, confusione, abjectione exstat condignus, idque promeruit, ut omnis in ipsum creatura insurgat, Creatoris sui in ipso offensam injuriamque ulciscens, quemadmodum scriptum est:1 Pugnabit cum Deo orbis terrarum contra insensatos. — Quartum est, considerare quanta virtutum perfectio, quanta discretio, quanta charismatum unctio supernorum ad idoneam exigantur prælationem;2 et item quam longe sint ista a se qui nec ad sui ipsius gubernationem sufficientem se reperit, imo nec scit an vel infimum caritatis attigerit gradum. — Quintum est, rite perpendere omnem sui ipsius defectuositatem, fragilitatem et vilitatem in anima et corpore, in naturalibus atque gratuitis, propter quas ceteris viliorem arbitrari se debet. — Sextum est consideratio rigoris divini judicii in ambitiosos inidoneosque prælatos, et summa illa ipsorum æterna damnatio.
Septimum est, adspicere quanta sint in prælatione pericula, et quam innumerabiles perierunt pereuntque omni die in ea; quam multi quoque et incomputabiles ex ambitiosorum ac negligentium prælatorum negligentiis perierunt pereantque quotidie. Ideo dicit vir ille doctissimus, Nicolaus de Gorra: Multi in alto prælationis dejiciuntur, qui in valle religionis et subjectionis erant securi. Sanctus quoque Hieronymus ait in Regula: O felix et abundans gratia! in obedientia summa virtutum causa est. Nam simplici gressu hominem ducit ad Christum. Et mens non solum excusatur a reddenda Deo ratione pro subditis, sed nec etiam obligatur reddere de se ipsa (si videlicet perfecte obediens fuerit). O summa libertas, qua obtenta vix posset homo peccare !
Octavum est, considerare quod hic in loco peregrinationis atque exsilii, in valle lacrimarum et carcere quodam sumus.3 — Nonum, quod tam incertum et breve est tempus vitæ præsentis, et quod ipsum sit tempus exercendi pœnitentiam, non optandi præsidentiam. — Decimum, quod tantæ æstimationis est homo coram Deo, qui pro humana salute tot et tanta egit, fecit et pertulit. Idcirco ad hominum gubernationem nullus audeat se ipsum ingerere, ne ex sua insufficientia eos contingat perire pro quibus Filius Dei tanta assumpsit ac perpessus est. — Undecimum est, pensare quod ipsemet Christus in vita hac tam pauperem, humilem et subjectam, imo et obedientissimam vitam elegit, prælationemque fugit. — Duodecimum est, recordari quod viri perfecti et sancti prælationem in tantum fugerunt, ut jam extremæ atque immensæ probetur esse dementiæ, quod pusilli, passionati ambitiosique homines ad aliorum regimen præcipitare se audeant.
Insuper sunt alia contra ambitionem, sicut et contra alia tentamenta ac vitia, generalia quædam remedia, utputa: Dei adjutorium cum omni humilitate, fiducia ac fervore incessabiliter invocare; in dominicæ passionis memoria se jugiter exercere; gloriosæ Virginis et Sanctorum exorare subventionem, angelos quoque sanctos animarum nostrarum custodes fideliter deprecari.
Hinc sanctus scribit Gregorius: Quia plerumque per potestatem regiminis ad culpam prorumpitur elationis, magnopere curandum est ut qui regendis hominibus præfertur, apud se, in secretario mentis, in cathedra præsideat humilitatis. Quumque judicanti ei a ceteris foris adsistitur, vigilanti oculo incessanter adspiciat cui judici ipse de his judicandus tandem adsistet, ut quanto nunc eum quem non videt sollicitius metuit, tanto eum postmodum securior cernat. Penset ergo qui ad satisfaciendum districto Judici pro sua tantummodo anima vix sufficit, quia quot subditis præest, pro tot rationem reddere compelletur : quæ nimirum cogitatio si quotidie mentem excoquit, omnem superbiæ premit tumorem, et potestatem acceptam onus facit existimari potius quam honorem. Cui autem nunc judicem esse libet, ei postmodum videre Judicem non libebit. Porro tunc solum potestas bene geritur, quum non amando, sed timendo tenetur : quæ ut recte valeat ministrari, oportet ut eam non cupiditas, sed necessitas imponat habenti.
Footnotes
Chapter 22 of 23