Proœmium
DE GRAVITATE
ET ENORMITATE PECCATI
DEUS solus est, et nemo avertere potest cogitationes ejus. Idcirco a facie ejus turbatus sum, et considerans eum, timore sollicitor. Job XXIII, 13, 15.
Quanto quis divinæ æquitatis rigorem ac propriæ conversationis peccata diligentius clariusque perpenderit, tanto utique formidolosior erit, non ignorans quam horrendum sit incidere in manus Dei viventis, qui per Moysen ait:12 Non est qui de manu mea possit eruere. Unde cogitationes ejus nemo avertere potest, quoniam quidquid in se ipso ab æterno disposuit fierique decrevit, nullus poterit impedire, prout ipsemet Deus gloriosus et sanctus per Prophetam testatur:3 Consilium meum stabit, et omnis voluntas mea fiet. Et rursus: Quis similis mei? et quis sustinebit me? et quis est iste pastor qui resistat vultui meo?4 Ecce Deus magnus, Deus excelsus in fortitudine sua, et nullus ei similis in legislatoribus. Quis poterit scrutari vias ejus? aut quis ei dicere potest, Operatus es iniquitatem?5 Hinc itaque inflexibilis dicitur Deus: non quod placari non possit, vel ejus providentia rebus necessitatem imponat; sed quoniam invariabilis, infallibilis atque certissima est dispositio et præcognitio ejus, nec per comparationem ad divinæ mentis æternalem ac providentialem intuitum quidquam casuale est sive fortuitum.
Quo igitur divinorum judiciorum incomprehensibilem et imperscrutabilem altitudinem, nostræ quoque conditionis inexplicabilem fragilitatem ac defectibilitatem, imo et nostræ salvationis incertitudinem sagacius contemplati fuerimus, eo merito humiliores cautioresque erimus, magisque custodite ac timorate coram Deo altissimo incedemus. Ecce enim in medio universi, videlicet in terra hac inter regnum cœleste et chaos tartareum, positi sumus; et tamen post vitam hanc momentaneam, an ad regnum cœlorum ascendemus, an in lacum inferi descendemus, penitus ignoramus, quippe qui hoc quoque prorsus nescimus, an odio an amore digni sumus:6 quum tamen certissime cognoscamus, quod vel ad felicitatem æternam cœlorum vel ad tormenta perpetua infernorum tandem deducemur. O si cordis nostri palatum hoc ipsum ut dignum est saperet, puto quod nunquam ad inanem resolveremur lætitiam; non ridere, non jocari, non ludere usquam placeret, sed flere ac pœnitere, ita ut cum beato Job veraciter fateremur:7 Semper quasi tumentes super me fluctus timui Deum. Præinducta nempe profunde contemplans Psalmista: Venite (inquit) et videte opera Dei terribilis in consiliis super filios hominum.8 Paulus quoque apostolus: O altitudo (ait) divitiarum sapientiæ et scientiæ Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viæ ejus!9 Ipse est Dominus, rex ille omnipotens, in cujus ditione cuncta sunt posita; qui solus est, ita ut esse10 ejus tam infinite omni esse creato præemineat, ut respectu ipsius alia universa quasi non esse videantur.
Præterea, quum in tanto simus constituti periculo, quid nobis agendum relinquitur, quid remedii exhibetur, nisi ut ea per quæ Deus tam metuendus offenditur, tamque infinibilis damnationis pœna infligitur, puta peccata, vigilantissimo animo evitemus, quemadmodum nos monet Scriptura, dicens, Quasi a facie colubri fuge peccata?11 Nulla namque nocebit adversitas, si nulla dominetur iniquitas. Denique, ut peccata deinceps cautius declinemus, aliquid de enormitate et nocumentis peccati, Deo agente, intendo conscribere pro animæ tuæ excitatione ac inflammatione, carorum carissime mi frater, optimæ indolis adolescens: quatenus peccati fœditate ac vilitate perspicaciter intellectis, tanta cum diligentia demum fugias vitia, ut taliter merearis a Creatore tuo præveniri ac adornari muneribus gratiæ, qualiter ab eodem præventus et decoratus es donis naturæ.
DE GRAVITATE
ET ENORMITATE PECCATI¹
Footnotes
Chapter 1 of 23