Nn. 737–784

Quartum przceptum 3 : “ Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sts longevus super terram”, directe precipit ut debitus cultus parentibus exhibeatur, et indirecte ut parentes sedulo filios educent; per extensionem vero, theologi ibi exponunt mutuas obligationes inferiorum et superiorum.

De his omnibus scripsimus in Tr. de Variis Statuum obligationibus, videlicet : de officiis 7/éorum erga parentes, n. 664-668 ; de officiis Jarentum erga filios, n. 657-663; de mutuis obligationibus dominorum et famulorum, 669-. 671; de mutuis supertorum et subditorum obligationibus in societate civili, 673-676.

V. De quinto decalogi precepio.

Quintum preceptum : “ Won occides” * est directe et formaliter negativum, prohibens suiipsius aut aliorum occisionem, mutilationem vel vulnerationem ; zzdzrecte autem et vzrtualtter posttivum, vitee et membrorum conservationem precipiens.

De quibus disserimus in Tr. de Justitia, nempe : de suicidio et sui mutilatione, n. 391-392; de occisione innocentis, malefactorum, injusti aggressoris et fetus humani, n. 393-396; de duello, 397-399; de bello, 400-401; de cura proprii corporis, 391.

VI. De sexto et nono decalogt precepto.

Sextum preceptum : “ Von mechaberis” 2, efnonum : “ WVec desiderabis uxorem proxintt tut” 3, airecte prohibent adulterium in re aut in voto, sed indirecte quamlibet delectationem veneream extra legitimum matrimonii usum,

De quibus agimus in Tr. de Virt. moralibus, n 332- 348 et in Tr. de Matrimonio, n. 1349-1361.

VII. De septimo et decimo precepto.

Septimum praceptum : “ Non furtum facies” 4, et decimum : “ Non concupisces domum proximi tui... nec omnia que illius sunt” 5, directe prohibent omnes actus externos et internos, quibus jus proximi in bona fortune laditur, et zndtrecte precipit ut cuique reddatur jus suum.

Exod., XX, 13. —-? Exod., XX, 14. — 3 Exod., XX, 17, 4 Exod., XX, 15. —5 Exod., XX, 17.

DE PRAICEPTIS DEI ET ECCLESI#. 351

De quo dicimus in Tr. de Justitia, exponendo videlicet : @) quaenam sint hominis jzra in bona fortune, n. 359- 376; et quibus medzzs legitime acquiratur. dominium, 377- 389; b) quomodo heec jura vizolentur, 390-430; €) quandonam et quomodo jus violatum vefarari debeat, n. 431 sq.; d) quomodo jura acquirantur aut violentur in contractibus, speciatim in contractu laboris, 495-654.

VIII. De octavo decalogi precepto.

Octavum preceptum : “ Vox loquerts contra proximum tuum falsum testimonium” », directe prohibet falsum testimonium, zzdzrecte mendacium, et, per ampliationem, quidquid honorem et famam proximi ledit, detractionem, contumeliam, judicium temerarium et violationem secreti.

De guibus actum est in Tr. de Justitia : a) de judicio temerario, 404-405; b) de detractione, seu diffamatione per maledicentiam et calumniam, 406-412; @) de contume- “a, seu honoris lzsione, 412-413; A) de falso. testimonio et mendacio, 413-419; ©) de violatione secredz, 420-423; f) de ebliganone et modo veparandi famam et honorem, 472-476.

ART, II. DE PRACEPTIS ECCLESL®.

Ecclesie auctoritatem competere condendi leges, in conscientia obligantes, jam probavimus in 77. de Ecclesta,n. 843. Revera multas leges promulgavit, de quibus superius dictum est, n. 88-114. Sed inter multiplices hujusmodi leges, sex aut septem sunt que per aztonomasiam dicuntur Ecclesie precepta, et omnes fideles attingunt.

Primum preceptum est sanctificatio festorumnt que Ecclesia instituit (n. 309). — Secundum precipit mzsse@ auditionem diebus dominicis et festis, supra, n. 311-315. — Tertzum complectitur je7unium et abstinentiam a carnibus : que duo pre- t Exod., XX, 16.

cepta olim wxum efformabant, sed hodie distinguuntur, cum spe, juxta hodiernam disciplinam, abstinentia sine jejunio injungatur, n. 743-752. — Duo posteriora, annua confessto et paschalts communto, declarata invenies in Tr. de Penttentza, Hi. 98s- 986 et de Eucharistia, n. 895-897. — In quibusdam vero regionibus, septzmum additur preeceptum de substdio conferendo pro sustentatione pastorum, n. 753.

De tribus ergo manet dicendum : 1° de jejunzo; 2° de abstinentia a carnibus; 3° de sustentatione pastorum.

§ I. De jejunio ecclesiastico,

Jejunium triplex est : a) zaturale, quod consistit in omenzmoda abstinentia a cibo et potu : tale est jejunium ezcharisticum, quod requiritur a media nocte preecedente communionem ; b) ecclestasticum, quod consistit in abstinentia a cibo, non totalt,sed secundum limites ab Ecclesia preefinitos; @) morale, quod est moderatio in cibo potuque sumendo, et, per extensionem, in aliis delectationibus sive animi sive corporis.

Hic agitur de jejunio eccleszastico : quod “ vitia comprimit, mentem elevat, virtutem largitur et preemia ” 1,

Tria sunt hic in memoriam revocanda : 1) /ex jejunii; 2) modus jejunandi; 3) cause excusantes a jejunio.

I. De lege jejunit.

744, Legis extensio. Lege adstringuntur omnes ab expleto vicesimo primo ztatis anno ad inceptum sexagesimum 2 nisi legitima causa excusentur. — Hanc obligationem esse gravem constat ex damnatione hujus propositionis 23 ab

DE PRACEPTIS DEI ET ECCLESIA. 353

Alexandro VII, 24 sept. 1665 : “ Frangens jejunium Ecclesiz, ad quod tenetur, non peccat mortaliter nisi ex contemptu vel inobedientia hoc faciat, puta quia non vult se subjicere preecepto” 1,

Preseribitur jejunium simul et abstinentia : feria quarta Cinerum, feriis sextis et sabbatis Quadragesime et feriis Quatuor Temporum, pervigiliis Pentecostes, Deiparz. in czlum assumpte, Omnium Sanctorum et Nativitatis Domini. Lex solius jejunii servanda est reliquis omnibus Quadragesimz diebus. Diebus dominicis vel festis de preecepto lex abstinentize vel abstinentize et jejunii, vel jejuni tantum cessat, excepto festo tempore Quadragesime, nec pervigilia anticipantur; item cessat Sabbato Sancto post meridiem *.

Il. De modo jejunandz.

“ Lex jejunii preescribit ut nonnisi unica per diem comestio fiat; sed non vetat aliquid cibi mane et vespere sumere, servata tamen circa ciborum quantitatem et qualitatem probata locorum consuetudine” 3.

A) De unica refectione. A media nocte ad “mediam noctem, wza tantum permittitur refectio plena, cajus ceteroquin guantztas non determinata fuit.

Tempus quo, ex universali fere consuetudine, sumi debet heec refectio, est civca meridiem. Attamen anticipatio etiam notabilis (v. g., unius horze), et sine causa, non est peccatum mortale, quia non tollit substantiam jejunii que in unica comestione plena consistit. Licet pariter zz¢erwertere tempus Lranadit seu refectionts plene, et collationts.

B) De collatione seu cznula servari debet probata locorum consuetudo quoad guantetatem et qualitatem ciborum 4.

a) Quoad quantitatem, attendendum est etiam ad cujusque complexionem, officia et munera, durationem

1 DENZING., n. 1123 (994). = ? Cod. Jur. can., 1252. 3 Cod. jur. can., 1251. — 4 Loz.

jejunii, etc., ita ut quisque sumat quod necessarium est ad sua Officia obeunda.

b) Quoad qualitatem ciborum, in praxi, sedulo legi debent sandata, que, initio Quadragesime, Episcopi hac de re promulgant.

C) De frustulo matutino, seu jentaculo,. Ex consuetudine, nunc universali, et in Codzce probata (c. 1251) licet mane sumere parvam quantitatem cafei, chocolate, theze aut ejusmodi, cum frustulo panis; quantitas cibi nutritivi generatim duas uncias (circiter 60 gr.) excedere non debet, nisi ob complexionem aut officia implenda plus requiratur.

D) De iis que sumi possunt extra has refectiones. Juxta hodiernam disciplinam, extra prefatas refectiones, licet aliquid sumere per modum fozus, ut vinum, aut medicine, ut cafeum, juxta illud : Zguidum non frangit gejunium. Sed sumi nequit quod proprie rationem habet czdz, v. g., jusculum, mel, lac, saccharum, oleum.

Quantitas cibi, que ad peccatum grave requiritur, non potest mathematice determinari; satis communiter admittitur materiam gravem esse que quatuor uncias (120 gr.) excedit, sive una vice sive divisim per diem sumatur.

Quibusdam jejunii diebus, ut dictum est, prascribitur etiam abstinentia, que “ vetat carne jureque ex carne vesci, non autem ovis, lacticiniis et quibuslibet condimentis etiam ex adipe animalium ” (c. 1250). Quoad gravitatem materia, non consentiunt auctores; plerique tamen concedunt, quoad carnem, gravem esse materiam que duas uncias (60 gr.) superat.

Cum lex abstinentiz hodie differat a lege jejunii, der se duplex peccatum committit qui utramque scienter ledit, absque ratione. Imo, juxta communem sententiam, toties contra abstinentiam peccatur quoties actibus sovaliter distinctis comeditur caro. Secus dicendum de lege jejunu, que nonnisi semel in die violari potest. — In praxi vero, ad psychologicas dispositiones violatorum legis atten-

DE PRASCEPTIS DEI ET ECCLESIA. 355 dendum est ; seepe heec omnia nonnisi 77 con/fuso apprehendunt, fer modum unius, et nonnisi unum peccatum committunt.

Ill. De causts a jejunio excusantibus.

Tres distingui possunt : 1° zpotentia, 2° officia status cum jejunio incompossibilia; 3° dzspensatzo,

1° Ratione impotentie, excusantur ii omnes qui, propter debzltatem corporis, paupertatet, aliave gravia incomimoda, non possunt moraliter legem implere : lex enim, preesertim positiva, non obligat cum tanto incommodo.

Ita : a) ratione debzlitatis, excusantur : 77firmt, convalescentes aut valetudinariz, mulieres pregnantes vel nitrientes; 1) ratione gravis incommod?, excusantur qui ex jejunio gravem capitis dolorem vel notabilem somni privationem patiuntur ;— wvores et filiz familias, qui jejunando gravem incurrent indignationem virorum aut parentum.

2° Ratione officiorum status, ii omnes excusantur qui jejunando officia sua recte implere nequirent sine magna defatigatione aut virium debilitatione. Hic agitur non solum de operibus manuum, sed etiam de zzéellectuali labore, qui cerebrum et nervos magis debilitat quam opus servile?. Jamvero hodie, propter legem concurrentie ubique fere vigentem, multis hominibus, ceteroquin divitibus, officium incumbit intense et diu laborandi. Multi igitur ex hoc capite a lege eximuntur,

Hinc z/ev, justa de causa susceptum, sufficit ad eximendum a jejunio, si, omnibus attentis, Zomgunz et ardiuum est.

3° De dispensatione. Quando non est causa ex” se omnino sufficiens ad excusandum a jejunio, azspensatio concedi potest a J/egtt:mo supertore.

t Ex hoc capite igitur excusantur Zrofessores et scholares qui ardue laborant, non autem qui pigritize indulgent,

Hinc : a) S. Pontifex pro tota Ecclesia, valide semper dispensare potest, et /icd¢e justa accedente causa.

b) “ Non solum Ordinarii locorum, sed etiam parochi — (et ii qui zequiparantur* parochis, can. 451), in casibus sin- - gularibus justaque de causa, possunt subjectos sibi singulos fideles singulasve familias, etiam extra territorium, atque in suo territorio etiam peregrinos, a lege communi de observantia festorum itemque de observantia abstinentize et jejunii vel etiam utriusque dispensare. Ordinarii, ex causa peculiari magni populi concursus aut public valetudinis, possunt totam quoque dicecesim seu locum a jejunio et ab abstinentia, vel utraque simul lege dispensare ”. .

@) In religione clericali exempta eamdem dispensandi potestatem habent Superiores ad modum parochi”3, — Confessarii autem, nisi expresse fuerint delegati non possunt proprie dispensare, sed solum declararve num in casu adsit causa excusans : quod etiam possunt mzedicz et supevioriss@ monialium.

Dispensatio in dubio de sufficientia causze licite petitur et potest licite et valide concedi‘.

Pro praxi notandum. Hodie lex jejunii in multis regionibus a paucis omnino servatur. Quod ex multiplici causa contingit, praesertim vero : ex zmminutione christiamé spiritus mortificationis, — ex generali hominum debilitate, preesertim in magnis urbibus, — necnon ex intenstort labore quem requirunt res industriales et commerciales.

Cavendum est igitur ne nimio rigore lex penitus aboleatur. Si qui eam stricte servare nequeant, mitius cum eis agant confessaril, illos hortantes ut sfzritum legis custodiant, fideliter et ex animo facientes quidquid eorum vires non superat.

§ II. De lege abstinentiz extra jejunium.

19 “ Lex solius abstinentie servanda est singulis sextis feriis” 5. Igitur abstinentia sabbati et dierum Rogationum abrogata est; cessat vero diebus festis de pracepto, excepto tempore

Parochis zequiparantur cum omnibus juribus et obligationibus sacerdotes qui, absente parocho, parceciam regunt. Codex, c. 474.

DE PRACEPTIS DEI ET ECCLESI&. 357 quadragesime ; item cessat Sabbato Sancto post meridiem.

Abstinentiz lex vetat carne jureque ex carne vesci, non autem ovis, lacticiniis et quibuslibet condimentis etiam ex-adipe animalium ?.

Abstinentiz lege tenentur omnes qui septimum ztatis annum expleverint, modo tamen sufficienti rationis usu gaudeant 2.

Lex obligat sub gravz, etsi non possit absolute determinari quenam materia sit gravis, satis communiter docetur eum mortaliter peccare qui, sine ulla ratione, scienter comedit duas circiter uncias.

Per se totzes peccatur contra legem abstinentize quoties, sine ratione, actibus soraliter distinctis comeditur caro; sed de facto multi violatores putant se semel peccasse, etiamsi pluries eadem die carnem comederint.

2° De causis a lege abstinentize excusantibus. Omnes reduci possunt ad moraleim tntpotentiam, ratione cujus excusantur omnes qui sine magno tncommodo a carnibus abstinere non possunt, ut sunt : ; ;

a) Pauperes; 0) infirmi,; @) operariz qui quotidie laboribus incumbunt valde arduis, aut ciborum appetentiam auferentibus, — quales sunt qui in fusoriis, vitrariis, ferrariis, fodinis metallicis vel carbonariis, fabricis, locomotivis operam dant; d) uxores, filiifamilias et famuli qui adzos cibos habere non possunt?. Ob eamdem rationem, excusantur €) vzazores, si alios cibos satis nutritivos in caupo-

1 Codex, c. 1250. — Quid sit caro et pisczs sensu ecclestastico, non ex theoriis physicorum, sed ex communi zstimatione et locorum consuetudine determinari debet, cum heec distinctio ex consuetudine inducta sit. — ? /bzd., 1254.

3 Si paterfamilias licentiam obtinuit comedendi carnes, et idem non possit aut nolit duo parare prandia, alterum carnium et alterum ciborum esurialium, filiifamilias aliique patris servitio addicti, possunt comedere carnes, non quidem vi indulti, sed quia versantur in impotentia observandi preeceptum, Constat ex responso S. Penz- tent., Ig jan. 1834.

358 CAP. XIV.— DE PRECEPTIS DEI ET ECCLES.

‘nis invenire nequeant; f) necnon Aospites qui, preter exspectationem, totum prandium Inveniunt vetitis epulis paratum, nec aliunde sine gravi incommodo discedere queunt. Si ex errore prandium paratum est in cibis vetitis, et aliunde sine gravi incommodo remitti nequit, v. g., quando de nuptiis agitur, licite sumitur. g) Item sz/étes et zauwte in castris aut stationibus a Gubernio nutriti. — Quoad duces militum, controvertitur. Sed, in Gallia, ex consuetudine antiquo indulto fundata, hi possunt carnes comedere, paucis exceptis diebus, et hoc privilegium communicare membris familize suae cum eis conviventibus . Idem concessum est pro Statébus Americe Faderatis, sex diebus exceptis, nempe feria 4 Cinerum, tribus ultimis diebus Majoris Hebdomadz, vigiliis Nativitatis Domini et Assumptionis.

§ ILI. De preecepto sustentandi pastores.

A) Jure divino et ecclestastico officium zncumbit fidelibus, pro cujusque opibus, aliquid conferendi ad propriorum pastorum sustentationem.

a) Quando enim pastor aliusve minister a superioribus ecclesiasticis legitime deputatur ad curam animarum exercendam in tali parcecia vel missione, initur gwaszcontractus inter pastorem et fideles : ille quidem obligationem suscipit rite obeundi sacra munia et sacramenta ministrandi; hi autem sese obligant ad pastorem decenter sustentandum, juxta vires suas 2. b) Quod aliunde jure posztzvo Ecclesiz sancitum est : “ Ecclesia jus quoque est, independens a civili potestate, exigendi a fidelibus qua ad cultum divinum, ad honestam clericorum aliorumque ministrorum sustentationem et ad reliquos fines sibi proprios sint necessaria ” 3,

B) Existentia hujus obligationis certa est quidem, sed ejus erfenstonem stricte definire valde

CAPUT XV.— DE CENSURIS ECCLESIASTICIS. 359 difficile est, nisi accedat lex ecclesiastica id clare determinans*, Ubi adhuc viget decimarum solutio, decima pars fructuum solvenda est 2. Ubi vero non existit, sola regula generalis est ut sénult pro sua parte aliquid conferant, ne sustentatone necessaria careant sacerdotes.

CAPUT XV. De Censuris ecclesiasticis.

Quo efficacius leges serventur, aliqua sanctione muniri debent; quapropter Ecclesia preecipua delicta pcenis quibusdam sancire solet. Pcena autem ecclesiastica est “ prevatio alicujus bont ad deliquentis correctionem et delicti punitionem a legttima auctoritate infitcta” 3,

Tria sunt poenarum genera : 1) poenze sedzctnales seu censure, que directe tendunt in emendationem delinquentis; 2) poenzee vwendzcative 4 quz directe ad delicti expiationem et vitationem tendunt, v. g., interdictum locale, infamia juris, depositio, degradatio; 3) remedia penalza 5, qualia sunt monitio, correptio, preceptum, vigilantia; necnon fenitentie ©, quee imponuntur ut delinquens vel pcenam effugiat, vel poenee contracte absolutionem aut dispensationem recipiat, v. g., spiritualia exercitia, recitatio determinatarum precum.

Notetur tamen delinquentem a pcena observanda late sententiz excusari ante sententiam declaratortam, quoties eam servare sine infamia

Hic notetur Episcopum posse parochos sub gravi adigere ad colligendas oblationes sive per se sive per alium. Cfr. Amz du Clergé, t. XXX, 1912, p. 78; N. R. T., XLIII, 544.

nequit, et in foro externo pcenze obvervantiam exigi non’ posse, nisi delictum sit notorium. (Codex, c. 2232).

De peenis fuse agunt Canontste ; hic de censuvis preecipue agemus, cum in sacro tribunali generatim peccata non nisi concessa absolutione a censuris, remitti possint.

Tres erunt articuli : 1° in primo, geveralza trademus principia de censuris; 2° in secundo, de censuris 72 sfecte agemus, nempe de excommuntcatione, suspenstone et interdicto; 3° in tertio, de censuris late sententiz 2 zxdzviduo.

ARTICULUS I. DE CENSURIS IN GENERE.

1° Censure definitio. Censura definitur : pena spiritualis et medicinalis, qua homo baptizatus, delinguens et contumax privatur quibusdam bonis spiritualibus vel spiritualibus anneats, donec a contumacia recedens absolvatur*.

Dicitur : a) Zea seu aliquid molestiam ingerens, et ita distinguitur ab zrrvegularitate (infra, n. 1318) que est inhabilitas ad ordines recipiendos vel exercendos, et a veservatione (infra, n. 1084) qua limitatur confessarii jurisdictio quin proprie peenitenti poena infligatur. b) Hzec poena consistit in privatione quorumdam bonorum spirttualium, ut sunt sacramenta, vel spz7ztualibus annexorunt, ut sunt beneficia ecclesiastica. @) Exinde pcena est sfzritualis. Q) Est preeterea medicinalis seu tendens ad emendationem deélinquentis ; unde irrogatur tantum donec reus a contumacia recedens absolutionem recipiat *.

2° Divisio censurarum. a) Ratione modi guo statuuntur, censure sunt a jure, Si poena determinata in ipsa lege statuatur; ab homene, si feratur per modum precepti peculiaris, vel per sententiam judicialem condemnatoriam, etsi in jure statuta 3. b) Ratione modi guo tucurruntur, censure sunt /ate vel ferende sententie, prout incurruntur ipso facto ante omnem sententiam condemnatoriam, vel solum post talem sententiam. €) Ratione modi quo absolvuntur, censure sunt veservat@, vel nemini reservate, prout absolutio Ordinariis, aut etiam R. Pontifici reservatur, aut ab omnibus confessariis dari potest. d) Ratione divulgationts, censure sunt xotorie quando aut per sententiam judicis, aut per confessionem delinquentis in judicio factam, aut per delicti patrationem in loco publico, ita notum est aliquem censuram incurrisse, ut id celari non possit; secus, dicuntur occulte*, e) Ratione effectuum, id est, bonorum quibus privatur censuratus, tres censure enumerantur, scilicet : excommunicatio, suspensio, et tnterdictuim, De unaquaque specie dicemus in articulo sequenti.
3° De auctore censurarum. A) Cenuras ferre valet qui potestate legem ferendi vel precepta imponendi? gaudet. — Vicarius generalis sine mandato sfeczal¢ non habet hanc potestatem 3.

a) Potestatem igitur habent ferendi censuras : 1) R. Pontifex et Concilium cecumenicum pro universa Ecclesia; 2) legati apostolict, pro territorio ipsis assignato; 3) Concilium provinciale, pro sua provincia; 4) episcopi +, 7m suos diecesanos, dum in dicecesi commorantur; — etiam in dicecesanos extra dicecesim commorantes quando violant non /egem sed preceptum episcopi can. 2220, vei postquam in propria dicecesi, imo extra dicecesim delictum patrarunt ; — 2” peregrinos qui, dum in aliqua dicecesi peregrinantur, ibidem delinquunt ; — zz exvempios in casibus jure determinatis ; 5) superiores regularium, secundum statuta sui ordinis, in szbdztos suos 2m guocumgue loco existentes,

4 Idem dic, sede vacante, de wzcario capztulari, vel de ipso Capitudo ante deputationem vicarii capitularis. Assimilantur episcopis. etiam quoad hoc addbates habentes zurisdictionem quasi-episcopalem.

cum eorum jurisdictio sit potius personalis quam territorialis *. Te b) Potestatem delegatam habent ferendi censuras omnes et soli clerici quibus id commissum est ab habentibus potestatem ordinariam. Delegati autem non possunt subdelegare nisi id expresse eis concedatur, vel sint delegati a Romano Pontifice, aut ad universalitatem causarum.

B) De sollemnitatibus servandis in ferendts censuris. @) Si agitur de censuris ferend@ sententiz vel a jure vel ab homine, “ reus reprehendatur ac moneatur ut a contumacia recedat”, dato, si prudenti judicio judicis casus id ferat, congruo ad resipiscendum tempore? : censure enim non possunt ferri nisi in comtumaces (infra, n. 750) 3. Sententia autem debet in scriptis proferri, ad liceitatem quidem, non vero ad validitatem 4.

b) Si autem agitur de censuris /ate sententie, nulla monitio specialis requiritur, cum lex ipsa vel praeceptum continuo admoneat 5.

4° De subjecto censurarum. Ex ipsa definitione censure, requiritur ut censurandus sit homo — baptizatus — delinquens — et contuimax.

A) Homo® viator7 et doli, id est, peccatd capax, cum censura supponat delictum.

“ Impuberes excusantur a poenis late sententie, et potius punitionibus educativis quam censuris aliisve poenis

Parocht non possunt ferre censuras, quia nunquam habuerunt veram jurisdictionem in foro externo.

3 Ob violationem preecepti peculiaris, quod communitum erat censura ferende@ sententi@, statim post delictum comprobatum censura infligi potest (Commdss. Pont. 14 jul. 1922).

7 Excommiunicatio mortuz, quee olim fiebat, hoc solum significabat talem personam in excommunicatione decessisse.

gravioribus vindicativis corrigantur; puberes vero qui eos ad legem violandam induxerint vel cum eis in delictum concurrerint, ipsi quidem pcenam lege statutam incurrunt”*.

B) Baptizatus. Ecclesia enim non judicat eos qui foris sunt 2,

C) Delinquens. Delictum autem debet esse externum, — mortale, — consummatum.

a) Externum : nam Ecclesia de internis non judicat. Non dicimus publicum; nam peccatum etzam occultum potest esse externum, v. g., heresis ore prolata, etiam absque ullo teste.

b) Mortale : alioquin non adesset proportio inter delictum et poenam, cum censura sit gravissima poena ecclesiastica.

Proinde, quidquid excusat a peccato mortali, excusat etiam a censura 3, Unde, si de facto is contra quem lata est censura, peccatum subjective mortale non commiserit, licet in foro externo debeat haberi et se gerere ut censuratus ad vitandum scandalum, attamen non est vere coram Deo censuratus, nec proinde illis bonis spiritualibus privatus quibus privat censura.

Insuper, delictum debet esse mortale guatenus exterment, ita ut, Si peccatum est mortale, sed non quatenus externum, censura non incurratur : v. g., percussio levissima clerici ex intentione graviter mala.

C) Consummatum : id est, requiritur ut illud preecise delictum quod legislator intendit sad pena prohibere, sit perfecte completum : nam leges poenales sunt stricte interpretationis+. Attamen, si conatus delicté peculiari poena in lege mulctatur, verum constituit delictum et ad censuram incurrendam sufficit 5, — Cfr. n. 771 de complicibus.

3 ‘* Non solum quze ab omni imputabilitate excusant, sed etiam quze a gravi, excusant pariter a qualibet poena tum lata, tum ferendze sententize etiam in foro externo, si pro foro externo excusatia evincatur”. Cod. fur. can., 2218.

D) Contumax. Ad contumaciam requiritur ut delinquens sciat, saltem habitualiter, etsi actu de prohibitione et poena non cogitet, aliquid esse jure ecclestastico et sub censura prohibitum, et nihilominus contra prohibitionem ecclesiasticam ‘libere agat.

A contumacia autem excusant : @) metus gravis, imo et levis quando censura fertur contra presumenies..., auUsu temerario agentes..., sponte aut sctenter, aut consulto factentes; ) tgnorantia legis aut poenz, non tamen crassa nec supina saltem generaliter *

N.B. Si agitur de censura ferendz sententize, ille contumax est qui, non obstantibus canonicis monitionibus, in delicto perseverat aut non resipiscit. (Codex, c. 2333).

Varia notanda. a) “ Nisi expresse nominentur, S. R. E. Cardinales sub lege peenali non comprehenduntur, nec Episcopi sub pcenis latae sententize suspensionis et interdicti” 2, Insuper qui supremum tenent populorum principatum, horumque filii ac filize tive quibus jus est proxime succedendi in principatum non incurrunt nisi peenas a R. Pontifice inflictas aut declaratas 3.

b) In censuris, denignior interpretatio est facienda 4. Unde, censure latee in opel, clerum non tenent ; late in clerw non ligant populum, nec regulares qui vota solemnia emittunt, sed probabilius ligant religiosos votorum simplicium.

e) Aliguzs potest esse stmul obnoxius pluribus censuris speciei diversze (excommunicationi, suspensioni), vel pluribus ejusdem speciei (v. g. pluribus excommunicationibus) : sive quia eadem vel distincta actione commisit diversa delicta quorum singula annexam habent censuram; — sive quia idem delictum® diversis censuris a distinctis Superioribus punitur; — sive quia delictum, censura punitum, pluries repetitur. — Censura ab homine multiplicatur si plura preecepta vel plures sententize violentur 5, :

Attamen quando fertur censura contra eos qui ‘‘ ¢emerve"’, ‘‘ausu temerario”, ‘‘ sctenter"’, ‘‘ consulto”, etc. peccant, ignorantia etiam crassa vel supina excusat, non vero affectata. Cod. Jur. can., 2229. 2 Codex, c. 2227, § 2. d

d) Zz duwbio utrum censura contracta fuerit necne, censura non tenet, nisi dubitetur utrum poena, a Superiore competente inflicta, sit justa

5° De absolutione a censuris. A) Przxcipia : &) Censura proprie dicta, cum semel fuerit contracta, non tollitur per #zortem sive censurati, sive censurantis; — neque per cessationem legis aut precepti; neque per emendationem rei, sed tantummodo per adsolutionem a superiore competente datam 2.

b) Ad absolvendum a censuris, requiritur in absolvente jurzsdictio in absolvendum, sed xox necessario jurisdictio sacramentalis,; nam absolutio a censuris dari potest a Superiore, vel ejus delegato, etiam non sacerdote.

c) Absolutio a censuris dari potest absenzz, imo et zzvzto. Sed absolutio data zzvzto, suum effectum non habet quoad censuram que peccato adhuc duranti, v. g., adhezsioni sectaze massonice, annectitur.

ad) Absolutio denegari nequit cum primum delinquens a contumacia recesserit 3.

€) Qui pluribus censuris igatur, ab una absolvi potest, quin ab aliis absolvatur.. Unde “ petens absolutionem, debet casus omnes indicare, secus absolutio valet tantum pro casu expresso; quod si absolutio, quamvis particularis petitio facta sit, fuerit generalis, valet quoque pro reticitis bona fide, excepta censura specialissimo modo reservata Sedi Apostolice 4.

f) Data in foro ex¢erno, utrumque forum afficit ; si in zzferno, absolutus, remoto scandalo, ea uti potest et uti absolutum se habere in actibus fori externi; sed in hoc casu superior fori externi

exigere potest probationem absolutionis date vel absolutionem in foro externo ?.

g’) Absolutio a censuris separart potest ab absolutione a peccatis.

Unde si confessio sacramentalis statim haberi nequeat, et aliunde adsint rationes ut statim reus a censuris absolvatur, absolvi potest a censuris, licet non a peccatis : v. g., Sl sacerdos habens potestatem absolvendi a censuris reservatis, non vacat audire integram confessionem, vel si reus non est paratus ad eam instituendam, sacerdos potest audire solos casus qui habent censuram adnexam, et a censuris absolvere, penitentemque mittere ad alium qui audita confessione, absolveret a peccatis *.

“ Si (vero) agatur de censura quee non impedit Sacramentorum receptionem, censuratus, rite dispositus et a contumacia recedens, potest absolvi a peccatis, firma censura” (can. 2250).

Si, ex rescripto, absolutio a censuris dari non potest, nisi auazta prius confessione sacramental, curandum est ut pazenitens ad absolutionem_ peccatorum disponatur. Sed valida esset absolutio a censuris dummodo precesserit accusatio sacramentalis peccatorum 3.

h) Nulla specialis formula requiritur ad absolutionem a censuris impertiendam in foro sacramentali, nisi in rescripto aliter praescribatur. Confessarius absolvit per formmulam ipsam absolutionis. Attamen ad excommunicationis absolutionem in foro non sacramentali, regulariter formam adhiberi convenit in libris ritualibus traditam.

B) Speciatim de reservatione notanda. a) Reservatio censure in particulari. territorio, extra territorium illud non tenet, etiamsi censuratus e territorio egrediatur praecise ad obtinendam absolutionem; sed censura ad homzne est

ubique reservata ei qui intulit, aut ejus successori, superiori, delegato 1.

b) Si confessarius, ignorans reservationem, a censura ac peccato absolvat, absolutio censure valet, dummodo ne sit censura ab homine aut censura specialissimo modo Sedi Apostolic reservata 2,

C) Reservatio censure impedientis receptionem sacramentorum importat reservationem peccati cuj censura annexa est; verum si quis a censura excusatur vel ab eadem fuit absolutus, reservatio peccati penitus cessat 3,

C) Regule practice. a) Jn ordinariis adjunctis. 1) A censura memint reservata, quilibet confessarius valide et licite absolvit in foro sacramentali; extra forum sacramentale quicumque jurisdictionem in foro externo habet in reum 4.

A censura a jure reservata ille potest absolvere cui reservata est, vel qui eam tulit aut ejus superior, aut successor, aut delegatus. Delegatus a S. Sede debet habere delegationem generalem, vel specialem, vel specialissimam pro qualitate reservationis ; alize enim censure reservantur simpliciter, alize speciali modo, aliz specialissimo modo 5. .

b) In casibus wrgentzorzbus ©, si nempe censure late sententiz exterius servari nequeant sine periculo gravis scandali vel infamiz, aut si durum sit penitenti in statu gravis peccati permanere t Can. 2247, § 2. — ? [bid., § 3. — 3 Can. 2246. — 4 Can. 2253.

5 Can. 2253. — Qui habet potestatem delegatam absolvendia censuris . Pontificd reservatis, non idcirco valet a censuris Ordinario reservatis absolvere.

6 Can, 2254. — Sub nova legislatione casus wrgentéor pro peccato reservato sine censura vix aut ne vix quidem potest evenire. Cf. Codex, c. 899, § 2.

per tempus necessarium ut Superior competens. provideat, tunc quilibet confessarius in foro sacramentali ab eisdem, guogue modo reservatis, absolvere potest, injuncto onere recurrendi, sub poena reincidentiz, intra mensem saltem per epistolam et per confessarium, si id fieri possit sine gravi incommodo, reticito nomine, ad S. Pznitentiariam vel ad Episcopum aliumve Superiorem preditum facultate, et standi ejus mandatis. — Nihil impedit quominus peenitens, etiam post acceptam, ut supra, absolutionem, facto quogue recursu ad Superiorem, alium adeat confessarium facultate preeditum, ab eoque, repetita confessione saltem delicti cum censura, consequatur absolutionem ; qua obtenta mandata ab eodem accipiat, quin teneatur postea stare aliis mandatis ex parte Superioris supervenientibus. — Quod si in casu aliquo extraordinario hic recursus sit moraliter impossibilis, tunc ipsemet confessarius (excepto casu quo censuratus fuit absolvens complicem), potest absolutionem concedere sine onere de quo supra, injunctis tamen de jure injungendis, et imposita congrua pzenitentia et satisfactione pro censura, ita ut penitens, nisi intra congruum tempus a confessario prefiniendum pznitentiam egerit ac satisfactionem dederit, recidat in censuram.

C) In articulo mortis cessat omnis reservatio, sed qui in perzculo mortis constituti, a sacerdote, specialis facultatis experte, receperunt absolutionem ab aliqua censura speczalisstmo modo Sedi Apostolice reservata, tenentur, postquam convaluerint, intra mensem obligatione recurrendi, sub poena reincidentiz, ad S. Penitentiariam vel ad Episcopum aliumve facultate przeditum, eorumque mandatis parendi !,

d) In casibus occultzs, potest Ordinarius per se vel per alium absolvere, exceptis censuris sfecta- Lisstmo vel spectald modo Sedi Apostolice reservatis %,

D) De iis qui absolvere possunt : a) A censuris autem ab homine latis nemo potest absolvere, nisi ille qui censuram tulit, aut ejus successor, vel superior (modo in censuratum jurisdictionem habeat), aut eorum delegatus.

b) Censure a jure communi late, sunt vel nemini. vel Romano Pontifici aut Ordinario re- Servate.

A censuris nemnt reservatis, quilibet confessarius valide et licite absolvit in foro sacramentali, extra forum sacramentale quicumque jurisdictionem in foro externo habeat in reum.
A censuris Romano Pontifict reservatis, absolvere possunt :ipse Romanus Pontifex et Major Penitentiarius; — episcopi, sacerdotes delegati, imo quandoque quilibet sacerdos, sed sub condttiontbus et cum limttationtbus exponendts tn Tractatu de Penttentia.
A censuris autem Ovdinario reservatis, absolvunt Romanus Pontifex, Episcopus, Vicarius capitularis, Vicarius generalis, Prelatus regularis (suos subditos), Archiepiscopus in casu visitationis vel appellationis, et eorumdem delegatus 2; — imo quandoque quilibet sacerdos, ut explicatur in 77. de Penit.

c) A censuris a jure particulari latis et ox reservatis, quilibet confessarius valide et licite

2 Qui habet potestatem delegatam absolvendi a censuris Romano Pontifici reservatis, non idcirco valeat a censuris Ordinario reservatis absolvere. Qui autem specialem habet facultatem absolvendi a censuris e¢zam R. Pontifici reservatis, eo ipso a censuris jure communi Ordinario reservatis absolvere potest.

eat absolvere potest in foro sacramentali, extra forum sacramentale quicumque jurisdictionem in foro externo habeat in reum t.— Si autem sunt reservate, ab eis nullus absolvere potest, nisi is cui reservate sunt, vel ejus superior, aut successor, aut delegatus : in casu tamen urgenti, et in periculo mortis, quilibet sacerdos absolvere valet, sub certis conditionibus, ut explicatur, n. 762.

ARTICULUS IJ. DE CENSURIS IN SPECIE. § I. De excommunicatione.

Ejus zaturam et effectus declarabimus.

1.Natura. Excommunicatio est cexsura qua quis separatur a communione fidelium.

Inter excommunicatos, alii sunt foleratz, alli v7tand?, prout cum ipsis licet vel non communicare.

Olim, quicumque excommunicatione majori plectebantur vitandi erant a fidelibus. Nunc, nemo est vitandus, nisi fuerit nominatim a Sede Apostolica excommunicatus, excommunicatio fuerit publice denuntiata et in decreto vel sententia expresse dicatur ipsum vitari debere *.

Il. Effeetus his versiculis a canonistis exprimuntur :

Res sacreae, ritus, communio, crypta, potestas, Preedia sacra, forum, civilia jura vetantur.

1° Res sacre. His verbis interdicitur excommunicato tum recepizo, —tum admintstratio sacramentorune.

A) Quoad receptionem sacramentoruim,excommunicatus prohibetur sub gravi recipere sacramenta 3, nisi excuset necessitas gravis, v. g., metus mortis, periculum gravis infamie, etc.4. Valide

_4Ita D’ANNIBALE (I, n. 360) censet excommunicatum, etiam vitandum, non arceri a Penztentia, si in letali versatur, et ei diu confessario carendum foret. ‘Tunc enim urget necessitas gravis.

tamen quelibet sacramenta recipit excommunicatus, etiam ipsam pzenitentiam saltem si ad eam bona fide accedat. Tenetur autem excommunicatus ad absolutionem se disponere, ut precepto de paschali communione satisfaciat. — Si gravis urgeat causa, ejus matrimonio assistere potest parochus (can. 1066).

B) Quoad administrationem sacramentorum prohibetur excommunicatus licite Sacramenta et Sacramentalia conficere et ministrare, salvis exceptionibus que sequuntur :

a) Fideles possunt ex qualibet justa causa ab excommunicato Sacramenta et Sacramentalia petere, maxime si alii ministri desint, et tunc excommunicatus requisitus potest eadem ministrare neque ulla tenetur obligatione causama requirente percontandi; b) sed ab excommunicatis vitandis necnon ab aliis excommunicatis, postquam intercessit sententia condemnatoria aut declaratoria, fideles in solo mortis periculo possunt petere tum absolutionem sacramentalem, tum etiam si alii desint ministri, cetera Sacramenta et Sacramentalia *. — Prohibetur etiam excommunicatus quilibet jure eligendi, przesentandi, nominandi?.

2° Ritus. Excommunicatus quilibet caret jure assistendi divinis officiis, non tamen preedicationi verbi Dei.

Si passive assistat toleratus, non est necesse ut expellatur; si vitandus, expellendus est, aut, si expelli nequeat, ab officio cessandum, dummodo id fieri possit sine gravi incommodo; ab assistentia vero activa, que aliquam secumferat participationem in celebrandis divinis officiis, repellatur non solum vitandus, sed etiam quilibet post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam aut alzoguin notorie excommunicatus 3

3° Communio. Hoc verbo indicatur privatio suffragtorum communium, id est, spiritualium auxiliorum que ex bonis operibus zomzne Ecclesie factis, vel ex thesauro Ecclesie, fidelibus obvenire solent.

Hujusmodi sunt fructus Missz et Breviarii, quatenus nomine Ecclesie peraguntur, indulgentiz, sacramentalia, etc. — Excommunicati, etiam vitandi, non privantur suffragiis privatis que, ex bonis operibus nomine privato factis, privata intentione applicantur. — Imo sacerdotes privatim ac remoto scandalo pro excommunicato missam applicare possunt; sed si sit vitandus, pro ejus conversione tantum*.

4° Crypta, i. e. ecclestastica sepultura denegari debet :

A) Excommunicatis post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam ?; siabsque pzenitentiz signis decesserit excommunicatus post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam, ejus inhumatione coemeterium violatur 3; si autem pzenitens decesserit, absolvendus est (cfr. Az¢. Rom., tit. 3, c. 4), et in loco sacro sepeliendus. B) Quoad ¢o/eratos autem, quamvis nullum jus habeant ad sepulturam ecclesiasticam, eis concedi hzec tamen potest. Szepe vero eis negari debebit, ex alia ratione, si nempe sint peccafores publict, vel heeretici (aut apostate) notoril.

Huc spectant, exempli causa, responsa S. Pzenitentiarize circa deputatos vel senatores qui in Gallia leges contra religionem suffragio suoapprobarunt. Ut excommunicati haberi debent; privandi sunt sepultura ecclesiastica, si notorie constet eos in peccato suo decessisse ; si vero pzenitentes defuncti sunt, non sunt privandi consuetis honoribus. In dubio, sepeliantur absque solemnitatibus, v. g., concedatur tantum missa lecta, cum simplici absolutione cadaveris 4.

5° Potestas, id est jurisdictio aufertur excommunicato, si contra eum lata fuerit sententia condemnatoria vel declaratoria, ita ut illicite et invalide eam exerceat, sive in foro externo, sive in foro interno, excepto casu necessitatis in periculo mortis. TZoleratus autem, etiam mzofortus, non privatur jurisdictione, eamque licite exercet, si a fidelibus petitus sit 5.

. 6° Preedia sacra seu deveficia valide conferri nequeunt excommunicato etiam tolerato ©,

Codex, c. 2262. — ? Codex, c. 1240. — 3 Codex, c. 1207, 1172. 4S. Penit, 20 Maii 1908: cf. Canontste, XXXI, p. 558. 5 Codex, c. 2261, 2264. — © Codex, c. 2265. Fras

Beneficia autem antea possessa excommunicatus retinet, et eorum fructus facit suos, dummodo non intervenerit sententia condemnatoria vel declaratoria®. Prohibetur autem quilibet excommunicatus ecclesiasticis officiis seu muneribus fungi et privilegiis antea ab Ecclesia concessis frui*. Vitandus vero statim ipsamet dignitate, officio aut beneficio privatus manet 3. ~

Jure novo, gratize omne genus a Sancta Sede concesse, etiam censura irretitis, ratae sunt ac legitime, nisi de iis agatur qui sunt excommunicati vitandi, vel excommunicati sententia declaratoria aut condemnatoria. Eadem sancita sunt quoad suspensos et interdictos 4.

7° Forum : scilicet omnis communtcatio tn foro (olim etiam in foro civili) cum fidelibus, excommunicato interdicitur 5.

Itaque : &) non potest esse judex, arbiter, advocatus, procurator, tabellio, testis, etc. Si autem citatur ut veus, omnia facere potest quae ad suam defensionem requiruntur, nisi sit vitandus aut subierit sententiam declaratoriam vel condemnatoriam®. ) Toleratus vero a nullo munere excluditur ipso jure ’, sed repelli potest a judice, ab actore, vel a reo.

8° Civilia jura. “ Communionem in profanis cum excommunicato vztando fideles vitare debent, nisi agatur de conjuge, parentibus, liberis, famulis, subditis, et generatim nisi rationabilis causa éxcuset ”

Olim communicatio in civilibus, etiam cum /oleradts, prohibita erat. Sed Martinus V (Const. ad evttanda) benigne indulsit fidelibus ut, secluso scandalo vel proprice perversionis periculo, nemo tenetur a communione /oleratt abstinere.

A) Actus autem prohilitc cum vitando hoc versiculo exprimuntur :

Os, orare, vale, communio, mensa negatur.

t Codex, c. 2266. — 2 Codex, c. 2263. — 3 Codex, c. 2266. 4 Codex, c. 2265, § 2; c. 2283; C. 2275. ; : . 5 Codex, c. 2263 : ‘‘ Removetur excommunicatus ab actibus legi- timis ecclesiasticis”’. ¢ 6 Codex, c. 1654. —7 lbidem. —® Codex, c. 2267.

Hinc non licet (isi in casibus exceptis) vitando scribere, osculum dare vel aliquod specialis benevolentiz signum (os);nec cum illo orare, (etiam privatim, saltem sub veniali, nisi excuset status subjectionis (ovare); nec illum salutare, honoris exhibendi causa, nisi exigat urbanitas (va/e); nec” cum illo societatem inire (communio), vel ut commensalis convivari (7752).

B) Casus excepti. Licita est communicatio in civilibus cum vitando, quando excusat mecessztas, vel uézlitas, sive spiritualis, sive temporalis, tum ipsius excommunicati, tum fidelis cum vitando communicantis, tum alicujus tertii.

C) Pene contra communicantes, Prohibitio illa communicandi cum vitando, licet fer se non obliget sub mortali, nisi communicatio fiat in divinis, adhuc subsistit 1, eamque violantes aliquando quasdam pcenas subeunt.

SIL De: interdicto:

I. Notio. Jxderdictum est censura qua fideles, in communione Ecclesiz permanentes, prohibentur sacris infra indicatis.

Differt ab excommunicatione et suspensione. Excommunicatio enim “ afficere potest tantum personas physicas, et ideo, si quando feratur in corpus morale, intelligitur singulos afficere qui in delictum concurrerint ; interdictum et suspensio, etiam communitatem, ut personam moralem; excommunicatio et interdictum, etiam laicos; suspensio, clericos tantum; interdictum, etiam locum; excommunicatio est semper-censura ; interdictum et suspensio possunt esse vel censure vel poenze vindicativee, sed in dubio preesumuntur censure” ?.

II. Species et effectus. Distinguendum est inter interdictum fersonale et interdictum locale.

1° /uterdictum personale illud est quod imme-

'S. Oficium, 2aug. 1893, A. S. S. XXXI, 401. 3 Codex, Cc. 2255 48)2, diate et directe afficit personas eisque adheret, ita ut ubique locorum ei subjaceant.

Personaliter interdicti : &) nequeunt divina officia celebrare eisve, excepta preedicatione verbi Dei, assistere; passive assistentes non est necesse ut expellantur ; sed ab assistentia activa, que aliquam secumferat participationem in divinis officiis celebrandis, repellantur interdicti post latam sententiam condemnatoriam vel declaratoriam, aut alioquin notorie interdicti; b) prohibentur sacramenta, immo et post sententiam declaratoriam aut condemnatorliam, sacramentalia recipere; prohibentur etiam Sacramenta et Sacramentalia conficere et ministrare; attamen fideles possunt sacramenta et sacramentalia petere ex qualibet causa ab interdicto simplici, a vitando autem tantum in necessitate periculi mortis ; €) prohibentur jure eligendi, preesentandi, nominandi, consequendi dignitates et officiain Ecclesia, recipiendi ordines et post sententiam declaratoriam aut condemnatoriam, nequeunt gratiam ullam pontificiam valide consequi; d) carent sepultura ecclesiastica post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam *,

2° Interdictum locale illud est quod dzrecte afjicit loca et non personas, ita ut persone in alio loco a divinis non arceantur.

A) Si immediate attingit aliquod serrztortum, Vv. g., regnum, civitatem, pagum, habetur zxéerdzctum locale generale,

Si aliud non fuit interdicti decreto expressum : a) permittitur clericis personaliter non interdictis omnia divina officia et sacros ritus privatim obire, januis clausis; b) in ecclesia vero cathedrali, ecclesiis parcecialibus vel in ecclesia quae unica sit in oppido, in lisque solis, permittuntur unius missze celebratio, asservatio Ss. Sacrament, administratio baptimatis, Eucharistize, pzenitentize, assistentia matrimoniis, exclusa benedictione nuptiali, mortuorum exsequize, preedicatio, etc., sed sine solemnitate *.

B) Si interdictum immediate attingit certa loca sacra, v. g. hoc oratorium, hance ecclesiam vel omnes ecclesias hujus loci, habetur zv¢erdzctum locale particulare.

Quo casu, “si interdictum fuerit altare vel sacellum alicujus ecclesize, nullum sacrum officium seu sacer ritus in eisdem celebretur. Si interdictum fuerit ccemeterium, fidelium quidem cadavera sepeliri ibidem possunt, sed sine ullo ecclesiastico ritu”*. Si interdictze fuerint ecclesize ~ capitulares (capitulo non interdicto) vel parceciales, permittuntur sacri ritus sine solemnitate, nisi aliter disponat interdicti decretum *.

Qui interdicto locali vel interdicto in communitatem seu collegium subest, quin eidem causam dederit, potest sacramenta recipere sine absolutione ab interdicto aliave satisfactione 8.

N. B. “In die Nativitatis Domini, Paschatis, Pentec., Ss. Corporis Christi et B. Marize Virg. in caelum assumptee interdictum locale suspenditur, et prohibetur tantum collatio ordinum et solemnis nuptiarum benedictio” 4.

Seholium. Interdicto proprie dicto affinia sunt z7/erdictum ab ingressu ecclesia et cessatio a divinis.

a) “ Interdictum ab ingressu ecclesize secumfert prohibitionem ne quis in ecclesia divina officia celebret vel eisdem assistat aut ecclesiasticam sepulturam habeat; si autem assistat, non est necesse ut expellatur, nec, si sepeliatur, oportet ut cadaver amoveatur”’ 5, b) Cessatio a divinis, quee accedebat interdicto locali, definiri potest : Prohibitio divina Officia obeundt, et ministrandi sacramenta interdicta (Eucharistiam et Ordinem) in aliguo loco sacro. De hac autem silet Codex.

§ III. De suspensione.

Hujus xaturam et effectus expendemus.

I, Natura. 1° Noto. Suspensio est “ censura qua clericus officto~ vel beneficio vel utrogue prohibetur”’. Unde: a) solos clericos attingit, quia soli officio vel beneficio frui possunt, eoque privari; Db) suspensio non privat ipsa potestate ecclesiastica, sed tantum aufert jus utendt illa potestate © : : et sic differt a depositione 7, que ipso officio clericum privat.

Codex, c, 2272, § 1-2. — ? /bid., § 3. — 3 Codex, c. 2276. 4 Codex, c. 2270, § 2. — 5 Codex, c. 2277. © Can, 2279, § 1. — 7 Can. 2303.

2° Species. a) Suspensio ab homine, ferri potest triplici modo : — ad cautelam, ad scandala removenda, contra clericum crimine suspectum 1: que suspensio non est poena, sed simplex frohzbitio; —vel per modum pene vindicative, sive ad tempus, sive in perpetuum, in punitionem alicujus delicti; — vel per modum pene medictnalts, donec delinquens resipiscat : et hac est proprie censura. b) Suspensio potest esse fofalis vel partialis, prout ex toto vel ex parte privat clericum usu potestatis ecclesiasticze *.

II. Effeetus. 1° Ille contra quem fertur suspensio ¢ofalis, ab officio e¢ a beneficio suspenditur, id est, ab exercitio muneris. spiritualis (officto), et a jure utendi bonis temporalibus huic muneri annexis (deneficto); non autem a jure administrandi bona beneficialia, nisi decretum vel sententia suspensionis ipsam administrandi potestatem suspenso expresse adimat et alii tribuat 3, — Censetur autem ¢ofalis suspensio que fertur absolute absque ulla determinatione 4.

2° Suspensio autem farizalis potest esse sive ab officio, sive a beneficio.

A) Offictum duo comprehendit : potestatem ordznis et potestatem jurésdictionts.

a) Suspensio ab officio simpliciter, nulla adjecta limitatione, vetat omnem actum tum potestatis ordinis et jurisdictionis, tum etiam mere administrationis ex officio competentis, excepta administratione bonorum propril beneficii 5.

b) Susfensto a divinis vetat omnem actum potestatis ordinis quam quis sive per sacram ordinationem sive per privilegium obtinet °.

e) Suspensio ab ordinibus vetat omnem actum potestatis ordinis receptze per ordinationem; szzspensio a certo et definito ordine exereendo vetat omnem actum ordinis designati, eumdem ordinem conferre et superiorem recipere, receptumque post suspensionem exercere ; szsfensto a certo et definito ordine econferendo vetat ipsum ordi- t Codex, c. 2222. — ? Codex, c. 2278. — 3 Codex, ic. 2280. 4 Codex, c. 2278, — 5 Codex, c. 2279, § 1. — © /did., § 2.

nem conferre, non vero inferiorem nec superiorem *. — Suspensus ab ordine, si actum ordinis sacri a quo suspensus est, solemniter exercet, fit irregularis *.

d) Suspensio a jurisdictione generatim vetat omnem actum potestatis jurisdictionis pro utroque foro tam ordinariz quam delegate. Imo zz#valide jurisdictionem exercet suspensus, si sit vitandus vel sub sententia declaratoria aut condemnatoria 3, et aliunde jurisdictio necessaria sit ad validitatem actus; sed non fit irregularis. Suspendi etiam aliquis potest a determinatis actibus jurisdictionis : quo casu alios actus valide et licite exercere potest.

B) Suspensio a beneficio privat fructibus beneficii excepta habitatione in zedibus beneficialibus, 707 autein jure administrandi bona beneficialia, nisi id expresse declaretur. — Si, quamvis censura obstet, beneficiarius fructus percipiat, fructus restituere debet, et ad hanc restitutionem cogi potest canonicis quoque, si opus sit, sanctionibus 4.

Si communitas seu collegium clericorum delictum commiserit, suspensio ferri potest vel in singulas personas delinquentes, velyin communitatem, uti talem, vel in personas delinquentes et communitatem. 1) Si primum, serventur regulz superius expositz. 2) Si alterum, communitas prohibetur exercitio jurium spiritualium quee ipsi, uti communitati, competunt. 3) Si tertium, effectus cumulantur 5,

Clericus suspensus absolvi potest a feccatis per simplicem confessarium, antequam a suspensione reservata per superiorem absolvatur. Suspensio enim non privat receptione sacramentorum, excepto tamen ordine °.

ARTICULUS ITI. DE CENSURIS LAT SENTEN- ‘TL& IN INDIVIDUO.

Prenotanda. — Censure late sententiz hodie vigentes, in Codice juris canonict (c. 2314- 2414) inveniuntur? in libro de Penis disperse.

Hic animadvertere licet complices proprie dictos

4 Codex, c. 2280. — 5 Codex, c, 2285, — ® Codex, c. 2250. _ 7 Legitur enim in canone 6, 5°: ‘' Quod ad penas attinet, quarum in Codice nulla fit mentio, spirituales sint vel temporales, medicina- poenas late sententiz incurrere, nempe eos qui communi delinquendi consilio simul physice concurrunt in delictum, et eos qui ad delicti consummationem inducunt vel in hanc quoquo modo concurrunt, si delictum sine eorum opera commissum non fuisset. (Codex, c. 2231 et 2200, § 1-3).

Triplicis sunt generis censure : excommuntcationes, interdicta et suspenstones.

§ I. De excommunicationibus.

Inter excommunicationes, quedam S. Pontifict, alie Epzscopis, aliz tandem memznz reservantur. Iterum, ex jure novo, quedam S. Pontifici reservantur specialisstmo modo, aliz speciale modo et alize sempliciter.

Jamvero ad absolvendum a censura Sedi Apostolicze reservata, cuilibet, preter R. Pontificem, requiritur delegata potestas, sive generalis, si censura sempliciter sit reservata, sive speczalts, si modo speciali reservata, sive speczalissima, Si reservata specialissimo modo 1, exceptis tamen casibus urgentioribus, 762 b).

I. Excommunicationes R. Pontifict spectaltsstimo modo reservale.

Quatuor in Codice numerantur :

I.“ Qué species consecratas abjecerit vel ad malum finem abduxerit aut retinuertt, est suspectus de herest,; tncurrit in excommunicationem late sententie spectalissimo modo Sedi Apostolice reservatamt, est ipso facto tnfaimts, et clericus preterea est deponendus” ?

les vel, ut vocant, vindicativee, latee vel ferendze sententise, eze tanquam abrogatee censeantur "’) * Codex, C2253, — * Codex, C, 2320,

Ex hoc canone constat eum qui modis designatis Venerabile Altaris Sacramentum violaverit, preter suspicionem de heeresi (et sanctiones ex hac suspicione sequentes, can. 2315), infamiam ~ ipso facto contractam cum suis consectariis (can. 2294) et depositionem /ferende sententte (can. 2303), incurrere insuper ipso facto excommunicationem Sedi Apostolicz reservatam modo sfeclaltsstmo, cum consectariis talis reservationis indicatis canonibus 2247, § 3, 2249, § 2; 2252, 2253, 2254.

Il. “ Quz violentas manus in personam Romani Pontificis injecerit, excomimunicationemt contrahtt late sententie Sedi Apostolice specialissimo modo reservatam ,; et est tpso facto vitandus” *, — Quid sit wiolentas manus injicere dicemus infra, n. 809.
III.“ Adsolvens vel fingens absolvere complicem in peccato turpt incurrit ipso facto in excommunicationem specialissimo modo Sedi Apostiolice reservatant, tdgue etiam tn mortis articulo, st alius sacerdos, licet non approbatus.ad confessiones, sine gravi aliqua exoritura infamia et scandalo, possit excipere morientts confesstonem, excepto casu quo mortbundus recuset alit confitert.

Eamdem excommunicationem non. effugtt absolvens vel fingens. absolvere complicem qui peccatum quidem complicttatis, a quo nondum est absolutus, non confitetur, sed deo ita se gerit, quia adida complice confessario sive directe sive indtrecte inductus est” 2, (Infra, n, 1196-1198).

IV. “ Confessarius, qui sigillum Sacramentale Girecte violare presumpserit” 3,

Directe violatur sigillum sacramentale quando expresse revelatur quod est materia sigilli (infra, 1160) simulque designatur persona que id fecerit.

N. B. His addi possunt : excommunicatio ab homine quam tulit-S. Pontifex, et censure quz violatione secreti S. Offici incurruntur.

Il. Axcommunicationes R. Pontifict spectali modo veSevuale.

Duodecim in Codzce recensentur :

I. “ Omnes a christiana fide apostate et onines et singult heretict aut schismatict” ,

Preeterea ‘‘ si sectee acatholicee nomen dederint vel publice adhzeserint, ipso facto infames sunt; et... clerici, ‘monitione incassum przemissa, degradentur ”?.

Heresi autem faventes non excommunicantur ipso facto, sed sunt suspectz de hzeresi : “ Qui quoquo modo heeresis propagationem sponte et scienter juvat, aut qui communicat in divinis cum heereticis... suspectus de hzerest est” 3.

Suspectus autem de heeresi obstinatus hanc excommunicationem incurrit, infra n. 788.

Quoad absolutionem hujus censure, heec notentur :

Si delictum apostasiae, hzeresis vel schismatis ad forum externum Ordinarii loci quovis modo deductum fuerit, etiam per voluntariam confessionem, idem Ordinarius, non vero Vicarius generalis sine mandato speciali, resipiscentem, praevia abjuratione juridice peracta aliisque servatis de jure servandis, sua auctoritate ordinaria in foro exteriore absolvere potest; ita vero absolutus, potest deinde a peccato absolvi a quolibet confessario in foro conscientiz. Abjuratio vero habetur juridice peracta cum fit coram ipso Ordinario loci vel ejus delegato et saltem duobus testibus 4.

3 Codex, c. 2316. Can. 2315 statuit quibus poenis percelli possit suspectus de heeresi, et addit: ‘‘ Si intra sex menses... sese non emendaverit, habeatur tanquam heereticus, hzereticorum pcenis obnoxius ”, — 4 Codex, c. 2314, § 2.

Auctoritate autem delegata, vi Indulti quinquennalis n. 3, olim Ordinariis concedebatur potestas absolvendi a peccato hzeresis etiam ad forum externum non deducto, sed Indulta hujusmodi aboleta sunt ex decreto S. C. Conststorialts 25 april. 1918. Nova tamen passim dantur indulta a S. Penitentiaria.

In conversione hzereticorum, pre oculis habenda est Instructio S. Officid 20 Jul. 1859 (Collect., 2? ed., n. 1178). Primo inquirendum est de validitate baptismi in heeresi suscepti : a) Si certo invalidus cestimatur, baptizandi erunt absolute : tunc nulla requiritur abjuratio nec absolutio; b) Si dudie validus fuit, 1) abjurationem seu fidei professionem emittant; 2) postea sub conditione iterum baptizentur ; 3) denique confessionem sacramentalem instituant, et conditionate absolvantur; @) si certo validus, sola recipitur abjuratio seu fide professio, quam absolutio a censuris (et a peccatis) sequitur. Si tamen neoconversus valde desideret ut ritus in ejus baptismo olim omissi hac occasione suppleantur, huic voto satisfacere sacerdoti licet *.

Il. “ Opere publict guris facto, edttores Librorum apostatarum, hereticorum et schismaticorum, gut apostasiam, heresim, schisma propugnant, etemque ecosdem libros aliosve per apostolicas litteras nominatim prohibitos defendentes aut scienter sine debita licentia legentes vel retinentes” 2.

Hic nomine /7oru non intelliguntur manuscripta, ephemerides, diaria, publicationes periodicz sigillatim sumptee, libri ab heereticis primorum seeculorum scripti...; intelliguntur vero libri apostatarum et heereticorum non quidem si tantum contineant, sed si Aropuenend heeresim, — et libria quocumque auctore scripti, sed per litteras ab ipso R. Pontifice ejusve nomine datas, nominatim, expresso libri titulo, damnati sub pcena_excommunicationis R. Pontifici reservatee. — Excommunicatione autem plectuntur ii qui sczevter (n. 750) legunt intelligendo que scripta sunt, aut retinent aut edunt aut defendunt quomodolibet hos libros. Hi autem defendunt libros qui eorum auctores vel doctrinas laudant aut tuentur precise quatenus hzeresim aut schisma propugnant vel continent.

Episcopi ut plurimum, vi Indulti, potestatem delegatam habent “absolvendi a censuris ob recentionem et lectioneim

Alias queestiones practicas vide apud GENNARI, Cons, Moral., 122, — ? Codex, c. 2318, librorum prohibitorum incursis : injuncta congrua peenitentia salutari ; necnon firma obligatione supradictos libros, quantum fieri_ poterit, ante absolutionem, destruendi ve} Tibi (Ordinario) aut Confessario tradendi. (Lndult. S. Peni.)

ILI. “ Omnes- e¢ singuli cujuscumque status, gradus seu conditionts etiam regalts, episcopalis vel cardinalitie fuerint, a legibus, decretis, mandatts R. Pontificts pro tempore existentis ad Untversale Concilium appellantes, sunt suspecti de herest, et ipso facto contrahunt excommunicationem Sedt Apostolice speciali modo reservatam” *,

Hac excommunicatione plectuntur affellantes a_quacumque ordinatione R. Pontificis qua talis ad Concilium, etiam preesens, legitime congregatum, non autem ad futurum Papam; attamen hoc ultimo casu appellantes difficile effugiunt excommunicationem contra hzereticos et schis- maticos latam. — Insuper appellantes sunt de “eres? siuspecti, ideoque poenis obnoxii in canone 2315 recensitis.

IV. “ Violentas manus tnjictentes tn personam S. R. E. Cardinalis vel Legati R. Pontificrs, vel Patriarche, Archiepiscopi, Episcopt, etiam titilaris tantum” ?, (Infra, n. 809).
V-VI. 1° “ Quz leges, mandata, vel decreta contra libertatem aut zura Ecclesie edunt, 2° qut tmpediunt atrecte vel tndirecte exercitium jurisdtctionts ecclestastice sive interni sive externt fort, ad hoc recurrentes ad quaimlibet laicalem potestatem”

Quam pcenam incurrunt : 1° edentes /eges..

a) Edentes, qui videlicet aliquam legislativam foe tem participant, vel debent concurrere ut lex aliqua vim legis obtineat, non autem oratores legem propugnantes, sed suffragium dantes, vel ipsam promulgantes.

b) Edentes /eges proprie dictas, vel »zandata aut decreta lata ad comp lementum legis aut ad ejus practicam exse-

3 Codex, Cc. 2334. — in antiquo textu legebatur ‘‘et ad hoc recur rentes’”’; 272 Codice autem et amittitur, ideoque non incurritur excommunicatio nisi de facéo impediatur jurisdictio, cutionem, non autem seztentias judiciales, — bene vero ordinationes stabiles a magistratibus provincialibus vel municipatibus latas, quee pro provincia vel urbe legibus gequiparantur.

@) Contra libertatem aut jura Ecclesia. His verbis designatur non solum exercitium potestatis ecclesiastice, sed quodvis jus Ecclesiae competens, ut jus docendi, jus conferendi beneficia, jus publicas supplicationes obeundi, jus acquirendi et possidendi, etc. °...

2° Impedientes exercitium jurisdictionis proprie ecclesiastice, qua fideles ad vitam eternam reguntur, scilicet, ii qui zuste per quamdam coactionem, physicam vel moralem, efficaczter obstaculum ponunt ne quis actum jurisdictionis, quem in promptu habet, exerceat, et ad hoc prestandum recurrunt ad guamlbet \aicalem potestatem sive summam, sive intermediam, sive infimam, sicuti est potestas magistratus municipalis, v. g., qui episcoporum ordinationibus et decretis circa neutrales et impias scholas obsistunt, recurrendo ad quamlibet laicalem auctoritatem. Requiritur ut recursus suum sortiatur effectum 2.
VII. “ Quz ausus fuerit ad judicem laicum trahere aliquem ex S. R. E. Cardinalibus vel Legatis Sedis Apostolice, vel Officialibus majoribus Romane Curie ob negotia ad eorum munus pertinentia, vel Ordinarium proprium” 3. :

Que censura incurritur non solum a legislatoribus aliisque auctoritatibus, sed étiam a Zyivaiis qui preedictas per- sonas ecclesiasticas ad tribunal laicorum vocent ibique adesse compellant.

Notandum jam viguisse ex constitutione Afostolice Sedis hanc excommunicationem latam contra eos qui leges vel decreta libertati aut juribus Ecclesize opposita ediderunt. Unde hujusmodi excommunicationi obnoxii fuerunt et manent wsgue ad absolutionem, Deputati et Senatores qui pro legibus gallicis contra associationes religiosas (1 Jul. rgor) et de Separatione Ecclesize et Status (9 Dec. 1905) suum suffragium dederunt; Preses Reipublice qui eas promulgavit ; Ministri qui decreta ad earum exsecutionem ediderunt.

VIII. “ Recurrentes ad laicam potestatem ad tmpediendas litteras vel acta quelibet a Sede Apostolica, vel ab ejusdem Legatis profecta, eorumgue promulgationem vel exsecutionem adtrecte vel endirecte prohibentes, aut eorum causa sive eos ad guos pertinent littereé vel acta stve altos ledentes vel perterrefacientes” %,

Hic agitur de actzs guibuslibet sive R. Pontificis, sive S. Congregationum, sive Legatorum, Nuntiorum, vel Delegatorum Sedis Apostolic, modo jam profecta sint.

Hanc excommunicationem incurrunt : 1° qui recurrunt efficaciter ad laicam fotestatem ad illa acta impedienda; 2° qui directe per edictum, vel indirecte per facta, profibent eorum promulgationem aut eorum exsecutionem, etiamsi, non obstante edicto, promulgatio postea fiat vel. actus exsecutioni mandetur; 3° qui eorum causa, scilicet, ad impediendum actorum promulgationem vel exsecutio- nem, /@dunt, vel nimis gravibus ferterrefaciunt sive ipsas partes sive alios cum partibus conjunctos.

Chapter 11 of 23