Nn. 1297–1362

Si domicilium cum origine conjungitur, plane sufficit; si vero sine origine, requiritur juramentunm quo promovendus manifestet . intentionem in dicecesi perpetuo manendi. Ex canone 93, § § I, minor retinet domicilium illius cujus potestati subjicitur, v . g-, parentum. Si vero hi canonico domicilio carent, sive famzltalz sive acguisito, quia, v. g., nullibi commorati sunt decem annis vel cum animo manendi, minores etiam primam tonsuram recipere nequeunt, usquedum majores facti domicilium sibi constituerint in aliqua dicecesi; ad quod constituendum duo requiruntur : commoratio in aliqua dicecesi, simulque animus ibi perpetuo manendi, si nihil inde avocet. Recepta autem prima tonsura, clericus (nisi excardinetur) ab episcopo ad alios ordines promoveri debet, cujus dicecesi incardinatur.
Insuper, ratione ineardinationis ille fit Episcopi subditus qui, e propria dicecesi rite dimissus, in dicecesi hujus Episcopi canonice incardinatus est”.
“ Vicarius ac Prefectus Apostolicus, Abbas vel Prelatus nullius, si charactere episcopali polleant, Episcopo dicecesano eequiparantur quod pertinet ad ordinationem. Si episcopali charactere careant, possunt nihilominus in proprio territorio conferre primam tonsuram et minores ordines tum propriis subditis saecularibus... tum aliis qui litteras dimissorias jure requisitas exhibeant ; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta irrita est ” 3,
3° Salvo jure Adbdatis regularis de regimine conferendi primam tonsuram et ordines minores suis subditis professis, dummodo sit presbyter et consecratus !, minister licite ordinationis est : @) pro religiosis exemptis quorum Superiores litteras dant dimissorias 2, veguwlardter episcopus dicecesis in qua sita est domus religiosa ad cujus familiam pertinet ordinandus 3; b) pro aliis religiosis, Episcopus eorum proprius ad normam juris quo reguntur szculares 4.

§ II. De subjecto ordinationis.

Prenotanda. A) Ad valde suscipiendos ordines, requiritur ut quis sit : a) masculint sexus ; 0) baptizatus 5, C) ut in adultzs sit ¢ntentio saltem hadbitualts expressa ordinem recipiendi ©, i. €., quee actualis fuit et non revocata.
B) Ad Zcz¢fam vero ordinum susceptionem requiruntur multz conditiones : 1) vocatio divina et canonica,; 2) status gratie; 3) tmmunitas ab irregularitate aliove impedimento7; 4) mecessitas vel utelitas pro Ecclesia ®; 5) animus ascendendi ad presbyteratum9; ©) recepta confirmatio %; 7) mores ordint recipiendo congruentes *; 8) etas canonica %2; 9) debita sczentza!3;' 10) ordinum infertorum susceptio 14; 11) zzterstztcorum observatio 15; 12) tztudus canonicus si agitur de ordinibus majoribus °®.

Dicemus : 1° de vocatione,; 2° de ceteris requisztts in ordinando.

I. De vocatione ad statum clericalem.

1° Notio. Vocatio sacerdotalis ex parte Dei spectata, definiri potest : actus Providentie t Codex, c. 964, 1°. ~ ? 1b., c. 964, 2°, 39. — 3 7d., cc. 965-966.

12 [b., c. 974, § 1, 30. — 33 1b., c. 974, § 1, 4°. — "4 1b., C. 974, $I, 50. 5 [0., c. 974, § 1, 6°. —* 10,, c. 974, § 1, 7% supernaturalis, quo Deus aliquos pre als ad sacerdotium per Ecclesiam vocandos dispontt, eosque dotibus congruzs exornat ad sacerdotit officta laudabiliter obeunda. — Ex parte autem Ecclesie sumpta, est actus jurisdictionis supernaturalis, quo Supertores ecclestastict seligunt et assumunt quos idoneos judicant ad statum clericalem.

2° Signa vocationis divine A) Precipuum ac necessarium signum consistit in dotibus quibus aliquis zdomeus est ad sacras functiones obeundas : “ Quisquis sacerdotium non ad elationis pompam, sed ad utilitatem adipisci desiderat, primo vires suas cum eo quod est subtturus onere metiatur ut et impar abstineat; et ad id cum metu etiam qui se sufficere existimat, accedat” 2. Hzc autem idoneitas seu aptitudo debet esse : &) morals, ita ut candidatus excellat in charitate Dei et proximi, amore Ecclesiz, religione, castitate et modestia; b) zztellectualts, ita ut adipisci queat scientiam speculativam et practicam, que simul cum prudentia et sensu regiminis practico, requiruntur ad sacrum ministerium fructuose implendum ; €) corporalzs ad functiones ecclesiasticas cum facilitate et decore exercendas,
B) Requiritur insuper intentio recta 3 seu supernaturale destderium recipiendi sacerdotium, quale a Christo institutum est. Recta autem intentio.ea est qua tendimus : a) ad majorem gloriam Dei per lucrum animarum adaugendam, et quidem b) constanter, non ex precario et

Preeter signa ordinaria, de quibus tractamus, sunt aliquando signa extraordinaria quibus Deus expresse manifestat suam voluntatem, Ita S. Ambrosius, S. Eusebius, S. Petrus Chrysologus miraculose vocati sunt.

7S. GREG. Quod hie dicit S. Gregorius de Episcopatu, presbyoe ceterisque ordinibus proportionaliter convenit. — Cf. Codex, c. 968.

mutabili nature impetu, €) pacatissime, quia in silentio et quiete agere solet Dominus, d) congruenter et ordinate, ita ut aliquis non dimittat, ad clericatum amplectendum, urgentiora officia, v. g., paternz pietatis erga filios eorumque convenientem educationem. Rectz intentioni haud raro accedit inelinatio quedam qua suaviter Deus instigat ad clericorum officia adamanda et inde perfectius exsequenda : que propensio est vocationis divine signum, non tamen necessarium !,cum multi fuerint rite vocati et tamen pre humilitate reluctantes ; nec peremptorium ac certum, cum inveniantur aliqui nequaquam vocati qui nihilominus clero cooptari ardenter inhiant. Illa inclinatio difficile aberit in eo qui corde magno et animo volenti sese bono operi clericalis preparationis et sacri ministerii devovet : quod omnino requiritur 2.

Ne sibi illudat candidatus, necessarium est ut consulat sapientem confessarium de suarum dotum et dispositio- num sinceritate ac sufficientia : secus enim imprudenter ageret petendo et recipiendo Ordines.

3° Vocatio canonica. Episcopus autem ultimo 3 et authentice 4 judzcat, sive per se, sive x Hine sequitur parentes et sacerdotes posse ad sacerdotium prudenter dirigere cogitationes et studia puerorum qui sua conversatione promittunt et velut adumbrant dotes requisitas in clericis. Quz ratio agendi perbelle componitur cum verbis Christi : ‘‘ Rogate ergo Dominum messis ut mittat operarios in messem suam”’. Cf. periodicum Ze Recrutement sacerdotal, quod dirigit P. Delbrel, S. J.; BLOUET, Sz vous voulez des prétres. Cf. Codex, c. 971.

2 Vide TRONSON, MMéditations ecclésiastiques, 3° Méd.

3 Heec enim vocatio ab Episcopo facta de se confirmat, perficit et quasi sigillat cetera signa yocationis, ita ut sine illa sint prorsus insufficientia. ‘‘ L’Eglise a toujours donné (l’appel de 1l’Evéque) comme la marque la plus assurée de la vocation, parce que c’est en lui que Dieu réside pour nous faire connaitre sa volonté”. TRON- SON, zbzd. Cf. Codex, c. 969.

4 Seu cum auctoritate. Hoc autem judicium cum magna prudentia debet ferri, et exinde preevio examzne, qualis a Tridentino precipitur. Sessto XX/I/, de Reform., cap. VII. Hine apparet Ordinationem etiam canonicam posse esse illicitam et voluntati

626 CAPUE exits per alios a se delegatos, ut sunt Seminarii Directores, de candidatorum idoneitate sive absoluta !, sive relate ad suam dicecesim 2, eos vocat seu eligit3, atque per Ordinationem consecrat.

4° Obligatio clericalem vocationem sequendi. a) Quando extraordinaria sunt signa, et quidem certa, vel quando intercedit positivum S. Pontificis preeceptum, post maturam rei considerationem, adest obligatio sub gravz statum sacerdotalem amplectendi : nam in hoc casu, voluntas Dei est vere imperativa+. b) Quando vero non habetur Superiorum peremptorium mandatum, swadeé quidem christiana prudentia ut quis judicio Superiorum obsequatur, sed non datur stricta obligatzo 5.

Il. De requisites tn subjecto rite vocato.

Posita vocationis necessitate, seclusisque irregularitatibus de quibus postea dicetur, alia sunt, ex dictis, conditiones czte ordinationis ex parte subjecti, de quibusdam breviter dicendum est.
1° Status gratiz requiritur pro suscipiendo Ordine, qui est sacramentum vivorum; sed obligatio non est gravis pro ordinibus minoribus qui, juxta multos, non sunt sacramenta.

2° Propositum ascendendi ad presbyteratum non videtur esse obligatio-gravis, ita ut leviter tantum peccet qui cum intentione postea nubendi ordinem minorem suscipit.

divinze contrariam, ac consequenter in decreto tantum permissivo divinze Providentize contineri.

3 Cf. Pontificale, 296, in Ordinatione Diaconi et Presbyteri.

“Vide declarat. S. Penztentiarie, 27 Aug. 1829, apud ICARD, n. 319; GASPARRI, n. 114. Cf. Pontipcale, in prima admonitione facta iis qui ad Subdiaconatum assumendum sese offerunt. Cf. Codex, C. 971, 973, § 2.

3° Mores ordini recipiendo congruentes requiruntur ita ut ordinandus “sanctiorem pree laicis vitam interiorem et exteriorem ” ducere valeat *.

4° Atas eanoniea. a) Juxta Codicem nemo ad primam tonsuram promoveatur ante inceptum cursum theologicum ”.

_ b) Quoad sacros ordines, heec in Codice statuta sunt : “ Subdiaconatus ne conferatur ante annum vicesimum primum completum; diaconatus ante vicesimum secundum completum; presbyteratus ante vicesimum quartum completum ” 3,

_ ©) “ Ut quis idoneus habeatur ad Efiscopatum, debet (inter alias qualitates) esse annos natus saltem triginta” 4.

NV. B. Solus R. Pontifex potest propria potestate super defectu zetatis dispensare. Pro subdiaconatu nunquam conceditur dispensatio; pro diaconatu, raro; pro presbyteratu, facile, si solum tredecim menses deficiunt; raro, et nonnisi gravi de causa, si decem et octo vel etiam viginti menses deficiunt ad legitimam ztatem.

5° Debita seientia. Firmo preescripto de studiorum ratione ac.1365 statuta 5, prima tonsura non est conferenda nisi incepto cursu theologico, subdiaconatus, nisi exeunte tertio cursus theologici anno; diaconatus nisi incepto quarto anno; presbyteratus, nisi post medietatem ejusdem quarti anni ®, salva lege de zetate canonica.

6° Ordinum inferiorum susceptio. “ Ordines gvadatim conferendi sunt, ita ut ordinationes per saltum omnino prohibeantur ”?, et quidem sub gravi ex parte conferentis et recipientis.

1 Clerico habituato in vitio turpi, etiam occulto, concedi nequit absolutio, si ad sacros ordines velit ascendere, sine praevia probatione continentize, quee longior vel brevior erit pro conatu juvenis, majore effectu gratize, majore vel minore inclinatione in malum; commendatur probatio castitatis perfectee per annum integrum, et preecipitur regulariter per quinque saltem vel sex menses. — S. AL- PHONS., 1. VI, nn. 63-77.

5 Exc, 1365, per integrum saltem biennium philosophiz rationali, et per integrum saltem quadriennium studiis theologicis incumbere debent alumni. ine

6 Codex, c. 976. — S. C. de Religiosis dispensationes religiosis concedit super curriculo studiorum in ordine ad sacros ordines recipiendos, ea conditione ut ‘‘preescriptum quadriennium rite compleatur, vetito quocumque animarum ministerio”. Declarat S. C. de Relig., 27 oct. 1923. — 7 Codex, c. 977.

1311.7°Interstitiorum observatio. Ut promoti sese — in receptis ordinibus exerceant secundum Episcop1 prescriptum, servanda sunt temporum interstitia, quee : &) inter tonsuram et ostiariatum vel inter singulos ordines minores prudenti episcopi judicio committuntur; b) acolythatum inter et subdiaconatum, unius saltem anni esse debent; ¢) subdiaconatum inter et diaconatum, diaconatum inter et presbyteratum, trium saltem mensium, nisi necessitas aut utilitas Ecclesiz, judicio episcopi, aliud (tam in 4 quam in ¢) exposcat*.

“ Nunquam tamen, nisi de peculiari licentia Romani Pontificis, minores ordines cum subdiaconatu duove sacri ordines uno eodemque die, reprobata quavis contraria consuetudine, conferantur; imo nec primam tonsuram conferre licet una cum aliquo ex ordinibus minoribus, neque minores ordines una simul” *.

8° Titulus ad ordinationem requisitus dicitur cautio qua providetur clerico de suffictenti ac perpetua sustentatione ; ne secus, cum ordinis dedecore, mendicare, aut sordidum questum exercere cogatur. Jamvero“ pro clericts secularibus titulus canonicus est titulus beneficii,eoque deficiente, patrimonii aut pensionis ” 3; “ quibus suppleri potest titulo servitii dicecesis ” vel “ titulo missionis” 4; pro vel¢gzoszs titulus paupertatis, mense communis aut Congregationis 5S, a) Titulus beneficit est jus perpetuum percipiendi fructus ex bonis Ecclesiz propter officium aliquod spirituale, ecclesiastica auctoritate constitutum ; cui assimilatur titulus Penstonis canonice, que ex fructibus alicujus beneficii solvitur °; D) Aaupertatis tétwlus is est vicujus qui solemnta vota emiserunt, omnia.communia habent quibus ad vitam alendam indigent’; @) ¢¢ulus menscee communis adscribitur religiosis votorum simplicium perpetuorum 8; @) ¢zézelus servitit diecesis, et in locis Sacree Congregationi de Prop. fide subjectis, ¢¢edus missionts \i sunt quibus suppleri possunt tituli beneficil aut patrimonii, ita tamen ut ordinandus, jurejurando interposito, se devoveat perpetuo dicecesis aut missionis servitio, sub Ordinarii loci pro tempore

[b., c. 978, §§ 1-2. —? [b., c. 978, § 3. — 3 Codex, c. 979. 4 Can., 981. — 5 Can., 982. — é codon Cc. 979. 7 Codex, c. 982, § 1. —® Codex, c. 982, § 2.

auctoritate' : “ Ordinarius presbytero, quem promoverit titulo servitil ecclesiaze vel missionis, debet beneficium vel officium vel subsidium, ad congruam ejusdem sustentationem sufficiens, conferre ” 2.

e) Titulus patrimonialis ille est qui consistit in bonis certis, stabilibus et frugiferis, non tamen ecclesiasticis, quee judicio Episcopi ad congruam sustentationem clerici sufficiant’. Huic similis est “telus pensionts civi- “is, i. €., jus ad censum, per aliquam personam laicam aut ecclesiasticam vel per communitatem solvendum, et super bonis stabilibus fundatum, quod sufficiat ad honestam sustentationem.

§ III. De irregularitatibus et impedimentis.

Ab ordinibus arceri possunt candidati tum propter censuras 4, tum propter zrregularztates et zmpedimenta, de quibus nunc agendum est.

I. De wregularitatibus in genere.

1° Notio. a) In Codzce distinguuntur irregularitates proprie dicte, que ex se sunt perpetuze, ab zmpedimentis stmplicibus que non sunt perpetua et ab ordinibus non arcent nisi quamdiu perdurant.

b) Irregularitas proprie dicta est impedimentum ex se perpetuum seu inhabilitas prohibens ne guts ordines suscipiat aut exerceats, jure canonico statutum propter reverentiam atvint ministerit.

2° Species. a) Ratione cause, irregularitas est vel ex defectu, vel ex delicto : prior oritur ex aliquo naturali vitio quo quis inhabilis est ad ordines suscipiendos aut exercendos ; posterior oritur ex culpa personali, que ministerium sacerdotale dedecet. Hinc prior non est poena, nec supponit delictum proprium, ac proinde incurritur etiam ab insciis; posterior, quamvis non sit poena, ad instar pene contrahitur, ac culpam supponit.

Codex, c. 981. — ? Codex, c. 981. — 3 Codex, c. 979. 4 Codex, cc. 2260, 2275, 2279, § 2, n. 5. — 5 Codex, c. 968.

630 CAPUT Sa b) Ratione effectuum, irregularitas est fofalis, quando ao omni ordine et officio ordinis excludit ; Aartialzs, quande ab aliquo tantum ordine aut aliqua sacri ministeri functione prohibet : ita sacerdos qui sine culpa pollice caret, a celebratione missze, sed non a confessionibus audiendis excluditur.

3° De subjecto irregularitatis et impedimenti. A) li omnes masculi contrahere possunt irregularitatem aut impedimentum qui legi ecclesiastice subduntur. Unde nondum baptizati', pueri ante septennium completum non sunt subjectum irregularitatis, quia Ecclesie legibus non ligantur.

B) Multipiicari possunt irregularitates et impedimenta ‘“‘ ex diversis eorumdem causis, non autem ex repetitione ejusdem cause, nisi agatur de irregularitate ex homicidio voluntario”*. Quando petitur dispensatio, singula indicanda sunt 3.

C) Ut contrahantur irregularitates et impedimenta, quedam conditiones requiruntur : @) Ut sint cev¢a; nam si est dubium grave et prudens de eorum existentia, stricte loquendo non incurruntur, sive agatur de dubio jurzs, sive de dubio factz; nam odiosa sunt restringenda, — In praxi tamen melius est dispensationem petere ad cautelam.

b) Ut actio, propter quam contrahuntur, sit exzerma et consummata in sua specie; et insuper graviter culpadilis, si ex delicto oritur ; quamvis enim non sint poene, ad instar poenee incurruntur.

D) “ Lenorantia irregularitatum sive ex delicto sive ex defectu atque impedimentorum ab eisdem non excusat ” 4

Il. De trregularitatibus ex defectu 5, Irregulares sunt ex defectu : 1317. 1° Ex defectu natalium :“ Wlegitimi, sive illegitimitas sit publica sive occulta, nisi fuerint legitimati vel vota solemnia professi ”.

Codex, c. 986. — ? Codex, c. 989. — 3 Codex, ¢. 991. 4 Codex, c, 988. — 5 Codex, c. 984.

2° Ex defectu corporis vel mentis : “ Corpore vitiati qui secure propter debilitatem, vel decenter propter deformitatem, altaris ministerio defungi non valeant. Ad impediendum tamen exercitium ordinis legitime recepti, gravior requi- -ritur defectus, neque ob hunc defectum_prohibentur actus qui rite poni possunt; — qui epileptict vel amentes vel a demone possessi sunt vel fuerunt; quod si post receptos ordines tales evaserint et jam liberos esse certo constet, Ordinarius potest suis subditis receptorum ordinum exercitium rursus permittere ”. Przecipui defectus quoad suscipiendos ordines sunt cecitas, surditas ex utraque aure, privatio alterius brachii, alterutree manus, pollicis aut indicis.
3° Ax defectu sacrament : “ Bigami, qui nempe duo vel plura matrimonia valida successive contraxerunt ”.
4° Ex defectu fame : “ qui infamia juris notantur ”. Jamvero infamia juris est pcoena vindicativa* que casibus jure expressis statuitur 2.

Heec autem pceena in Codice, et quidem zpso facto decernitur contra : &) eos qui species consecratas abjecerint vel ad malum finem abduxerint aut retinuerint$; b) eos qui cadavera vel sepulcra mortuorum ad furtum vel alium malum finem violaverint4; @) eos qui violentas manus injecerint in personam R. Pontificis, S. R. E. Cardinalis vel Legati R. Pontificis 5; @) duellantes eorumque patrinos °; €) bigamos, i. e., eos qui, obstante conjugali vinculo, aliud matrimonium, etsi tantum civile, attentaverint 7; f) laicos legitime damnatos ob delicta contra sextum cum minoribus infra ztatem sexdecim annorum commissa, vel ob stuprum, sodomiam, incestum, lenocinium ®.

Preeterea, ex Codice ut znfames declarari debent : apostatee, heeretici et schismatici obstinati?; mnecnon t Codex, c. 2291, n. 4. —? Codex, c. 2293, § 2. — 3 Codex, c. 2320, 4 Codex, c. 2328. —5 Codex, c. 2343. — ° Codex, c, 2351, § 2.

632 CAPUT XXIL clerici in sacris qui enormia committunt delicta contra castitatem *.

5° Ex defectu lenitatis : “Judex qui mortis sententiam tulit; qui munus carnificis susceperint eorumque voluntarii ac immediati ministri in exsecutione capitalis sententiz ” 2.

Ill. De trregularitatibus ex delticto,

Delicta que irregularitatem pariunt debent esse gravia, post baptismum perpetrata (excepto delicto baptismi illicite ab acatholicis recepti extra casum extremz necessitatis), et externa, sive publica sive occulta.
Irregulares autem sunt ex delicto3: “10 Apostate a fide, hzretici, schismatici”. Nomine hzereticorum veniunt non solum qui in heresi baptizati fuerint, sed catholici qui vera fide defecerint, etiam post eorum conversionem.

“2° Oui preeterquam in casu extreme necessitatis, baptismum ab acatholicis quovis modo sibi conferri siverunt ”.

“ 3° Qui matrimonium attentare aut civilem tantum actum ponere ausi sunt, vel ipsimet vinculo matrimoniali aut ordine sacro aut votis religiosis etiam simplicibus ac temporariis ligati, vel cum muliere iisdem votis adstricta aut matrimonio valido:conjuncta ”;

“4° Qui voluntarium homicidium perpetrarunt aut fetus humani abortum procuraverunt, effectu secuto omnesque cooperantes ”, saltem positivi.

“5° Qui seipsos vel alios mutilaverunt vel sibi vitam adimere tentaverunt ”.

Mutilatio autem proprie dicitur abscissio alicu-

jus membri quod proprium et a ceteris distinctum offictum habet. Ita manus, brachium, pes, oculus, lingua, ambo testiculi in viro, membrum virile, etc., sunt totidem membra.. Strictior est autem Ecclesia quoad eos qui seipsos mutilant quam quoad eos qui alios mutilant, — ita ut abscissio etiam articuli digiti reddat irregularem.

“6° Clerici medicam vel chirurgicam artem sibi vetitam exercentes, si exinde mors sequatur ”;

“70 Qui actum ordinis, clericis in ordine sacro reservatum ponunt, vel eo ordine carentes, vel ab ejus exercitio poena canonica sive personali, medicinali aut vindicativa, sive locali prohibiti”.

IV. De stmplicibus tmpedimentis.

Ex Codice sunt simpliciter impediti= :

“1° Filii acatholicorum, quamdiu parentes in suo errore permanent (etiam quando unus parens est catholicus) ;

2° Viri uxorem habentes;

3° Qui officium vel administrationem gerunt clericis vetitam cujus rationes reddere debeant, donec, deposito officio et administratione atque rationibus redditis, liberi facti sint;

4° Servi servitute proprie dicta ante acceptam libertatem ;

5° Qui ad ordinarium militare servitium civili lege adstringuntur, antequam illud expleverint 2;

2 Impediti dicuntur, etiam quoad tonsuram, ex Commiss. ad Cod. interpret. 3 jun. 1918, qui ad militiam forsan vocabuntur, sed de facto non sunt vocati, vel quia zetate impares sunt, vel quia, examine recte peracto, ad tempus inhabiles sunt declarati, Quare, in regionibus in quibus experientia compertum est adolescentes ad_perseverandum in sua vocatione, receptione tonsurze et minorum ordinum maxime juvari, indulta a S. Sede enixe petenda sunt.

6° Neophyti (i. e. neo-conversi) donec, judicio Ordinarii, sufficienter probati fuerint;

7° Qui infamia facté laborant, dum ipsa, judicio Ordinarii, perdurat ”.

V. De cessatione trregularitatum et timpedimentorum.

1° Triplici modo cessare possunt irregularitates : a) cessatione cause quoad impedimenta simplicia; b) professtone religiosa quoad irregularitatem ex defectu natalium,; ©) dispensatione quoad irregularitates et impedimenta.
2° Quis dispensare possit? A) S. Pontifex in omni irregularitate dispensare valet. Quedam tamen sunt in quibus raro dispensat, nempe : a) irregularitates ex bigamia, b) ex homicidio voluntario, nisi omnino sit occultum, @) ex defectu corporis valde notabili.
B) Ordinarius per se vel alium dispensare potest : I) in omnibus irregularitatibus ex delicto occulto provenientibus, excepta ea que oritur ex homicidio voluntario, vel abortu voluntario, exceptisque aliis ad forum contentiosum deductis 7; 2) ad cautelam, in irregularitatibus dubizs, dubio juris aut factt, sive ex delicto sive ex defectu oriantur; et si postea constiterit irregularitatem certo contractam fuisse, alia dispensatione opus non erit. sss

Potestate de/egata seu vi Indultorum Episcopi ampliores solent obtinere facultates.

Ex Codice 2, quilibet confessarius ab omnibus irregularitatibus ex delicto occulto provenientibus, exceptis homicidio et irregularitate quavis deducta ad forum judiciale, dispensare potest in casibus occultis urgentioribus in quibus Ordinarius adiri nequeat et periculum immineat gravis damni vel infamiz, sed ad hoc duntaxat ut poenitens ordines jam susceptos exercere licite valeat.
De modo petendi dispensationem. In precibus pro irregularitatum ac impedimentorum dispensatione, omnes irregularitates ac impedimenta indicanda sunt; secus dispensatio generalis valebit quidem etiam pro reticitis bona fide (excepto homicidio aliave irregularitate ad forum judiciale deducta), non autem pro reticitis in mala fide. Si agatur de irregularitate ex homicidio voluntario, etiam numerus delictorum exprimendus est sub pceena nullitatis concedende dispensationis !.

“ Dispensatio, in foro interno non sacramentali concessa, scripto consignetur; et de ea in secreto Curiz libro constare debet” 2. -

§ IV. De adjunctis ordinationis.

Alia adjuncta antecedunt, alia comitantur, alia subsequuntur ordinationem.

I. De ws que sacre ordinationi preire debent.

Ordinationi preeire debent : 1° Motzficatzo episcopo facta de proposito recipiendi ordines; 2° Zestimoniales littere ,; 3° examen ordinandi; 4° banna,; 5° znvestigationes Ordinarit, 6° exercitia sptrttualta.

1° Testimoniales litterze. — A) Seculares et religtost qui seecularium jure reguntur quoad ordinationem, afferre debent testimonia wz/tzmmce ordinationis (aut recepti baptismatis et confirmationis), de peractis studits, de bonis mortbus (a Rectore seminarii, vel sacerdote cui candidatus t Codex, c. 991, § 1, 2. — ? fbzd., § 4.

erat commissus), et testimoniales litteras Ordinarit loci in quo, post pubertatem, promovendus ¢yimestre qua miles, vel semestre* qua clericus vel simplex laicus moratus fuerit aut etiam, si promovendus alicui religioni sit_adscriptus, — testimoniales Superioris majoris religiosi*. B) Relzgzosz gui jure secularium non reguniur, afferre debent litteras” dimissorias Superioris religiosi, de qualitate et domicilio ordinandi, de studiis et de aliis jure requisitis fidem facientes.

Testimoniales litteree proprie dictee circa immunitatem a canonico impedimento, exigi debent ab Episcopo suum ordinante subditum, et quidem sub poena suspensionis per annum ab ordinum collatione Apostolicze Sedi reservate, ipso facto incurrenda 3.

1334, 2° Preevium examen. Quilibet promovendus diligens examen subire debet circa ordinem recipiendum, et, si ordines sacri suscipiendi sint, periculum facere in aliis tractationibus de sacra theologia, servatis Episcopi hac in re statutis +.

3° Banna. Nomina promovendorum ad singulos sacros ordines, exceptis religiosis a votis perpetuis, publice denuntiandi sunt in pareeciali cujusque candidati ecclesia, die festo de praecepto, inter missarum solemnia, aut alia die et hora, quibus major populi frequentia in ecclesia habeatur, ita tamen ut ordinarius possit ab hac publicatione dispensare ex justa causa, vel alias przecipere, vel huic substituere publicam ad valvas Ecclesize affixio- nem per aliquot dies, in quibus unus saltem dies festus comprehendatur 5.

Codex, cc. 993, 994, § 1. — Tempus commorationis intelligitur moraliter continuum, (ac proinde non interruptum per discessionem e loco cum animo non revertendi) : cf. Respons. S. C. Conezliz, 25 jun. 1904. au r

? “Si loci Ordinatius neque per se, neque per alios, promovendum satis noverit, ut testari possit eum, tempore quo in suo territorio moratus est, nullum canonicum impedimentum contraxisse, aut si promovendus per tot diceceses vagatus sit ut impossibile vel nimis difficile evadat omnes litteras testimoniales exquirere, provideat Ordinarius saltem per juramentum suppletorium a promovendo preestandum’’. .C. 994, § 2.

4 Hoc examen recipit ipse Ordinarius qui jure proprio ordinat aut dat dimissorias; Episcopus ordinans potest tamen non promovere candidatum, si pro sua conscientia censeat eum non esse idoneum. (c. 997).

4° Ordinarii investigationes. Ordinarius percontationes faciat et fieri preecipiat ad normas can. I000 et Instr. C. de Sacr., 27 dec. 1930.

5° Exercitia spiritualia. Omnibus, etiam religiosis, imponuntur ante primam tonsuram et ordines minores, exercitia spiritualia per ¢ves saltem integros dies ante ordines sacros saltem per sex tntegros dies, data Ordinario facultate reducendi tempus pro ordinatione ad diaconatum pro lis qui intra semestre ad plures sacros ordines promovendi sint, firmo decreto C. de Sacr., 2 maii 1928.

Il. De adjunctis ipsius ordinationts.

Adjuncta ipsius ordinationis referuntur ad ritum, tempus et locum.

1° Ritus. Adamussim servari debent ritus proprii ab Ecclesia approbati; ab ipso ordinationis vel episcopalis consecrationis ministro, missa ordinationis vel consecrationis celebranda est; ad majores ordines promoti sacram communionem in ipsa ordinationis missa recipere debent 3,

2° Tempus. a) Pro conferenda ordinatione, tempora sunt : 1) Dies dominicus vel natalitius Apostolorum, intra missarum solemnia, pro consecratione episcopali; 2) Sabbata Quatuor Temporum, Sabbatum ante Dominicam Passionis et Sabbatum Sanctum, et etiam ob gravem causam quilibet dies dominicus aut festus de przecepto‘, intra missarum solemnia, fro sacris ordinibus ,; 3) singuli dies dominici et festi duplices, pro mdnoribus ordinibus, mane; 4) quilibet dies et queelibet hora fro tonsura >, ) Pro zteranda ordinatione vel ritibus supplendis, eligi potest quodlibet tempus et servari potest secretum.
3° Locus. a) Ordinationes 7% sacris, “ generales ° in cathedrali ecclesia vocatis preesentibusque ecclesiz t /bzd., c. 1000. Instr. C. de Sacr., 20 Mart. 1931.

4 Sub verbis festa de precepto non veniunt festa per Codicem in universa Ecclesia suppressa. Com. Jnt., 15 Mars 1936.

5 Codex, c. 1006, §§ 1, 2, 3. — ‘‘ Reprobatur consuetudo contra ordinationum tempora preecedentibus paragraphis przescripta ’ c. 1006, § 5.

6“ Ordinationes genevales exe sunt quze habentur in sex sabbatis que, ex c. 1006, § 2, proprium sunt tempus ordinationibus in sacris,

| canonicis, publice celebrentur; si autem in alio diccesia loco, presente clero loci, dignior, quantum fieri possit, | ecclesia adeatur”; Jarficu/ares autem non_prohibetur Episcopus, justa suadente causa, habere etiam in aliis”™ ecclesiis itemque in oratorio domus episcopalis aut Semi- _ narii aut religiose domus. b) Ordines minores et prima tonsura conferri possunt etiam in privatis oratoriis *.

Ill. De cts gue subsequi debent ordinationem.

Expleta ordinatione : 1° ‘‘ Vomzna singulorum ordinatorum ac ministri ordinantis, /oecws et ates ordinationis notentur in peculiari libre in Curia loci ordinationis diligenter custodiendo, et omnia singularum ordinationum documenta accurate serventur” ?.

2° Singulis ordinatis detur authenticum ordinationis receple testimonium s,

3° Przeterea loci Ordinarius, si agatur de ordinatis e clero seeculari, aut Superior major, si de religiosis ordinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam celebrate ordinationis uniuscujusque subdiaconi transmittat ad parochum baptismi, qui id adnotet in suo baptizatorum libro ad normam GeA7O'S 2204.

N. B. Veo-sacerdoées tres missas ab episcopo prescriptas non tenentur applicare ad Episcopi intentionem ac proinde pro illis stipendium accipere possunt.

GCAPUT :XXIH, De Matrimonio.

Notio matrimonii. Matrimonium spectari potest ut contractus et ut sacramentum. — Matrimonium ut contractus definitur : conventio legitima inter virum et mulierem, mutuum, perpetuum et exclusivum jus ipsis conferens tum ad

Ita diu jam receptus usus vocis... Que vero extra tempora ista celebrantur sunt ordinationes particudares". WERMEERSCH, Epitome J. C. II, n, 270. —* Codex, c. 1009. — ? Codex, c. I0T0, Sie

DE MATERIMONIO, 639 goarationon A chucationem prolis, tum ad vita communis consortivimn *,—Wattimonium ut sacra- tithtum vihil aliud est nisi ipse contractus ad dignitatem sacramenti evectus 2, et definiri solet : sacrament nove Legis, in ipso consensu contsahentium legitime prostite consistens, qua gratia sited confertur ath matrimonit officia rite in plenas, Quatuor erunt articuli in quibus successive agemus de ipso contractu Matrismonii, de sacramints, de impedimentis, de dispensationitus,

ARTICULUS L De Marzimonio UT CONTRACTU.

Dicemus : 1° de natura bujus contractus; 2° de Officis exinde orientibus seu de mutuis conjugum fficiis, § I. De natura matrimonialis contractus.

1° De finibus matrimoniiz. A) Finis primarius WMatsismnonii est procreatio & ehucatio prolis. WUze assertio, que est summi moment, cam ex ea defluant omnes matrimonii proprietates et leges a nuptis in matrimonio sancte servande, probatur tum ex consideratione physiologica sexuum, tum ex positiva Dei institutione, cui suffragatur historia humani generis 4. ~ Educatio autem prolis requirit diuturnam et amicabilem conspirationem parentum, seu unionem stabilem. Hujusmodi vero unio non potest non fundari in mutuo consensu. Nam, ut recte ratiocinatur S. Thomas, “ unus non accipit potestatem in eo quod est libere alterius nisi per ejus consensum. Sed, per matrimonium accipit

’ Coder, ©. thait-172, —* Colts, €. 1082, — 2 Codtz, €. 1053, $ i 4 Argisnenta invenies in Majori Synapsi.

uterque conjugum potestatem in corpus alterius (simul cum jure ad individuam et stabilem vitee consuetudinem) ... cum prius uterque liberam potestatem sui corporis (suzeque conversationis) haberet. Ergo consensus facit matrimonium !.

B) Fines autem secundariz sunt : @) mutuum consortium et juvamen, “ ut alter alterius ope adjutus, vite incommoda facilius ferre et senectutis imbecillitatem sustentare queat ” 2; b) concupiscentize remedium, ut concupiscentia intra legitimum vinculum sedata et ratione ordinata 3 efficacius coerceatur ac reguletur.

2° De consensu ad matrimonium requisito. Consensus matrimonialis, ut sit efficax, debet esse zuternus, liber, mutuus et externe manifestatus.

Et quidem : a) internus, scilicet vera debet esse intentio, saltem implicita, tradendi jus in proprium corpus et accipiendi jus in corpus alterius in ordine ad finem matrimonii. (Codex, c. 1082, § 1, 1086, § 2). Qui autem simularet consensum, reipsa non contraheret 4, sed in foro externo presumeretur vere consensisse 5, nisi contrarium probaretur certis argumentis. Aliunde, ni gravissima excusaretur ratione, mortaliter peccaret contra veritatem, castitatem et justitiam, et consequenter ad reparationem_teneretur, utpote causa injusta, efficax et culpabilis damni.

b) Liber, ita ut requiratur ex jure naturali deliberatio quae sufficeret ad peccandum mortaliter, ex jure autem canonico non tantum plena

Sum. th. Supplem., q. 45, a. 1. — Ut videtur, vox matrimonium significat tum statum matrimonii, tum contractum, tum sacramentum. — ? Catech. Trident., De sacr. matrim., n. 12.

advertentia et plena deliberatio, sed etiam exemptio metus gravis.

c) Mutuus, seu ab utraque parte datus et acceptatus ; secus enim, mutua jura, obligationes mutue enasci nequirent.

d) Externe manifestatus, et quidem guocumgue Signo ex jure naturali ac divino : verbzs autem ex jure ecclesiastico 1, non tamen sub interminatione nullitatis aut peccati mortalis, ita ut excusaret gravis causa que tamen vix concipi potest. Ex Codice, matrimonium potest etiam contrahi per procuratorem ? aut znterpretem 3, sed ex justa causa; cum certitudine obtenta de authenticitate mandati vel de interpretis fide, et habita, si tempus suppetat, Ordinarii licentia 4.

3° Speciatim de consensu conditionato. Item nil per se prohibet quin sub conditione iniri possit contractus matrimonialis, dummodo conditio substantiz matrimonii non repugnet S$ : unde hujusmodi nuptiz possunt permitti gravissima de causa; immo, si agitur de revalidando matrimonio dubie contracto, conditio apponi debet.

A) Si conditio sit de preterito vel de present: ®, matrimonium statim valet aut invalidum est, cum conditio jam sit impleta aut falsa: v. g., contraho tecum si pater meus mortuus est aut si tu es virgo. Notandum est in foro externo difficile probari conditionem appositam fuisse, si non fuerit inter contrahendum explicite deducta in pactum.

B) Si conditio sit de futuro, distinguendum est : a) si sit de eventu futuro honesto et possibili 7 x“ Sponsi matrimonialem consensum exprimant verbis, nec zequipollentia signa adhibere ipsis /zcet, si loqui possint”. Codex, c, 1088.

(v. g., duco te, si pater consenserit), matrimonium incipit valere impleta conditione, et non est necesse renovari consensum, nisi matrimonium contractum fuerit sub hac conditione : si Papa dispensaverit a tali impedimento dirimente; quia in hoc casu consensus fuit juridice invalidus.

b) Si conditio sit de eventu futuro zzpossibele vel ixhonesto, non tamen contra matrimonii substantiam (v. g.,si pro dote montem aureum acceperis, si fratrem occideris), validum est matrimonium, quia contrahentes consensum tali conditioni non alligavisse presumuntur : unde talis conditio “ pro non adjecta habeatur” 1; hec est tamen presumptio juris, non vero de jure.

c) Si conditio sit de eventu futuro contra substantiam matrimonii vel ab uno nupturientium apposita ut conditio stne gua non, “ illud reddit invalidum ” 2; tales sunt conditiones contra bonum prolis, contra unitatem, indissolubilitatem vel sacramentalitatem matrimonii, sed simplex error, etsi det causam contractui, non vitiat consensum matrimonialem. (Codex, c. 1084).

Unde juxta illud principium, ex diversis circumstantiis zestimanda est conditio generationem prolis vitandi, divortium petendi, unitatem matrimonii violandi. In dubio, standum est pro valore matrimonii3, suadenda tamen renovatio consensus.

d) Si apponatur conditio perpetuo ab usu matrimonii abstinendi, valet 4 probabilius matrimonium, quia ad*essenhtiam matrimonii usus matrimonii non requiritur, jus ad usum sufficit, et illud jus semel traditum non evanescit ob abstinentiam sive temporariam, sive perpetuam ; unde, si hujusmodi conjuges convenirent, peccarent uti-

4 Ita Palmiert, Ballerini, Lehmkuhl, Gasparri contra Benedic tum XIV, d' Annibale, que contra votum, sed actum legitimi matrimonii haberent.

4° De unitate et indissolubilitate matrimonii. A) Ex fine presertim przmario matrimonii sequuntur etiam ejus unitas et indissolubilitas’. a) Unztas. Nam _ procreationem prolis fere impossibilem reddit polyandria simultanea, et aliunde recte et plenz ejus educationi officit ob incertitudinem patris. Polygynia autem simultanea, licet non impediat procreationem, in discrimen infeliciter adducit educationem prolis ob jurgia quibus perturbatur pax familie. Sed polygamia successiva, etiam sub nova Lege, licita est, imo aliquando expedit sive ad refrenandam concupiscentiam sive ad filios e priori matrimonio natos melius educandos.

b) Perpetuztas etiam seu indissolubilitas consortii conjugalis prorsus apta est ad expeditiorem institutionem prolis et ad zequalitatem servandam inter conjuges : unde prescribitur a jure naturali secundario. Hanc igitur indissolubilitatem ab initio Deus, posteaque Christus firmavit et sancivit. Attamen quia hec a jure naturali tantum secundario oritur, derogationes concessz sunt et sub Lege antiqua per libellum repudii, et sub nova Lege a Christo et Ecclesia. De his derogationibus dicendum est.

B) Exceptiones. a) In favorem fidei matrimonium i7fidelium, etiam consummatum, ex S. Paulo solvi potest ? quoad vinculum, si, uno ad fidem converso, alter nolit cohabitare pacifice, vel sine Creatoris injuria aut damno spirituali fidelis. Unde zuderfellatio3? requiritur regulariter ut compertum sit num pars infidelis velit converti aut saltem pacifice cohabitare. “ Interpellationes

« «« Essentiales matrimonii proprietates sunt unitas ac indissolubilitas, quee in matrimonio christiano peculiarem obtinent firmitatem ratione sacramenti”’. Codex, c. 1013.

fieri semper debent, nisi Sedes Apostolica aliud declarawenltwe.

b) Item matrimonium /idelium ratum, et 202 consummatum, solvitur ipso jure per solemnem professionem in religione approbata, vel per dispensationem a S. Pontifice ex justa causa concessam?. Etenim in amplissima potestate clavium a Christo collata comprehenditur mz277sZerialis facultas dispensandi a quibusdam obligationibus jure divino inductis, quando spiritualis animarum utilitas id requirit.

5° De ratione agendi quoad divortium civile. Cum in multis regionibus lex civilis omnino incompetenter divortium permittat cum facultate ad novas nuptias convolandi, dicendum superest de ratione agendi respectu hujusmodi legis :

A) Graviter peccant contra fidem, jus Dei et Ecclesize ac societatem, qui ad legem hujusmodi condendam cooperantur.

B) Ex declaratione S. Officez, 25 Jun. 1885, judex civilis potest causam matrimonialem acceptare et ad examen revocare, dummodo contra divortium sententiam ferat, et aliunde gravissime adsint rationes hanc causam agendi, v. g., ne officio cedere teneatur.

C) Conjuges qui invalide contraxerunt, vel quorum matrimonium auctoritate S. Pontificis solutum fuit, licite possunt ad civile tribunal recurrere ut, divortio declarato, relaxentur civiles effectus.

D) Graviter autem peceant~conjuges valido matrimonio uniti, qui. divortium civile petunt cum intentione ad novas nuptias convolandi.

Et hc quatuor certa sunt et inconcussa apud omnes,

Sed queestio est num divortii sententiam conjuges petere, judex ferre possint, nihil aliud prorsus intendentes

quam solutionem matrimonii civilis et obligationum huic annexarum.

Romanz Congregationes nullam dederunt hujus difficultatis solutionem speculativam : unde controversia inter diversos auctores insopita manet*. Sed ex variis decisionibus S. Officii? et S. Poenitentiarize? erui possunt quedam conclusiones practice :

A) Ubi lex divortii per longum tempus viguit, bona fides multo facilius existit et multo difficilius legi resistitur : hinc responsa Congregationum strictiora fuerunt pro Gallia quam pro Belgio.

B) Ubique casus particulares‘ singillatim perpendendi sunt, variis adjunctis et incommodis perspectis : facilius enim toleratur cooperatio ex motivis boni spiritualis et publici quam ex motivis ordinis temporalis et privati.

C) Ubi separatio non viget aut insufficienter providet §, conjux innocens, ex consensu auctoritatis ecclesiastice, divortium petere potest °, dummodo proportionata adsit ratio, v. g., procurandi catholicze prolis educationem, excludendi filios adulterinos ab hzreditate. — Advocatus et procurator, cum ipsos conjuges representent, divortii causz patrocinari ac providere possunt, quoties conjugibus divortium petere licet. — Testes autem non respondeant ultra judicis interrogationes, ne positive divortio cooperentur.

D) Judices autem regulariter a sententia divortii pronuntianda abstinere debent; si tamen nullis mediis abstinere possunt quin munus suum amittant, tolerari potest ut sententiam dicant, dummodo declarent, vel ex eorum universali agendi ratione sufficienter insinuent, se solos civiles effectus respicere. Immo quidam dicunt assistentiam syndici novis nuptiis que, manente priori vinculo, attentantur, non esse intrinsece malam, et consequenter cum gravissima ratione posse tolerari, dummodo partes moneantur hanc esse meram civilem czeremoniam que nihil prorsus coram Ecclesia valet 7.

2 2c Jun. 1885; 27 Maii 1886 cum declaratione Nuntii Apostolici Belgii 14 Sept. 1886; 26 Jul. 1887.

5 In Gallia, separatio, post tres annos completos, in divortii judicium convertitur, rogante alterutro conjuge (Loz du 6 Juin 1908).

6 Cf. Ami du Clergé, 1908, p. 135. Ita Moldin, n. 665; Génicot- Salsmans, ll, n. 562; Cappello, n. 838, 1°. :

E) Filii adulterini acceptare possunt partem heereditatis sibi devolutam sive per testamentum sive per legem successionis, non ratione legis injustee divortii que nullum jus conferre potest, sed ratione voluntatis explicite aut implicitee parentum (n. 566). Unde voluntati certe parentum filii adulterini obsistere non possunt, v. g., Impu- ~ gnando testamentum. Attamen aliquando expedit eos in bona fide relinqui.

§ II. De mutuis conjugum officiis.

Tria sunt que ex ipsa natura contractus matrimonialis defluunt et lege divina sanciuntur : 1° debitum conjugale; 2° mutua cohabitatio; 3° mutuum juvamen.

I. De debito conjugalt.

Doctrinam christianam de debito conjugali sic exponit S. Paulus ; “ Uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro. Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sul corporis potestatem non habet, sed mulier. Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum revertimini in idipsum, ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram ”*.— Quare dicemus : a) de /zceztate,; b) de odligatione debiti conjugalis.

1° DE LICEITATE DEBITI CONJUGALIS.

A) Quoad copulam ipsam : a) Certum est actum conjugalem /zeztum esse quando exercetur 0d fines propter quos matrimonium a Deo mnstitutum est, nempe ob generationem prolis, — in remedium concupiscenti#, — vel ad satisfaciendum comparti legitime petenti; tunc enim voluptas, qua fruuntur conjuges, nobilitatur ex superiore fine ad quem ab ipso Deo ordinatur.

b) Certum est pariter eumdem actum “cere quoties perficitur propter guemlibet finem honestum, v. g., ad fovendum conjugalem amorem, ad tJ Cor., VII, 3-5.

corporis sanitatem; nam actus de se bonus, ob honestum finem elicitus, malus esse nequit; aliunde hujusmodi finis honestus sponte refertur in fines a Deo intentos in matrimonii institutione.

€) Certo etiam constat illum actum esse z//cttum quando ita exercetur ob solam voluptatem, ut omnes honesti fines positive excludantur, aut etiam finzs honestus saltem tmplicite non tntendatur: cum enim delectatio sit medium ad finem (n. 52), inordinatio est sistere in delectatione tanquam in fine?. Grave est peccatum, si media adhibeantur ad przecavendam generationem, ut dicitur infra, n. 1354; veniale, si media hujusmodi non adhibeantur.

Corollaria : a) Graviter peccant conjuges qui copulam exercent affectu adulterino, i. e., cogitantes de alia persona ut preesente et cum ea copulam habere cupientes; tunc enim affective adulterium committunt.

b) Licet actus conjugalis stevz/zbus, quibus nulla est spes prolem generandi; nam, preter generationem prolis, alii sunt fines honesti, v. g., concupiscentiz sedatio, quibus copula cohonestari possit.

e) Non peccant conjuges qui, ob paupertatem vel alium honestum finem, interne exoptant ut proles ex copula non concipiatur, dummodo nullo illegitimo medio utantur ad generationem impediendam.

d) Licitus est actus conjugalis, etiamsi przevideatur mulierem forsan abortum passuram esse vel in lucem edituram prolem mortuam; nam talis effectus per accidens occurrit, proindeque permitti potest ob finem honestum v. g., concupiscentize sedationem. Proles autem concepta, etiamsi supernaturali beatitudine privetur, naturali quadam felicitate frui potest, ut exponitur in Zr. de Deo Creante.

B) Quoad copule circumstantias, principium generale est graviter peccare eos qui scien-

X Quo sensu damnata est ab /mnocentio XJ hzec propositio : ‘‘ Opus conjugale ob solam voluptatem exercitum, omni penitus caret culpa ac defectu veniali”. DENZ., n. 1159 (1026). Cf. BALL. P., n. 323- 361, ed. 3; S. FR. DE SALES, Introd. a la vie dévote, 3° p., c. 38-39.

ter et volenter non curant copulam exercendo semen virile effundi intra vaginam, vel saltem, st fiert nequit, ad labia organi muliebris, tta ut unum ex ovis possit fecundart.

Unde : a) Mutatio situs naturalis veniale non excedit, dummodo excludatur periculum Zo¢um semen extra vas effundendi aut morbum gravem inducendi*. Si autem mutatio situs naturalis legitimam ob causam fat, v. g., propter periculum abortus tempore praegnationis, vel ob difficultatem aliter congrediendi, nullum est peccatum ne veniale quidem. Sequitur 2 Jrax¢ conjuges interrogari non debere de situ quem in actu conjugali exercendo adhibent, cum id ad integritatem confessionis non sit necessarium. Si de eo inquirunt, respondeatur naturalem situm, in quantum fieri potest, servandum esse. Si de situ innaturali se accusant, solummodo inquiratur num ita agant ad impediendam generationem.

b) Locus, qui nec publicus sit nec sacer, eligi debet ratione scandali vitandi aut honorem Deo debitum servandi.

@) Copula 1) non est illicita debus festivis aut jejunii, ac nocte praecedente sacram communionem ; — nec ¢epore fluxus menstrui ordinarit, nisi gravis morbi contrahendi sit periculum ; — nec tempore preguationis dummodo amoveatur periculum abortus ; nec tempore /actatiomts, cum periculum lac inficiendi nullo modo existat. 2) Non licet vero copula tempore purgationis puerperalis, propter damnum grave quod generatim uxori imminet saltem per duas priores hebdomadas post partum ; — nec tempore gravis ordi, preesertim sypAiliticé seu venerei, propter periculum horrende inficiendi compartem et prolem : in morbis autem non contagiosis, copula illicita est, si cum febri et magno dolore conjuncti sunt; — nec post multam potationem, quia proles in ebrietate concepta in periculo versatur ne fatua nascatur, vel surdomuta, vel ebrietati obnoxia ?.

1 Juxta artis medicze peritos, copulam exercere sedendo et preesertim sfando morbos quosdam inducere potest. Cf. VIGOUROUX, Tr. de Médecine; t. IV, p. 65. Unde ex hoc capite conjuges ab hujusmodi situ arcendi sunt.

2 Post copiosum prandium usus matrimonii periculo non vacat, et etiam hodierni medici asserunt ‘‘non raro a mensa ad copulam transeuntes repentina morte plecti’’; attamen vericulum pro hominibus sanis non est proximum.

C) Quoad actus plus minusve cum copula connexos, tria sunt principia ex quibus moralitas horum actuum dijudicari possit: a) quidquid pro generatione prolis vere utile est, absolute licet; b) quidquid preter, sed non contra generationem fit, veniale non excedit; ¢) quidquid contra conceptionem operatur, mortale est. Quod paulisper declarandum est.

a) Quidquid pro generatione prolis utile est, absolute licet.

Unde : 1) Actus veneret imperfectz, sive mutui sive solitaril, ut aspectus, tactus, amplexus, oscula, sermones, etc. conjugibus licent, guando copulam perficere volunt, quatenus ad actum conjugalem perfectius et facilius peragendum conducunt.

Si vir seminavit antequam mulier semen emittat (quod non raro occurrit, cum multze mulieres sint frigidiores viris), hzec potest tactibus vel alio modo sese excitare ad seminationem; quamvis enim semen uxoris necessarium non sit ad generationem, complet actum conjugalem, et concupiscentiam sedat.

b) Quzdguid fit preter, sed non contra generationem prolis, non excedit ventale, dummodo absit pollutionis periculum : inordinatio enim, quz in talibus actibus invenitur, est accidentalis Stwlovisw alliances:

Mutui actus imperfect (tactus, oscula, amplexus, etc.), etiam quando ad copulam non ordinantur, nec aliquo honesto fine cohonestantur, sed propter solam voluptatem exercentur, venialiter tantum sunt illiciti’. Immo hujusmodi actus omnino licent si aliquo honesto fine cohonestantur, v. g., ad fovendum mutuum amorem, etc.
Actus solitarit imperfecti, ut tactus turpes in proprium corpus exerciti, sunt peccata venialia quia ob solam voluptatem fiunt ; — facile tamen evadunt mortalia in periculum pollutionis proximum immittendo.

Excipiuntur tamen communiter illi actus qui valde obscoeni sunt, nec aliunde ad generationem utiles aut necessarii existimantur, cum generatim periculum proximum pollutionis inducant et preterea, sensum conjugalis pudoris auferendo, in deteriora praecipitent.

1355.0) Quidquid est contra generationem prolis, graviter illicitum est, cum adversetur primario fini a Deo intento in institutione matrimonii. Hinc:

Pollutio voluntaria (n. 345) extra copulam conjugalem et quidquid proximum pollutionis periculum inducere potest, non minus illicita sunt in conjugatis quam in solutis; imo graviora sunt, quia preeter castitatem, lzeditur jus alterius compartis; nam, ut ait S. Paulus, “ mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier” (cf. n. 342).
Grave etiam peccatum est copula sodomitica inter conjuges habita (n. 346) : est enim gravis deordinatio contra naturam, cum conceptionem impossibilem reddat ; pessimos etiam morbos inducit in muliere *. — A peccato sodomiz distingui debet actus quo conjuges congrediuntur animalium more, ita tamen ut copula fiat in vase debito; quo casu nonnulli dicunt se preepostere vel a tergo congressos esse. Tunc interrogare debet confessarius utrum hoc modo generatio fuerit possibilis necne; si respondent eam fuisse possibilem, infertur actum non fuisse sodomiticum, sed solum inordinatum in situ : quod quidem peccatum veniale non excedit.

Hic queeritur num uxor cooperari possit copulz sodomiticee. Quidam dicunt, cum Sanchez ?, nunquam licere, etiam ad mortem effugiendam, quia actus est intrinsece malus. Alii autem non pauci distinguentes 3, libenter admittunt Josté?vam seu activam cooperationem nunquam licere, sed uxorem posse concubitum viri sodomiticum fat, dummodo : &) illum impedire conetur et tunc solum eum permittat quando absque gravissimo malo eum impedire nequit; b) nec venereze delectationi inde forsan orienti consentiat. Unde in praxi uxor que hec pateretur, in bona fide relinqui potest.

Fecundaito autem artificialis generatim non licet; sed ea qua, prehabita inter conjuges legitima copula, semen In vagina receptum, ope syphunculi hauritur et in uterum injicitur, drodabiizter non est illicita, dummodo feecundatio naturaliter fieri nequeat, quia solummodo adhibetur ad juvandam naturam 4.

Quos descriptos vide ap. SURBLED, La Morale dans ses rapports avec la Médecine, t. II, p. 58-63. —? SANCHEZ, lib, IX, disp. 17, n. 3.

4°Cf. Acta S, Sedis, XXIV, p. 704. — De peccatis internis conjugum vide dicta superius, n. 337.

D) De onanismo conjugali. a) Notio onanismi. Onanismus proprie dictus, seu conjugalis, est copula ita peracta ut, quamvis adsit effusio seminis humani, impossibilis reddatur conceptio prolis.

_ Quod variis modis efficitur : 1) ex parte vzrz, si, copula incepta in vase debito, se retrahit ante seminationem et semen effundit extra vas *; vel induit membrum virile aliquo tenui indumento (gallice capote anglaise, anglice french coat, vulgo condom) intra quod retinetur semen emissum ; 2) ex parte mulieris, quando utitur spongia, vel indumento occlustvo, quo ingressus seminis virilis in uterum preecluditur ; vel zxvigazore, quo semen in vagina receptum eluitur ; aut chimicis substantiis quibus semen enecatur.

b) Onanismi malitia et prava consectaria. 1) Onanismus voluntarie commissus est peccatum grave contra naturam, quo nempe copula, ex se ordinata ad humanam speciem propagandam, in turpissimum fasszonis ~gnominie actum commutatur. — Merito igitur S. Officewm, 21 mati 1851 2, et preesertim Pius XI, in Encycl. Cast Connubit (31 dec.1930),damnaverunt onanismum utpote juri naturali contrarium ac proinde intrinsece malum.

Insuper ex7tiosa consectaria ex onanismo sequuntur : conjuges ex carentia aut parvo numero filiorum unione minus firma et arcta uniuntur; ex imperfectione copulz morbis et concupiscentiz exacerbationi sunt obnoxii ; — rara proles, indulgentius educata, szepe familiam stam ignominia moeroreque afficit ; socée¢as ipsa, pree exiguitate t Hoc fuit crimen Onan (hine vox onanismus), qui ‘‘introiens ad uxorem fratris sui, semen fundebat in terram, ne liberi fratris nomine nascerentur” (Gez., XXXVIII, 9). Notandum est tamen ibi Onan preesertim reprehendi quia, contra legem, filios fratri suo defuncto suscitare nolebat. — Onanismus vocatur etiam A/althustanismus a Malthus, qui in opere Essay on the Principles of Population, 1878, media proposuit impediendi nimiam hominum multiplicationem ; ipse tamen non advocat media illicita, sed potius voluntariam continentiam statim ac sufficiens numerus filiorum procreatus est. — Sensu lato, apud medicos, onanismus designat etiam pollutionem solitarie commissam,

2 Ami du Clergé, XX, p. 1077; ibidem invenies hac de re alia S. Sedis responsa, numeri civium, pre filiorum unicorum molliori educatione, tabescit et in ruinam adducitur.

¢) De cooperatione uxoris ad copulam onanisticam. 1) Si cooperatio sit formalzs, ita ut uxor vere in eam consentiat aut de ea_ gaudeat, aut ad eam querimoniis virum inducat, aut a fortiori ipsa utatur mediis ad precavendam conceptionem, certo grave peccatum est.

Si vero uxor gaudeat non de peccato ipso, sed de voluptate quam in hujusmodi copula experitur, aut de effectibus hujus peccati, v. g., de preeservatione a molestiis et laboribus graviditatis aut partus, non eo ipso est rea culpz mortalis; cum autem valde timendum sit ne complacentia de effectibus transeat in complacentiam ipsius peccati, ipsi suadendum est ut cito ab illo gaudio mentem suam avertat.

Si cooperatio sit materials, 1. €., si uxor patiatur copulam onanisticam, quin eam ullo modo approbet, quando onanismus peragitur sola retractione viri, cooperatio mulieris ex causa gravi permittitur, v.g.,ad vitanda jurgia, vel adulterium mariti aut propriam incontinentiam; immo uxor a viro onanista debitum petere potest, propter gravem rationem, Vv. g., quia ipsi grave est tamdiu ab usu matrimonii abstinere (n. 67). Non cesset tamen mulier “ prudenter commonere virum suum ut ab hac turpitudine desistat ” 1,

Quando autem onanismus perficitur comdomiistice, i. e., adhibito instrumento vulgo comdom, regulariter cooperatio etiam materialis uxoris non licet; nam talis congressus jam ab initio est intrinsece malus, cum impossibilem reddat conceptionenn Attamen, si ex metu gravissimi mali, Vv. g., mortis vel gravium vulnerum, uxor passive se habe- ret et omnem consensum in actum malum excluderet, peccatum non committeret (n. 341).

d) De quibusdam actibus ad onanismum aecedentibus*. 1) Si copula maritalis interrumpitur

2 Ami du Clergé, . c., p. 1077. — Cf. N. Rev. Théol., XXX, 1900, p. 579-635; Collat. Brug., VI, 1901, p. 466-478.

propter aliquam necessitatem, v. g., ad vitandum scandalum quod pateretur persona fortuito superveniens, multum est peccatum.

Ab onanismo omnino differt praxis copulam habendi solumimodo i lis temporibus quibus conceptio raro accidit. Videlicet generatio prolis multo facilius contingit ab undecimo ad decimum. octavum diem post inceptam menstruationem; dum raro occurrit decem diebus ante et decem diebus post menstruorum recursum. Porro talis agendi ratio non est peccaminosa ex S. Penitentiaria, 16 Jun. 18897 : “ Conjuges preedicto modo matrimonio utentes inquietandos non esse, posseque confessarium sententiam de qua agitur, illis conjugibus, caw/e tamen, insinuare, quos alia ratione a detestabili onanismi crimine abducere frustra tentaverit”.
Reprobata est autem a S. Officto, 1 dec. 1922, praxis quorumdam confessariorum docentium licitam esse copulam dimidiatam, seu partialem tantum vagine penetrationem eo fine peractam ut minuatur probabilitas prolem concipiendi.
Si, propter organicum defectum, uxor semen virile retinere nequit, licite tamen copulam exercet, quia nil contra ordinem nature agit, et si semen ejicitur, id ipsi imputari nequit. Sed omnis actus quo voluntarie expellitur aut enecatur semen receptum, grave peccatum est.

e) De ratione agendi confessariorum quoad onanistas. Juxta S. Penitentiariam 2, 10 Mart. 1886, cum vitium hoc infandum late invalescat, confessarii illud extirpare conari debent; ad quod prestandum : 1) quando adest fundata suspicio pcenitentes, qui de onanismo omnino silent, huic crimini esse addictos, confessarius regulariter tenetur prudenter ac discrete eos interrogare, inquirendo, v. g., numquid contra sanctitatem matrimonii peccaverint, — vel num aliquid sit quod circa usum matrimonii conscientiam remordeat. Si negative respondeant, generatim ulterius procedere non expedit. — Approbandi igitur non sunt qui ab omni interrogatione

in hac materia abstinent, ne quosdam a bona fide exturbent.

Quando confessarius, sive ex spontanea confessione, sive ex prudenti interrogatione, cognoscit poenitentem esse onanistam, vegudarzter tenetur illum de hujus peccati gravitate monere, eique absolutionem tunc solum impertire, cum sufficientibus signis constat eumdem dolere de preterito et habere propositum non amplius onanistice agendi. — Si pluries in idem peccatum relapsus est, absque emendatione, applicentur regulze superius de recidivis tradite (n. 1183 sq.).

Attamen si onanista est in bona fide, ac videtur nullum bonum fructum ex monitione sperari posse, monitlo omitti potest usquedum melius sit dispositus ; interea vero con- fessarius pedetentim illum preeparet ad accipiendas et sequendas hac de re christianz ethices regulas *.

2° DE OBLIGATIONE ACTUS CONJUGALIS.

A) Conjuges ex justitia per se sub gravt tenentur stbt invicem reddere debitum, quoties una pars serto ac legitime petit stve expresse sive tactte. Etenim vi contractus matrimonialis acquiritur jus strictum in corpus alterius in ordine ad actus ex se aptos ad generationem 2.

a) Heec autem obligatio est gravis per se, sed per accidens levis esse potest ex variis adjunctis : si raro tantum denegatur debitum, v. g., si saepius petenti semel tantum in mense negatur; si ad breve tempus differtur; si alter remisse tantum, non instanter, petit et neganti facile acquiescit; dummodo tamen in his circumstantiis absit pollutionis periculum.

b) Ut quis teneatur debitum reddere, alter debet Zeg?vime petere; nam si hic amiserit jus exigendi debitum, cessat od/7gatio reddendi. Jamvero alteruter conjux jus exigendi amittit : 1) per adulterium formale; 2) per amzsstonem rationts ; videlicet si unus e conjugibus amens efficitur vel ebrius, alter non tenetur debitum reddere : nam

Cf. Ami du Clergé, XX, 1898, p. 1079. SE CoreseN lye 3. . Rot goes qui caret usu rationis, non petit rationabili et humano modo ; 3) petendo debitum modo injusto, immoderato, ita ut exinde alter conjux grave damnum sibi vel proli prudenter timeat; non excusant autem ordinaria incommoda que matrimonio adnexa sunt’.

c) Ut quis teneatur debitum reddere, necesse non est ut altera pars petat exp/zcéZe, sufficit ut zmplicite seu interpretative suam voluntatem significet.

B) Meuter conjux per Se tenetur petere debitum , sed per accidens ex caritate uterque, sed presertim vir, tenert potest, Ratio prioris est quia nemo tenetur uti jure suo. Ratio posterioris est quia vir judicare potest compartem periculo incontinentize exponi et, pre verecundia, petere non audere.

Il. De cohabttatione conjugum.,

Regulariter conjuges tenentur in eadem domo habitare, eademque mensa eodemque toro utt 2, Hoc enim expostulant debitum conjugale, bona prolis educatio, mutuze conversationis solatium ac juvamen. Immo est lex ab ipso Deo conjugii auctore instituta : “ Relinquet homo patrem suum et matrem suam et adherebit uxori sue et erunt duo in carne una ”’ 3.

Dictum est regulariter, quia separatio quoad torum et habitationem, manente vinculo matrimonii, legitimis de causis permitti potest. Ita enim determinavit Tridentinum 4 :“ Si quis dixerit, Ecclesiam errare cum ob multas causas, separationiem inter conjuges, quoad torum seu quoad habitationem, ad certum incertumve tempus fieri posse decernit; A. S.”.

t Si vir culpabiliter prolis curam non habet, et uxori incumbit onus seipsam et prolem alendi, hzec non tenetur debitum reddere, etiamsi ille in periculo incontinentize versaretur, nisi tandem resipiscat et familize curam habere promittat : non enim uxor tenetur ut serva mero arbitrio viri esse addicta. :

Precipuze autem cause separationis sunt a) adulterium! alterutrzus conjugis, non vero utriusque : fidem enim frangenti impune frangitur fides?; quo casu, pars innocens ab adultero discedere potest in perpetuum, et, si velit, religionem ingredi aut in szculo castitatem vovere; aliquando tamen ex caritate melior erit condonatio ; b) recessus a vera religione, sic a Codzce expressus : “si alter conjux secte acatholice nomen dederit ; si prolem acatholice educaverit ; si vitam criminosam et ignominiosam ducat”; @) grave damnum sive anime sive corporis 3. In casibus b et € separatio temporanea est usque ad resipiscentiam. Item regulariter ad Ordinarium recurrendum, nisi periculum sit in mora et de causa discedendi certo constet. Si separatio ab Ordinario pronuntiata fuerit, conjux innocens vitam communem reintegrare non tenetur nisi tempore prefixo, vel ex novo decreto Ordinarii; d) mutuus consensus, ex honesto fine, v. g., ad perfectiorem vitam ducendam, jam non est ratio ex se sufficiens : de qua re notandum quod si, dispensatione obtenta, vir monasterium ingrediatur vel sacros ordines suscipiat 4, uxor religiosum ordinem adire debet aut castitatem vovere in szculo.

Chapter 19 of 23