Nn. 1145–1212

1144. Triplex defectus occurrere potest : a) circa valorem sacrament, v. g., si confessarius non absolvit, vel sine jurisdictione absolvit, aut indispositum absolvit; b) circa zzdegritatem sacrament, v. g., Si confessarius de specie et numero peccatorum necessarias interrogationes omisit, vel nullam poenitentiam imposuit, @) circa ob//gationes penitentis, Vv. g. si de occasione peccati removenda non monuit, vel ad debitam restitutionem non obligavit.

1145. a) Error invalidans sacramentum, ex gravt culpa confessarit commissus, et cum gravi damno penitentis adhuc perseverante, ex justitia subgravt reparart debet etiam cum gravi dammno confessariz, Certum est. Nam confessarius, ex quasi-contractu cum pcenitente, proindeque ex justitia, tenetur recte disposito validam absolutionem impertire (n. 1137).

1146. Modus reparandi defectum. 1) Siimmediate aut brevi post confessionem deteguntur defectus, et poenitens est adhuc moraliter preesens, potest iterum absolvi, etiam absque przevia monitione, dummodo constet eum esse rite dispositum; si nimis distat, ad sacrum tribunal] revocetur, dummodo absque incommodo fieri possit ; secus ipse confessarius poenitentem adeat et absolvat.

2. Si vero error reparatus non fuerit immediate aut post breve tempus, confessarius inducat pcenitentem ut sibi iterum confiteatur; eum hortetur ut doleat non solum de accusatis in presenti confessione, sed de preeteritis, praesertim de accusatis in ultima confessione, eumque rite absolvat.

3. Si vero id fieri nequit, confessarius, obtenta prius a peenitente licentia cum eo loquendi de re ad confessionem spectante, eum de invaliditate absolutionis moneat, ut error reparari valeat.

1147. b) Quando error versatur circa integritatem sacramentt, si, v. g., confessarius de specie et numero interrogare omiserit vel nullam pcenitentiam imposuerit, defectus reparari non debet extra confesstonem, quia ex una parte talis defectus est minoris momenti, et ex altera monitio extra confessionem sepe molestiam pcenitenti affert.

1148. ¢) Quando error admissus fuct circa Obligationes penitentis, distinguendum est :

1. Si agitur de damno sfzrztualz, ita ut pcoenitens, ex verbis aut agendi ratione confessarii, circa aliquam doctrinam deceptus fuerit (v. g., intellexerit tale peccatum leve esse quod revera grave est, vel necessarium non esse singula mortalia accusare), confessarius tenetur errorem corrigere, etiam extra confessionem, prius obtenta peenitentis licentia, dummodo id sine gravi danimo aut scandalo fieri possit. Nam quisque tenetur reparare damnum quod positive intulit ac ejus causam removere quod fieri nequit nisi errorem corrigendo. — Idem dic si confessarius omiserit propria remedia in re gravi przescribere.

2. Si vero de damno ¢emforali ipsius peoenitentis vel tertii agitur (quod in materia restitutionis occurrere potest), iterum distinguendum est : Si confessarius fosztive ac culpabiliter (quod de culpa gravi intelligendum est) penitentem tn errorem induxtt, Vv. g.,asserendo restitutionem faciendam esse, quando talis obligatio minime urgebat, aut vice versa, sub gravi ex justitia tenetur, etiam cum gravi incommodo, errorem corrigere. Nam quisque tenetur preecavere ne ex sua actione aliis damnum sequatur, et, si id facere culpabiliter omiserit, aut tunc solum monuerit, quando pcenitens jam impotens factus est ad injustitiam reparandam, confessarius damnum ex hac actione secutum reparare tenetur, cum vere sit causa efficax, injusta et culpabilis hujus.damni, quatenus injustus cooperator seu consulens. — Si autem sine gravi culpa positive errorem hujusmodi commiserit, tenetur quidem ex justitia poenitentem monere, sed non cum gravi incommodo; si vero errorem culpabiliter corrigere omisit, quando commode id facere poterat, ad restitutionem tenetur, non quidem ratione erroris, qui inculpabilis est, sed ratione omiss@ retractationis, que vere est causa damni injusta et efficax.

1149. Si confessarius negative tantum se habutt, etst culpabiliter, omittendo monere peenitentem de restitutione facienda, — non ex justitia, sed tantum ex caritate tenetur postea poenitentem monere. Etenim non obligatur justitlia in sacro tribunali preecavere damnum tertii, sed solum bonum pcenitentis procurare; nisi tamen poenitens a confessario postulaverit ut ipsum moneret de obligatione restituendi; tunc enim silentium positive affirmationi eequivalet.

B) De sigillo sacramentalt.

1150. Sigillum sacramentale seu confessionis est strectessima obligatio sub secreto servandi ea que sacramentalt confessione cognita sunt. Dicemus de obligatione, subjecto, materia ac violatione sigilli.

a) De obligatione sigillt sacvamentalis.

1151. Principium : Sérictissima est obligatio sub gravi tacendt, extra confessionem, peccata que auriculart confessione sacramentalt cognita sunt, nist peenitens loquendi licentiam dederit. Certum est. — Hec obligatio guoad substantiam oritur ex jure naturali et divino, sed magis explicite determinata fuit jure ecclesiastico.

1. Ex jure natural. Inter confessarium et peenitentem factum implicttum existit, vi cujus hic peccata sua non confitetur nisi sub conditione quod omnino secreta serventur : hoc est secretum commissum (n. 420, c.).

2. Ex jure divino, saltem zmplicito. Etsi enim Christus hac de re nil explicite dixerit, voluit certe sacramentum Pcenitentie ita ministrari ut fideles ab eo non arcerentur; sed, si peccata confessario credita manifestarentur, multi fideles a sacro tribunali arcerentur.

3. Ex jure ecclesiastico. Lex enim explicita et universalis de secreto servando lata fuit a Covczd. Later. IV, ac recenter in Codice : “ Sacramentale sigillum inviolabile est ; quare caveat diligenter confessarius ne verbo aut signo aut alio quovis modo et quavis de causa prodat aliquatenus pec- catorem ”t. “ Confessarium qui sigillum sacramentale directe violare pressumpserit manet excommunicatio specialissimo modo Sedi Apostolice reservata; qui vero indirecte tantum, obnoxius est poenis de quibus in canone 2368, § 1” 2.

1152. Corollaria. 1) Hujusmodi lex tam stricta est ut in nullo casu relaxari possit sine libero et certo poenitentis consensu. Potest quidem pcenitens libere de jure suo cedere, cum secretum in ejus gratiam institutum fuerit; sed consensus non potest praesumi; debet indubiis signis explicite vel implicite dari. Insuper confessarius raro et prudenter utetur consensu etiam libere dato, ne confessio odiosa reddatur aliis qui nesciunt hunc consensum datum fuisse.

Hinc nullus finis, quantumvis bonus et utilis, sigilli violationem excusat :

— Non bonum ipsius confessariz, sive ‘temporale, cum confessarius potius mori debeat quam sigillum leedere ; — sive sfirituale, cum ab integritate materiali confessionis excusetur, quando non potest sua peccata integre declarare quin sigillum leedat. Ratio est quia bonum publicum spirituale totius communitatis, ad quod necessaria est sigilli sacramentalis custodia ex dictis, preeferri debet bono privato sive temporali, sive etiam spirituali.

— Nec bonum ipsius pentitentis aut tertie persone, aut ipsius Rezpudlice : hinc confessarius, coram tribunali interrogatus de lis quze confessione noverit, potest ac debet etiam cum juramento dicere se nihil hac de re scire : heec est enim restrictio quam omnes intelligere possunt, si velint, cum notum sit confessariis fas non esse secretum sibi commissum revelare 3.

3 In multis Statibus sigillum sacramentale lege civili ut inviolabile agnoscitur, ibique confessariis sufficit declarare se nil respondere posse, cum sigillo seu secreto professional ligentur : ita in Gallza. Sed in quibusdam aliis, v. g., in Anglia (cfr. Stephen, Comment. on the Laws of England, London, 189s, vol. III, p. 579), privilegium minime agnoscitur, ideoque confessarii dicere debent se nil scire. — In Statibus Americe Federatis, lex communis eadem est ac in Anglia, sed in quibusdam Statibus, lex particularis sigillo favet.

Attamen, in his omnibus casibus, confessarius qui confessione novit grave damnum sibi, vel alicui privato, vel Reipublicze imminere, pcenitentem monere potest ac debet ut per se, vel per alium illud damnum impediat, v. g., rem superiori manifestando; et recusanti id facere absolutionem denegare potest, utpote indisposito ; sed secretum revelare ipse nequit, absque libera poenitentis licentia.

1153. 2. Pariter adeo stricta est obligatio servandi secretum ut in hac materia opiniones mere probabiles sequi non liceat; quia hic non agitur de solo lictto, sed de damno spirituali totius communitatis necessarie cavendo. Quare, sive agitur de probabilitate 7urzs, v. g., quando controvertitur utrum hoc vel illud sub sigillo cadat; sive de probabilitate factz, v. g., quando dubitatur num aliquid ex confessione an alio modo cognitum sit, sequenda est opinio sigillo favens, etiamsi alia sit vere probabilis.
1154. 3. Attamen hec obligatio oritur tantum ex confessione vere sacramentalz, 1. e., facta in ordine ad absolutionem obtinendam, non autem ex szmulata confessione, ad eleemosynam petendam vel seducendum confessarium facta, sine intentione sacramentum suscipiendi : de sola enim sacramentali confessione valent rationes superius allataee. — Sed etam in hoc casu, preecaveri debet, in quantum fieri potest, scandalum fidelium, qui forte putant confessionem fuisse vere sacramentalem.

Hinc ef/am ea que, extra confessionem, sacerdoti manifestantur directionis spiritualis causa, non cadunt sub sigillo sacramentali, sed sub secreto commisso, et quidem strictissimo. b) De subjecto sigilld.

1155. Principium : dd szigzllum servandum tenentur non soluim confessarius, sed etiam it omnes gut casu vel industria seu tllegitime, mediate, vel immediate, aliquid ex sacramentalt con- Jessione audierunt, Certum est. Etenim ii omnes sacramentalis secreti participes fuerunt; ergo obligationis illud servandi participes sunt %.

1156. Corollaria. Ad sigillum servandum tenentur: ——

1. Confessarius, qui etiam extra sacrum tribunal, a penitente consulitur de peccatis accusandis in confessione sibi facienda.

2. Qui legerit confessionem alterius scriptam, jam confessario traditam, sive dum in manu confessarii versatur, sive post absolutionem in confessionali relictam, vel a confessario amissam ; nam in his omnibus circumstantiis scriptum immediate cum confessione connectitur.

3. Interpres ad confessionem peragendam adhibitius ; vel qui rogatus alterius confessionem scripsit; adstantes qui, sive Casu, sive ex industria, peccata in confessione declarata audiunt; aut ii omnes qui a confessario vel ab aliis audierunt peccata in sacro tribunali accusata. Immo quicumque conantur confitentem audire, eo ipso legem sigilli violant saltem affective *.

4. Superiores, a quibus petitur extra confessionem facultas a reservatis absolvendi, quatenus. nil dicere aut agere possunt ex quo notum fiat quisnam subditus in reservatum peccatum inciderit.

5. Consultor, seu theologus, ad quem casus conscientiz refertur ex venia pcenitentis : tunc enim fit particeps secret.

Ipse autem pcenitens non tenetur lege sigilli sacramentalis, quee in favorem pcenitentium non autem confessariorum statuta est; sed lege secreti naturalis ac religiosi, tacere debet quz audivit in confessione, si sine damno confessarii manifestari nequeunt.

@) De objecto sigillz.

1157. Principium : La omnia sub sigillo cadunt qué tn confesstone, vel occasione confessionts sacramentalrs, cognita fuerunt et revelart nequeunt quin t Cod., c. 889, § 2. _ ? “ Obligatione servandi sacramentale sigillum tenentur quoque interpres aliique omnes ad quos notitia confessionis quoquo modo pervenerit . Codex, c. 889, § 2. ‘‘ Quicumque (autem) przescriptum (hoc) temere violaverit, pro reatus gravitate plectatur salutari poena, que potest esse etiam excommunicatio”. Codex, c. 2369, § 2.

confessto odiosa reddatur, siquidem institutum est sigillum eo fine ut fideles a confessione non arcerentur.

1158. Corollaria. Quedam a@vecte, quedam autem zzdzrecte cadunt sub sigillo.

Directe sub sigillo cadunt ea omnia que declarantur ut materia confessionis, videlicet omnia peccata, mortalia aut venialia.

1159. Zndirecte sub sigillo cadunt ea omnia que ducere possunt in notitiam Pesan pcenitentis, vel gravamen ei afferre, qualia sunt :

1. Circumstantie peccatorunt, sive utiles, sive superflue, quas pcenitens exponit ad sua peccata melius declaranda.

2. Defectus penttentis sola confessione manifestati, v. g., illegitima nativitas, inurbanitas, ignorantia, proindeque peccata in ipsa confessione commissa, licet non accusata, v. g., impatientia, contumelize inipsum confessarium ; nam revelatio horum defectuum certe pcenitenti gravamen affert.

3. Penitentia tmposita, nisi sit levissima, quia secus occasio daretur suspicandi poenitentem reum esse mortalium vel multorum venialium.

4. Peccata complicis, sive legitime sive imprudenter confessario revelata, aut peccata aliorum declarata quo melius propria peccata exponantur (v. g., patrem odivi, quia matrem percusserat); talis enim manifestatio confessionem odiosam redderet.

5. Virtutes et dona Det, bonague opera peenitentis non Sia materia sigiliz, nisi manifestentur ad melius declarandum peccatum, v. g., gratia abusum : eorum enim manifestatio confessionem odiosam non reddit. Hzec autem omnia sunt objectum secreti naturalis, durante pcenitentis vita; eo autem mortuo, gravi de causa revelari possunt, v. g., pro beatificatione sanctorum.

6. Absolutio negata est materia sigilli, cum hujus rei manifestatio sit certe odiosa.

Q) De lestione sigille.

1160. Principium : Vzolatur sigillum quotes mianifestantur ves sub sigillo contente cum probabili periculo notam faciendt personant que eas accusavit, aut quoties quis utitur notitia ex confesstone habita cum gravamine penttentts, vel pertculo veddendi confesstonem odtosam.

Duplici autem modo leditur sigillum : dzrecte, - quando expresse revelatur quod est materia directa sigilli simulque persona designatur que id fecerit; uote dicendo, aut faciendo, aut omittendo aliquid ex quo vel objectum sigilli cognosci possit, etiam probabiliter tantum, simul cum persona, vel confessio odiosa reddi.

Directa sigilli violatio nullam admittit parvitatem materie; nam etiam venialium directa manifestatio valde odiosa esset pcenitentibus eosque a sacramento arceret. — Indirecta autem violatio aliquando parvitatem materiz admittit, quando videlicet gravamen exinde oriens est valde modicum.

1161. De variis modis indirecte violandi sigillum. Indirecte leditur sigillum verdzs et factis : —

1. Verbis, v. g., si confessarius, narrando aliquod factum, tales refert circumstantias, ut poenitens probabiliter cognosci possit; v. g., primus qui mihi confessus est adulterium commiserat; — vel si facto publico extra confessionem cognito addatur queedam circumstantia sola confessione nota ; — aut, si post paucas confessiones auditas, dicat se audivisse tale grave peccatum : nam exinde singuli_poenitentes aliquam suspicionem incurrunt, etc., etc. Lx Instruct. S. Officit, 9-junit 1915, quando positive et concrete aliquid narratur tanquam 77 confessione audttum, semper judicandum est exinde confessionem odiosam reddi in mente audientium. Districte ergo vetantur confessarii ne id faciant, nec directe nec indirecte in suis publicis seu privatis sermonibus, excepto casu necessariz consultationis cum consuetis cautelis adhibitis.

2. Faetis, v. g., si quis, post auditam confessionem, agendi rationem erga peenitentem mutat, duriobus verbis eum alloquendo, vel pristina benevolentia eum privando; v. g., si claves arcee non amplius committit famulo, quem ex vestiestiOM infidelem invenit; aut etiam rationem agendi mutat quoad alios, v. g-, complices poenitentis increpando vel expellendo; si quis notitia ex confessione accepta utitur ad externam gubernationem, quoties prudenter timetur periculum revelationis, vel gravamen peenitentis, aut scandalum ex suspicione violati sigilli. Hoc enim prohibitum est a Clemente VII/ eta S. Congres. Ingut- Sitionis; et merito, cum talis agendi ratio ex se tendat ad pceenitentes a perfecta sinceritate deterrendos.

Ita etiam non licet recusare confessionem audire poenitentis, qui e preevia confessione indispositus cognoscitur, Vv. g., quia occasionem peccati proximam et liberam dimittere non vult : hoc enim est maximum gravamen pcenitenti; potest tamen ab initio confessionis dimitti, si indispositus inveniatur, quamvis melius sit eum disponere, si fieri potest.

Quze omnia de usu seientiz ex confessione acquisitze confirmantur hoc canone 890 Codicis : “ Omnino prohibitus est confessario usus scientize ex confessione acquisitze cum gravamine pcenitentis, excluso etiam quovis revelationis periculo.— Tam Superiores pro tempore existentes quam Confessarii qui postea Superiores fuerint renuntiati notitia quam de peccatis in confessione habuerint, ad exteriorem gubernationem nullo modo uti possunt ”.

1162. Corollarium: de schedula confessionis danda vel neganda, In quibusdam regionibus schedila confessionis in usu est, i. e. scriptum testimonium de confessione instituta tali die a tali persona ; datur praesertim iis qui paschalem communionem peragere vel matrimonium celebrate volunt, et ita scribitur : ‘“Audivi talem in confessione, die... nihil autem dici debet de absolutione data vel denegata.

Jamvero schedula hujusmodi concedi potest iis omar. bus qui confessionem sacramentalem peragunt, sive absolvantur, sive non. Si vero poenitens simulatam tantum et irrisoriam confessionem peragit, vel si schedulam: petit quin ullum peccatum confiteatur, generatim schedula deneganda est. Dixi generatim, quia si ex denegatione schedule, ubi hec ad matrimonium requiritur, scandala prudenter timerentur, dari posset schedula in qua declaretur talem ad sacrum tribunal accessisse tali die.

Il. De offictts confessarit quoad varia penitentium genera.

1163. Prenotanda. Cum diversi sint pcoenitentes qui ad sacrum ‘tribunal accedunt, diversus esse debet modus cum eis agendi singulorumque ingenio et indoli, necnon ztati, sexui, conditioni ac indigentiis accommodatus. Hinc confessarius non solum Theologiz Morali studere debet, sed - practice Psychologie, habitibus, passionibus et virtutibus, necnon Pastorali theologte ubi fusius exponitur generalium principiorum applicatio variis poenitentium generibus; et insuper 77. de Varits Statuum obligationibus ; necnon Theologie Ascetice, ut personas pias in viam perfectionis dirigat.

Hic autem pauca tantum adnotabimus de iis poenitentium generibus, in quorum confessione specialis difficultas communius invenitur, pro ceteris remittentes ad probatos auctores qui hac de re fuse scripserunt !.

I° DE AGENDI RATIONE CUM IIS QUI SPECIALI INSTRUCTIONE INDIGENT ?,

A) De confessione puerorum.

1164. Jam diximus preecepto confessionis teneri pueros qui usum rationis adepti sunt; jamvero generatim sufficientem discretionem consequuntur circa annum septimum; id tamen pendet non ex sola ztate, sed etiam ex ingenil acuitate et educatione, allisque temporis ac loci circumstantiis; v. g., maturi fiunt prius in calidioribus quam in frigidioribus regionibus.

1S. ALPHONS., Praxis confessarit,; REUTER, Neo-confessarius, pars II-III; Lacrotx, lib. VI, n. 1794-1932; GAUME, Manuel des Confesseurs; C1OLLI, Direttorio pratico del confessore novello, gallice redditum cura Mazoyer, Directoire pratique du Jeune Confesseur, Paris, 1899; AERTNYS, Theologia Pastoralis, Tornaci, 1893; HILAR. A SEXTEN, Ty. Pastoralis de Sacram., Moguntize, 1895; § 47-57; LEHMK., n. 608-658 (476-522); BERARDI, Praxzs Confessariorum ; Dusols, Pratique du zéle ecclésiastique, anglice redditum : Zeal in the Work of the Ministry.

? De spirituali cura rudium et parvulorum lege aurea opuscula S. AuGuSTINI, De catechizandis Rudibus, ap A/igne, P. L., XL, 310-337; GERSONI, De Parvulis ad Christum trahendis ; cfr. REU- TER, n. 99-118; 192 sq. ; TIMON-DAVID, Trazté de la Confession des enfants et des jeunes gens, 11° 6d., 3 vol., Paris, 1909; MERE LoyYOoLa, Pour la Confession des Tout Petits, Toulouse-Tournai, r9r2.

Speciali denignitate ac paterno affectu excipiendi sunt pueri; de castitate caute interrogandi; post auditam confessionem sunt instruendi de mediis ad vitanda peccata adhibendis; ad contritionem ope interrogationum eorum captul accommodatarum adhortandi; ac deinde sunt absolvendi, etiam, et quidem sub conditione, quando dubitatur num rationis usum sufficienter sint adepti.

B) De confessione rudium, semt-fatuorum et mutorum.

1165. a) Quoad rudes, 1) quidam vix habent quid accusent : quod oriri potest ex defectu materia, examinis aut cognitionis. Si primum, doceantur quomodo venialia confiteri et in futurum vitare possint, necnon quantum prosit anteactee vitze graviora iterum declarare et detestari. Si ex defectu evaminzs, benigne juventur ad latebras suz conscientize scrutandas. Si ex defectu cogniztionis, instruantur in ipso tribunali de iis quae necessaria sunt ad absolutionem valide ac licite accipiendam, et postea de aliis quze necessaria sunt de preecepto.

2. Alii contritionem vix concipere possunt, quia de motivis zgre cogitare valent : heec motiva igitur simplici sermone, ad modum dialogi, eis proponantur.

1166. b) De semi-fatuis. 1) Si certo inter bonum et malum distinguere possunt, quamvis subobscure, et aliunde bene dispositi videntur, absolvi possunt non solum semel, sed pluries in anno. Sed cum, ob ingenii tarditatem et memorize debilitatem, veritates etiam necessarias vix memoria retineri valent, curabit confessarius ut necessarios actus fidei, spei et contritionis eliciant. Ita, v. g., procedere potest : “ Credisne in unum Deum? Credisne eum malos punire ac bonis preemia largiri? Credisne tres esse personas in Deo, distinctas ac perfecte zequales, et Fillum Dei propter nos hominem factum fuisse suoque sanguine nos redemisse, etc.?” Eodem modo quoad motiva contritionis procedatur.

2. Si dubitatur de sufficienti usu rationis, meliori quo fieri potest modo instruendus ac disponendus est semifatuus, et sub conditione absolvendus in periculo mortis, immo aliquoties in vita, saltem semel in anno, ne forte in peccato mortali maneat.

1167. c) De mutis et surdo-mutis. 1) Histricte non tenentur ad scribendam suam confessionem (n. 1005) ; sed ad id faciendum suaviter inducantur, si scribere valeant.

2. Cum hodie surdi-muti sat facile instrui possint, curare debet pastor vel confessarius ut ad eas scholas mittantur ubi christianam doctrinam discere valeant.

3. Si vero hisce novis methodis instructi non fuerint, | confessarius primum ab eorum familiaribus inquirat quenam peccata frequentius committant; deinde eos in aliquem locum secretum ducat, ubi signis quedam peccata saltem modo confuso declarare suamque contritionem ex- | primere conentur; signis quibusdam, v. g., oculos ac manus ad celum erigendo, eos ad contritionem exhortetur, et absolute vel conditionate absolvat, prout certus vel dubius erit de eorum dispositionibus.

2° DE AGENDI RATIONE CUM OCCASIONARIIS, CONSUETUDINARIIS ET RECIDIVIS.

1168. De his specialiter agimus quia specialis adest difficultas discernendi utrum necne sufficientem contritionem habeant.

Principium igitur pre oculis habendum est absolutionem concedt posse quoties constat, omnibus sedulo perpensts, paenitentem esse vere attritum, Ad quod dijudicandum regule traduntur que ex hoc generali principio intelligendze sunt.

A) De Occastonarits.

Exponemus ofzonem et species occasionum peccandi; necnon modum agendi cum occasionariis.

1169. Notio et species occasionum. a) WVozzo. Occasio peccandi est persona vel res externa ad peccatum allictens. Unde distinguitur ab illis principiis zzzernzs, que ad peccatum inclinant, prout sunt concupiscentia, habitus mali; attamen non est valde periculosa nisi adsit simul interna propensio ad malum.

b) Spectes. Occasio peccati duplex est : remota et proxima. 1) Prioreaest que eve tantum peccandt periculum constituzt, quia non magnam vim habet alliciendi ad peccatum, ita ut qui in ea versantur plerumque non peccent. De hac nulla est

DE PCOENITENTIA. 567 specialis difficultas : tales enim occasiones ubique existere constat, ita ut ad eas vitandas necesse esset de hoc mundo exire.

2. Posterior, seu Proxima, ea est que grave periculum peccandi constituzt, ita ut in ea versantes frequenter in peccatum incidantt. Hic agimus tantum de occasione mortale peccatum committendi. Cum autem hujusmodi pericuium plus minusve certum esse possit, animadvertimus regulas infra traditas strecteus intelligendas esse de iis qui in certo peccandi periculo versantur, mz¢zus autem de eis qui in probabil solum versantur periculo : non enim mathematice, sed moraliter applicande sunt.

Jamvero gravitas hujus periculi duplici modo dignosci potest : expertentza, si quis videlicet in iisdem circumstantiis antea positus plerumque aut saltem frequenter peccavit; v. g., si quis cauponam ingrediens s@fzws inebriatur occasio est proxima; si vavo admodum, est remota; — er communiter contingentibus, etiam deficiente experientia, etsi enim persona quedam nunquam peccaverit, aliquando przvideri potest eam valde probabiliter peccaturam, si tali periculosze occasioni exponatur; v. g., si quee junior puella, animo levis et voluntate infirma, sola cum vitioso viro per longum tempus cohabitatura sit, valde timendum est ne in peccatum incidat.

1170. ¢) De occastonis proxime speciebus., Occasio proxima subdividitur ex parte persone, dura- Zionis et cause.

t Quidam tamen, cum Badlerini (n. 168) et Génicot (n. 371-372), illam tantum proximam censent, in qua desit solida probabilitas hominem ea uti posse sine peccato, seu aliis verbis eam qua inducat periculum peccandi moraliter certum. Quam restrictionem confutatam vide ap. Berardz, De Qccasion., n. 9-12; Aertnys, in NV. RX. T., t. XXXII, 1900, p. 500 sq.

1. Ex parte persone occasio proxima est absoluta vel relativa : abso/uta, quando, attenta communi hominum fragilitate, grave periculum pro” omnibus constituit, v. g., lectio libri valde obscceni, diuturna cohabitatio cum concubina; velatva, quando grave periculum non inducit pro omnibus, sed tantum pro tali vel tali persona, propter ejus specialem fragilitatem aut preeteritos lapsus : ita ingressus in cauponam pro eo qui ibi frequenter inebriatur, diuturnum colloquium cum puella occasio proxima est pro juvene qui impuro amore eam prosequitur.

2. Ex parte durationis, occasio est continua, seu in esse, quando semper aut saltem habitualiter hominem comitatur, v. g., boni alieni injusta detentio, obsccoeni libri vel picturee retentio, aut vitiosa persona in eadem domo habitans; — vel interrupta, seu absens, quando per intervalla solum occurrit aut aditur; v. ¢., ingressus in cauponam ubi quis ebrietatis periculum incurrit.

3. Ex parte cause@, occasio est voluntaria vel necessaria : voluntartza, quando libere dimitti potest absque gravi incommodo, v. g., accessus ad theatra; zecessaria, quando dimitti nequit. Jamvero physice necessaria est occasio, si nullomodo dimitti possit, v. g., si quis in navi vel in carcere cum pravis sociis detineatur, si concubinarius est in articulo mortis et tempus deficit ad concubinam. expellendam; moraliter necessaria dicitur, si dimitti nequit absque gravi damno temporali vel spirituali, v. g., sine amissione officii vel muneris, sine scandalo, etc.

1171. d) Precipue occasiones peccati sunt : 1) contra jidem : \ectio ephemeridum, periodicorum vel librorum acatholicorum ; — scholarum ac collegiorum frequentatio, in quibus nullam vel falsam religio docetur ; — assistentia concionibus acatholicis ;—— matrimonia mixta, etc.; 2) contra castitatem : cohabitatio personarum diversi sexus, quze

DE PENITENTIA. 569 legitimo matrimonio minime junguntur ; — queedam chorez, Magis periculosz ; theatrorum frequentatio ; — lectio librorum obsccenorum vel eroticorum ; 3) contra temperantiam : caupone et popine ; — queedam festivitates, sive religiosz sive civiles ; 4) contra justitiam : queedam officia publica et politica, quee facile medium injuste ditescendi preebent ; — queedam mercature, ac Bursz speculationes, quze a fraude non sunt immunes, etc.

1172. De modo agendi cum occasionariis. Distinguendum est inter occasionem proximam liberam et necessariam.

a) De occasione peccandi libera.

1173. 14 Regula : Qu sctenter ac volenter recusat occastonem proximam et voluntariam deserere, vera contritione caret, proindeque absolvi nequtt. Nam eo ipso ostendit se amare periculum peccandi, ideoque peccatum ipsum, cum prevideat se in hac occasione probabiliter peccaturum *; sed qui amat peccatum non est vere contritus, nec absolvi potest.

Dictum est scdenter ac volenter; nam aliquando poenitentes, propter ignorantiam vel animi levitatem, conscii non sunt se in proxima occasione versari ; quod presertim occurrere potest quando agitur de occasionibus interruptis et relativis, v. g., de quibusdam lectionibus, visitationibus, spectaculis, sociis, etc. Jamvero si in tali casu confessarius preevideat monitionem his pcenitentibus inutilem, imo et nocivam fore, eos in bona fide relinquere potest, juxta principia superius exposita (n. 1130 sq.) atque absolvere, dummodo aliunde constet eos s¢zcere sua peccata detestari. Postea vero, si iterum peccant, paulatim instruendi sunt de hac occasione fugienda : quod sane melius intelligent advertendo se frequenter propter eamdem peccare?.

1174. 22 Regula : Quz versatur in occastone proxima libera et continua (v. g. in concubinatu), regulariter non est absolvendus, antequam de facto t Recli, WII, 27. — DENZINGER, n. 1211-1213 (1078-1080). 2 Cire Berardi, op. cit., vol, II, n. 32 sq., ubi particulares casus exhibentur.

occasto remota fuerit. Ita communiter cum S. Adphonsot. Nam, etiamsi pcenitens possit esse contritus antequam occasionem removerit, valde timendum est ne, si statim absolvatur, occasionem | de facto non tollat 2.

Dixi vegulariter; sunt enim casus in quibus prudenter dari potest absolutio ante occasionis dimissionem : quando occasio, licet continua, non est tam periculosa, v. g., Si agatur de restitutione et pcenitens sincere promittat quamprimum restituere, nec antea promissum suum fregerit ; — quando pcenitens jam media adhibuit ad removendam occasionem, Vv. g., si dixerit ancillae, cum qua peccare solebat, ut domum relinquat completa hebdomade ; — quando specialia doloris signa exhibet, ex quibus judicari possit ejus propositum esse firmissimum; — aut si in morali necessitate versatur absolutionem statim accipiendi, v. g., si agitur de moribundo, de sponsis matrimonium contracturis, de iis qui absque famze periculo communionem differre nequeunt, de iis qui eumdem confessarium adire nequeunt, ut iter facientes, vel qui convertuntur in fine missionis ; — tandem quando ita sunt dispositi ut, nisi statim absolvantur, probabiliter non sint reversuri.

1175. 32 Regula : Quz versatur in occastone proxima voluntaria et interrupta, v. g., frequentando popinas, pravos socios aut periculosa spectacula, statim absolvi potest, dummodo sincere promittat se hanc occasionem vitaturum. Si vero hoc promissum pluries fregerit (v. g., tribus vicibus), absolutio deneganda est usquedum sincerum propositum emendationis fuga occasionis demonstraverit.

b) De occastone peccandi necessaria.

1176. Status questionis. Facile intelligitur, ex jam dictis (n. 1170), quid sit occasio physice t Lib. VI, n. 454. — ? Contrarium quidem pauci tenent (BaJZ., P., n, 176, Génzcot, n. 373; Moldin, n. 408), quia confessarius jus non habet tale remedium preescribendi, cum non constet illud necessarium; admittunt tamen pradentiam quandoque suadere ut jam statim prima vice differatur absolutio, donec reipsa dimissa sit occasio, ubi talis dilatio poenitenti profutura judicatur.

necessaria. MJovraliter autem necessaria dicitur ea que relinqui nequit sine grave damno spitituali, vel temporali : ad quod melius intelligendum pauca tantum exempla afferimus, ex quibus judicium in ceteris efformari valeat.

Grave damnum sfirituale adesse censetur : 1) quando poenitens occasionem relinquere nequit quin in aliam pejorem aut etiam similem se conjiciat : talis est casus ancille, quze ob suam pulchritudinem et moralem fragilitatem, in omnibus domibus in quibus commorata est, eadem aut pejora invenit pericula. Cavendum est tamen ab illusionibus; v. g., herus, qui seepe cum juniori ancilla peccavit, facile, sed falso credit se in zequali aut majori versaturum discrimine cum nova, annosa, minus decora, indole gravi ac pia. 2) Quando occasio vitari nequit sine injustitia aut alio peccato; v. g., ordinarie vir uxorem relinquere non potest aut vice versa; nec filius aut filia, domum paternam ; miles, exercitum, ante tempus prefinitum ; monialis, conventum; nec medicus conductus, curam alicujus persone; nec famulus herum, ante tempus constitutum. 3) Quando occasio absque scandalo gravi aliove malo spirituali aliorum vitari nequit; v. g., materfamilias que a viro separari nequit absque scandalo vicinorum vel spirituali damno filiorum ; herus qui ancillam ejicere non potest statim post missionem quin scandalum excitet. Sed hic etiam ab illusionibus cavendum est : szepe concubinarius dicet ancillam sine scandalo ejici non posse, dum e contra scandalum aufertur ejus ejectione, prudenter facta, tempore opportuno, et sub rationabili preetextu.

Grave damnum /emporale existere censetur, quando occasio dimitti nequit sine notabili jactura vitae, famze aut fortune; v. g., $i quis proprium officium vel artem, ex qua seipsum vel familiam sustentat, derelinquere deberet, ut mercator qui in negotiando occasionem fraudes committendi invenit ; medicus qui in arte exercenda pericula peccandi subit; parochus, confessiones audiendo; femina, hospitando. Quod przsertim verum est, quando simul adest aliquod spirituale damnum propter pericula ex egestate vel otiositate oriunda ’.

1177. 12 Regula: Qu prima vice occastonem proximam necessariam confitetur non est sincere t Denz., n. 1141 (1012); 1212-1213 (1079-1080).

contritus, nec absolutione dignus, nist paratus sti occasionem e proxima moraliter remotam facere, adhibendo media ad id necessaria.

Etenim qui his mediis uti non vult, eo ipso ostendit se amare periculum peccandi in quo versatur, et consequenter ipsum peccatum.

Dictum est media necessaria, quia absolute loquendo pcenitens non tenetur omnia utilia media adhibere, sed solum ea que vere necessaria sunt; et ibi bone fidei locus est modo supra (n. 1173) exposito.

1178. Preecipua media guzbus occasio necessaria et proxinia moraliter remota fiert potest, triplicis sunt generis :

1. Alia eo tendunt ut wz occastonis minuant; qualia sunt verba serio et firmiter complici dicta ad vivide exprimendum horrorem talis vel talis peccati ; — comminatio ne tota res pandatur iis qui remedium afferre possunt, Vv. g., superioribus, parentibus, heris ; — vitatio omnis familiaritatis aut solitarice conversationis cum complice ; imo ejus aspectum fugere, de eo nec loqui nec cogitare, in quantum fieri potest.

2. Alia vim concupiscentie minuunt : labor assiduus, ut sic mala vitentur que docere solet otiositas*; — modestia sensuum, presertim oculorum? : — mortificatio curiositatis et aliarum passionum : qui enim suis inclinationibus in rebus licitis aliquando resistunt, multo efficacius illicitis renituntur, etc.

3. Alia tandem wires spirituales augent : quolibet mane et vespere, necnon urgente tentatione, ferventer orare$; — quotidie ante’ imaginem Crucifixi renovare propositum non amplius peccandi ; — ad B. Virginem frequenter re- Cuimeren Etc,

OPIS Philippus Nerius cuidam juveni, qui quasi quotidie graviter peccabat, fere nullam aliam dedit poenitentiam nisi quod, si recideret, statim ad confessionem rediret; obedivit poenitens, et Philippus semper illum absolvebat, eamdemque semper illi imponebat pceni- tentiam; quo medio juvenis brevi emendatus, tanquam angelus evasit. | Cfr. Berardi, n. 82,

Quee tamen media, ut recte animavertit S. Leonardus *, non omnia simul adhibenda sunt, sed modo ista, modo illa, pro personarum indole, occasionum natura aliisque circumstantils.

1179. 28 Regula: Qui pluries absoluti in occasione proxima necessaria manent et semper eodem modo relabuntur, post plures paternas znstructiones, exhortationes et increpationes, zon possunt absolut nisi signa specialia contritionts preebeant, aut occastonem deserant, etiam cum gravissimo incommodo. Ita communiter, cum S. A/phonso, n. 457, contra paucos 2,

Declaratur : 1) Primum quidem occasionario remedia necessaria prascribuntur; si ea neglexerit, bis aut ter serio monendus est ut ea adhibeat; si vero iterum ea neglexerit, sine absolutione dimittendus est, nisi signa specialia contritionis exhibeantur, uti de recidivis dicemus, propter rationem ibi allatam.

2. Si queedam saltem media adhibuerit, cum aliqua emendatione, absolvi potest et ad majores conatus hortandus est.

3. Si vero media adhibuerit, et, post plura experimenta, nulla sit emendatio nec probabilis spes emendationis, non est absolvendus antequam occasionem dimittat aut specialia melioris propositi signa afferat 3.

B) De Consuetudinariis.

1180. a) Notio. Consuetudinarius, seu in peccato habituatus, dicitur ille qui internam facilitatem idem peccatum committendi contraxit ex actibus szpe repetitis. Distinguitur proinde consuetudo seu habitus peccati ab occasione peccandi, in eo quod hec est ipsi peccatori extrin- x §. Leonard., Discorso mistico, n. 20.

2 Baller. P., n. 192 sq. ; Génicot, 374; Noldin, n. 409. Qui allegant etiam Lugonem, disp. XIV, n. 157 sq.; sed Lugo ipse admittit (n. 160) hos frequentes relapsus, absque emendatione, aliquam praesumptionem contra talem occasionarium creare, proindeque necessitatem quorumdam specialium signorum ad illam praesumptionem elidendam. Cfr. Vindic. Alphons., p. 603-620.

seca, dum illa est interna; sepe tamen connectitur cum occasione, quatenus haud raro ex hac oritur vel saltem multum augetur.

Quot actus ad pravum habitum contrahendum sufficiant non potest absolute determinari. Hoc enim pendet a feccantis indole, ejus videlicet majori vel minori fragilitate ; a peccatt natura, cum in quibusdam materiis, V. $5 castitatis, facilius ac promptius acquirantur pravi habitus ; a modo quo peccatum committitur, majori vel minori voluntatis adheesione; necnon a ldongiori vel breviori tempore, quod inter varios actus intercessit : ita qui szepius eadem die peccat, et postea per longum tempus ab iisdem peccatis abstinet, non tam facile ‘habitum contrahit quam qui regulariter semel aut iterum quotidie aut qualibet hebdomade eadem peccata committit; a majort vel minori faciiitate peccatum committendi *,

Iterum distinguere oportet inter habitum de/zberate contractum, cum perfecta voluntatis electione, et habitum ex mera fragilitate formatum : in priori casu, ut spe accidit pro habitibus furti et odii, consuetudinarii generatim peccant ob habitualem voluntatis perversitatem, ac prods difficilius contritionem concipiunt ; in posteriori casu, V. &., si agitur de peccatis carnis, intemperantize, vel irae, delinquunt ob vehementem passionis impetum, quo preeterito, suum peccatum facilius abhorrent.

1181. b) Regula : Consuetudinarit absolvi possunt quoties vere ac sincere dispositos se exhibent ad illa media adhibenda que necessaria sint ad consuetudinem vincendam, Etenim pravus habitus per se non est indispositionis signum, sed solum relapsum probabiliorem reddit; jamvero, si quis habitum retractat et sincere vult media adhibere ad consuetudinem vincendam, eo ipso ostendit se esse bene dispositum, ac proinde absolvi potest.

Media autem suggerenda sunt generalia, ut oratio, meditatio, recordatio Dei przesentiz, fuga occasionis si habitus ex occasione oriatur, sacramentorum frequens receptio, etc., aut particularia, t Praxis Confess., n. 70.

ea scilicet que prave consuetudini opponuntur, v. g., sensuum mortificatio ad impuritatem vincendam, abstinentia a potu inebriante ad superandam intemperantiam, ut alibi exponitur in Tr. de Peccatis et de Virtutibus.

1182. ec) Corollaria. 1) Consuetudinarius, qui prima’ uice pravum habitum confiletur regulariter absolut debet, licet nulla emendatio przecesserit, dummodo serio promitzat mediis uti necessariis ad habitum eradicandum. Cum enim promissa non violaverit, ac sincerus supponatur, credi potest ac debet.

2. Consuetudinarius, qui pravam consuetudinem jam sepius confessus fuerat, sed de remediis adhibendis so72tus non erat, absolvi potest si, melius instructus, eis uti promittit. Si enim media necessaria non adhibuerit, id ignorantize potiusquam malitiz tribuendum est; aliunde, cum serio promittat eis uti, bene dispositum sese exhibet.

3. Si vero media vere necessaria ad consuetudinem vincendam rejiciat, generatim deneganda est absolutio’. Nam qui vult finem, vult media; et qui non vult media, non vult finem, i. e., in hoc casu non vult peccatum vitare.

C) De Recidivis.

1183. a) Notio. Recidivus in genere vocatur ille qui, postquam quedam peccata confessus est, in eadem szpe relabitur absque emendatione. Differt igitur a simplici consuetudinario, qui szpe quidem in idem peccatum relabitur, sed hunc pravum habitum nondum confessus est.

Relate ad absolutionem, distinguendum est inter eos qui formaliter sunt recidivi et eos qui tales sunt mmaterialiter tantum.

Jamvero, ut quis sit formaliter recidivus, tres conditiones simul requiruntur : 1) ut, postquam habitum pravum t Merito proinde ab /znocentio X/ damnata est, 2 Mart. 1679, proposito 60 : ‘‘ Poenitenti habenti consuetudinem peccandi contra legem Dei, nature aut Ecclesize, etsi emendationis spes nulla appareat, nec est neganda nec differenda absolutio : dummodo ore proferat se dolere et proponere emendationem”, (Ap. Denzzng., n. 1210 (1077); cfr. Vzva, in hance proposit.) Jamvero quando necessaria rejiciuntur media, nulla est spes emendationis.

confessus sit, serio a confessore de gravitate culpzx et mediis ad eam vitandam necessariis monitus fuerit; 2) ut in eadem peccata, non autem alia diversi generis, lapsus fuerit ; 3) ut, absque emendatione, eodem fere modo relapsus fuerit, eadem facilitate, statim aut brevi post confessio-. nem absque serio conatu sive ad repellendas tentationes, sive ad media emendationis adhibenda.

Materialiter recidivus dicitur ille qui sepe quidem relapsus est, sed 1) vel non fuerat a confessario serio monitus quoad media adhibenda; 2) vel monitus, non relapsus est in eadem peccata, sed in alia diversi generis; 3) vel, licet monitus et in eadem peccata relapsus, aliquam emendationem exhibet, quia non tam szepe peccavit, vel saltem per aliquod tempus serio tentationibus resistere conatus est, aut aliquod saltem e mediis assignatis adhibuit, quamvis, propter majorem tentationum vehementiam vel frequentiam, de facto tam seepe peccaverit quam antea.

1184. Quoad materialiter recidivos, nulla est specialis difficultas : si nondum admoniti fuerint, confessarius eos serio moneat eisque media pro-

-ponat : que si adhibere sincere promittunt, absolvi possunt.

Tota igitur difficultas est quoad formaliter rectdivos. Rigorist@, jansenianis imbuti principiis, tenent eos non esse absolvendos, nisi diuturna experientia emendationem probaverint. Pauci alii putant eos absolvi posse quoties ordinaria dispositionis signa afferunt, ac sincere dicunt se esse dispositos. S. Alphonsus 2, via media incedens, docet eos gexeratim non esse absolvendos, nisi extraordinarta signa. contritionis prebeant. Cujus doctrina, si recte intelligatur, nobis sequenda videtur.

1185. b) Regula : Mormaliter recidivi regulariter absolut nequeunt, nisi spectalibus signis ostendant se esse vere contritos. Etenim frequens relapsus in eadem peccata, absque emendatione,

• Faure, Dubit. theolog. dub. 3; Baller. P., n. 225-345; Génzcot, n. 370. —? Cfr. Vindic. Alphons., p. 647-788.

brevi post absolutionem, prudentem generat infirmi propositi prassumptionem que elidi nequit regulariter nisi specialibus contritionis vel firmi propositi signis.

Dicitur tamen vegudariter ; nam aliquando inveniuntur poenitentes qui animo tam mutadiles sint, ut sincere contriti esse valeant, et tamen, propter innatam mutabilitatem et fragilitatem, in eadem peccata incidunt statim ac vehemens oritur tentatio.

1186. ¢c) Hec autem signa specialia vocantur extraordinaria, non eo sensu quod extraordinaria contrit1o requiritur, cum simplex attritio sufficiat cum absolutione; sed eo sensu quod magis probantia esse debent quam ea quz ab eodem poenitente antea data fuerant. Hec igitur signa non sunt quid absolutum sed omnino relativum,; nec possunt vere utilta esse, nist stmul attendantur penitentis indoles, tentationes quibus wmpugnatur, alteque circumstantie,; unde multum in hac re prudentize et discretioni confessarii committendum est: statim ac quolibet modo sufficientem attritionem percipit, absolvere potest.

1187. Quibus positis, preecipua extraordinaria contritionis signa sunt : 1) /acryme effusee propter offensam Dei proprizque animee ruinam ; 2) verba cordialza, i. e., manifestantia cor cumpunctum et firmam voluntatem vitandi peccata; 3) spontlanea confessio, NON ex mera consuetudine, sed ex interno gratiz impulsu facta, praesertim quando notabiles ad confitendum superatee sunt difficultates; 4) spontanea occasionis fuga, Vv. g., reconciliationem quzerendo cum inimico, ablatum restituendo, concubinam dimittendo; 5) manifestatio firme ac generose voluntatis, factis exhibita, v. g., peccata ante celata manifestando, confessionem generalem instituendo, aut ad sacrum tribunal accedendo non obstante amicorum irrisione, etc. ; 6) detestatio peccati statim post lapsum, quia tunc relapsus mere fragilitati tribui potest; 7) 2solitus metus incussus ex aliquo eventu, v, g., morte consanguinei vel amici, calamitate publica aut privata, timore imminentis mor- tis; 8) uberioris gratia receptio, v. g.. oCcasione missio- "nis vel spiritualium exercitiorum ; uno verbo ¢a ommia ex guibus prudenter inferri possit sincerum emendationis proposttum.

1188. d) Corollaria. 1) S¢ vecidivus nullum ex his signis afferat, non est statim sine absolutione aimittendus, sed ad contritionem ferventi exhortatione disponendus (n. 1133 sq.) :

Quod erit facilius si ex zz¢vzmseca pronitate peccat quam si ex extrinseca occasione. Ita sat facile conteruntur qui blasphemiis, turpibus cogitationibus ac desideriis, aut pollutioni consentiunt : hinc facilius absolvi possunt, przesertim si promittant se ad confessionem reversuros statim post lapsum. Difficilius vero conteruntur swferbi; qui odio prosequuntur determinatam personam ; z#Pudict, qui vesano amore alicui persone adherent, aut conjuges qui matrimonio abutuntur ; avav7, qui ex rebus alienis ditiores facti sunt; ¢z#z¢dz, qui timore hominum ab officiis adimplendis deterrentur. De his quidem nunquam desperan- dum est; sed eos ad absolutionem disponere valde difficile est.

1189. 2. Sz, post ferventem exhortationem, reciatvus dubte dispositus maneat, potest quidem conditionate absolvi, si specialis urgeat necessitas, juxta principia superius (n. I141) exposita. Si vero nulla sit necessitas hujusmodi, regulariter differenda est absolutio, praesertim quando pcenitens in occasione proxima versatur.
1190. 3. Sz tandem moraliter certo constet rectdivum indispositum manere,absolutio differenda est non quidem ad longum tempus, sed ad paucos dies, non severis, sed humanissimis verbis, rationem exponendo cur absolutio differatur, et media assignando que adhiberi debeant ad contritionem brevi obtinendam.

Dictum est 207 ad longum tempus, ne in desperationem veniat et seepius peccet : recidivis ex zmtrinseca fragilizate dilatio sex vel octo dierum sufficit; recidivis ex occastone dilatio quindecim dierum.

3° DE RATIONE AGENDI QUOAD MORIBUNDOS.

1191. A) Prineipium : 7x articulo mortis absolutio concedi potest, saltem sub conditione, quotiescum@gue etiam tenutter probabtle est eam moribundts profuturam esse.~Certum est.

Nam vi principii “sacramenta propter homtnes”, in casu extreme necessitatis, sacramentum periculo nullitatis exponere licet, dummodo aliqua sit probabilitas illud validum et utile suscipienti fore.

1192. B) Corollaria. a) S72 morthundus coram testibus petit sacramentum, antequam senstbus orbaretur, certo absolvi debet, quamvis hic et nunc sit sensibus destitutus; nam, petendo absolutionem, manifestavit se esse contritum, et ille actus contritionis virtualiter perseverare potest.

b) Catholice qui probabile signum contritionts manifestarunt, antequam sensibus destitutt essent, conaitionate absolvi possunt ac debent,; nam probabiliter eis profutura est absolutio.

Tales sunt catholici qui christiane vivebant, quamvis nullum signum contritionis explicite preebuerint ; nam qui christiane vivit, merito preesumitur velle christiane mori, immo et ad absolutionem esse dispositus.

1193. €) Conditionate etram absolut possunt catholtct, senstbus destitute, gui, licet christiane non viverent, fidem servaverant, nam multi ex eis christiane mori implicite volunt, ideoque absolutionem recipere in articulo mortis.

a) Jimo probabiliter absolvi possunt quit in oe actu peccatt rationts usum amiserunt, Vv. Sy 1 ebrietate, furto, duello, dummodo ex eorum a inferri possit eos probabiliter contritos esse.

e) Sz vero moribundus, statim antequam rationis usum amitteret, positive sacramenta repulerit absolvi nequit etiam conditionate, nisi talis denegatio revocata censeri possit aliquo contritionis signo : in hoc enim casu deest omnis probabilitas conversionis. — Concedunt tamen aliqui eos posse absolvi secreto et sub conditione %.

1194. f) “ Vetitum est Sacramenta Ecclesiz ministrare hzreticis aut schismaticis, etiam bona fide errantibus eaque petentibus, nisi prius, erroribus rejectis, Ecclesiz reconciliati fuerint” 2. Salvo tamen meliori judicio, non putamus vetitum esse conditionaliter et clam absolvere mortbundos, in bona fide versantes, qui, propter defectum temporis, instrui nequeunt de necessitate catholicam fidem amplectendi.

1195. C) Notanda. a) Si de valore baptismi acatholicorum rationabile exstat dubium, clam sub conditione baptizari debent, antequam absolvantur.

b) Non possunt quidem absolvi et ungi, etiam sub conditione, qui cerfo mortui sunt; sed, ex recentibus experimentis constat vitam per aliquod tempus in corpore manere, etiam quando quis ultimum suspirium edere visus est, quia vita nonnisi successive a corpore recedit. Hinc quidam ex lis qui apparenter mortui erant, post tres horas, rythmico lingue tractu, ad vitam reductisunt. Quapropter absolvi et inungi possunt, positis ponendis, ii qui tali processu queedam signa vitee saltem sensitive: preebent ; imo, sub conditione “si tu es vivus” il qui, quamvis mortui esse videantur juxta ordinaria signa, prudenter a peritis supervivere putantur.

III. De abustbus in administratione hujus sacramentt vitandts.

Duo sunt : presertim absolutio complicis et sol- “eitatio ad turpia.

DE PCNITENTIA. Ser

I° DE ABSOLUTIONE COMPLICIS.

1196. A) In celebri Bulla Sacramentum Penitentia, 1 Jun.-1741, Benedictus XIV prohibuit : “ne aliquis eorum (confessariorum), extra casum extreme necessitatts, nimirum in ipsius mortis articulo, et deficiente tunc quocumgque alio sacerdote, qui confessarii munus obire possit, confessionem sacramentalem persone complicts in peccato turpit atqgue inhonesto conira sextum Decalogi preceptum commisso, excipere audeat, sublata propterea illi ipso jure quacumque auctoritate et jurisdictione ad qualemcumque personam ab hujusmodi culpa absolvendam, adeo quidem, ut absoludio, si quam impertiatur, 72a atgue irrita ommnino sit”.

Quam prohibitionem confirmat simul et explicat Codex* : “ Absolutio complicis in peccato turpi zzvalida est, praeterquam in mortis periculo; et etiam in periculo mortis, extra casum necessitatis, est ex parte confessarii 2//zczta”. Insuper Codex eamdem prohibitionem pcena excommunicationis sancivit? : “ Absolvens vel fizeens absolvere complicem in peccato turpi incurrit ipso facto excommunicationem specialissimo modo Sedi Apostolicz reservatam ; idque etiam in mortis articulo, si alius sacerdos, licet non approbatus ad confessiones, sine gravi aliqua exoritura infamia et scandalo, possit excipere morientis confessionem, excepto casu quo moribundus recuset alii confiteri. Eamdem excommunicationem non effugit absolvens vel fingens absolvere complicem qui peccatum quidem complicitatis, a quo nondum est absolutus, non confitetur, sed ideo ita se gerit, quia ad id a complice confessario sive directe sive indirecte inductus est”.

1197. B) Explicatur. a) Peccatum turpe de quo agitur, attentis praecitatis documentis, est quodlibet peccatum quod sit certo contra sextum decalogt preceptum, — externum, — grave non solum ut internum, sed etiam quatenus erternum., — et certo commissum, sive ante sive post ordinationem sacerdotalem, zondum directe remissum.

1198. b) Complecitas in hac re importat consensum duorum, ejusdem aut diversi sexus, in edem t Codex, c. 884. — ? Codex, c, 2367.

peccatum turpe, wtrimque grave et externui, sive uterque cooperetur, ut in mutuis amplexibus, colloquiis, etc., sive wus tantum operetur, dummodo alter externe simul ac interne consentiat : consensus _ autem sufficienter adest, si hic 2//o modo resistit. Quz complicitas debet esse formades sive tempore peccati sive tempore absolutionis, ita ut sacerdos ut za/7s cognoscatur tempore peccati,et ipse agnoscat complicem ut ¢a/em tempore absolutionis,

¢) Adbsolutio prohibita sub pcena excommuntcationis est absolutio vera vel ficta. 1) Unde poena non incurritur : si confessarius audit confessionem, sed nec absolvit nec fingit absolvere; si poenitens sua sponte peccatum complicitatis reticet. — Incurritur autem si confessarius adrecte vel zudirecte inducit pcenitentem ad reticendum hoc peccatum. Ita ex Codice, can. 2367, § 2%.

2. Invalida est absolutio data, extra periculum mortis, quoad peccatum complicetatis, quamdiu hoc peccatum directe ab alio confessario non fuit absolutum.,

3. In casu autem extreme necessitatis, seu in gravt periculo mortis, sacerdos semper valde absolvit complicem, et /czZe, si deficit alius sacerdos qui moraliter confessionem morientis excipere possit aut velit. — Idem probabiliter dicit potest in extraordinarits adjunctis que fere zquivalent extreme necessitati, v. g.,1n locis dissitarum missionum, in quibus per longum tempus deest copia alterius confessarii; quo in casu sacerdos complex dtrecte absolvit a peccatis non reservatis et zzd?recte a peccato complicitatis.

x“ Tater zudivecte enducentes adnumerandus est etiam confessarius qui, sive intra sive extra confessionem sacramentalem, alicui persuaserit in turpibus zz/e se patrandis aut nullum aut certe non grave mnesse peccatum, eumque consequenter de aliis tantum sibi postea confitentem sacramentaliter absolvit vel fingit absolvere”. S. Q., 14 nov. 1934.

NV. B. Quoad absolutionem ab hac excommucatione sfeczalzsstmo modo S. Pontifici reservata, vide n. 762, ubi statuitur quid faciendum sit in casibus urgentzorzbus : tunc absolvi potest sacerdos complex, sed injuncto onere ad S. Panztentiarum recurrendi intra mensem.

2° DE SOLLICITATIONE AD TURPIA,

1199. Ne confessarii impune sacro tribunali abutantur ad sollicitandos poenitentes ad turpia, Benedictus XIV *, vestigiis inherens P27 JV et Gregorizt X V, jussit crimen sollicitationis a confessario patratum denuntiandum esse. Quam legem renovabit Coder? : “... Debet pcenitens sacerdotem, reum delicti sollicitationis in confessione, intra mensem denuntiare loci Ordinario vel S. Cong. Sancti Officii; et confessarius debet, graviter onerata ejus conscientia, de hoc onere pcenitentem monere ”,

1200. A) Peccatum sollicitationis definiri potest : provocatio ad turpia, facta a sacerdote ut confessario, cum aligua relatione ad confesstonen.

Heec autem provocatio fieri potest “sive verbis, sive signis, sive nutibus, sive tactu, sive per scripturam” 3, — Parum refert utrum persona sollicitata sit vir an femina, puber an impuber; num sollicitatio sit ad peccandum cum confessario, vel solitarie, vel cum tertia persona; utrum confessarius immediate poenitentem ad peccandum sollicitet, an, mediante pcenitente, aliam personam : in his omnibus casibus vere adest sollicitatio ad turpia.

1201. Sollicitatio est cum aliqua relatione ad confessionem, quando fit vel in actu sacramentalis confessionis, — vel ante, vel immediate post confessionem 4, — vel occasione aut pretextu confessionis; vel, etiam extra occasionem confes-

1 Bulla Sacramentum Pentt,. —? Codex, c. 904. 3 BENEDICTUS XIV, I. cit. — 4 DENZ., n. 1106, 1107 (977, 978).

confessionis; vel, etiam extra occasionem confessionis, in confessionali, sive in alio loco ad audiendas confessiones destinato! aut electo?, cum simulatione audiendi ibidem confessionem.

1202. B) Obligatio denuntiandi. a) Sollicitati negligentes denuntiare infra mensem confessarios a quibus sollicitati fuerunt, incurrunt excommunicationem late sententiz nemini reservatam 3 (n. 814). Alii vero quicumque certo scientes hoc crimen commissum fuisse, jure naturali sub gravi tenentur ex caritate sollicitantem denuntiare,-ne hic multarum animarum ruinam causet. Hzec tamen obligatio non adest quando id noverunt sub secreto commisso (n. 420). Ad denuntiationem item non obligantur sacerdos sollicitans aut ejus consanguinei et affines, Saltem in primis gradibus,

1203. b) Praterea, cum hic agatur de precepto positivo Ecclesia, \icet gravissimo, gravesszimum zucommodum, etiam prevatum, ab ejus executions excusat, nisi tamen simul adsit et praponderet publicum scandalum vel damnum commune. Scilicet excusat :

1. Periculum grave vile, fame, vel fortuna, ex denuntiatione oriturum, dummodo sit prudenter existimatum, nec aliguo modo evitabile,; 2) tmpotentia moralis personaliter adeundi judicem competentem, quamdiu durat : denuntiatio enim, utpote judicéalzs, fieri debet personaliter et viva voce, sub poena nullitatis, proindeque ab ea excusantur qui coram judice comparere nequeunt; 3) periculum publicitatis et scandald prudenter existimatum; quod tamen admodum raro occurrit, cum denuntiatio secretissima fieri ac manere debeat. 4) Aliquando etiam pcenitenti, omnino denuntiare nolenti, conceditur dispensatio ab onere denuntiationis, sive fofal’s (quod raro fit, saltem prima vice), sive par tialis, videlicet a quibusdam juridicis solemnitatibus.

• v. g. in sacristia vel alio loco ubi, juxta Statuta dicecesana, solent audiri confessiones.

1204. C) De modo quo sese gerere debet confessarius. a) Confessarius, cui casus sollicitationis manifestatur, expendere debet num persona denuntians sit omnino fide digna : quandoque enim mulieres ex odio, vel invidia, aut quia earum sollicitationes repulsz sunt, etc., falso denuntiant innocentes sacerdotes. b) Sedulo perpendat num, omnibus inspectis, obligatio denuntiandi sit certa; si rem non possit statim dijudicare, poenitentem ad se altera die redire moneat.

e) Si de obligatione denuntiandi certo constat, tenetur regulariter confessarius de hac obligatione poenitentem mionere, quamvis hic in bona fide versetur*. Si tamen certo preevideatur monitionem nullomodo profuturam esse, sed nocituram, confessarius monitionem differre potest, aut ad Superiores recutrere pro dispensatione. ) Si poenitens, de obligatione denuntiandi monitus, eam facere nolit, inquirat ‘confessarius num sit causa excusans; sl nulla sit rationabilis causa, meliori quo fieri potest modo suadeat poenitenti ut denuntiet; si id obtinere nequeat, recurrat ad Superiores ecclesiasticos pro dispensatione.

1205. D) De modo denuntiationem faciendi. a) Denuntiatio facienda est sive /zguzts¢toribus, ubi adhuc existunt, sive Ordinario loci.

b) Antequam vero Episcopus contra denuntiatum procedat, juxta recentem S. Offczz Instructionem, 6 Aug. 1897, explorare debet num mulieres vel viri denuntiantes sint boni nominis, neque ad accusandum vel inimicitia vel alio humano affectu adducti, et deinde hujus investigationis documenta S. Officio transmittere responsumque exspectare.

1206. E) Poen& contra sollicitantes sunt ferende senzentic, i\deoque nonnisi post sententiam judicis incurruntur. ‘Qui sollicitationis crimen commiserit, suspendatur a celebratione Missz et ab audiendis sacramentalibus confessionibus vel etiam pro delicti gravitate inhabilis ad ipsas excipiendas declaretur, privetur omnibus beneficiis, dignitatibus, voce activa et passiva, et inhabilis ad ea omnia declaretur, et in casibus gravioribus degradationi t Instructio S. Offczz, an. 1867,

586 CAPUT XX. — DE PCENITENTIA.

quoque subjiciatur” * — Antequam vero judicialis sententia feratur, generatim tres denuntiationes preecedere debent, juxta praxim quam sequitur S. Oficium. Una alterave denuntiatio est quidem sufficiens motivum ut denuntiatus odservetur, sed non ut in judicium vocetur, nisi fama confessarii mala sit et denuntians omni exceptione major. — Cum peccatum sollicitationis non sit reservatum, saltem jure communi, sacerdos sollicitans aliunde rite dispositus, a quolibet confessario absolvi potest; sed. monendus est ne persone sollicitatze confessiones excipiat, saltem ubi adest copia confessarii, ut sic relapsus periculum vitetur.

1207. Corollarium : De pena contra falso insimulantes confessarium sollicitationts.

“Si quis per seipsum vel per alios confessarium de sollicitationis crimine apud superiores falso denuntiaverit, ipso facto incurrit in excommunicationem speciali modo Sedi Apostolicee reservatam, a qua nequit ullo in casu absolvi nisi falsam denuntiationem formaliter retraetaverit, et damna, si qua inde secuta sint, pro viribus reparaverit, imposita insuper gravi ac diuturna pcenitentia”. Ita Codex ?.

Ut excommunicatio incurratur a falso denuntiantibus, tria requiruntur : a) ut denuntient sacerdotem quasi vez72 sollictiationts proprie dicte, juxta superius explicata; b) ut heec denuntiatio sit /a/sa, ita ut confessarius ab hoc delicto immunis sit, quamvis forsan aliorum delictorum reus ; @) ut denuntiatio sit zridica, i. e., coram judice competente facta. Insuper, ex Codzce, hoc peccatum est vadione sui reservatum Sanctz Sedi $s.

a aa aa

APPENDIX. — DE INDULGENTIIS. 587

APPENDIX. De Indulgentiis.

Cum Indulgentiz sint unum e mediis quibus satisfieri possit pro poena peccatis debita, pauca dicemus :

1° de Indulgentiis in genere spectatis ; 2° de Indulgentia Jubileei ; 3° de quibusdam Indulgentiis in specie.

§ I. De Indulgentiis in genere. I. De notione et speciebus indulgentiarum.

1208. 1° Definitio. Indulgentia est remzssto pene temporalts, etiam post absolutionem peccati debite, coram Deo valida, per applicationem thesaurt Ecclesiae, a Superiore legitimo extra sacramentum facta *,

Adest siquidem spiritualis thesaurus ex superabundantibus Christi Sanctorumque satisfactionibus conflatus, cujus supremus dispensator est Pontifex, et ex quo justa de causa solvi possunt fidelium debita ; qui igitur indulgentiam concedit, non simpliciter relaxat pcenam temporalem, sed et poenitenti preebet unde solvat.

1209. 2° Species. Dividuntur indulgentiz : a) ratione effectus, in plenarzas et paritales ; prioribus remittitur ofa poena que luenda manet, posterioribus pars tantum.

Hinc conceduntur indulgentize quadraginta vel centum dierum, septem annorum, etc. : quod intelligi debet non eo sensu quod totidem Purgatorii dies vel anni remittuntur, sed eo sensu quod tantum debitz poenee condonatur quantum remissum fuisset per quadraginta vel centum dies pcenitentize canonicze, qualis primis Ecclesiz szeculis, vigebat.

1210. b) Ratione saédzect, dividuntur in indul-— gentias pro vzuzs, indulgentias pro defuncizs seu que applicabiles sint animabus Purgatorii.

Indulgentiz wivis conceduntur per modum juridice | absolutionts, (quee tamen simul includat solutionem debiti ex thesauro Ecclesize), cum hi subdantur jurisdiction . Ecclesiee; defunctis autem per modum szzfragii seu solutionis debiti tantum : cum enim hi non subdantur jurisdictioni Ecclesize, Superiores ecclesiastici non possunt directe eis indulgentiam applicare, sed solum Deo exhibere Christi sanctorumque satisfactiones eumque rogare ut eas acceptet tanquam so/utionem pretil pro peccatis defunctorum debiti®.

1211. e) Ratione modi, indulgentix sunt fersonales, reales vel locales : personales, quando immediate personis aut communitatibus conceduntur; reales, quee immediate alicui rei annectuntur, v. g., rosario, etc.; locales, quee immediate pio loco annectuntur, vel alicui rei quz in determinato loco posita est.

Il. De auctoritate tndulgentias concedente.

1212. 1° Principium. Ad concedendas indulgentias requiritur potestas jurisdictionts in foro interno, cum auctoritate super thesaurum Ecclesiae, et rationabilt causa.

Hic enim agitur de actu jwdiczalz, quo temporalis poena remittitur non solum coram Ecclesia, sed etiam coram Deo : unde requiritur jurisdictio et quidem in foro interno, Requiritur insuper auctoritas super thesaurum Ecclesie, quia indulgentia est solutio alicujus debiti ex Ecclesize thesauro.

Justa causa esse potest promovere quarumdam precum recitationem vel .piorum operum adimpletionem; vel quedam publica utilitas, aut gratitudo erga eos qui ad bonum Ecclesiz laboraverunt; uno verbo, quidquid bonum animarum aut Ecclesiz extensionem promovere potest.