Skip to the text
Ember
PT

Nn. 978–1055

  1. 2° Contritio supernaturalis esse debet 2, tum vatione principit, id est elicita sub influxu gratiz actualis mentem illuminantis et voluntatem adjuvantis, — tum ratione motivt, id est, elicita propter motivum quod ad Deum referatur, juxta omnes, et insuper fidei lumine apprehensum, ut communiter tenetur contra paucos 3. Etenim contritio, utpote dispositio proxima ad justificationem assequendam vel augendam, debet esse ejusdem ordinis ac justificatio, id est supernaturalis et ex parte subjecti et ex parte objecti seu motivi.

Unde : a) ad contritionem vere supernaturalem conferunt tum motivum sumptum ex furpitudine peccatld : que turpitudo est moralis foeditas quze oritur ex oppositione ad ordinem supernaturalem in Deo, in Christo, in anima consideratum 4; tum motivum sumptum. ex timore poenarum zeternarum et etiam temporalium in lumine fidei consideratarum; tum motivum sumptum ex amore Dei perfecto vel imperfecto; b) qui se preparat ad absolutionem non debet anxius esse de eliciendis actibus fidei et spei, ab ipso contritionis actu distinctis : qui enim accedit ad confessionem vere poenitens, necessario elicit explicite (si non t Quandoque tamen inveniuntur peccatores qui dolent quod non doleant ; tunc inquirat confessarius num serio velint peccatum relinquere ac mediis uti ad occasiones peccati vitandas; si affirmative respondent, judicare potest eos esse vere. attritos, quamvis eorum dolor non sit sensibilis.

3 In praxi vix ulla est difficultas; nam de facto omnia motiva con- tritionis, quee Trvidentinum enumerat et fidelibus proponunt sacerdotes, sunt objectum fidei proprie dictze et fidei lumine apprehendi possunt ac solent. — 4 Legé Synopsim maj.

reflexe, saltem exercite) actus fidei et spei*: cum enim intendat recipere remissionem peccatorum, procul dubio expresse credit virtute sacramenti illa remittenda, et sperat Deum sibi fore propitium propter merita Christi.

  1. 3° Contritio debet esse appretiative summa; non requiritur autem intensive summa. Etenim contritio excludere debet omnem affectum ad peccatum et omnem peccandi voluntaten, quod non erit nisi peccatum @stzmetur seu appretietur maximum omnium malorum ideoque poenitens paratus sit omnia sustinere potiusquaam Deum offendere mortaliter. Non requiritur autem actus contritionis intensive summus, sed sufficit actus etiam remissus, dummodo excludat omnem affectum ad peccatum mortale2.

Hinc : @) ad contritionem appretiative summam), non requiritur, neque expedit exp/icita comparatio peccati cum aliis malis in particulari : possumus enim peccatum super omnia mala detestari quin illud cum ceteris malis comparemus, et aliunde imprudens foret imaginari ut instantia queedam mala in specie pro quibus tolerandis nunc non adest gratia; b) ad contritionem appretiative summam non requiritur dolor sensibilis : contritio enim in sensibilitate non residet, sed in voluntate, preeeunte judicio intellectus, et aliunde sensibilis emotio non est in nostra potestate.

  1. 4° Contrztio Universalis esse debet quoad peccata mortalia, videlicet extendi non solum ad ea que declarata sunt, sed etiam ad ea que propter oblivionem vel legitimam rationem omissa sunt : etenim contritio ad “remissionem peccati ordinatur ; atqui, in preesenti rerum ordine, unum peccatum mortale non potest sine aliis condonari, cum non remittatur nisi per infusionem gratiz sanctificantis que non potest animam introire in qua maneat unum peccatum mortale.

? ““ Quantumcumque parvus sit dolor, dummodo ad contritionis rationem sufficiat (i, e., peccatum supra omnia detestemur), omnem culpam delet”. S, THomas, Swi, q. 5, a. 3.

— Quoad venialia, non requiritur ut contritio ad omnia extendatur : etenim genuinus dolor concipi potest de uno veniali quin concipiatur de altero, precipue quando hec peccata sunt diversi generis; v. g., dolere possum de mendacio, propter specialem malitiam ei insitam, quin doleam de levi actu superbiz vel intemperantiz 1.

Hinc : @) non requiritur ut poenitens singula mortalia percurrat et formaliter ac distincte de singulis doleat, sed sufficit ut implicite ea detesteturex motivo omnibus communi, Qui tunc contritio est vere universalis ; quoties tamen id fieri potest absque periculo (quod adesset, v. g., in materia castitatis) salubrius est ad singula explicite ferri contritionem, quia tunc est vividior’; b) qui sciens ac volens accusat indiscriminatim venialia de quibus dolet et alia de quibus certe novit se non dolere, probabilius non peccat; melius tamen esset de venialibus contritionem concipere ex motivo universali, qui ad omnia venialia sese extendat.

  1. 5° Contritio elicc debet in ordine ad saeramentum, seu guedam unio moralts requiritur inter actum contritionts et absolutionem. Certum est. Etenim cum sacramentum sit quoddam totum morale, ejus partes debent wnzrz moraltter, prout sensus forme exigit.

Hec unio respicit tum intentionem, tum tempus.

A) Relate ad zutentzonem, dolor de peccatis conceptus referri debet ad absolutionem : ad quod probabilius sufficit ut dolor, ante propositum confitendi tamen conceptus, v. g., tempore quo concio auditur, vzrtualter in confessionem influat, ita ut fiat vi doloris tempore concionis concepti. Melius est ac tutius ut poenitentes explicite et reflexe contritionis actum eliciant aut renovent in ordine ad confessionem.

t Qui vero scienter ac volenter sola venialia accusat, nullam de eis contritionem habens, graviter peccat, quia eo ipso sacramentum nullum reddit (n. 956). —?S. ALPH., n. 438.

B) Relate ad sempus : a) contritio preecedere debet absolutionem, aut saltem elici eo temporis puncto quo absolutio datur; b) non debet autem necessario preecedere confessionem !, quamvis id sit multo prudentius; €) actus contritionis manet ordinatus ad absolutionem non solum per plures horas, sed etiam per aliquot dies, dummodo non retractetur per novum peccatum mortale, et perseveret in aliquo effectu, v. g., voluntate confitendi, fuga occasionum; d) quando pcenitens, statim vel paulo post absolutionem, peccatum grave accusat ex oblivione omissum, zovus doloris actus probabilius non requiritur 2, sed laudabilius et tutius elicitur; €) quando vero, fost longum intervallum, de novo accusantur peccata jam absolutione remissa, probabilius requitur novus doloris actus.

III. De dotzbus proposite.

  1. Propositum quod, in vera contritione jam inclusum, concipere expresse expedit, est sincera voluntas tn posterum vitandi quecumque peccata, saltem mortalia, et non tantum peccatajam commessa et renitssa.

1° Quoad mortalia propositum debet esse : A) unzversale, id est ad omnia mortalia sese extendens, non solum ad ea que commissa sunt, sed ad quelibet alia, quin tamen.szwgula explicite percurrantur (n. 980), nisi id specialiter exigat bonum commune, v. g., in casu scandali reparandi, vel bonum Zeréz7, v. g., quando restitutio necessaria est, vel gravis alia ratio hujusmodi; B) firmzzn, id est, ita in voluntate radicatum ut: pcenitens vere ac deliberate paratus sit nullius mali timore nulliusve boni cupidine peccatum grave commit-

= Cf. Rituale rom. ? Probabilius requiritur et tutius elicitur, juxta S. ALPHONS,, n. 448.

DE PCONITENTIA. 49} tere : cui firmitati non obstat aliqualis timor vel potius previsio plus minusve certa relapsus, dummodo fro presenti sincere statuat pcenitens pro viribus suis vitare peccatum ac in Dei gratia confidat pro futuro; C) efficax saltem affective, ita ut poenitens animo sit paratus ad media adhibenda : non requiritur enim ut sit efficax effective, quia relapsus non semper est signum infirmi propositi, cum sepius oriatur ex inconstantia et mutatione voluntatis.

  1. D) Communius autem tenetur contra paucos non requiri propositum formadle et explicztum, sed sufficere virtuale quod in actu doloris continetur, dummodo contritio ex motivo universali concipiatur.: sic enim sufficienter voluntas peccand: excluditur, ut exigit Trzdentinum. Nam, ut ait Scavint*, “ vix ac ne vix quidem eveniet ut poenitens vere contritus propositum etiam explicitum omittat, etsi ad hoc non reflectat, quod necesse non est”. Unde ante factum, omnino consulendum est propositum formale et explicitum ; fost factum, non putamus poenitentem cogendum esse ad iterandas confessiones.

  2. 2° Propositum autem venialia vitandi jirmum quidem et éfficax esse debet, non autem necessario uzzversale, cum unum veniale remittt possit sine alio. Unde absolutio est valida a) quando mortalium tantum habetur contritio et propositum, quin habeatur ullius venialis ; b) quando, mortalibus potestati clavium non subjectis, unius vel aliquorum ex venialibus habetur contritio et propositum. Immo, cum omnia venialia collective sumpta vitare non possimus, sufficit dolorem concipere de eorum frequentia, ac firmiter propositum statuere hanc frequentiam

minuendi. Aliunde absolutio facilius concedenda est iis qui frequenter in eadem venialia relabuntur quam in eadem mortalia: quia in venialia relapsus non est tam probabile indicium quod desit verus dolor: facilius enim vitantur mortalia quam venialia.

§ II. De Confessione.

Dicemus : 1° de precepto confessionis; 2° de ejus wntegritate ; 3° de causis ab integritate excusantzbus, 4° de medizs ad hanc integritatem procurandam.

I. De precepto confesszonts.

  1. 1° Divinum adest precepium confessionis, et quidem A) fer se obligans : a) certo in artzculo et in valde probabili periculo mortis, ex quacumque causa hoc periculum oriatur, sive ex morbo, sive ex pugna, sive ex periculoso partu: qui enim, in tali periculo constitutus, divinam legem non implet, temere se exponit periculo eam nunquam implendi, et quidem cum salutis eterne discrimine; b) probabiliter, juxta S. Alphonsum ! multosque alios, adzguotzes in vita, quia Ecclesia, mentis Christi interpres, annuam confessionem precepit. B) Per accidens obligat : a) quando sacra communio recipienda est, si communicaturus in peccato mortali versatur (n. 899); b) quando status gratia requiritur et simul peccator non potest actum contritionis perfecte elicere; €) quando gravis tentatio aut pravus habitus sine confessione superari nequit : quod non sepe occurrit.

  2. 2° Adest et preceptum ecclesiasticum a Concilio Later. IV (1215) edictum : “ Omnis utriusque sexus fidelis postquam ad annos discre-

tionis pervenit (“ id est, ad usum rationis”, addit Codex *) omnia sua solus peccata confiteatur fideliter, saltem semel in anno, proprio sacerdoti, et injunctam sibi poenitentiam studeat pro viribus adimplere...” Ex quibus verbis intelligitur omnes baptizatos, etidm pueros 2, qui conscii sunt mortalis peccati nondum declarati in valida confessione, debere fideliter, id est valide 3, et intra annum confiteri; annus autem communiter reputatur currere a Paschate ad sequens Pascha. — Hinc : a) qui: per annum sic computatum non peccavit mortaliter, stricte loguendo ad confitendum non tenetur, cum Ecclesia suo precepto solum determinaverit tempus quo divinum preceptum obligat et aliunde divinum preceptum non obliget nisi ad confessionem mortalium 4; b) multi tenent eum qui initio anni seu tempore paschali sola venialia confessus est, et postea, ante finem ejusdem anni, in mortale incidit, teneri denuo confiteri; sed in praxi, fideles tunc putant przecepto satisfecisse, et de tali obligatione non satis constat; ©) qui, inccepto anno, preevidet se non habiturum amplius copiam confessarii ante annum elapsum, et aliunde est conscius peccati mortalis, tenetur confessionem. instituere; d) si quis, mortalis peccati conscius, non confessus fuerit intra prescriptum tempus, quamprimum moraliter confiteri debet, juxta communem sententiam ; €) preecepto non satisfacit qui confessionem facit sacrilegam vel voluntarie nullam 5.

  1. Adnotanda : a) Olim prezcipiebatur confiteri “ proprio sacerdoti” seu parocho; sed hodie, consuetudine vim legis habente et dispositione novi Codiczs, abrogata

2 Quod etiam preescripsit Prus X per decretum S. Cong. de Sacramentis, die 8 Aug. 1910. Cf. Acta Apost. Sedzs, vol. II, p. 577.

est haec dispositio, ita ut quilibet possit confiteri cuilibet sacerdoti rite approbato etiam alius ritus*™; b) prohibitio ab ingressu ecclesiz et privatio sepulturze “ecclesiasticze, quas edicit Concil. Later. contra eos qui legem confessionis annuz violant, sunt pcenze abrogate ?.

  1. 3° De dotibus confessionis: sio debet esse : a) pura, id est recta intentione instituta, videlicet ad remissionem peccatorum obtinendam : hinc, si fiat erc/uscve propter finem moraliter malum, v. g.,ad extorquendam pecuniz summam a confessario, invalida erit; si vero principaliter propter finem bonum et secundario propter finem malum, v. g., propter vanam eloriam, erit valida quamvis peccato veniali foedata ; b) simplex et nuda, nempe non artificiose composita; nec superilua complectens, ut sunt peccata aliena, circumstantiz que ad rem non_pertinent; ©) Azm2lzs et dolorosa, sea cum proprie indignitatis sensu et sincero dolore, non peccata excusando aut eorum malitiam aliis tribuendo 3; Q) aiscreta seu prudens, aliorum peccata vel defectus absque necessitate non manifestans, pudicis et cautis verbis peccata turpia exprimens; €) vocalts, id est verbis’ expressa, non nutu, signis aut scriptis : quod requirit consuetudo vim legis habens; unde sine justa causa (qualis esset nimia verecundia aut scrupulositas) non licet signis aut scripto confiteri; f) secre¢a, et soli sacerdoti facta : confessio enim .publica, nec. praecipitur, nec prudenter. preciperetur 4; 2) fideles et integra : de qua integritate nunc fusius.

? Codex enim, c. 906, de hac sanctione silet ideoque eam abrogat. Cfr. can. 6, § 5.

3 Si quis peccata sua modo historico prius enarraverit, ad novam accusationem non tenetur, si confessarius distincte meminerit ; secus, est hortandus ad distinctam et novam accusationem, non cogendus; semper ¢enetur ad globalem (in omni hypothesi).

Il, De ctntegritate confessionts.

  1. 1° De necessitate hujus integritatis. A) Jure divino necessarium est confiteri omnia et singula peccata mortalia, etiam occulta, post baptismum commissa, quorum memoria post diligens examen habetur. “ Reliqua autem peccata, que diligenter cogitanti non occurrunt, in universum eadem confessione inclusa esse intelliguntur” 3; attamen manet obligatio ea accusandi, quando in memoriam redeunt?. Unde integritas materials seu objecttva non semper requiritur ad validam absolutionem; semper vero necessaria est integritas formals et subjecttva, seu accusatio omnium mortalium que pcenitens hic et nunc moraliter potest confitert.

  2. Hinc adulti, qui sub conditione baptizantur, postea debent, praemissa suorum peccatorum confessione, szzb conditione absolvz. Casu enim quo validus fuisset prior baptismus de quo dubitatur, absolutio sacramentalis requiritur ad remittenda peccata dehinc commissa.

  3. B) Omnia peccata veniala, post baptismum commissa, et peccata tam mortalia quam venialia jam remissa dzvecte (id est, per confessionem et absolutionem), sunt materia sufficiens, sed libera, confessionis. Constat tum ex 7Z7zdent. 3, tum ex Codice 4.

Hine : a) materia insufficiens confessionis sunt non solum indeliberati actus, sed et tmperfectiones (n. 156), ut neglectus diving inspirationis circa opus supererogatorium, quia non sunt transgressiones legis divinze ; attamen seepe in his imperfectionibus latet aliquod veniale peccatum intentionis leviter male, v. g., acediz, vanitatis; b) nec materia dudza sufficit 5 ad absolutionem modo abso- t [oid., can. 7 et cap. 5. — Vide Synops. Theol. dogmat.

s V. g. sinon constat utrum actus sit peccatum an non, utrum sit deliberatus an non, luto datam, quia sacramentum nullitatis periculo exponeretur; imo non debet, absque ratione gravi, dari conditionata absolutio pro peccato dubio*; €) si materia /dera declaratur, non necesse est ut infima species cujuslibet peccati exponatur; nam si nulla est obligatio haec peccata accusandi, a fortiori non necessarium est ea in specie declarare. Unde, juxta omnes, sufficit dicere : Contra talem virtutem peccavi, quin infima species ac numerus declarentur. E contra : 1) non esset omnino tutum dicere : Peccavi graviter, vel accuso me de peccatis meis mortalibus, etsi talis accusatio multo probabilius valida est et licita, praecipue quando fit ad cautelam, post declarata peccata nondum remissa; 2) a fortiori non esset tutum dicere simpliciter : Peccavz, accuso me de omnibus peccatis uite preterite*,; aliqui tamen theologi3 talem accusationem validam, imo et licitam reputant.

  1. 2° De ambitu integritatis. Questio expendi potest quoad I° speczem peccatorum; 2° eorum wumerum, 3° circumstantias, 4° peccata dubia; 5° per modum conclusionis, dicemus de mendacio in confessione commisso,

  2. A) Ad integritatem confessionis requiritur, ex 7yrzdent.4, ut mortalia accusentur secundum speciem infimam (n. 159-160), 2 guantum moraliter fiert potest. Ita non sufficit dicere : contra caritatem peccavi, sed exponendum est num quis peccaverit odio, discordia, scandalo. Si vero t Igitur zz graxz, quando poenitens vel nullum peccatum accusat, vel solum peccatum dubie commissum, @) confessarius eum interroget de peccatis quze communius committuntur, v. g., contra caritatem, vel patientiam, aut veracitatem, aut officia ejus statui propria; 2) si nihil certi obtineat, suadeat poenitenti ut declaret aliquod certum peccatum vitae anteactze, sive mortale, sive veniale; quod facilius erit, si confessor ipse has aut similes quzestiones proponat : ‘‘nonne in preeterito peccavisti contra obedientiam parentibus debitam, vel caritatem erga proximum? nonne motibus irz consensisti, etc.?’’ — Si poenitens nullum certum peccatum tunc accuset, de necessariis ad salutem interrogetur; nam adest haud improbabilis suspicio eum forsan ignorare ea quee necessaria sunt necessitate medii : quo casu, non potest absolvi nisi prius instruatur, ut infra dicetur.

3 Contrarium docent LAYMANN, SUAREZ, LEHMKUHL, constat poenitentem non apprehendisse et consequenter non admisisse diversas malitias in actu suo objective contentas, ab interrogationibus confessarius abstineat, saltem pro tempore; postea vero, occasione data, melius eum instruere conabitur. “

Diximus : 7” guantum moraliter fiert potest : quandoque enim pcenitens ab infima specie accusanda excusatur ob defectum memoriz. Qui vero non recordatur speciem injimam, tenetur genericamt declarare : v. g., qui scit se contra caritatem peccasse, quamvis non recordetur quomodo, tenetur dicere : contra caritatem graviter peccavt. Iterum qui conscius est se peccasse mortaliter, quamvis non recordetur quale peccatum commiserit, dicere debet : graviter peccavt.

  1. A/inc : a) ad integritatem confessionis non sufficit actum internum exprimere, sed actus externus peccati declarandus est; v. g., qui proximum injuste occidit, non satisfacit praecepto integritatis dicendo : destderium habut znnocentem occidendi. Ratio est quia ex communi sapientum ac fidelium <estimatione mzoralzter actus externus ab interno differt in specie actus et in specie malitize : siquidem “exterior actus non est peccatum tanquam circumstantia, sed tanquam substantia ipsa et consummatio peccati” *% Aliunde, absque declaratione actus externi, confessarius vix munere suo fungi potest circa occasiones vitandas, restitutionem imponendam et remedia preebenda; b) effectus moraliter malus ex peccato secutus declarandus est, juxta omnes, si ex hoc effectu incurratur censura aut reservatio aut obligatio restituendi; — extra hos casus, scilicet ratione suz tantum, declarandus est si talis sit ut ex causa posita sequi possit vel non; v. g., si quis, propter ebrietatem, omisit sacrum die festo, vel blasphemavit, debet significare se, vino indulgendo, hec pericula prevzdisse”, et revera ebrium omisisse sacrum, blasphemasse ; secus, effectus malus non est necessario declarandus, cum satis intelligatur ex causa sua; v. g., ei qui domum alterius incendit sat erit dicere: domuz alieneignem admovi. Lugo

2 Effectus enim externus, ut imputetur, debuit przevideri saltem confuse; sed si preevisus fuerit confuse tantum, est minus peccaminosus, — Excipit S. ALPHONSUS casum quo mala voluntas ante effectum retractata fuerit : tune enim effectus est solum materialiter malus (lib. IV, n. 149).

tamen absolute negat effectum malum accusandum esse, quia tota malitia moralis est in causa seu actu interno’.

995.B) Ad integritatem confessionis, pcenitens tenetur etiam numerum (n. 161 sq.) peccatorum mortalium distincte manifestare, in quantum moraliter cognosci valet. Id constat ex 7vident?.

Hinc : a) quando peenitens certo novit numerum peccatorum, illum sincere confiteri debet : secus esset sacrilegum mendacium; b) quando, post diligens examen, numerum certum non novit, debet accusare numerum approxtmativum addendo particulam circiter, que habet sensum respectivum ad numerum cui additur : sic civca ¢er intelligitur, 2-4; circa decies, 8-123 circa centum, 90-110; e) si pcenitens non possit etiam approximativum numerum recolere, quia comsuetudinem peccandi diu fovit, sufficit ut consuetudinis durationem indicet, addendo, si fieri potest, quoties circiter in die, vel hebdomade, vel mense peccaverit ; d) sufficit peccatorum z7Ze7 norum freguentiam modo generali exprimere, dicendo, v. g., per unum mensem frequenter in die gravia mala inimico imprecatus sum : rudes enim nequirent dicere quoties circiter hujusmodi desideria interrupta fuerint; €) qui dona fide peccata sua accusaverunt modo indeterminato et confuso, postea, doctiores facti, probabiliter non obligantur ad iterandam confessionem ; nam eorum peccata jam advecte remissa sunt.

  1. C) Ad integritatem confessionis necesse est accusare circumstantias speciem peccati mutantes, si nova malitia sic inducta gravis sit et ut talis apprehensa fuerit. Ita docet 777¢denz. 3, et merito : illa enim circumstantiz, eo ipso quod speciem mutant, nova et distincta peccata constituunt.

Preecipuce circumstantize, quee speciem mutare valent, sunt : &) circumstantia persone peccantis, quando peccatum contra castitatem committitur a persona Deo consecrata voto castitatis vel ordine sacro : tunc enim est sacri- legium per sonale ; — vel conjugata : est enim adulterium ; — aut quando quis scandalizat personam cujus spiritualem

  • Disp. XVI, sect. 9. — Praxis universalis est accusandi effectum malum ; ; obligatio autem theoretice urgeri nequit. 2 Sess, XIV, can. 7 et cap. 5. — 3 /dzd., can. 7. Cf. Codex, c. gor.

DE P@NITENTIA. 499 curam habet vi munerts sui, v. g., Si parochus peccat cum parochianis, parentes cum filiis, magister cum discipulis : hi enim ex juszztia vel fietate tenentur subditorum spirituale bonum promovere, ideoque contra alterutram virtutem peccant; b) circumstantia persone cum qua vel contra guam peccatur ; 1) in materia castitatis, ut si quis peccat cum conjugata (adulterium), vel cum cognata aut aifini (incestus); 2) in materia caritatis vel justitia, ut si quis odio habuerit, vel percusserit, aut calumniatus fuerit parentes, vel filios, aut avos, nepotes affinesve in primo gradu: tunc enim offenditur pietas; @) circumstantia /oc? quando sacrilegium ex hoc inducitur, v. g., quando actus externus contra castitatem in ecclesia committitur, aut ibidem res sacre surripiuntur; @) circumstantia jis, quando in se est graviter peccaminosa, v. g., Si quis turpia proferat cum intentione innocentem personam seducendi.

  1. Hinc : a) accusari debent circumstantiz, sive scandali, sive erronez conscientize, sive quantitatis, quze aliquod peccatum ex ventali faciunt mortale*, v. g., leviter turpia loqui coram innocentibus pueris, quia tales circumstantiz mutant speciem, non objecti quidem, sed reatus *; b) quoad autem circumstantias quee peccati malitiam jam de se mortalem simpliciter aggravant, dissentiunt auctores; sed communior opinio3 negat has esse accusandas. Preecipua ratio est quia, dum 7yidentinwm explicat necessitatem confitendi mortalia eorumque circumstantias, semper hanc addit limitationem :; “c/vcumstantias que speciem peccali mutant”. Attamen, juxta omnes, fer accidens adest obligatio circumstantias notabiliter aggravantes aperiendi, quando de eis confessarius interrogat ad rectum judicium ferendum de statu pcenitentis, v. g., quoad consuetudinem peccandi, quoad occasiones proximas, quoad restitutionem 4.

  2. D) Quando, post diligens examen : @) peccatum est vere dubium vel dudze mortale 5 non

1 Et preecipue censurze aut reservationi obnoxium.

3Ita S. Tuomas, S. ALPHONSUS et plerique moderni contra SUAREZ, BILLUART, LA CROIX et alios.

5 Peccatum est vere dubium, quando serio dubitatur num fuerit commissum, v, g-, num quis consensum przebuerit pravee cogitationi; dubze mortale, quando fuit certo commissum, sed de ejus gravitate serio dubitatur, v. g., ob levitatem materize, vel ob imperfectionem advertentize aut consensus.

est stricta obligatio illud confitendi. Ita communiter. Etenim in preesenti materia agitur de /zctto (n. 131). Unde sic ratiocinatur probabilista : Lex dubia non obligat; atqui in hoc casu lex confitendi est dubia; ergo non obligat. Quod concedit et equiprobabilista, dummodo non sit probabilius peccatum fuisse commissum (n. 130) : etenim in hoc ultimo casu, lex confitendi, utpote probabihor, ut aiunt, certe legi equivaleret. Attamen prior opinio vere et solide probabilis manet ?.

_ Generatim igitur swadenda est peccatorum dubiorum accusatio, nisi agatur de timoratis et scrupulosis.

  1. b) Si vero peccatum fuit certo commissum ac mortale, dubitatur autem num fuerit accusatum : 1) juxta omnes, declarari debet, si dubium sit mere negativum, i. e., si nulla sit ratio positiva saltem probabilis quod tale peccatum jam accusatum fuerit; 2) si vero dubium sit vere posetivum ac serio probabile (quod verificatur quando quis diligenter examen ac confessionem instituere solet), controvertitur. Juxta probabilistas, lex confitendi dubia est nec proinde obligat; juxta equiprobabilistas, manet obligatio tale peccatum confitendi, quia melior est conditio possidentis et obligatio confitendi possidet; nisi tamen, addit S. Alphonsus 2, dubium exortum sit post tempus diuturnum. .

  2. ¢) Si peccatum ut dubium accusatum fuerit et postea ut certum cognoscatur, probabilius est adesse obligationem accusandi illud ut certum, juxta S. Alphonsum 3 et multos theolo- t Aliunde : 2) Ty7dentinum non imponit confessionem peccatorum ut sunt in conscientia, sed peccatorum quorum pcenitentes hadent conscrentiam, id est certam scientiam seu memoriam; 8) non est pro delicto dubio onus certum impendendum, ut ait Benedictus XIV.

DE PCENITENTIA. SOL gos, quia accusatio dubia non zquivalet accusationi certe, sed ab ea substantialiter differt; — probabile est hance obligationem iterandi confessionem non adesse, juxta Lugonem et Lehinkhul}, quia hoc peccatum jam fuit drecte remissum : que ratio omnino solida videtur, ideoque turbandi non sunt fideles qui peccatum hujusmodi iterum accusare neglexerunt.

  1. E) De mendacio ez aliis defectibus integritati contrariis. a) Mendacium vel siientium est grave sacrilegium, quoties versatur circa materiam necessariam ad integritatem confessionis, aut circa dispositiones ad absolutionem requisitas. Etenim tale mendacium vel silentium est injuriosum sacramento cujus efficaciam destruit, perniciosum ipsi poenitenti qui privatur gratia sacramenti.

  2. b) Qui peccatum mortale vecens accusat ut antiquum, Vv. g., confessionem generalem instituendo, in qua er zzdustria non distinguit mortalia post ultimam confessionem patrata, ab eis que antea commissa fuerant, substantiali integritati confessionis satisfacit, nisi circumstantia temporis in hoc casu mutet peccati speciem (v. g., fornicationi addendo malitiam adulterii). Ceterum talis agendi ratio reprobanda est, cum perfectze sinceritati adversetur ac viam parare possit sacrilegio.

  3. c¢) E contra graviter peccat, juxta communem sententiam, qui peccatum mortale zondum accusatum confitetur ut antiquum jam antea declavatum : decipitur enim confessarius in re gravi ad confessionem spectante, cum inde judicet peccatum grave non esse materiam necessariam,

  4. d) Qui venzalia confessario ordinario accusat, mortalia vero alterz, non peccat, sed justa libertate utitur, si prius absolvatur a mortalibus ac posteaa venialibus, dummodo id non faciat ad 3 liberius peccandum, nec hac ratione agendi confessarius ordinarius decipiatur in re gravi ad vocationem pertinente.

e) Non peccat qui vocemz stmulat ne a confessario agnoscatur, dummodo id non fiat a consuetudinario vel recidivo ad decipiendum confessarium et facilius absolutionem extorquendam.

f) Pcenitens tenetur interroganti confessario sincere respondere, quoties hic /egz¢zme interrogat, v.g., de habitu, relapsu, occasione proxima, uno verbo de rebus necessariis ad prudens. judicium ferendum ? circa statum pcenitentis.

Ill. De causts ab integritate excusantibus.

  1. Principium : Jmpotentia physica vel moralts, quamdiu perseverat?, excusat a confessionis integritate, non solum absoluta, sed etiam ab ea quam Tridentinum describit3 : etenim lex positiva, etiam divina, ad id quod est impossibile aut etiam difficillimum non obligat.

  2. 1° Impotentia autem physica provenit : a) ex defectu virium (zgrotante poenitente aut sacerdote) vel temporis (instante naufragio, incendio aut pugna); b) ex infirmitate memorize (cui

? Unde post cessationem impotentize, peccata omissa debent accusari in prima confessione, ut remittantur dzrecte, id est vi ipsius absolutionis,

3 Per integritatem absolutam intelligimus integritatem ita perfectam ut nullum mortale nondum accusatum e memoria et accusatione effugiat. Per integritatem Tridentinam intelligimus integritatem qualis notificatur in Concil. Trid. Sess. XIV, can. 7. Utraque integritas apud diversos auctores materialis vocatur : quod zequivocationem inducit a qua cavendum est, subveniendi per scriptum nulla est obligatio) aut ignorantia (ex qua pcoenitens putet aliquod peccatum mortale esse veniale aut non esse hic et nunc accusandum); ¢@) ex defectu loquele, si quis videlicet sit mutus vel ignarus idiomatis regionis in qua versatur : non est enim obligatio adhibendi scripta vel interpretem quibus secretum sacramentale posset infringi'.

  1. 2° Impotentia moralis adest quoties confessio integra fieri nequit sine gravz damno spirituali vel temporali, ipsi confessioni ertrinseco ; nullum enim incommodum, confessioni intrimsece adnexum, ut est verecundia, amissio famze apud confessarium, ab integritate excusat.

Periculum autem damni extrinseci non est facile credendum ; et, existente tali periculo, alius confessarius quzerendus est, aut confessio est differenda, nisi sit non differendi ratio sufficiens (ut preeceptum annuze confessionis, aut moralis necessitas communicandi vel celebrandi, aut molestia in manendo, etiam per unam diem ?, in statu peccati) aut illa sola peccata sunt tacenda quze celare necesse est ad damnum avertendum 3, :

  1. Corollarium. Grave damnum sufficiens ad peccatum aliquod reticendum, ex triplici causa oriri potest : ex parte pwnztentis, confessavil, vel Lertiz.

A) Ex parte penitentis, quando timetur ne pcenitens graviter diffametur apud alios : @) si pcenitens in us adjunctis confiteatur in quibus circumstantes, qui remover non possunt, peccata audituri sunt, v. g., In| nosocomio, quando alius infirmus prope adjacet confitenti; quod verificatur etiam in casu swrdi vel surdastri, cujus surditatem confessarius advertit tantum in progressu confessionis, et quidem in talibus adjunctis in quibus hic ad sacristiam

3 Notandum est generatim non expedire varias impotentize moralis causas fidelibus in concionando exponere, ne forte seipsos decipiendi sumant ansam,

504 CAPUTAXS one duci non potest; b) si confessio, ut sit integra, valde prolixa esse debet, et quidem in iis adjunctis in quibus adstantes valde probabiliter ex ea prolixitate inferre valeant poenitentem reum esse multorum ac gravium peccatorum ; v. g., si eegrotus, qui jam confessus est et viaticum suscepturus, agnoscit se sacrilegii reum esse ac plures confessiones repetendas habet; item sacerdos mox celebraturus et prolixa confessione indigens, que admirationem et suspiciones populi excitaret; aut etiam puer, qui ante primam communionem, fidelibus jam in ecclesia congregatis, confessiones suas repetere deberet, propter sacrilegium commissum ; @) si gravi de causa poenitens timet ne confessarius legem sigilli frangat, sive directe (quod rarissime accidit), sive indirecte, v. g., altius erigendo vocem, quando mortalia accusantur, ita ut adstantes eum audire possint; aut ne ex indiscretione confessarii, pcenitens privationem officii vel sustentationis subeat; d) si serio timet ne,*minute recogitando peccata, przesertim turpia, morosze delectationi indulgeat ; aut, queedam peccata declarando, ad turpia sollicitetur a confessario, quia v. g., novit id sibi vel aliis jam contigisse : quae tamen admodum raro contingunt; €) si agitur de scrupzuloso, qui, materiali integritati insistendo, majores experietur anxietates.

B) x parte confessarii : &) si, integram audiendo confessionem, confessario mors vel lethalis morbus imminet, v. g., tempore pestis, incendii, naufragii, vel quia insequuntur hostes ; b) si confessarius, propter suam fragilitatem, valde probabiliter timet ne, diligentius interrogando, poenitentem vel seipsum scandalizet; @) si poenitens ipse serio timet ne, integra confessione, in peccatum inducatur confessarius cujus fragilitatem perspectam habet : quod sane rarissime occurret.

C) Ex parte tertit : &) si grave est periculum ne confessarius utatur notitia per confessionem acquisita, in damnum temporale vel spirituale proximi, v. g., ejiciendo e domo sua famulam, cum qua pcenitens peccavit; b) aut si confessarius suum peccatum confiteri non posset, quin peccata in confessione audita manifestaret, v. g., si, statim post auditam confessionem, diceret se graviter peccasse nomen complicis inquirendo.

  1. Queritur autem num adsit obligatio peccatum confitendi quod explicari nequit absque adiffamatione complicts aut tertii apud confessarium.

Omnes concedunt tunc pcenitentem teneri alium adire confessarium cui complex ignotus sit, si commode fieri potest (n. 1007). Quod si pcenitens nequeat commode ad alium confessarium recurrere, communzior ac verior opinio, cum S. Thoma, Lugone, S. Alphonso ac plerisque modernis docet requiri tamen in hoc casu integram confessionem. Etenim :a) praeceptum caritatis vetat tantum ne fama alterius ledatur sine legitima causa; et aliunde b) “ complex, consentiendo in peccato, jam amisit jus ad suam famam in ordine ad confessionem illius peccati”%. Si qui tamen valde repugnent circumstantias manifestare ex quibus complex cognosceretur, obligatio eas confitendi non est urgenda, cum non pauci (Vavarrus, Valentia, Ballerint, etc.) teneant has reticeri posse.

Notandum est poenitentem excusari juxta tenorem ac proportionem impotentize : unde qui potest aliqua peccata confiteri, ac confiteatur; ac deinde, si extra impotentiam ponatur, jam confessionem integram instituat.

  1. Seholion : Nomen complicis exquirere, etiam sine comminatione denegandze absolutionis, est sortale peccatum : “ Caveat omnino (sacerdos) ne complicis nomen inquirat...”7. Ratio est quia praxis hujusmodi odiosum reddit sacramentum. — Non prohibetur tamen confessarius illas interrogationes facere que necessarize videntur ad integritatem confessionis procuwwandam vel ad detegendam naturam occasionis proxime, etiamsi fer acctdens exinde cognoscatur complex : v. g., num complex in eadem domo maneat, utrum sit cognatus, etc.— Potest etiam confessarius, gravissima de causa, v. g.. ne membrum alicujus communitatis aut collegii socios corrumpat, obligare poenitentem ad complicem denuntiandum superioribus.

IV. De mediis ad tntegritatem confessionts procurandam.

Duo sunt media, quorum prius est ordinarium, scilicet examen conscientie,; alterum extraordina-

rium, videlicet previarum confesstonum iteratio vel generalis confessto.

  1. 1° De conscientie examine. A) Qui peccata mortalia et multa commisit, tenetur sub gravi ad diligens examen faciendum ante confessionem : secus enim nequiret peccata sufficienter — recordari ad confessionem integram instituendam. Ab illo tamen examine excusari potest is cui tempus deficit, ut moribundus, vel qui quotidie sua peccata serio examinare solet.

  2. Non autem requiritur diligentia summa, sed mediocris, ea scilicet quam homines in re gravi adhibere solent. In praxi, hec regula a nonnullis theologis traditur ! : si post confessionem reperiatur plura mortalia omissa fuisse quam accusata, negligentia ut gravis haberi potest. Sed precipue attendendum est num _ pcenitens, tempore examinis, conscius fuerit gravis negligentie. Sunt enim qui cum bona fide putant, post leve aut etiam nullum examen, confessarium posse adiri, ac satis esse ejus interrogationibus sincere respondere.

Ceterum diligentia requiritur dversa pro diversis penttentium conditionibus, videlicet pro diverso conscientiz statu, temporis diuturnitate quod ab ultima confessione elapsum est, corporis valetudine et instructione. Scilicet :

  1. a) Qui freguenter confitentur, preecipue timorati et scrupulosi, breviori examine contenti esse possunt, quia peccata gravia, si forte commissa fuerint, facile memoriz occurrent; in praxi tamen suaviter inducendi sunt ad preecipua venialia requirenda eorumque causas. b) Quiz raro confitentur, preesertim Si variis implicantur secularibus negotiis, ac inter multas peccati occasiones versantur, dititius se examinare debent, ac diligenter recogitare preecipuas occasiones in quibus peccare solent; secus enim plura peccata omitterent.

  2. €) grotantes non tenentur ad examen tam accuratum quam bene valentes, imo quandoque ab omni examine excusantur, propter nimiam debilitatem; quo casu a confessario benigne interrogandi sunt quoad substantialia. Non facile igitur permittendum est infirmis confessionem de die in diem differe, sub praetextu quod conscientiam suam non satis examinaverint. Ceterum, si supervixerint, postea suam confessionem complere poterunt.

  3. d) Si pcenitentes, aliunde satis instructi, ad sacrum tribunal accedant, nullo vel insufficienti examine preeparati, benigne dimitti possunt ut accuratius suam conscientiam discutiant Si tamen preevideri posset eos non esse reversuros, meliori quo fieri potest modo ab ipso confessario examinandi sunt; et si de sua negligentia doleant ac emendandez vitee studium aliquod pre se ferant, absolvi poterunt. Rudes autem qui jam aliquod examen preemiserunt, quamvis insufficiens, generatim non expedit dimittere, quia confessarius prudenti interrogatione plus proficiet quam pcenitentes protracto examine.

  4. B) Methodus in examine servanda ad tria capita reducitur : a) cum fervore et recollectione interna lumen divinz gratize imploretur; b) in examine aliquis ordo servetur, scilicet; I) pro confessione minus frequenti, percurrantur mandata Dei et Ecclesiz, peccata capitalia et status proprii obligationes; 2) pro confessione frequenti, sufficit ut aliquis sese examinet circa officia erga Deum, proximum et seipsum ; ©) circa quodlibet praceptum aut officium, expendat peenitens guenam peccata commiserit, et guotzes, cogitatione, verbo et opere, non negligendo crcumstantias que mutant speciem; d) multi, presertim ignari, utiliter utentur aliquo peccatorum catalogo, qui neque longior neque brevior sit, et insuper suz indoli et conditioni sit accommo- datus. 1017. 2° De confessionum iteratione et de confessione generali. Quando substantialis defectus in confessione accidit, reparari debet sive confessionis iteratione, sive confessione generali.

1018.A) De confessionis iteratione. a) Cum, ex precepto Christi, omnia mortalia vi absolutionis directe remitti debeant, ea peccata iterum accusanda sunt que fuerunt declarata in confessione certo moraliter invalida.

‘* Sedulo (enim) advertendum non esse cogendos poenitentes ad repetendas confessiones nisi moraliter certo constet eas fuisse invalidas... Ratio, quia possessio stat pro valore confessionum preeteritarum, quamdiu de earum nullitate non constat..., (nam) in dubio standum est pro valore actus”*. Sed est etiam advertendum hic presumptionem esse contra pcoenitentes laxze conscientice.

  1. b) Confessio autem est zzvalizda quando una ex essentialibus conditionibus ad ejus valorem necessariis deficit : quod accidere potest vel ex parte confessaril, vel ex parte pcenitentis. 1) Ex parte confessarii, si potestate ordinis vel jurisdictionis carebat, — vel formam omisit aut substantialiter mutavit, — vel nullum peccatum audivit aut intellexit, ob surditatem, somnum, distractionem vel aliam rationem hujusmodi. 2) Ex parte penztentis, defectu examinis , si graviter negligens fuerit in mortalibus investigandis, — defectu s¢zceritatis in confessione 2, si scienter ac volenter aliquod peccatum grave reticuerit, vel

? Hic sinceritatis defectus, qui haud raro occurrit praesertim in junioribus ac feminis etiam devotis, relate ad peccata turpia, oritur preecipue : z) ex quadam verecundia, vi cujus peccata hujusmodi poenitentes declarare erubescunt confessario cui noti sunt, maxime in locis ubi unus est tantum confessarius; 4) ex quadam festinatione in audiendis confessionibus, vel duritia aut rigore, vel e contra ex consuetudine excusandi pcenitentes (dicendo v. g. nom voluntarie Jecisti, etc. etc.), ita ut hi, confessario contradicere nolentes, vix consensum revera datum confiteri audeant. — Quidam tamen auctores frequentiam sacrilegarum confessionum exaggerant, quia e paucis factis sibi notis tempore quo missio datur, inferunt praxim esse communem; contrarium dicunt expertissimi ac pissimi confes- Sarii, ut recto notat Bucceront.

in re gravi ad confessionem spectante mentitus fuerit, — defectu contritionis aut firmi proposttt, — defectu sccentiz, si quis veritates ignorabat que necessariz sunt necessitate medii.

€) Confessio est : 1) s¢mpliciter invalida, quando pceenitens, tempore quo recipit absolutionem, non est conscius hujus substantialis defectus; 2) invalida simul et sacrélega, quando pcenitens talem defectum cognoscit et vult, ita ut vere sacrilegium committat absolutionem accipiendo.

  1. d) Modus guo confessio est iteranda. 1) Si confessio iteratur apud ovum confessarium, distinguendum est : — quando confessio fuit zwvalida et sacrilega, accusari debet sacrilegium, deinde peccatum vel peccata in eadem confessione reticita, postea omnia mortalia in hac et in sequentibus confessionibus declarata, necnon varia sacrilegia que commissa sunt sacramenta accipiendo in statu peccati mortalis. Ratio est quia novus confessarius, priorum confessionum nullam habens notitiam, debet omnia mortalia cognoscere que in valida confessione nondum rite accusata fuerunt. — Quando confessio zazvalida tantum fuit, non autem sacrilega, illa sola confessio repeti debet, non vero subsequentes, quze validze fuerunt.

    1. Si confessio apud ewmdem confessartum instituitur, qui peccata saltem in confiuso recordatur, aut saltem recordatur peenitentiam pro eisdem impositam, sic distinguendum est : — quando confessio fuit sacrilega, sufficit ut poenitens dicat : me accuso de sacrilegio quod commisi in tali confessione, tacendo tale peccatum, quod nunc accuso (si ex defectu sinceritatis sacrilega fuit) et iterum me accuso de omnibus peccatis in eadem confessione et in subsequentibus jam declaratis, necnon de sacrilegiis que commisi, absolutionem et communionem recipiendo v. g. decies... Ratio est quia praevize confessiones, quamvis invalidz, fuerunt sacramentales; unde si confessarius recordetur saltem in confuso peccata prius accusata, notitiam habet sufficientem ad judicium ferendum.

Si confessio non sacrilega, sed smpliciter invalida fuit, sufficit ut poenitens modo generali se accuset de mortalibus accusatis in tali confessione, quze invalida fuit propter talem vel talem rationeni, quam exponit.

    1. Si vero confessarius non meminit status poenitentis, nec pcenitentice injuncte, neque hzec a poenitente declarari possit, omnes quidem fatentur absolutionem fore validam, quin distincta confessio repetatur ; sed controvertitur num in hoc casu confessarius /éczte absolvat : negat S. Alphonsus* quia sacerdos debet sibi formare judicium, saltem in confuso, de statu poenitentis, antequam absolvat; affirmant Lugo et Ballerini*, quia sufficit ut sacerdos sciat se de iis peccatis antea judicasse et statuisse poenitentem esse absolvendum. Qu opinio vere probabilis est, ac proinde, cum agatur de licito (n. 135), non cogendi sunt pcenitentes ad distinctam confessionem iterandam.

  2. Corollaria. a) Sz panitens peccata. declaret confessario surdo, vel surdastro, vel distracto, vel dormuenti, distinguendum est: 1) si id fecerit dona fide, valida est confessio, dummodo confessarius aliquot saltem peccata intellexerit, et tunc repetenda sunt tantum ea peccata que constat non fuisse audita; quando autem nescitur quzenam audita fuerint, confessio tota repeti debet, $i brevior sit; si vero prolixior, non est necessario integre repetenda, quia lex integritatis non censetur obligare cum tanto incommodo (n. 1007). 2) Si vero quis ex industria surdo, vel distracto, vel dormienti confiteatur, ut audire non possit omnia peccata, confessio fer se est sacrilega, propter sinceritatis defectum, ideoque repetenda. — Dicitur per se: qui enim id fecerit propter ignorantiam, nesciens talem confessionem esse sacrilegam, eequiparari potest ei qui in bona fide versatur.

  3. b) Rustict, puert et indocti, gui bona fide confesst sunt peccata sia solunt tn confuso, valide quidem absoluti sunt, quia materialis integritas ad essentiam sacramenti non pertinet; sed questio est num postea suas confessiones complere teneantur, si doctiores fiant. Affirmat S. Alphonsus cum plerisque “theologis, quia distincta accusatio peccatorum est de jure divino; negant tamen pauci quia peccata in confuso accusata, prout tunc cognoscebantur, directe absoluta sunt.

Quando pcenitens frequenter in eadem mortalia relapsus est, absque ulla emendatione, szepe preesumi debet praevias confessiones sine sufficienti dolore ac proposito factas fuisse, proindeque repetendas.

? Luco, disp. XVI, n. 636; BALLERINI P., n. 472; GENICOT, n. 306. — 3 Lib. VI, niigo4.

DE PCENITENTIA. SII

  1. B) Confessio generalis est repetitio omnium vel plurium confessionum. Vecessaria est quando moraliter certum est plures e previis confessionibus fuisse invalidas, ut supra dictum est (n. 1018). Uvtclis est ac proinde consulenda : a) iis qui rationabiliter dubitant de valore preteritarum confessionum ; b) iis qui novam ac perfectiorem vivendi rationem amplecti volunt;¢)in — quibusdam vite periodis, v. g., ante matrimonium, tempore missionis, spiritualium exercitiorum, jubilai; d) in morbo periculoso : haud raro enim contingit ut nonnulli de die in diem differant sacrilegas confessiones repetere. JVociva potest esse scrupulosis, nimis timoratis, iis qui vivida imaginatione preediti sunt.

  2. Modus excipiend: generalem confesstonem : &) confessarius benigne inquirat cur peenitens velit confessionem generalem peragere; b) hortetur humanissimis verbis ad perfectam sinceritatem et suggerat ut prius ea accusentur quze magis angunt; @) pcenitentem adjuvet discrete ac paterne interrogando; d) interrogando de numero peccatorum, majorem numerunt potius proponat quam minorem; €) finita peccatorum accusatione, se promptum ad interrogandum suaviter ostendat *.

§ III. De satisfactione.

  1. Post auditam confessionem et opportunas monitiones pcenitenti datas, confessarius injungit satesfactionem seu penttentzam sacramentalem, que definitur : voluntaria toleratio pene, a confessarto timposite, ad compensandam tnjuriam Deo illatam, redimendamque penam temporalen, etiam post remissum peccatum ordinarie debitam.

Duplex distinguitur satisfactio : a) satisfactio 7m voto que est sincera voluntas acceptandi et implendi poenitentiam a confessario injungen- t Optime sane agunt juniores confessarii qui sibi contexunt cata. logos peccatorum indoli diversorum poenitentium proportionatos.

dam; b) satisfactio in re, que est ipsa actualis adimpletio poenitentiz injuncte. Probata in parte dogmatica necessitate satisfac- — tionis, quatuor dicenda manent : 1° obligatio peenitentiam imponendi; 2° gwalztates hujus poenitentie ; 3° commutatio ejusdem; 4° ejus adimpletio. —

I. De obligatione panitentiam tmponendt.

  1. Confessarius regulariter tenetur satisfactionem injungere penitentt guem absolutt, Id aperte docet Conczl. Trid. *

Diximus : a) regudariter, quia per accidens non est obligatio, quando peenitens non potest pcenitentiam adimplere, v. g., Sisit prze zegritudine morti proximus : quo casu tamen melius est levem injungere pcenitentiam, ut invocationem SS. Nominis Jesu; b) pewenitenti quem absolvit : attamen valde utile est poenitentiam imponere ei qui non absolvitur, ut sic melius disponatur ad absolutionem ulteriorem.

  1. Pro peccatis mortalibus antea non declaratis, hec obligatio per se gravis est, ne poenitens gravioribus poenis temporalibus obnoxius remaneat et remedio opportuno contra futura peccata privetur. — Si vero agitur de venialibus, obligatio non est gravis, juxta de Lugo.

  2. Regulariter pcenitentia est injungenda ante absolutionem, nam judicialis ordo postulat ut reus satisfactionem promittat antequam absolvatur. Si tamen ex oblivione omissa fuit, statim aut brevi intervallo temporis post absolutionem imjungi potest, quia tunc moraliter absolutioni unitur (n. 856). ,

II. De gualtatibus sacramentalis penitentia.

  1. Principium: Con/essarius debet, pro. qualitate et numero criminum et poenttentts conditione, salutares et convententes satisfactiones injungere. Certum est ex Trident. superius allegato (1028) et ex Codice 2.

1° Hujusmodi satisfactiones sadutares esse debent,i. e., ad salutem et spirituale bonum pcenitentis promovendum aptee; ideoque tum wzzdzcativé ad expianda peccata preterita, tum medzc?nales ad preecavendos futuros lapsus. Quapropter curet confessarius “quantum fieri potest, ait #ituale, ut contrarias peccatis poenitentias injungat : veluti avaris eleemosynas, libidinosis jejunia vel alias carnis afflictiones, superbis humilitatis officia, desidiosis devotionis studia ”

  1. 2° Debent esse convententes, id est :

A) Numero et gravitati criminum proportionatee : ad hoc enim confessarius tenetur ut judex et medicus. Hine graviter peccat confessarius qui, absque justa causa, levem injungit poenitentiam pro peccatis certo mortalibus.

Jamvero, juxta hodiernam disciplinam, gravis censetur poenitentia quze respondet operi quod sub gravi ab Ecclesia imponitur vel imponi potest, v. g. . semel t missam audire, jejunare, recitare rosarium vel etiam tertiam rosaril partem seu quinque decades, officium B. M. Virginis legere, vel septem Pcenitentiales Psalmos, Litanias Sanctorum cum sequentibus orationibus, viam crucis obire, meditari vel pium librum legere vel alia opera perficere per quadrantem. Levis autem poenitentia censetur psalmus //zserere vel unus e consuetis psalmis, litania Lauretana vel SS. Nominis Jesu aut SS. Cordis, aut S. Joseph, actus fidei, spei et caritatis, quinquies Pater et Ave. — Si non unum, sed plura mortalia commissa sunt, regulariter gravior injungi debet pcenitentia, et quidem eo gravior quo plura et graviora sunt peccata.

  1. B) Proportionate guantztals pene que exsolvenda manet :a) cum contritio vehementior minuat pcenam temporalem exsolvendam, ideo in hoc casu minor esse potest pcenitentia; b) item tempore jubilzi vel occasione indulgentie plenariz, quia indulgentiis extinguitur vel minuitur temporalis poena,

€) Quidam sancti leviorem poenitentiam injungere solebant, quia ipsi pro pcenitentibus jejunio, macerationibus aliisque arduis operibus satisfaciebant. — Regulariter _ standum est can. 887 : “ Pro qualitate et numero peccatorum et conditione peenitentis salutares et convenientes ~ satisfactiones confessarius 77jugat...

  1. C) Proportionate conditioni penitentiun, — seu, ut ait Rztwa/e, “ habita ratione status, conditionis, sexus, etatis et dispositionis poenitentium ” aliis verbis, secundum eorum wz7es et adzspositiones.

a) Secundum peenitentis vives + 1) ita @grotis levis poenitentia injungenda est; — si vero spes affulgeat recuperande sanitatis, expedit ut aliud opus injungatur condztionate (i.e.si convaluerint) perficiendum ;— quando egroti sunt valde debiles, confessarius laudabiliter eos adjuvat ad statim peenitentiam adimplendam. 2) Non sunt imponenda jejunia pueris aut junioribus, vel opificibus continuo labore defatigatis ; nec prolixze orationes aut peregrinationes famulis et ancillis, aut etiam mulieribus sub potestate viri constitutis; nec eleemosynz pauperibus; nec ullum opus quod cum officiis proprii status pugnet. 3) Neque injungi debent pcenitentiz perpetuz, v. g., ingressus in religiosum ordinem, — aut ad diuturnum tempus, v. g., ad annum, ad quinque menses, etc. quia tales pcenitentize anxietatem generant. Neque intricate esse debent;secus enim oblivioni dabuntur. Uno verbo, nil nimis arduum imponatur sive in se, sive relative ad varios pcenitentes ; v. g., regulariter non jubeantur pueri veniam a parentibus petere ob inobedientiam vel ob furtula, ne confessio ipsis odiosa reddatur.

  1. b) Secundum adspositiones penitentis,; videlicet non injungatur satisfactio quam poenitens probabiliter non accipiet vel non perficiet; v. g., non jubeatur, per modum pcenitentiz, inimicos invisere vel veniam ab eo quem offendit petere, quando przevidetur id omnino ipsi repugnare.

  2. Corollaria : 1° Pcenitentia sacramentalis potest esse quodlibet opus donum et supernaturale ;

a) Sive externum, sive internum, quia, quamvis dubitetur num opus mere internum, v. g., meditatio, ab auctoritate humana injungi valeat, a Deo sane injungi potest ;

porro sacerdos in sacro tribunali non humanam, sed divinam exercet auctoritatem; b) pudblicum aut privatum,; confessarii tamen “ pro peccatis occultis quantumvis gravibus, manifestam pcenitentiam non imponant ”*; secus enim facile gravis peccati commissi suspicio oriretur et ita sigillum confessionis violaretur. Pro peccatis autem publicis, preesertim si queedam reparatio necessaria sit ad scandalum tollendum (v. g., quando quis matrimonium contraxit coram ministro acatholico), publicum opus injungi potest, non tamen invito aut reluctanti poenitenti : seepius enim scandalum reparari potest publica officiorum religiosorum impletione; @) sive supererogatorium sive alias debitum,; nam etiam opus aliunde przeceptum est ex natura sua satisfactorium.

  1. 2° Preecipuze autem pcenitentize ad quatuor capita reducuntur : &) eleemosynam, que comprehendit omnia caritatis Opera, sive corporalia, sive spiritualia?; b) 7e7znium, in quo intelliguntur omnes actus mortificationis sive externi, sive interni, ut abstinentia, moderatio in somno, ludo, venatione, conviviis; abstinentia a choreis et theatro, etc.; €) ovationem, quo nomine designantur tum preces vocales, tum meditationes et piz lectiones, tum diverse praxes religiosz; Q) patientiam in pcenis a Deo inflictis et breves actus resignationis : “ (Von mea voluntas, sed tua fiat”.

III. De commutatione penitent.

  1. a) Sacramentalis poenitentia jam injuncta, justa de causa mutari potest, non quidem ab ipso poenitente (etiam in perfectiorem), sed a confessario : mutatio enim pcenitentie importat novum judicium quod ferri nequit nisi a judice. Cum vero judicium prerequirat instructionem cause, mutatio fieri nequit ab eodem confessario, sine iterata confessione nisi hic recordetur saltem in confuso peccata confessa; a novo autem confessario, sine nova confessione saltem summaria t Rituale Rom. ,

2 Quoad eleemosynas, hzec notentur verba Fz¢walis « ‘‘ Poenitentias pecunarias sibi ipsis confessarii non applicent : neque a poenitentibus quicquam tanquam ministerii sui preemium petant vel accipiant”.

et nova absolutione. Cum insuper judicium presupponat in judice jurisdictionem, probabilius * pcenitentia imposita a superiore ob casus reservatos non potest ab inferiore commutari, nisitamen, ut limitat S. A/phonsus, non sit facilis accessus ad superiorem aut pcenitens eum adire grave habeat 2.

  1. b) Preterea moralis unio esse debet inter poenitentia commutationem et absolutionem, ita ut ambe efforment unum judicium. Unum autem judicium cum absolutione efformat peenitentiz impositio vel mutatio etiam post notabile tempus, juxta de Lugo, cujus opinio in praxim adduci potest, saltem pro iis qui nonnisi raro ad sacrum tribunal accedunt. Sed pro iis qui frequenter confitentur, standum est potius opinioni S, Adphons¢ qui unionem moralem jam non agnoscit post breve intervallum.

  2. c) Requiritur tandem justa causa, que potest esse vel notabilis utilitas poenitentis, vel difficultas in executione prioris poenitentiz. Fieri autem potest mutatio, etiamsi non postuletur a peenitente, dummodo tamen hic consentiat; et facta commutatione, multo probabilius potest pcenitens, si velit, satisfactionem prius injunctam eligere.

1V. De adimpletione penitentia.

  1. 1° De obligatione penitentiam adimplendi. — A) Penztens tenetur acceptare et adim- Dlere penitentiam vationabiliter sibi injunctam a confessario, EKtenim hoc docet Concil. Later. IV 3;
  • Ita DE LuGo, n. 104; S. ALPHONS., n. 529, contra VASQUEZ, qui opponit reservationem jam fuisse ablatam per superioris absolutionem.

_ ? In hoc duplici casu preesumitur superioris consensus, et quidem jure ac merito, cum Vasquezii opinio non sit probabilitate destituta.

et aliunde pcenitens obligatur, non secus ac confessarius, ad integritatem sacramenti procurandam.

  1. Corollaria : a) Hec obligatio non urget si confessio invalida sit, vel-absolutio data non fuerit : tunc enim sacramentum non existit, nec proinde ulla ex eo oritur obligatio. Attamen, si confessarius medicinalem poenitentiam imponat, tanquam futurze absolutionis conditionem et preparationem, adimpleri debet. b) Si pcenitens existimat satisfactionem nimis onerosam esse, rogare potest ut mutetur vel minuatur, et regulariter confessarius ejus desiderio acquiescet.

  2. B) Penztens tenetur sub gravi ad adimplendam ponitentiam que legitime sub gravi injungitur : etenim confessarius habet auctoritatem taliter preecipiendi. — Jamvero confessarius censetur sub gravi obligare, quando satisfactionem gravem imponit pro mortalibus peccatis nondum accusatis, nisi contrarium dicat; nam regulariter gravitas obligationis gravitati materiz proportionatur. Si vero satisfactio in se gravis pro venialibus vel mortalibus jam remissis imponatur, probabilius sub levi tantum obligat, nisi forsan injungatur ut remedium contra levia peccata que ad mortalia valde disponunt.

  3. Unde, qui culpabiliter omittit partem sive circumstantiam pcenitentie, peccat graviter vel non, prout hec pars aut circumstantia, judicio prudentum, notabilis est vel non.

  4. 2° De modo penitentiam adimplendi : Penttentia eo modo persolvi debet, in se aut im suts circumstantits, quo a confessario tnjuncta est. Peenitentia enim imponitur per modum precepti ecclesiastici.

  5. Corollaria : a) Quoad tempus, peenitentia adim- pleri debet tempore assignato vel, si nullum tempus statutum fuerit aut statutum preterierit, quamprimum morali- ter : id enim requirunt integritas sacramenti et bonum poenitentis ; peccat igitur graviter qui gravem pcenitentiam sub gravi impositam, absque ratione, differt’per longum tempus (per tres aut sex menses); b) valide impletur pcenitentia ab co gui versatur in statu peccati mortalis, cum etiam in hoc casu sit opus bonum et pcenale, et aliunde probabiliter productura sit suum effectum seu remissionem poenze quando pcenitens, statum gratie recuperando, removebit obicem; @) reguiariter satisfactio per zpsum penttentem preestanda est nisi de consensu confessarii, ut constat ex damnatione propositionis ab Alexandro VII lata*; opus injunctum perfici debet ex zztentione saitent virtualt aut habituali (n. 25) penitentiam adimplendi : secus pcenitentia non connecteretur cum sacramento ; @) sz guis injuncte penitentie oblitus fuerit, etiam culpabiliter, non tenetur, ut aliam poenitentiam accipiat, iterum confiteri peccata sua, cum jam directe remissa fuerint; sed tenetur eumdem confessarium adire, si commode possit ac presumat eum adhuc memorem esse pcenitentiz,

ArT. III. DE CONFESSARIO.

Dicemus : 1° de fotestate in confessario requisita; 2° de ejusdem officzzs.

§ I. De potestate in confessario requisita.

  1. 1° Ad ministrandum licite ac valide Poenitentia sacramentum, jure divino requiritur duplex potestas : a) potestas ordinis seu character sacerdotalis, ut definitum est a 7rzdentino2, b) potestas jurisdictionis, cum sacramentum Peenitentiz per modum-judicit-administretur et judicium non possit exerceri nisi in swbdztos, id est in eos qui judicis auctoritati seu jurisdictioni subjiciuntur 3,

  2. 2° Jurisdictio ecclesiastica est potestas regendt tn ordine ad finem supernaturalem. Que triplex est : degzslativa, ad leges ferendas; judz- t DENZINGER, n. 1115 (986). 2 Sess. XIV, can, 10, — 3 /bidem, cap. 7.

ctaria, ad sententias auctoritative ferendas; et coacttva, ad poenas contra delinquentes infligendas. Potestas judiciaria duplex est : ford externt, quando directe et primario publicam Ecclesiz utilitatem respicit; ford zwternt, quando directe et primario ad privatam cujuslibet fidelis utilitatem spectat %.

  1. Cum vero Sacramentum Pecenitentize primario ad privatorum sanctificationem institutum fuerit, jurisdictio ad ejus administrationem necessaria, est potestas judiciaria fori interni, et quidem fort penttentalis, ut sic distinguatur a jurisdictione fori interni extra-penitentialls, que extra confessionem sacramentalem exerceri potest, v. g., dispensando in voto (n. 304), tollendo censuram. Unde jurisdictio confessarii definiri potest polestas supernaturalts, qua sacerdos judtcium exercere potest erga subditos in foro interno ac pentitentialr,

  2. 3° De judicio idoneitatis. Jurisdictionis concessioni preeire debet judzczum authenttcum de tdonertate sacerdotis ad excipiendas confesstones. LDicitur : &) authenticum, id est, prolatum ab Ordinario vel a Superiore religioso; b) de zdonettate, id est, de scientia, prudentia, morum integritate et pietate confessarii.

  3. Necessitatem et naturam illius judicii ita decernit Codex? : “ Tum locorum Ordinarii jurisdictionem, tum Superiores religiosi jurisdictionem aut licentiam audiendarum confessionum ne concedant, nisi iis qui zdomez per examen reperti fuerint, nisiagatur de sacerdote cujus theologicam doctrinam aliunde compertam habeant. Si post concessam jurisdictionem aut licentiam pru- denter dubitent num probatus a se antea sacerdos pergat adhuc idoneus esse, eum ad novum doctrine periculum adigant, etsi agatur de parocho aut canonico peenitentiario ”.

  4. Ex hac notione apparet probationem idoneitatis : a) pertinere tum ad superiores religiosos, tum ad Ordinarios locorum; b) non esse semper necessariam, ut in casu sacerdotis cujus theologica doctrina satis perspecta est; €) posse iterari, si superior hoc judicet opportunum; qd) et hoc etiam quoad parochos, imo et canonicum pcenitentiarium.

  5. In jure nomine Oraznariz intelliguntur, nisi quis expresse excipiatur, preter Romanum Pontificem, pro suo quisque territorio Episcopus residentialis, Abbas vel Prelatus xud/cus, eorumque Vicarius generalis, Administrator, Vicarius et Praefectus Apostolicus, itemque ii qui preedictis deficientibus interim ex juris prescripto aut ex probatis constitutionibus succedunt in regimine, pro suis vero subditis Superiores majores in religionibus clericalibus exemptis. — Nomine autem Ordinarit loct seu locorum veniunt omnes recensiti, exceptis superioribus religiosis 1.

Nunc fusius dicendum est de jurtsdictione.

I. De jurisdictione sive ordinaria sive delegata.

  1. 1° De jurisdictione ordinaria. Jurisdictio ordinaria ea est que ipso jure adnexa est officio; delegata, quee commissa est persone 2.

  2. “ Ordinaria jurisdictione ad confessiones excipiendas pro wndversa Ecclesia, preter k. Pontificem, potiuntur S. R. E. Cardinales;

pro suo quisque territorio Ordinarius loci, et parochus aliique qui loco parochi sunt”; insuper et canonicus pcenitentiarius ecclesia quoque collegiatee, et superiores religiosi exempti pro suis subditis ¥

Chapter 15 of 23