Nn. 925–977

925. F) Omnis mercature species quoad Missarum stipendia strictissime prohibetur.

Jamvero, juxta decretum U¢f dedita, 11 Maii 1904 : “ Vetitum cuique omnino est Missarum obligationes et ipsarum eleemosynas a fidelibus vel locis piis acceptas tradere bibliopolis et mercatoribus, diariorum et ephemeridum administratoribus, etiamsi religiosi viri sunt, necnon venditoribus sacrarum utensilium et indumentorum, quamvis pia et religiosa instituta, et generatim quibuslibet, etiam ecclesiasticis viris, qui Missas requirant non taxative ut eas celebrent sive per se sive per sacerdotes sibi subditos, sed ob alium quemlibet, quamvis optimum, finem : constitit enim, id effici non posse, nisi aliquod commercii genus cum eleemosynis Missarum agendo, aut eleemosynas Ipsas imminuendo ”.

Qui deliquerint contra canonem 827, prohibentem quamlibet speciem negotiationis circa stipem missarum, sive contra c. 828 przescribentem tot esse missas applicandas quot stipendia acceptata fuerint, sive contra c. 840 statuentem stipes remittendas esse integras ad eos qui missas celebrant, ab Ordinariis pro gravitate culpze puniantur, non exclusa, si res ferat, suspensione aut beneficii vel officii privatione, vel, si de laicis agatur, excommunicatione *.

926. Regule quoad missas fundatas. Voluntates fidelium facultates suas in pias causas donantium vel relinquentium debent diligentis- celebrandas, nihil possunt retinere pro expensis altarium, luminum, etc., nisi alii non sint reditus; et tunc idsolum retineri potest quod pro uno tantum sacrificio expenditur. — Attamen, in missis ad instar manualium, nisi obstet mens fundatoris, legitime 1etinetur excessus, et satis est remittere solam eleemosynam manualem dicecesis in qua missze celebrantur, si pinguis eleemosyna locum pro parte teneat dotis beneficii aut causze pize. Ita Codex, c. 840. — Insuper, si qua ecclesia paupertate laboret, potest Ordinarius permittere ut a sacerdotibus qui in proprium commodum inibi celebrant, propter utensilia ceteraque ad Missze sacrificium necessaria, moderata stipes exigatur. (Codex, c. 1303). . ¥ Codex, c. 839. — ? Codex, c, 2324.

sime impleri. Omnium harum piarum voluntatum Ordinarii sunt exsecutores; delegati debent, perfuncti munere, illis reddere rationem ; et clausulz huic Ordinariorum juri contrariz tanquam non apposite sunt habende. Insuper, clericus vel religiosus qui bona ad pias causas fiduciarie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem reddere, eique omnia istiusmodi bona seu immobilia cum oneribus adjunctis indicare ; quod si donator id expresse et omnino prohibuerit, fiducia non debet acceptari !.

927. Regulz quoad Missam pro populo : A) J/ure communt pastores animarum sub gravi tenentur applicare Missam pro popule singulis diebus dominicis, et festivis de preecepto, etiam suppressis2. Ait enim TZredentenum3: “ Precepto divino mandatum est omnibus quibus animarum cura commissa est, pro his sacrificium offerre””. Subnomine autem pastorum veniunt : a) Epziscope qui dicecesim regunt4, non autem Episcopi mere ¢¢w/ares5, nisi simul dicecesis t Codex, CulGTA, L525, 1620;

? Codex, cc. 339. 466, 306. — Qui dies sunt : a) Dies festi de precepto in universa Ecclesia, ex c. 1247, nempe : Omnes et singuli dies dominici, Nativitas Domini et Ejus Circumcisio, Epiphania, Ascensio, SS. Corpus Christi, Immaculata Conceptio B. M. V., Assumptio B. M. V., F. S. Joseph, sponsi B. M. V., F. BB. Petri et Pauli, Ap., F. Omnium Sanctorum, — 6) Dies festi suppresst, quorum index fuit editus a S. C. Conczlii, 28 dec. 1919, scilicet : Ferice II et III Paschze et Pentecostes, dies Inventionis S. Crucis, Purificationis B. M. V., Annuntiationis B. M. V., Nativitatis B. M. V., Dedicationis S. Michaelis, Arch., Nativitatis S. Joannis B., F. S. Andreze, Ap., S. Jacobi, Ap., S. Joannis, Ap., S. Thomee, Ap. ; SS. Philippi et Jacobi, Ap., S. Bartholomeei, Ap., S. Matthzei, Ap., SS. Simonis et Judee, Ap., S. Mathiae, Ap., S. Stephani, Protom. ; SS. Innocentium, S. Laurentii, Martyr., S. Silvestri, Papz, S. Annze, matris B. M. V., S. Patroni Regni, S. Patroni loci. — Si dies festus incidit in diem dominicam, pastor wzéca Missa obligationi satisfacit.

3 Trident.. sess. XXIII, cap. I de Reformat. Cf, Encycl. /n suprema, LEONIS XIII, 10 Jun. 1882. — 4 Codex, c. 339.

5 /bid., c. 348, qui sic se habet : ‘‘ Decet ex caritate, citra tamen obligationem, ut aliquando Missee sacrificium pro sua dicecesi applicent ”, vacantis administrationem habeant 1; administratores apostolici dicecesis canonice erectze2 et etiam vicarius capitularis 3, insuper et Vicarii, ac Prefecti Apostolici4; b) abdates, jurisdictionem quasi episcopalem in clerum et populum cum territorio separato habentes5; ¢€) parochi® sive seculares sive regulares, sive amovibiles, sive inamovibiles 7. Non autem tenentur vicarii adjutores ®, nec capellani, neque collegiorum aut seminariorum rectores, quia hi munus pastorale non exercent 9,

B) Obligatio Missam applicandi pro populo est personalts ©, ab ipso pastore adimplenda, nisi gravis adsit ratio, ut infirmitas, etc.; sed est simul vealts, ita ut legitime impediti per alos, dato stipendio, celebrare teneantur**; quod si ita factum non fuerit, quamprimum Missa pro populo appliceture2: r Bd

C) Missa pro populo in ecclesia parochial’ regulariter celebrari debet, nisi rerum adjuncta Missam alibi celebrandam exigant aut suadeant. Parochus qui plures forte parcecias zeque principaliter unitas regat, aut, praeter propriam parceciam, aliam vel alias in administrationem habeat, unam tantum missam pro populis sibi commissis diebus preescriptis applicare tenetur %. Ita etiam Episcopus qui duas vel plures diceceses habet ™.

4 Codex, c. 306. Sed Vicarii et Praefecti Apostolici non obligantur ad applicandam Missam tam frequenter ac alii pastores.

© Parochis eequiparantur cum omnibus juribus et od/zgatzonzbus et parochorum nomine in jure veniunt : 1) guast-parochi, qui regunt quasi-parcecias seu partes vicariatus apostolici ac preefecturze apostolicze ; 2) vicarii paroeciales, si plena potestate paroeciali sunt preediti. (Codex, c. 451, 471, 473) 474).

10 Constat ex Codiczs can. 339 et 466 collatis.

11 Attamen legitime absens parochus potest missam applicare pro populo vel ipse per se in loco in quo degit, vel per sacerdotem qui ejus vices gerat in parcecia. (Codex, c. 466, § 5.

13 Codex, c. 466. Olim plures Missas applicare tenebatur.

D) Missa regulariter applicari debet de affixa, sed Ordinarius loci, justa de causa, permittere potest ut parochus missam pro populo alia die applicet *. 5

Si festum ita transferatur ut in die ad guem non solum fiat officium cum Missa festi translati, sed serventur quoque obligationes audiendi Missam et abstinendi a servi- libus, Missa pro populo applicanda est in die ad quem, secus, in die a guo*.

928. De reductione et condonatione Missarum. a) Ultimarum autem voluntatum reductio, moderatio, commutatio, quz fieri ex justa tantum et necessaria causa debent, Sedz Afostofice reservantur, nisi fundator hanc potestatem etiam Ordinario loci expresse concesserit. b) Si tamen exsecutio onerum impositorum, ob imminutos reditus aliamve causam, nulla administratorum culpa, zmposszbelis evaserit, tunc Ordinarius quoque, auditis iis quorum interest, et servata, meliore quo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit eadem onera zque imminuere, excepta Missarum reductione que semper Sed Apostolice unice competit 3.

e) Quandoque etiam S. Sedes condonat Missas, fundatas aut manuales, que celebrari debuissent et omissz fuerunt. Solus Pontifex id preestare potest, quia ipse solus pro Sacris non oblatis ex thesauro Ecclesiz supplere potest. Condonatio autem fieri non solet nisi quando omissio facta fuit ex dona fide, id est sine irrationabili spe condonationem obtinendi, simulque reditus qui supersunt non sufficiunt supplendis omissionibus.

929. 3° Regule in ipsa celebratione servande.

Quoad tempus. A) Quotidie celebrare licet, excepta feria serta Majoris Hebdomade qua dici- tur tantum Missa presanctificatorum, que vera Missa non est 4.

Feria guinta in Cena Domini, unum sacrum solemne celebrare licet, et quidem in ecclesiis in quibus servatur SS. Sacramentum et functiones sacri tridui_peraguntur ; insuper, ex licentia Episcopi aut consuetudine, privata Missa permittitur, pro fidelium commoditate, in ecclesiis communitatum ubi asservatur SS. Sacramentum; in ecclesiis parochialibus permittitur etiam pro infirmis Missa privata ante solemnem celebranda. — Sadbato sancto, non licet celebrare nisi sacrum solemne in ecclesiis in quibus functiones tridui sacri habentur; nec permittitur Missa privata etiam pro infirmis, nisi ex Indulto, quod ceteroquin difficile obtinetur.

B) Jure communi Missze celebrandz initium ne fiat citius quam una hora ante auroram vel serius quam una hora post meridiem*. Insuper licet tempus celebrationis anticipare vel protrahere : a) in necessitate, v. g., ut morituro deferatur viaticum; 6) cum adest causa rationabilis, v. g., ut opifices summo mane Missam audire possint, quando secus magna pars populi Missa careret, aut ex causa itineris aut solemnioris festivitatis, etc. Extra hos aut similes casus, celebrare integra hora ante vel post preefixum tempus esset mortale.

In nocte Nativitatis Domini inchoari media nocte potest sola Missa conventualis vel parcecialis, non autem alia sine apostolico indulto. In omnibus tamen religiosis seu piis domibus oratorium habentibus cum facultate sanctissimam Eucharistiam habitualiter asservandi, nocte Nativitatis Domini, unus sacerdos tres rituales Missas celebrare potest ”. In quibusdam regionibus, ut z7 Gal/ia, vi immemorialis consuetudinis 3, licebat cuilibet sacerdoti tres Missas etiam privatas a media nocte celebrare, sacramque communionem fidelibus distribuere; sed quidam putant hanca S. C. R72. reprobatam fuisse, ideoque ad /zdultum recurrendum esse.

C) In celebratione Missz vitanda est tum festinatio, quz scandalum causat, tum prolixitas, que fastidium parit.

“Itaque ne quis infra’ hore trientem Missam absolvere audeat, nec ultra dimidiam horam producat” 4.

930. Quoad binationem. Generatim, excepto die Nativitatis Domini et die Commemorationis

3 Ex Canone 5, vigentes consuetudines contra statuta novorumr canonum, si sint centenarize et immemorabiles tolerari poterunt, si Ordinarii existiment eas prudenter submoveri non posse,

omnium fidelium defunctorum, quibus facultas est ter offerendi Eucharisticum sacrificium, semel tantum in die celebrare licet'. Attamen, diebus dominicis aut festivis de praecepto, licet binare :

a) Quando presbyter duas habet parcecias, nec populus facile potest in eadem ecclesia convenire; b) quando una est ecclesia, nec omnes parochiani possunt simul ad unam Missam convenire; imo in quibusdam regionibus, v. g., Statibus Federatis, vi specialis indulti, quoties fidelibus valde utile est ut sacerdos bis Missam eodem festo die celebret. —Binatio tamen non est licita nisi ex apostolico indulto, aut potestate facta a loci Ordinario ad quem pertinet de vera necessitate judicare, et solum quando deficit alter sacerdos, qui secundam Missam dicere possit *. ‘Quando quis duas Missas celebrat, non potest duo stipendia accipere 3, nisi speciale habeat indultum‘ : potest ‘tamen per secundam Missam obligationi caritatis vel gratitudinis satisfacere 5.

In die Nativitatis tria stipendia accipere licet®. (Codex, c. 824, § 2.)

2 Codex, c. 806, § 1. — Ter eodem die celebrare, absque apostolico indulto non licet : hoc autem indultum nonnisi raro, et propter extraordinarias causas, conceditur. Concessum est an. 1896, dicacesi Mexico, et multis dicecesibus in Gallia his ultimis annis.

4 Ita S. C. Concilii, die 7 Aug. 1909, indulsit ‘‘ad septennium ut Sacerdotes sacrum iterantes applicent secundam missam ad mentem episcopi (Bredanensis), qui eleemosynas accipiet ut eas eroget in causas pias, preesertim in favorem sacerdotum pauperum, non ex- clusis sacrum iterantibus, quatenus subsidio indigeant". Cf. Acta Apost. Sedis, an. 1, vol. I, n. 19, p..767. 5 Insuper S. C. Concilii declaravit : ‘‘ Posse permitti, prudenti arbitrio Episcopi, aliquam remunerationem intuitu laboris et incommodi, exclusa quacumque eleemosyna pro applicatione Missze”. Cf. Codex, c. 824, § 2.

® Ritus servandus in casu binationis ita describi potest, ex S.C. Rit,, 12 sept. 1857 : Quando sacerdos eadem die duas Missas celebrare debet, im prima dum sanguinem sumit, eum diligentissime sorbeat. Exinde super corporale ponat calicem et palla tegat; ac, junctis manibus, in'medio altari dicat ‘‘ Quod ore sumpsimus”. Subinde, admoto vasculo, digitos lavet dicens ‘‘ Corpus tuum, etc.”’, et abstergat. Quibus peractis, calicem super altari manentem cooperiat, prout mos est, Missamque prosequatur. — Si in eadem ecclesia iterum celebraturus sit, nihil speciale notandum nisi quod, in Missa sequenti, tempore offertorii calix non erit extra corporale ponendus neque extergendz erunt guttze vini in calice dispersze. — Si vero dissitis in locis celebraturus sit, completo. ultimo Evangelio,

§ III. De subjecto sacrificii Missee.

Sacrificium Missze applicari potest sive vzu7s Sive defunctts *, lL De vives.

931. Ex se sacrificium Missz offerri potest pro omnibus vivis, sicut et ipsum sacrificium crucis pro omnibus oblatum est. Jure autem ecclesiastico adsunt quzedam restrictiones quoad excommunticatos et wnfideles.

932. 1° De excommunicatis. Non prohibentur sacerdotes Missam privatim ac remoto scandalo pro excommunicato applicare; sed, si sit vitandus, pro ejus conversione tantum 2.

933. 2° De infidelibus. Missz sacrificium, etiam accepto stipendio, offerri potest, saltem per modum deprecationis (i. e. ex intentione ut convertantur et pzeniteant) pro zzfidelzbus et hereticts et a fortiori pro catechuments. Etenim S. Paulus postulat fideles publice orare “pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt” 3, quorum plerique tunc temporis infide les erant. Il. De defunctzs.

934. 1° Principia generalia : Inter defunctos alii sunt in calo regnantes, alii in inferno, alii in purgatorio degunt.

sacerdos, detecto calice, guttas pretiosi sanguinis, si que supersint, diligenter sorbeat, et quidem ex eadem parte calicis qua pretiosum sanguinem antea sumpsit. Postea in ipsum calicem tantum saltem aquze fundat quantum prius vini posuerat, eamque circumactam ex eadem parte qua sacrum sanguinem biberat, in paratum vas demittat. Calicem subinde ipsum purificatorio abstergat ac demum Cooperiat, atque ab altari discedat. In secunda Missa aqua e calice demissa sumatur, aut ad diem crastinum servetur et cum secunda purificatione sumatur, vel in piscinam projiciatur.

A) Sacrificium Missee non offertur pro sancizs, cum poenam non habeant solvendam, nec gratiz augmentum adipisci possint : sed offertur 7 zn honorem sanctorunt, ut Deo gratia reddantur de illorum victoriis, eorum patrocinia implorentur, et ipsi pro nobis intercedere dignentur in ceelis, quorum memoriam agimus in terris.

B) Insuper Missa offerri nequit pro damnatzs, cum isti in statu ezternz reprobationis constituantur, et pzenitentiz sint incapaces.

C) Pie et utiliter offertur sacrificium Missze pro animabus in Purgatorio detentis. De fide est ex Tridentino?, Etenim Sacrificium Misse est satisfactorium et impetratorium; atqui sub utroque respectu mortuis prodesse potest : quatenus satisfactorium directe remissionem poenz obtinet, quatenus impetratorium viventibus gratias obtinet quibus excitantur ad bona opera facienda pro defunctis.

935. 2° Regule practice. Cum prorsus ignoretur gquinam sint in Purgatorio, licet Missam offerre pro omnibus defunctis, nisi specialis adsit Ecclesie prohibitio. Jamvero regula generalis Ecclesize est ut quibus deneganda fuerit sepultura ecclesiastica, denegari debeant suffragia publica 2. Hinc sacerdos non potest publice, zomene Ecclesi@, sacrificium offerre pro notoriis apostatis aut notorie addictis sectz heretica, schismatice, massonice aliive ejusdem generis societati, pro excommunicatis vel interdictis post sententiam condemnatoriam aut declaratoriam, pro iis qui se ipsos occiderint deliberato consilio, pro mortuis in duello aut ex vulnere inde relato, pro iis qui mandaverint suum corpus cremationi tradi, pro

aliis peccatoribus publicis et manifestist. Cum ex Codice pro istis interdicantur tantum officia publica, improbabile non videtur sacrificium missz offerri posse pro hzretico materiali qui in bona _ fide et statu gratiz e vita. migrasse censetur.

§ IV. De ritibus et ceremoniis Misse.

936. Dicemus 1° de 4oco celebrationis; 2° de altart ejusque apparatu; 3° de sacrzs vasts, linteaminibus et vestimentis,; 4° de ritibus.

937. I. De loco celebrationis duo notanda sunt.

1° Missa celebrari potest : A) in ecclesiis vel oratoriis publices consecratis aut benedictis 2.

“ Ecclesie nomine intelligitur zedes sacra divino cultui dedicata eum potissimum in finem ut omnibus Christifidelibus usui sit ad divinum cultum publice exercendum” 3. Oratorium publicum est locus divino cultui destinatus, preecipue erectus in commodum alicujus collegii aut etiam privatorum, ita tamen ut omnibus fidelibus, tempore saltem divinorum officiorum, jus sit, legitime comprobatum, illud adeundi ‘4. — Oratoria sem-fublica, ea sunt que in commodum alicujus communitatis vel ccetus fidelium eo convenientium erecta sunt, ita tamen ut non sit liberum cuique illud adire’. Talia sunt oratoria seminariorum, nosocomiorum, lyczeorum, carcerum, etc... — Oratoria privata seu domestica ea sunt que in privatis edibus in commodum alicujus familiz vel personz privatee erecta sunt °.

B) Episcopi jure proprio oratoria semz-publica erigere possunt et facultatem concedere in eis celebrandi 7.

C) In oratoriis domesticts, ex indulto Apostolicaee Sedis concessis, nisi aliud in eodem indulto

' Codex, c. 1240, ubi etiam statuitur quod ‘‘ occurrente przedictis in casibus dubio, consulatur, si tempus sinat, Ordinarius; permanente dubio, cadaver ecclesiasticze sepulturze tradatur, ita tamen ut removeatur scandalum ”’.

expresse caveatur, celebrari potest, postquam Ordinarius oratorium visitaverit et probaverit, unica missa, eaque lecta, singulis diebus, exceptis festis solemnioribus !,

Exeeptiones. a) “Loci Ordinarius aut, si agatur de domo religionis exempte, Superior major, licentiam celebrandi extra ecclesiam et oratorium super petram sacram et decenti loco, nunquam autem in cubiculo, concedere potest justa tantum ac rationabili de causa, in aliquo extraordinario casu et per modum actus” ?.

b) Aliquando licentia conceditur extra ecclesiam celebrandi, etiam szd azo, non solum in regionibus missionum, sed etiam in locis catholicorum, dummodo adsit causa necessitatis ; ita, si templum incendio aut terree motu celebrationi ineptum factum fuerit, aut si secus magna fidelium multitudo Missa careret.

e) Ad celebrandum zz mavz, hodie requiritur speciale indultum apostolicum, quod sub certis conditionibus conceditur, nempe : ut mare sit tranquillum; — ut nullum adsit irreverentize periculum ; — ut alius assistat sacerdos aut diaconus qui, post consecrationem, pedem calicis teneat, aut saltem omne periculum effundendi pretiosissimum calicem alio modo precaveatur 5.

938. 2° Non licet celebrare in loco sacro interdicto 4, exsecrato 5 aut polluto ©.

Locus zz¢erdictus dicitur in quo legitima auctoritate prohibetur divina celebrare officia?. Violantes interdictum ipso jure contrahunt interdictum ab ingressu ecclesie donec arbitrio ejus cujus sententiam contempserunt, congruenter satisfecerint ®°. — Locus sacer exsecratur quando amittit qualitatem loci sacri, id est suam consecrationem aut benedictionem : quod fit si Zodws aut ex majori parte corruat, aut si Episcopus, ob justas causas, jusserit ecclesiam ad usus profanos redigi®. — Ecclesia folluitur seu violatur, sequentibus actibus, dummodo certi sint, notorii et in ipsa ecclesia positi : delicto homicidii, injuriosa et gravi sanguinis effusione, impiis vel sordidis usibus, sepul-

tura infidelis vel excommunicati post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam *.

_ 939. II. De altari ejusque apparatu. i°De ipso altari. Non licet Missam celebrare nisi in altart fixo aut portatili seu lapide consecrato.

Altare fixie est illud cujus ensa tota consecrata est et per modum unius cum stipite coheret; — portatile in solo lapide consecrato consistit.

Utrum@gue altare exsecratur : %) amotione reliquiarune in sepulcro contentarum, necnon fractione imo et sola apertione sepulcri, excepto casu quo ipse Episcopus vel ejus delegatus operculum amoveat ad illud firmandum vel reparandum vel subrogandum, aut ad visitandas reliquias ; b) fraciura enormt, nempe si tabula fuerit in duas aut plures notabiles partes divisa, aut si per fractionem amota fuerit una ex crucibus lateralibus. Sed insuper exsecratur altare fixum, si tota mensa altaris a suo stipite sublevata fuerit, etsi non omnino dimota; et polluitur, si ecclesia ipsa polluitur. — Levis autem operculi fractio non inducit exsecrationem, et quilibet sacerdos potest rimulam ceniento firmare *.

2° De altaris apparatu : — a) “Altare operiatur Z7bus mappis benedictis; superiori saltem oblonga, que usque ad terram pertingat; duabus aliis brevioribus, vel una duplicata” 3. Mappze debent esse ex lino vel cannabe, exclusa qualibet alia materia. Celebrare absque ulla mappa, extra necessitatis casum, grave peccatum est. b) Altare ornari debet antipendio, coloris festo convenientis, nisi sit auro vel lapide pretioso jam ornatum, aut per modum tumbee confectum : antipendium benedictione non indiget. ©) Cywx cum imagine crucifixi, candelabris supereminens, in medio altari collocetur, in memoriam sacrificii crucis quod in altari renovatur ; nec sufficit parva crux sive super tabernaculum sive in ostiolo tabernaculi*. Hzeec tamen preescriptio sub gravi non obligat. Non requiritur crux in altari ubi magna imago Crucifixi picta vel ceelata invenitur. Non est de przecepto ut crux sit benedicta; ceteroquin simplex sacerdos eam benedicere potest. d) Toto tempore Missz ardere debent in altari due candelze ex cera apum confectze. Sine w//o lumine celebrare,

1 Codex, . 1172, — ? Codex, c. 1200. 3 Missale Rom., Rubr. gen., tit. XX. 4.8. C, Rit., 18 Sept. 1822, n. 2621.

nisi in casu necessitatis ad viaticum consecrandum pro infirmo, grave peccatum est; cum wo cereo, est veniale, a quo excusat causa rationabilis.

940. III. De saeris vasis, linteaminibus et vestibus. — 1° De vasis saeris. Preescribuntur sub gravi calix et patena ad Missam celebrandam. Cuppa calicts debet esse ex auro vel argento; permittitur s¢amum, sed in casu paupertatis tantum ; ex decreto Pz 1X, 6 Dec. 1866, permittitur a/wminium, sub certis conditionibus. Pazera, sicut pixis, potest esse ex materia quacumque solida et decenti. Pars interior cuppze et patenze debet esse deazrata. Calix et patena consecrari debent, sub gravi, ab Episcopo, non autem a simplici sacerdote nisi ex Indulto apostolico; non consecrantur per primam celebrationem bona fide factam.

E-xsecrantur vasa sacra : 1) si ad usus indecoros adhibita vel publicze venditioni exposita fuerunt; 2) si 7z0¢adzliter franguntur, v. g., si foramen est in fundo, si cuppa calicis separatur a pede fivo (non autem si a pede Zorna- “lz; 3) non autem “ob consumptionem vel renovationem aurature, salva tamen priore in casu, gravi obligatione rursum ea inaurandi” *.

Vasa consecrata, dum sacras species continent, absque gravi peccato, extra necessitatis casum a nemine tangi possunt nisi a sacerdote et diacono. Quando non continent sacras species, a s“ddiacono, intra ministerium altaris, tangi possunt; extra hoc ministerium, ab omnibus clericis et 1is qui eorum custodiam habent% A ceteris vero tangi non debent, extra necessitatem aut privilegium. Episcopus concedere valet licentiam vasa sacra tangendi.

941. 2° De sacris linteaminibus. Tria ad Missam sunt necessaria : corporale, palla et purificatorium. Heec confici debent ex /z7o vel camnabe, non vero ex gossypio (coton). Corporale et..palla benedici debent ab iis qui facultatem habent benedicendi sacramrsupellectilem. Purificatorium nulla indiget benedictione.

Exsecratur corporale si, propter zofabilem lacerationem, pristinam amiserit formam aut 3 sacram hostiam cum calice decenter continere non valeat; quod, si reficitur, nova benedictione indiget. Si vero solum_ perforatur, etiam in medio, non exsecratur quidem, sed, ante usum, foramen occludi debet.

t Codex, C. 1305. 2S. C. Rit., 23 Nov. 1906; Codex, c. 1306. — 3 Codex, c. 1305.

Permitti potest palla quz sit, in superiore parte, cooperta panno serico aut ex auro vel argento aut acu depicto, non vero nigri coloris, nec referente aliqua mortis signa. — Deficiente palla, loco ejus aliud corporale adhiberi debet.

Sedulo invigilandum est sezndttied horum linteaminum. Purificatoria, pallze et corporalia, in Missze sacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis, etiam religiosis, nisi prius-abluta fuerint, una vice saltem, a clerico in majoribus ordinibus constituto. Aqua primee lotionis in sacrarium projicienda est, vel, si sacrarium desit, in ignem *.

Quod diximus de tactu sacrorum vasorum dici. debet etiam de sacris linteaminibus.

942. 3° De saeris vestimentis. Sex ad Missam requiruntur : amictus, alba, cingulum, manipulus, stola et casula seu planeta. Sine ulla veste sacra celebrare, aut sine alba vel casula, aut sine stola simul et manipulo, habentur ut peccatum grave, nisi obtineatur pontificia dispensatio.

a) Amictus et alba ex lino vel cannabe confici debent. Cingulum potest esse laneum aut sericum, sed magis decet ut sit ex lino. Planetas, stolas et manipulos ex serico, non ex Jana aut lino vel gossypio confici decet. Velum calicis debet esse sericum. b) Color vestium debet esse conveniens Officio et Missze diei. Attamen, ex consuetudine, paramenta ex avrvo contexta possunt adhiberi pro colore albo, rubro et viridi, non autem pro violaceo, nec a fortiori pro nigro. @) Exsecrantur vestimenta, quando non remanent apta ad usum ad quem destinata fuere, vy. g., si casula in duas partes scindatur, si cingulum ita rumpatur ut nulla pars maneat ad cingendum sufficiens ; secus vero si nove partes, minoris tamen magnitudinis, successive adduntur ita ut vestis censeatur eadem moraliter.

d) “Benedictionem illius sacrz supellectilis, que ad normam legum liturgicarum benedici debet antequam ad usum sibi proprium adhibeatur, impertire possunt : 1) Cardinales et Episcopi omnes; 2) locorum Ordinarii, charactere episcopali carentes, pro ecclesiis proprii territorii; 3) parochus pro ecclesiis et oratoriis in territorio suze parceciz positis, et rectores ecclesiarum pro suis ecclesiis ; 4) sacerdotes a loci Ordinario delegati; 5) Superiores religiosi et sacerdotes ejusdem religionis ab ipsis delegati” *

943. IV. De sacris ritibus in Missa peragendis. 1°Regulageneralis. In Ecclesia /azna, Missa celebrari debet juxta rubricas M/zssalts Romani, cujus editio typica recenter, cura S. C. Rit, publici juris facta est.

Rubricz zztva Missam servande sunt pr@ceptive, et quidem sub gravi aut sub levi pro subjecta materia. Constat ex verbis S. Pz V, in Bulla Quo primum tempore, 14 Julii 1570, initio Missalis apposita. — Rubricze vero ertra Missam servande, id est ante vel post, quales sunt preces in recessu ab altari dicendze, communiter ut directive habentur.

Omissio gravis censetur quando voluntarie pretermittitur notabilis pars Missze, una preesertim ex his que ordznari@ dicuntur, id est semper peragendze sunt, quales sunt offertorium, preces canonis, preces ante communionem, etc. — Si omittitur pars ertraordinaria, id est qu non quotidie recitatur, ut Gloria aut Credo, generatim non excedit veniale.

Non magis licet aliquid ritibus addere quam ab eis detrahere. Grave esset peccatum aliquid notabile addere, preesertim cum intentione novum ritum introducendi. Quod raro fitadmodum. Sed quidam, ex importuna devotione, quasdam preces aut jaculatorias orationes interponunt : id merito prohibetur, ne ita novi ritus gradatim introducantur ; plerumque tamen ita agentes in bona fide versantur, et formaliter non peccant. Monendisunt tamen ut rubricas accurate servent.

944. 2° De ministro inserviente. In celebratione Missz sub gravi réquiritur * minister inserviens sacerdoti 2, et quidem masculus, extra casum necessitatis aut speciale Indultum.

Casus necessitatis sunt preeceptum audiendi Missam diebus festis, aut conficiendi viaticum pro infirmo, aut si minister, facta jam oblatione, abscedat nec revertatur. In missionibus ubi conceditur specialis facultas celebrandi

• Unus tantum minister permittitur in Missis lectis stricte privatis: duo vero in Missis solemnioribus, quze, vy. gr., leguntur loco Missze solemnis atque cantatze.

sine ministro, sacerdotes licite hoc privilegio utuntur, etiam extra dies festos, si alias celebrare non possint.

Existente justa causa, mulier potest respondere precibus Missze, sed ex longinquo ', dummodo sacerdos prius commode disponat quz ad sacrificium necessaria sunt, ita ut mulier ad altare non accedat. Quod presertim fieri potest in conservatoriis puellarum aut sacellis monialium.

945. 3° De Misse interruptione. A) Regulariter Missa sine interruptione celebrari debet. Nihilominus licet eam interrumpere ex justa causa que, canone nondum incepto, gravis esse debet; incepto vero canone et a fortiori Jeractla consecratione, gravissima, v. g.,ad moribundum baptizandum, absolvendum, vel ungendum si absolvi nequit ; propter morbum celebrantis brevi transiturum. — Si Missa post consecrationem interrumpitur, curare debet sacerdos ut remaneant adorantes coram SS. Sacramento; secus, in tabernaculum sacras species reponet. Rediens ad altare, etiam post aliquot horas, prosequi debet ubi desierat. Si ante consecrationem interrupit, et mora sit minor una hora, pariter incipit ubi desierat ; si vero intercesserit mora unius hore aut amplius, ab initio incipit.

Post communionem sacerdotts, \icet de altari brevem exhortationem ad communicantes habere ; — pariter vota religiosa emitti aut renovari possunt, ad normam Decreti generalis a S. C. @7z¢. lati, 14 Aug. 1894, et confirmati 5 Jun. 1896 (n. 3830 et 3912); — insuper licet in nosocomiis, sine velo humerali, sacram communionem deferre ad zgrotos decumbentes in cubiculis, ex quibus vox celebrantis audiri potest, dummodo zwmzbel/a adhibeatur *.

B) Si sacerdos deficiat ante consecrationem primze speciei vel post sumptionem pretiosissimi sanguinis, nec ipse pergere valeat, nihil ab alio sacerdote supplendum est. Si vero deficiat post consecrationem prime speciei et ante sumptionem pretiosi sanguinis, et ipse post aliquam interruptionem sacrum perficere valeat, debet id preestare etiam non jejunus, etiamsi alius esset jejunus sacerdos. Si vero ipse celebrans sacrificium complere nequeat, alius sacerdos, etiam non jejunus, si jejunus non adsit, imo et irregularis aut excommunicatus, supplere debet, contritionis t Codex, c. 813, § 2.

2 Attamen ‘‘sacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra Missam distribuere fidelibus adeo distantibus ut ipse altare e conspectu amittat’. Codex, c. 868.

actu elicito : lex enim de integritate sacrificii legibus ecclesiasticis praevalet. =. :

Quando jam una hora post sacrificii interruptionem elapsa est, non urget amplius od/igatio queerendi sacerdotem qui sacrificium compleat, quia Drobadiliter deesset unio moralis inter duas Missze partes; sed in alia Missa sumi debet species consecrata. Attamen, post plures horas, supplere /¢cef, quia etiam Zrodabiliter unio moralis perseverat.

946. 4° De Missis in aliena ecclesia dicendis. Ex decreto a Leone XIII approbato, 9 Dec. 1895 (n. 3862) : ‘“* Omnes et singuli sacerdotes, tam seculares quam regulares, ad ecclesiam confluentes vel ad oratorium pub/:cun*, Missas tum sanctorum tum beatorum, etsi regularium proprias, omnino celebrent officio ejusdem ecclesize vel oratorii conformes, sive illee in Romano, sive in regularium missali contineantur : exclusis tamen peculiaribus ritibus ordinum propriis. — Si vero in dicta ecclesia vel oratorio, officium ritus duplicé tnferioris agatur, unicuique ex celebrantibus liberum sit Missam Legudzem peragere, vel votivam, vel etiam de occurrente feria (vel suo officio conformem, ex alio decreto 14 Mart. 1896, n. 3892); iis tamen exceptis diebus, in quibus przefatas Missas rubricze Missalis Romani vel S. &. C. decreta prohibent”.

947. 5° De Missis defunetorum. In rubricis generalibus Missalis recenter editi, in quibus diversa decreta S. &. C. contrahuntur, heec leguntur : a) “ Missze prtvate pro defunctis, ut in die obitus seu depositionis, celebrari possunt, in ecclesiis ubi funus solemne agitur, exceptis diebus dominicis aut festis de preecepto ?, festis I aut 2 cl. etiam translatis ; feriis, vigiliis aut octavis privilegiatis.

b) Una tantum oratio dicenda est in Missis omnibus, que celebrantur in die Commemorationis omnium fidelium defunctorum ; die ét pro die obitus seu depositionis, atque etiam in Missis cantatis vel lectis, permittente ritu, diebus 3°, 7°, 30°, et die anniversario alicujus defuncti; necnon quandocumque pro defunctis Missa solemmniter celebratur, nempe sub ritu qui duplici respondet, uti in officio quod recitatur post acceptum nuntium de alicujus obitu, et in anniversariis late sumptis.

t Idem nunc est dicendum de oratorio semi-publico. Additiones et Variationes in Rubr. Missalis, lV, 6.

2 Excluditur etiam dies Commemorationis Omnium Fidelium Defunctorum (ov. Ruédr., III, 6).

z DE SS, EUCHARISTIA. 471

¢) In aliis Missis quibuscumque, sive lectis, sive cum cantu, /ures sunt dicendz orationes, quarum frima est pro defuncto vel defunctis certo designatis, pro quibus sacrificium offertur, ex iis quee infra in Missali habentur, secunda ad libitum, zdéi7a pro omnibus defunctis. Si vero pro defunctis in genere Missa celebretur, orationes sunt dicendze quee pro-Missis quotidianis in hoc Missali prostant; eodemque ordine quo sunt inscripte. Quod si in iisdem quotidianis Missis plures orationes celebranti placuerit recitare, ut de feriis et simplicibus dicitur in rubrica de orationibus, id fieri potest tantum in Missis lectis, impari cum aliis preescriptis servato numero, et orationi pro omnibus defunctis postremo loco assignato.

a) Seguentia pro defunctis dicitur in die Commemorationis omnium fidelium defunctorum et depositionis defuncti, in quibusvis cantatis Missis, uti etiam in lectis que cum unica oratione celebrantur : in reliquis autem Missis vel recitari vel omitti potest ad libitum celebrantis ”.

Et heec sufficiant de SS. Eucharistiz mysterio. Clerici autem sacrum celebrantes hzec verba pre oculis habeant : “ Si haberes angelicam puritatem et S. Joannis Baptiste sanctitatem, non esses dignus hoc sacramentum accipere vel tractare. Non enim hoc meritis debetur hominum quod

-homo consecret et tractet Christi sacramentum, et sumat in cibum panem Angelorum” 3, t De Imit. Christi, . 1V, cap. 5.

472 CABUTIEX:

GAP UE} Qe

De Pcenitentia. Doctrina practica de Pcenitentia respicit : 1) naturam Poenitentia; 2) sudbjectt dispositiones et officia; 3) ministrt potestatem ac officta; quibus additur : 4) Appendix de Indulgentzts.

ART. I. DE NATURA PCNITENTIA.

948. I. De Penitentia ut virtute. — 1° Notio : Virtus Pcenitentie definiri solet : vzrtus supernaturalis moralis, peccatorem inclinans ad — detestationem proprit peccati, quatenus est offensa Dei, et ad firmum emendationts satisfactiontsque propositum, In qua definitione quatuor presertim innuuntur : actus, objectum, natura, subjectum hujus virtutis.

949. A) Actus proprii! Poenitentiz sunt detestatio et dolor peccati commissi, proposttum non peccandi de cetero, ac satzsfactio seu satisfactendt voluntas. Horum actuum genesis sic intelligi potest :&@) primum omnium peccator apprehendit peccatum commissum ut alum morale, et voluntate illud abominatur ac detestatur, quia malum est; b) dein animadvertit hoc malum esse a se admissum et sibi zzherens, in se vel in effectibus, et de eo dolet; €) non potest autem sincere de peccato dolere, nisi firmiter illud zz posterum vitare velit; d) tandem, cum preteritum malum sit reparandum, elicit voluntatem satisfaciendi, — Hi autem omnes actus conveniunt in uno, quod t Sunt enim actus aliarum virtutum, v. g., oratio, jejunium, sui ipsius abnegatio, etc. quos Pzenitentia zmperat et ordinat ad satisfaciendum pro peccato, est destruere peccatum quatenus est lesivum juris Dei, seu illud reparare, pro illo Deo satisfacere *.

950. B) Duplex est objectum Penitentiz : a) objectum materiale, circa quod Peenitentia versatur, quodlibet scilicet peccatum personale : nam id solum potest proprie retractari quod fuit propria.voluntate patratum ; b) odjectum formale seu motivum Peenitentiz, honestas scilicet. que in reparanda offensa Deo illata invenitur: hoc est motivum, ut ita dicam, proprium et specificum Peenitentize. Potest tamen detestatio peccati ex motivis aliarum virtutum oriri, caritatis2, gratitudinis, spei, timoris Dei, etc. quia peccatum hisce variis virtutibus opponitur.

C) Unde Pzenitentia non est virtus theologica, cum non versetur immediate circa Deum nec innitatur uni e divinis attributis (n. 174); — sed virtus #oralis, quee respicit peccatum ut expiandum per convenientem satisfactionem Deo exhibitam ; — supernaturalis tamen, cum christiani, ad supernaturalem statum evecti, nonnisi sub. influxu gratize actualis et ex motivo supernaturaliter cognito, pzenitere possint sicut oportet.

Hec autem virtus ad justetiam commutativam refertur, non quidem tanquam pars subjectiva, sed ut pars potentialis (n. 173) 3; per eam siquidem peccator reparat injustitiam erga Deum commissam, non vero ad perfectam cequalitatem, sed in quantum potest 4. Aliunde justitia stricte dicta non potest esse nisi inter equales.

t Hic sumitur vox satzsfacere, non in sensu restricto quo significat actum specialem qui vocatur satisfactio, sed in sensu synthetico quo significat complexum actuum Pzenitentice.

2‘* Ad eamdem virtutem pertinet prosequi unum oppositorum et refugere aliud; et ideo, sicut ad caritatem pertinet diligere Deum, ita etiam detestari peccata per quze anima separatur a Deo”, Sum. th., 1% 28, q. 113, a. 5, ad 1.

3 Peenitentia participat simul aliquid ceterarum virtutum, /idez scilicet, sfez, caritatis, prudentia, temperantie et fortitudinis, Ct. 34 p., q. 85, a. 3, ad 4.

951. D) Subjectum penitentize remotum est quilibet homo peccati reus aut capax : actus enim penitentize proprie dictee supponit in pznitente ipso actum peccatit, dum adztus potest inveniri in omnibus qui peccati sunt capaces. — Subjectum proximum est voluntas, previa vero intellectus cognitione, et aliquando sequente sensibili dolore in appetitu.

952. 2° Necessitas virtutis Penitentie. A) “ Fuit quidem Peenitentia universis hominibus, qui se mortali aliquo peccato inquinassent, quovis tempore ad gratiam et justitiam assequendam necessaria...” 2. a) His verbis innuit Z77dent. peenitentiam necessariam esse necessitate medit (n. 179) his qui peccatum mortale commiserunt : quod aliunde omnes catholici ut certum tenent.

Sed controvertitur utrum requiratur formalis actus pzenitentize, an sufficiat vzrdezalis, qualis continetur in actu charitatis perfectee. Suarez dicit actum formalem fer se requiri, quando scilicet quis de suis peccatis cogitat, sed per accidens remissionem pecccati per actum virtualem peenitentize obtinerl posse, quando videlicet quis, ex oblivione vel inconsideratione, de peccatis suis non cogitat : quam opinionem ut probabiliorem amplectimur.

b) Necessaria est etiam necessitate precept? : “ Penitemint et convertimini ut deleantur peccata vestra” 3;imo cum Angelico Doctore 4 dicere licet paenitentiam esse jure natural: peccatoribus preceptam ; nam vi justitia naturalis tenetur quis injuriam reparare alteri illatam.

953. B) Preceptum pzenitentie obligat : a) per sé: 1) non statim post peccatum commissum, ut satis constat ex communi /idelium sensu, qui dilationem modicam minime accusant, et confessa-

• Actus vero Pzenitentize improprie dictze, qualis fuit in Christo, non supponit peccatum in peenitente.

4 Sum. theol., 3 p., q. 84, a. 7, oet adi, viorum qui de ea non interrogant; sed 2) zz art?culo mortis aut etiam in valde probabili perzculo mortis vel perpetue amente : alias enim nunquam adimpleretur obligatio injuriam Deo illatam reparandi quam statuimus n° precedenti; 3) num extra periculum mortis aliquando obliget illud preeceptum vi propria, non constat; sufficit enim voluntas Deo aliquando se reconciliandi.

954. b) Sed per accidens obligat sepius in vita Peenitentie preceptum, quoties scilicet peccator ex alio precepto tenetur statum gratiz recuperare. Quod evenit : 1) imprimis vi caritatis Deo debitee que urget pluries in anno; 2) vi caritatis erga seipsum, nam sine pzenitentia graves tentationes diu superare non posset; 3) ad sacramenta ministranda vel recipienda.

Unde dicit S. Alphonsus non excusari a peccato gravi, qui existens in mortali per notabile tempus differret pzenitentiam. Idem S. Doctor putat * wxum mensem esse notabile tempus; sed addit, et hoc pro praxi notandum est, peccatores preesertim rudes, ab hoc peccato ob inadvertentiam fere semper excusari. Juxta Laymann? multosque alios, qui praecepto annue confessionis satisfacit, pzenitentiam ultra debitum tempus non differt, quia Ecclesia, annuam confessionem prescribendo, tempus etiam penitentiz videtur determinavisse.

955. II. De Penitentia ut Sacramento. — 1° Notio e¢ necessitas. A) Penitentia, prout sacramentum, definttur : Sacramentum N. L.a Christo institutuim 3, quo per juridicam sacerdotes absolutionem, homint contrito, confesso et satisfactionem promittentt, remittuntur peccata post bapits- t Lib. VI, n. 437 et Homo afostolicus, tr. XVI, n. Io. 2 De Sacr. Penit., c. 2, n> 6. — 3 DENZ., n, 2046, 2047.

mum commissa, Siquidem Christus Apostolis eorumque in sacerdotio successoribus contulit potestatem remittendi et retinendi peccata post baptismum commissa, et quidem sacramentaliter 1, et per modum judicit, i. e., cum jure et officio causam prius instruendi et auctoritate sententiam ferendi.

956. B) Sacramentum autem Penitentiz, ex institutione Christi, est “ lapsis post Baptismum ad salutem necessarium, at nondum regeneratis ipse Baptismus ”. Ita Concil. 772d. 2 quod addit : “ reconciliationem ipsi-contritioni, szvze sacraments voto quod in illa includitur, non esse adscribendam ” 3,

Diximus : &) ex zustitutione Christi; nam Peenitentize sacramentum non est absolute necessarium ad justificationem, ut gratia, sed relative, vi scilicet institutionis Christi; 0) unde non est necessarium zm ve, sed iis quibus non est confessarii copia aut obligatio urgens confessionis, contritio perfecta sufficit cum vozo seu proposito, saltem implicito, recipiendi sacramentum tempore convenienti. Votum autem habetur implicitum quando modo generali quis omnia przecepta vult servare, inter que reperitur preeceptum hoc sacramentum suscipiendi.

957. 2°Materia sacramenti Penitentiz duplex distinguitur, remota et proxima. a) Materia remota, vel, si magis placeat, materia crca quam versatur sacramentum, sunt omnia peccata post baptismum commissa, sive mortalia, sive venialia. b) Materia proxzma; juxta Communiorem et probabiliorem sententiam que magis consentanea videtur Concil. Zv¢dent.4, sunt tres actus pzenitentis, videlicet contritio, confessio et satisfactio seu potius votum satisfaciendi.

¢) Attamen, juxta Scotistas tum veteres tum recentiores, tota essentia sacramenti in absolutione consistit, que, t Joan., XX, 2-23. ? Sess, XIV, cap. 2. — 3 /d7d., cap, 4. — 4 Sess. XIV, cap. 3.

quatenus externa est czremonia, materiam proximam constituit, et quatenus vim habet significandi, est forma. Tres autem actus peenitentis sunt, juxta Scotum veteresque ejus discipulos, non solum dsfositiones ad validam et fructuosam sacramenti receptionem, sed etiam conditiones sine quibus non potest minister sufficienter cognoscere causam et sententiam ferre; quapropter concludunt exteriorem harum dispositionum manifestationem esse de necessitate sacramenti. Secundum vero recentiores Scotistas, hujusmodi actus sunt tantum adsfositiones : quare non est necesse ut sensibiliter manifestentur *.

958.3°De forma. A)Formaipsa. ztuale Rom., post varia monita confessario data 2, sic pergit : “Cum igitur peenitentem absolvere voluerit, injuncta ei prius et ab eo acceptata salutari peenitentia, primo dicit :

Misereatur tur omnipotens Deus, et dimissis peccatts tuts, perducat te ad vitam eternam. Amen.

Deinde, dextera versus pcenitentem elevata, dicit :

Indulgentiam, absolutionem et remisstonem peccatorum tuorum tribuat tibt omnzpotens et misertcors Dominus. Amen.

Dominus noster Jesus Christus te absolvat, et ego auctoritate ipsius te absolvo ab omni vinculo excommunicationis, suspensionis, et interdtctz, tnguantum possum, et tu indiges; deinde, ego te absolvo a peccatis tuts, in nomine Patris +, et Feliz, et Spiritus Sanctt. Amen.

Passio Domini nostri Jesu Christi, mertta Beate Marie Virginis, et omnium Sanctorum, quidquid bont fecerts, et malt sustinuerts sint tibt tn remtsstonem peccatorum, augmentum gratia, et premium vite eterne. Amen”.

t Infra videbitur parum referre ad praxim queenam sententia spe- culative eligatur. : ; 2 Quee sunt perlegenda sicut et Statuta diwcesana. Potest servari pia consuetudo accedentem poenitentem benedicendi,

959. B) De requisitis ad validitatem et ad liceitatem. — a) Ad validitatem sacramenti, heec verba requiruntur et sufficiunt : “ Adsolvo Ze a peccatis tuts”. Ea enim verba ad validitatem requiruntur et sufficiunt, quee effectum sacramenti (scilicet remotionem peccati), modum (judicialem scilicet) quo producitur et swdjectum exprimunt. Sed ad hec tria significando certo requiruntur voces : “ Adsolvo te”, et iis probabiliter addende sunt voces: “a peccatis tuis” *, — Unde esset peccatum mortale voluntarie omittere aut quoad substantiam corrumpere vel unum ex iis verbis (n. 855). b)Quoad “cectatem, omissio voluntaria vel corruptio reliquorum verborum, absque sufficienti ratione, est peccatum grave vel leve, prout mutatio gravis vel levis reputatur judicio_ prudentum.

Ita omissio prioris partis formes, quze respicit absolutionem a censuris, gravis esse potest, quando scilicet confessarius certo scit pcenitentem censura innodari et aliunde nec etiam z¢enfionem habet absolvendi prius a censuris ”, “ Etsi preces, ab Ecclesia formulee absolutoriz adjunctee, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint necessariz, nihilominus, nisi justa de causa, ne omittantur” 3. Unde de facili non debemus has formulas omittere sine rationabili causa, preecipue orationem “ Passio” quze, juxta S. Thomam# aliosque multos, elevat omnia bona peoenitentis opera ad dignitatem sacramentalis satisfactionis.

960. In casu necessitatis, v. g., in periculo mortis, breviter dici_ poterit : “ Ago te absolvo ab omnibus censuris et peccatis, in nomine Patris, ete: 5.

t Verba essentialia suppleri possunt quoad validztatem, non autem quoad /zcez¢atem, per alia zequivalentia; v. g., fe per vos, vel Excellentiam Vestram, etc.; absolvo per condono vel remitio tibi peccata tua.

2 Vox suspensions est de precepto quoad clericos in sacris Ordinibus, debet omitti quoad laicos.

DE PCENITENTIA. A79

961. C) De modo quo forma proferri debet. — Forma debet esse : a) ore prolata : ratio desumitur e positiva voluntate Christi que videtur constare praxi Ecclesie; res non est tamen absolute certa; unde, juxta Sporer, in casu extremz necessitatis; sacerdos mutus_posset, deficiente omni alio sacerdote, absolutionem nutu*vel scripto dare; b) 2” presentem directa : etenim verba formz supponunt poenitentem esse moraliter pressentem; presentia autem moralis ea est, intra quam homines communi, quamvis a/tzort, voce loquentes, inter se loqui et audiri possunt 4.

Hine, 77 fraxz, si poenitens a confessionali exeat antequam absolutio detur, ut aliquando accidit, tuto potest absolvi, si certo cognoscatur eum intra paucos passus esse}. secus, benigne revocetur ad sacrum tribunal; si vero jam longe absit, nec inveniri possit, res Deo committenda est ; postea autem, si ad eumdem confessarium redeat, moneatur de omnibus suis peccatis, etiam preeteritis, doleat, et absolvatur. — Pariter absolvi potest moribundus jam e porta cubiculi. — In pralio multitudo militum absolvi potest, quamvis quidam multum distent, quia efformant unum morale, quod est sufficienter preesens. — Insuper, in casu necessitatis, sub conditione absolvi possunt 11 omnes. qui aliquo sensu percipiuntur, etiam in confuso, v. g., € tecto ruentes, labentes in flumen vel mare, etsi a longe tantum aspiciantur quia prodadile est illos moraliter et sufficienter esse preesentes qui aliquo modo sensibili sunt coram confessario.

962. Corollaria : a) Invalida et wllicita est absolutio absenti data, qui sive per litteras, sive per internuntium peccata sua confitetur. Constat ex hac propositione a Clemente VIII damnata 20 Junii 1602: “ Licere per litteras seu internuntium confessario absenti peccata sacramentaliter confiteri et ab eodem absente absolutionem obti-

1S. ALPHONSUS, n. 429, cum aliis multis, putat talem preesentiam extendi posse ad 20 circiter passus, praesertim ubi pzenitens nondum est egressus ab aspectu conféssarii.

nere”*. Quod decretum declaravit Paulus V valere etiam in sensu-diviso, i. e., de confessione vel absolutione seorsim 2. b) Valde dubia est absolutio per telephonium data, quia ita colloquentes, in hominum communi estimatione, non censentur praesentes, sed absentes. Cum vero hac de re nihil decreverit auctoritas ecclesiastica, in casu extreme necessitatis, damnandus non esset sacerdos per telephonium absolvens conditionate peenitentem 3, qui subito et gravissimo morbo correptus, absolutionem a peccatis suis peteret. c) Zz Eeclesta latina, certe graviter tllicita et probabiliter invalida est forma absolutionts deprecativa, quia jam a pluribus seculis usus forme indicative preescriptus fuit, et quidem, juxta non paucos theologos, sub poena nullitatis.

963. D) De forma conditionata. Quandoque expedit uti forma conditionata, de cujus validitate et liceitate pauca sunt dicenda.

a) Validitatem forme conditionate negarunt aliqui theologi, dicentes naturam hujus sacramenti, quod per modum jzazczz administratur, exigere sententiam absolutam +: quod urgebant Lovanienses et Collet przcipue de conditione respiciente poenitentis dzsposztiones, de quibus judicium aiebant spectare ad confessarium. Communior tamen et moraliter certa evasit sententia juxta quam valet forma conditionata, preesertim si conditio adhibita haec est : sz Zu es capax; aliunde, cum confessarii sententiam Deus exsequatur,

• DENZ., 1088 (962). — Hic agitur tantum de absolutione a peccatis, non autem de absolutione a censuris, que concedi potest per litteras, internuntium, telegraphum, telephonium, etc.; nam, quando agitur de pcenis mere eccleszasticis. Ecclesia potest ab eis absolvere omni modo sibi bene viso. — ? DENZ., 1089 (963).

3 Res practica esse potest in regionibus ubi telephonia in multis rivatis domibus invenire est, praesertim si pauci sint sacerdotes et onge a quibusdam parochianis dissiti.

sufficit ut Deus noverit utrum conditio adimpleta fuerit an non,

964. Conditiones vero de futuro incerto, (v. g., absolvo te, si infra mensem restitueris) suspendunt effectum sacramenti,et-reddunt invalidum sacramentum : conditio enim de futuro, maxime de futuro libero, etsi postea verificetur, sacramentum relinquit inane, guza, ut optime notat Lehmkuhl, ministri est ritum externum qua efficacem ponerte, non alterius a quo pendeat conditionis verificatiot, Unde sole conditiones, que non relinquunt in suspenso effectum sacramenti, conditiones scilicet de preterito vel de presenti (v. g., te absolvo St jam vrestitueris, vel sz sts capax), non obstant validitati forme.

965. b) Quoad liceitatem, principium generale est : Absolutio conditionata licita est, quando heec duo szmuéconcurrunt : gravis ratio judicandi forma absolute prolata exponi sacramentum periculo nullitatis; notabilis utilitas pro pcenitente absolutionem statim recipiendi.

Notentur hec verba : “ gravzs ratio” ; “ zotabz- “is utilitas”, Etenim non debet facile dari conditionata absolutio, sive quia judicium regulariter debet esse absolutum, sive quia fomentum preberetur socordize confessariorum ac pcenitentium.

966. Practices conelusiones. Precipuze cause propter quas absolutio conditionata dari potest, sunt :

a) Ex parte confessarii : si positive dubitet utrum absolverit necne, — utrum verbum essentiale omiserit an non; tunc dicat, vel potius intendat (melius est enim conditionem sola mente concipere) : sz tu non es absolutus, ego te absolvo.

b) Ex parte penitentis : 1) in casu necessitatis, si moribundus dubiam materiam vel dubias dispositiones exhibet, t LEHMKHUL, Theologia moralis, I, 37. N° 671. — 16 vel si dubitatur num adhuc sit vivus aut absolutionis capax; 2) extra casum necessttatis, si dubie dispositi matrimonium contracturi sint, vel locum derelicturi, aut velint, propter gravem rationem, v. g., ad infamiam vitandam, mox sacram communionem recipere; — aut si fundatus adsit timor ne dubie dispositi, si dimittantur sine absolutione, ad sacrum tribunal non redeant, vel in desperationem cadant; — vel si agatur de semi-fatuis, de pueris quorum dubius est rationis usus, et qui cceteroquin per longum tempus sacramenti beneficio privarentur; — aut de piis, qui materiam solum dubiam preebent, et a quibus obtineri nequit materia certa, propter eorum peculiares dispositiones : hi enim aliquoties conditionate absolvi possent, ne diutius careant absolutione. In his enim et similibus casibus verificantur duze conditiones supradictee : ex una parte absoluta forme prolatio sacramentum nullitatis periculo exponeret, et ex altera sutficiens adest ratio statim poenitentem absolvendi.

967. Corollaria. a) Penitens sub conditione a mortali absolutus regulariter a comimunione abstinere debet, cum secus periculo materialis saltem sacrilegii sese exponat. Hinc confessarius non potest Zosztve tali poenitenti dicere ut sacram communionem recipiat. Si vero a peenitente interrogetur, prudenter respondeat secundum varias circumstantias; dicat vy. g. : “‘conscientize tue dictamen sequere ”.

b) Non datur autem stricta obligatio iterum accusandi peccata conditionate absoluta, ut melius intelligetur ex dicendis ubi de confessione. Nam fprudenter existimari potest ea fuisse remissa; aliunde, si poenitens est in bona fide, ut supponitur, in ulteriori confessione remittentur.

968. 4° De effectibus sacramenti Pcenitentie. Sacramentum Pcenitentie : a) confert gratram peccati remissivam, b) remittit penam eternam peccato debitam; ©) mzzxuz¢, imo aliquando integre tollit penam temporalem, pro perfectione et intensitate contritionis; d) restituit serzta per peccatum mortale amissa.

Circa remissionem peccati notetur : @) non posse unum mortale remitti sine alio; b) posse peccatum mortale re- mitti sine venialibus; @) posse unum veniale sine altero remitti; d)non posse tamen remitti veniale sine remissione mortalium.

ART. II. DE PGENITENTIS OFFICUS.

Omnia pcenitentis officia ad tria reducuntur, nempe contritionem, confessionem et sattsfactionem, de quibus seorsim dicemus.

§ I. De contritione.

Agemus : 1° de zatura et efficacta contritionis; 2° de ejus dotzbus; 3° de propostto in contritione incluso,

I, De natura et efficacia contritionis.

969. 1° Notio et species. A) Moto. Contritio, cujus natura jam innuitur suis nominibus (contritio, cordis compunctio, cordis scissio) a Tridentino definitur : “ Axzm7d dolor ac detestatio de peccato commisso cum proposito non peccandr de cetero” ¥,

970. Dicitur : a) andmi dolor : cum enim peccatum sit summum malum morale Bonitati divinze renitens, peccator sincere ad Deum revertens, de delictis a se commissis non potest non tristari; b) detestatio de peccato commnitsso, id est odium peccati, procedens ex cognitione ejus malitiz malorumque effectuum, conjunctum cum retractatione pravee voluntatis, ita ut peccator sincere dicat : si res non esset peracta, non facerem ; vellem non peccasse. — Juxta communem sententiam, dolor est consequentia detestationis, sicut delectatio consequitur amorem ; primum quidem detestamur peccatum, quia ut malum illud apprehendimus ; deinde, concipientes illud malum a nobis commissum, esse fr@sens, sive in se sive in suis consectariis, de eo dolemus (n. 949). Hinc in Beatis odium peccati existit sine dolore; nam non apprehendunt peccatum ut malum presens, cum jam immunes sint a peccato ejusque consectariis. @) Cum proposito non peccandi de celero : nemo enim vere peccata detestatur quin eo ipso velit ea in futurum vitare.

971. B) Species. Duplex distinguitur contritio, imperfecta, que dicitur a¢trztzo, et perfecta. Prior est simplex contritio, qualis definitur a Z77zdentino (n. 969), concepta scilicet ex motivo proprio Poenitentiz (n. 949), vel simul ex turpitudine peccati,ex poenarum metu. Posterior autem est eadem contritio, sed “perfecta caritate ”, ut ait Trident. 1, seu concepta et perfecta ex motivo caritatis. Et hic per caritatem intelligitur amor Dei perfectus, sive denevolentie, dummodo sit supernaturalis ac super omnia, sive amzcitie 2; unde, v. g., qui de peccato dolet, quatenus est offensa Dei Summi Boni et super omnia propter semetipsum dilecti, contritionem perfectam habet.

972. Preeterea Scotiste dicunt motivum contritionis perfectze esse omne motivum quod spectat ad Deum, v. g., quod desumitur ex virtutibus poenitentiz, religionis aut obedientiz ; cui opinioni accedunt nonnulli hodierni auctores, Hurter, Palmieri, Egger, juxta quos amor spei et gratitudinis ad perfectam contritionem sufficere potest. Attamen hzec opinio non est satis probabilis ; unde in praxi conandum est ex amore spei et gratitudinis ad amorem caritatis ascendere.

973. 2° Efficacia contritionis perfect sine sacramento. Contritio perfecta peccata gravia remittit, absque sacramenti Pzenitentiz reali susceptione, non tamen sine ejus voto. Docet enim Tridentinum 3 : “ preterea, etsi contritionem hanc aliquando caritate perfectam esse contingat, om7nemque Deo reconciliare,... ipsam nihilominus reconciliationem ipsi contritioni, s¢ze sacrament? voto quod in illa includitur, non esse adscribendam”. Dicitur: om s¢ne sacrament voto, quia t Sess. XIV, cap. 4.

2 Amor denevolentie est amor quo Deum diligimus gv opter se ut infinite perfectum ezgve bonum volumus; amor autem amdcitie preterea includit mutuum amorem seu redamationem. In praxi benevolentia non separatur ab amicitia, unde S. Thomas docet absolute caritatem esse amicitiam (supra, n. 213). — 3 Sess. XIV, cap. 4.

cum sacramentalis confessio sit in Nova Lege medium salutis, et quidem praceptum, peccator non potest esse vere contritus quin velit delicta sua clavium potestati subjicere (n. 956).

974. 3° De sufficientia attritionis cum sacramento : — A) Contritio imperfecta seu attritio, eoncepta ex foeditate peccati, vel amissione zternze beatitudinis et zterne damnationis incursu, est verus e¢ utilis dolor preparans ad gratiam, et idcirco honestus. De fide est ex 777d. contra Lutheranos *. Honestum est enim non solum inferni poenas fugere et peccatum detestari, sed etiam ordinare fugam peccati ad vitationem poene, cum peccator, qui peccatum fugit propter poenam vitandam, zon excludat altius motivum. Preterea qui ex gehenne metu efficaci odit peccatum, eo ipso est dispositus ad faciendum quidquid oportet ut, vitando peccatum, infernum vitet, et proinde ad servanda precepta, quorum primum est praeceptum dilectionis Dei super omnia.

975. B) Ad remissionem peccatorum consequendam v2 sacramenti Penttentie non requiritur contritio perfecta, sed suffictt attritio. Constat ex 77identino docente attritionem “ad Dei gratiam in sacramento pcenitentie impetrandam disponere” 2, Idem infertur ex maxima sollicitudine quam habet Ecclesia absolvendi peccatores in periculo mortis constitutos.

976. C) Illa vero attritio, ut sufficiat, conjungi debet cum fide, secus non esset supernaturalis; et cum spe veniz, secus nullum esset propositum melioris vite.

Num vero aliqualis dlectio Dei requiratur in preefata attritione ex metu gehennz concepta? Omissis aliis opinionibus, duo hodie exstant hac de re systemata. a) Alii, post Pallavicini* et Bossue¢?, tenent simul cum attritione requiri initialem amorem Dei propter se dilecti, qualis habetur ab eo qui #é¢/ur contritionem ex caritatis motivo elicere, et revera Deum diligere incipit. b) Alii vero tenent non requiri alium amorem nisi amorem sfez seu concupiscentig, sed, juxta quosdam, hic amor debet exp/zcite elici3; secundum alios, sufficit ut z#Plicite eliciatur 4; jam vero semper implicite continetur in sincera attritione que voluntatem peccandi excludit et spem veniz includit, ut vult 77identinum. Non potest enim quis vere detestari peccatum ut offensam Dei, cum spe venie et desiderio gratiz seu justitize quin eo ipso incipiat aliquo modo amare Deum tanquam omnis justitie fontem5. Heec ultima sententia communis evasit et moraliter certa. Expedit tamen ut poenitenti proponantur motiva contritionis perfectee, quia perfectiora sunt.

Il. De dotibus contritionts.

Contritio, sive perfecta sive imperfecta, quibusdam vestiri debet conditionibus, ut suos producat effectus cum vel sine sacramenti receptione. Siquidem debet esse 1° szcera seu interna, 2° supernaturalts ; 3° untversalts ; 4° appretiative summa, 5° 7x ordine ad sacramentum. De quibus seorsim dicendum est.

977. 1° Contritio debet esse sineera seu interna, zd est vere in corde seu voluntate concepta; nam contritio, utpote reparatio et medela peccati, poni debet ubi peccatum commissum fuit et habitualiter remanet, videlicet in voluntate : voluntas peccando insanivit, poenitendo resipiscat.

I De Penit., c. 12. 2 De doctrina C. Trid. circa dilectionem in Sacr. Penit, requistetam, 3 Ita TOURNELY, de Sacr. Penit., q. V, a. > 4 SUAREZ, DE LuGo, S. ALPHONS., etc. 5 Trzdent., sess. VI, cap. 6.

DE PENITENTIA. 487

Unde : a) non sufficit contritio mere externa aut ficta aut mere extstimata*; ») mera affirmatio pcenitentis non semper sufficit ut judicetur attritus, sed, ut prudens judicium efformetur, necesse est ad plures circumstantias advertere, videlicet ad zdolem peenitentis, ad modiva quibus ad confitendum impellitur, ad cuvam quam in preparatione adhibuit, ad mzztationem vite, ad fugam occasionum peccandi, ad usum remediorum antea prescriptorum; @) cavendum est ne pueri et rudes totam suam contritionem reponant in externa formulz recitatione.