Sectio 2, art. 12: UTRUM PLURES PERSON/E DIVINAE

POSSINT ASSUMERE UNAM NUMERO NATURAM HUMANAM

Status qusestionis. — Seusus est: utrum tres personse possint assumere hanc humanitatem, eam terminando proxime et immediate per proprias relationes.

Difficultas est quia tunc non posset dici de humanitate assumpta. neqtie est unus homo, nec plures homines, quia esset una natura humana et tres personae diviuae quse hanc naturam possiderent.

Responsio Ss Thomae est tameu affirmativa, et est communiter recepta, sed impugnata fuit a Scoto.

1° Probatur indirecte in arg. sed c. ex analogia cum natura divina quee est communis tribus personis; ergo pariter natura humana individuata potest fieri eis communis.

2° Probatur magis directe et proprie, in corp. art. :

— Personce divince non se excludunt a convenientia in eadem na- tura cum omnes terminent simul eamdem naturam divinam.

— Atqui in mysterio Incarnationis, tota ratio facti est potentia facientis, ut ait Aug.

— Ergo de illo judicandum est prsesertim secundum conditionem personse assumentis qute duas alias non excludit a. commu- nione ejusdem naturse. Nec est repugnantia ex parte nattirse liumanas, quia assumi potest, non ratione poteutiae naturalis limitatse, sed ratioue potentiae obedientialis, quse sese extendit ad id omne quod non repugnat in se.

Id vero quod repugnat, est quod persona divina assumat personam humanam, sic essent dua? personae in una.

Ad f1"": Solvitur difficultas prius proposita: scil. : In bypothesi facta, veium esset dicere quod tres personce divince essent unus homo propler unam naturam humanam, sicut dicitur quod sunt unus Deus, propter unam naturam divinam, qtise est una numerice, absque ulla multiplicatione et divisione.

Cf. apud Tbomistas soliitionem objectionum Scoti.

Abt. VII. — UTRUM UNA PERSONA OIVINA POSSIT ASSUMERE OUAS NATURAS HUMANAS

Status qusestionis. — Dsec quaestio ponitur, ut prsecedentes, ut melius innotescat niysterium Incarnationis ex parte personse assu meutis.

Difficultas est quod, tunc esset uuum suppositum duarum natii rarum ejusdem speciei, v.g. eadem persona divina esset Petrus et Joannes. Alia dlfficultM est qiiod tUHC non posset dici qnod persOtil incnrnata chkcI unus hnmo (qula habcrct duas liiiinanilateH), nec quod

DE MODO ASSDMBNDI

< suet plures homines (quia plures homines sunt supposito distincti). Nec apparet quomodo possent uniri ad invicem hse duae naturss huinana?, una forte posset esse in una regione terrae, et altera in alia regione.

Responsio tamen S. Thomae est affirmativa.

1" Probatur indirecte in arg. sed c. sic: Quidquid potest ad extra Pater, potest Filius. Sed Pater post incarnationem Filii potest assumere aliam naturam humanam. Ergo et Filius hoc potest.

2° Probatur directe eodem principio ac supra, scil. :

• Quia potentia dwirnc personte (tum ex parte principii assum- ptionis, tum ex parte termini) est infinita, nec potest limitari ad aliquid creatum.

— Atqui sic limitaretur si nou posset nisi unam uumero uaturam humanam assumere. Ergo. Quidam objecerunt: Tunc hse dua? naturaa bumanje sese penetrarent.

Respondetur: Ad veritatem conclusionis non requiritur quod persona diviua assumat in eodem loco has duas naturas; nam ra tione immensitatis ]>otest unam assumere hic Romae, et aliam alibi in regione valde distanti. Nulla. ex hoc sequitur absurditas; cf. ad .{nm infra ubi legendum est: « non oporteret », ut in ed. leonina.

Ad Z11™ : « Posset esse multitudo secundum numerum ex parte naturae propter divisionem materiae, absque distinctione suppositorum ».

Ad 2um: Tunc esset adhuc unvs homo, et non plures, propter unitatem suppositi. Imo una persona divina posset multas humanitateB individuales assumere, absque ullo pantheismo, id est absque confusione naturse divinas et humanae, sed sequeretur impeccabilitas in omnibus his nattiris. Toletus tradit bonam regulam ex S. Thoma • lcssiimptam. «Nomina substantiva concreta ad sui multiplicationem rcquirunt .utramque multitudinem et suppositorum et formarum simul; una deficiente. unitas fit». — Cf. S. Thomam. I*, q. 36. a. 4, nd 2; q. 39, a. 3; III', q. 3, a. 6, ad !«•; a. 7. ad 2m.

Aht, VIII. — UTRUM FUERIT MACIS CONVENIENS QUOO PERSONA FILII ASSUMERET NATURAM HUMANAM QUAM ALIA PERSONA DIVINA.

Status qusestionis. — Videtur quod non, quia lucarnationis ef- [OCtUB est quaedam humana? naturse recreatio, quae Patri convenit, prout ei appropriatur potentia creandi. Praeterea Incarnatio ordi ■Ator a<I remissionem peccatorum. quae attribuitur Spirittii Sancto.

Conoluslo tamen est quod cotwcnientissimum fuit- personam Pilii \m trnwri projiter tria:

DB MODO UNIONIS EX PARTE ASSUME-NTIS

1° Ratione principii unionis: Quia per Verbuni omnia facta sunt (velut a causa exeraplari). Ergo conveniens erat ut per Verbum omnia repararentur. Sic artifex per formam artis conceptam, qua ar titiciatum condidit, ipsum, si collapsum fuerit, restaurat.

2° Ratione finis unionis: Congruum erat ut per eum qui est Filius Dei naturalis, efficeremur fllii adoptivi*. Ille accepit per generationem asternam totam naturam divinam absque multiplicatione et divisione, nos autem accipimus participationem divinse natuise, seu principium radicale operationum proprie divinarum, et in fine visionis beatificee. Vide litteram articuli.

3° Ratione peccati reparandi: Homo per appetitum inordinatum scientiaj peccaverat et perierat, unde congruum erat ut per eum cui attribuitur sapientia repararetur.

Illustratur filiatio adoptiva ut est similitudo participata filiationis naturalis et aeterna;, ex his quae scripsit S. Tbomas in Coram. in Ep. ad Kom., vm, 29, circa btec verba S. Pauli : «Deus nos prwdestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus». Adoptio iu communi est extraneae personai in filium legitima assumptio (cf. supra a. 5, ad 2). Adoptare est admittere gratis ad participandam luereditatem (111», q. 23, a. 1). Cf. 111", q. 23, a. 2. Adoptare bomines convenit totr Trinitati, «quamvis enim generare iu divinis sit proprium personte Patris ; tamcn faccre quemcumque effectum in creaturis est communi toti Trinitati propter unitatem natura?, quia ubi est una uatura, oportet quod sit una virtus et una operatio». Filius autem Dei adoptivus non est proprie genitus, sed factus; licet quandoque dicatur genitus, propter spiritualem regeuerationem, quae est gratuita, non naturalis. Unde adoptare homines in filios convenit toti Trinitati.

Attamen, ut dicitur ibid. q. 23, a. 2, ad 3um : « Filiatio adoptiva est quaedam similitudo aeternae... Assimilatur autem bomo splendori ajterni Filii per gratia? claritatem, qua? attribuitur Spiritui Sancto. Et ideo adoptatio, iicet sit communis toti Trinitati, appropriatur tamen Patri ut auctori, Filio ut exemplari, Spiritui Sancto ut imprimenti in nobis hujus exemplaris similitudinern». Cf. I» q. 93 a. 4, ad 2; IP-II», q. 45, a. 6; IIP, q. 3, a. 5. 2m; a. 8; q. 39, a. 1 ad 3; q. 45, a. 4. Faciliter assignantur similitudines et differenti» inter divinam liliationem naturalem aeternam et filiationem adopti vam; Filius Dei per naturam est genitus, non factus, lumen de lu mine, Deus verus de Deo vero, babet totam Deitatem quae non potest dividi nec multiplicari ; Filius adoptivus est factus non genitus, sed spiritualiter ex Deo natus per gratiam, quae est participatio divina* naturae, et disponit radicaliter ad actus proprie divinos, scilicet vi dere Deum immediate et eum diligere in «eternum.

s Sic clarius apparet quod flHatio attopliva eat qmrdam participata Hm4U tudrt flliatwnis naturalis (rtema-. C,{ 8ii|>rn, n. B, ad 2m. Hoc exprimltur nrt l/om.. viii. 29: <. CDpus) prwdrstinavit (iioh) conformcs flcri imaoinis FilU sul, ul sil ipsv primoatnllini in mullis /ratilhus o.

DE MODO ASSUMENDI

Recapitulatio hujusce quajstionis 111" juvat ad meliorem intel ligentiam unionis hypostatica? cujus omnes aspectus sic conside rantur.

Statutum est igitur quod propriissime competit personm assu mere natuiam creatam, id est sumere ad se; quia propriissime per sona simul est principium et terminus assumptionis (a. 1 et 2). — Attamen Deus ut concipitur a Judaeis et a monotheistis (absque tri bus personis divinis relativis) posset assumere naturam creatam, quia est omnipotens, et posset hanc naturam terminare per subsi sieutiam absolutam, qua3 communis est tribus personis diviuis.

Ex his sequitur, ut dictum est, quod quwlibet persona divina potuit humanam naturam assumere. — Imo tres personaj divinse pos sent assumere unam numero naturam humanam, sicut jam habent unam naturam divinam.

Denique una persona divina posset assumere duas naturas ku manas, quia potentia ejus ex parte principii et termini assumptionis est infinita. — Sed quamvis hae diversae hypotheses sint possibiles. convenientius fuit quod Filius Dei potiusquam Pater aut Spiritus Sanctus assumeret Christi humanitatem.

QU.ESTIO IV

DE MODO UNIONIS EX PARTE NATUR/E HUMAN/E ASSUMPT/E

Modus unionis consideratur nunc non ex parte assumentis, sed ex parte assumpti, et hoc dupliciter:

1° De his quw Verbum assumpsit:

quoad ipsam naturam bumanam (q. 4);

quoad partes ipsius naturse (q. 5) contra Docetismum et

Apollinarismum ; quoad ordiuem assumptionis (v. g. utrum anima fuerit prius assumpta quam caro, q. 6).

2" De coassumptis, quantum ad perfectiones (ubi est sermo de gratia habituali Christi, de ejus scientia et potentia) et quantum ad defectus (seu de defectibus quos voluutarie accepit Christus ad satisfaciendum pro nobis, ut sunt passibilitas corporis, mors, ubi agitur etiam de impeccabilitate Christi, necnon de propassionibus in Christo), q. 7 15).

Sic integre agitur de unione hypostatica, scil. : in q. 2 quoad ipsam unionem ; — q. 3 quoad personam assumentem ; — q. 4-15 quoad naturam assumptam, partes ejus et quoad coassumpta. Deiude a q. 16 26 erit sermo de consequentibus unionem, et secundum se, et per respectum ad Patrem et per respectum ad nos.

Quasstio IV* continet sex articulos, ubi agitur de natura humana in se, et per respectum ad personalitatem hiimanam, quaj nou est in Christo, et per respectum ad individua uatuiaB humanae.

Akt. I. — UTRUM NATURA HUMANA FUERIT MACIS ASSUMPTIBILIS A FILIO DEI, QUAM ALIA NATURA

Status qusestionis — Agitur de natura humana ut assumptibilis, non secundum potentiam passivam naturalem, nec etiam secundum potentiam obedientialem (de qua supra. q. 1, a. 3, ad 3), sed secundum congruentiam '. Communior sententia tlieologorum afhrmat quod

1 Potentla obedientlalis de se non liniiortnt nlsl nou reimgnnntiani ad elevntlonom, quln oninlpotentln I)el elevnniln non llinlintur nud per repugnantianii kIc In «>mnl lninianltate liullvWliinta v.| P«trl, Pniill. e«t |x>teutin olxHilentlall» iid iinlonem liy|"'Hlntlenni el etlani In nnliirn nngellcn; imhI |irn-ter ih.Ic-mI lnin

DE CONVENIBNTIA HUJUS ASSUMPTIONIS de potentia Dei absoluta quaelibet alia natura est assumptibilis ; cf. sanctum Thomam, III Sent., dist. 2, q. 1. a. 1. Nunc est solum sermo de convenientia.

Haic qusestio est alicujus momenti ad determinandum : utrum praeter potentiam obedientialem sit convenientia ei annexa, sed non necessario annexa, v.g. convenientia assumptionis pro natura humana potius quam pro angelica.

1* difficuitas est quod potentia Dei facientis incarnatiouem non limitatur ad unam naturam ; et sicut non est mundus optimiis omnium possibilium, non est una natura creata magis apta ad uuionem hypostaticam.

2* difficultas: etiam in natura irrationali est vestigium Dei ;

3* et in natura angelica est expressior Dei similitudo quam in nostra uatura, et angeli peccatores redemptioue indigent;

4* denique totum universum est magis assumptibile quam humaua natura.

Conclusio tamen saucti Thoinas est: Convementius fuit naturam humanam assumi a Verbo quam aliam quamcumque.

1° Probatur auctoritate, prout hoc innuitur in L. Prov., yin, 31, ubi ipsa Dei sapientia ait: « Delicite meaa esse cum tiliis hominum». Item iu Epist. ad Hebr., ii, 10 et 16: « Decebat eum propter quem oninia et per quem omnia, qui multos hlios in gJoriam adduxerat. iiuctorem salutis eorum per passionem consummare... Nusquam enim angelos apprehemLit , sed semen Abralue apprehendit. Unde debuit per omnia fratribus similari, ut misericors fieret, et fidelis pontifex ad Deum ut repropitiaret dehcta pojmlin. Cbristus debebat esse sa- ^erdos et simul victiina, quia nulla alia hostia seipso digna erat.

2" Probatur ratione theologica, quai ad hoc reducitur :

— Hwc major congruentia attendi potest secundum dignitatem et necessitatem seu indigentiam naturae assumptibilis.

— Atqui humana natura est dignior quam natura irrationalis, sic potest attingere Verbum per cognitionem et amorem 2, et insuper indigebat reparatione , cum subjaceret originali peccato, quod non verum est de angelis, non omnes enim peccaverunt, et qui peccaverunt jam sunt obstinati et non capaces redemptionis.

— Ergo convenientius fuit naturam humanam assumi a Verbo, quam aliam quamcumque; in hoc sensu sanctus Thomas dicit

•ilHMlentialein ixitest esse quiedam congruentia. Sie prteter potentiam obedientlalem uostri intellectus ad elevationem supernaturalem et proinde ad visionem tonttncam, est quaxlam congruentia, qua? non est omnino idem ac Ipsa potentia "I" •llcntialis. seu elevabllls. Hoc a plurllms non satis notatur, dum legunt in I* P., q. 12, n 1, de dexiderlo naturnli videndi Deum per essentlam.

• Allunde hoIh nutiirn ratlonalls vei intellectualiH est capax meriti et satiafaotionia ad aacrlttoinoi redemptionia offelrendtim, et hoe sacriflcium debebat

■ iIT.tiI ii iinturn e|ii«(leiii H|H'drl nc gcniiH humnnuni rtxllmendiini.

DE NATURA HUMANA ASSUMPTA in fine corporis articuli : « Unde relinquitur quod sola natura huniana sit assumptibilis ». Insuper, ut additur in III Sent., dist. 2, q. 1, a. 1, natura bumana est quasi compendium universi, microcosmos, prout in ea est esae, ut in mineralibus, vivere, ut in viventibus inferioribus, intelligere, ut in angelis quamvis modo minus perfecto.

Hffic responsio confirmatur ex solutione difficultatum.

Ad lnm. Sic ostenditur quod prseter potentiam obedientialem quse extenditur ad id omne quod non repugnat, potest esse qua?dam convenientia seu cougruitas, quse pro assumptione ad unionem hypostaticam non invenitur in lapidibus, in plantis, nec in agno aut columba. Unde dicit sanctus Thomas : « Sic ergo dicitur aliqua creatura non esse assuniptibilis non ad substrahendum aliquid poteutisedivinae, sed ad ostendeudum conditionem creaturae quse ad hoc aptitudinem non habet». Ergo hsec aptitudo, quse non est in lapide, vel in columba, non est ipsa potentia obedientialis ad assumptionem, quse est in lapide vel in aliquo animali, v.g. in agno purissimo.

Ut notat Cajetanus, sanctus Thomas nequidem ponit qusestionem : utruni Verbum possit assumere naturam lapidis. Hoc non est intrinsece impossibile de potentia mere absoluta, sed non esset finis seu motivum ad hoc faciendum. lta Deus potest de potentia mere absoluta «.nniliilare B. Mariam Virginem, sed ad hoc non est motivum ex parte finis, ergo hoc repugnat, si non de potentia mere absoluta, saltem dc potentia ordinata, sive ordinaria, sive extraordinaria.

Revera tamen est in natura lapidis vel agni aut columba? non repugnantia seu potentia obedientialis ad unionm hypostaticam, quamvis non sit aptitudo in sensu congruentiaa.

Ex hac responsione ad lum, videtur sequi quod aptitudo seu convenientia nostraj natura? ad elevationem ad visionem beatificam non sit ipsa potentkt obedientialis , qua3 de 8e nihil aliud requirit quam non repugnantiam ad elevationem prout Deus potest facere quidquid non repuguat. Imo, ut infra dicetur, in sanctissima anima Christi est potentia obedientialis ad majorem gradum luminis gloriae, cf. q. 10, a. 4, ad 3, potentia obedientialis nostri intellectus non potest impleri, quia semper potest elevari de potentia absoluta ad sublimiorem gradum luminis gloriffi, et voluntas nostra ad sublimiorem caritatem .

In natura damnatorum remanet potentia obedientialis ad elevationem ad visionem beatificam, sed non est amplius convenientia.

Ad 2"m. «Creatura irrationalis quse deficit ab unione ad Deum per operationem, uon habet congruitatem ut uniatur ei secundum esse personale».

Ad 5"m legendum est. — Circa responsionem ad Sal" CajetnniiH uofat, contra Kcotuiu. qimil [ n-< > snnctii Tlioma personalitas cst (|iiid positivuin et rciili- distlllCtuni a iiatura imlividuata, v.g. a MichaelltatQ, quin RauctiiH TIioiiuin, <I i «• i t : « Sic nihil |ii ■a-cxisli-ns ilii corriim

DE CONVENIBNTIA HUJUS ASSUMl-TIONIS peretnr» si Deus, novam angelicam naturam producendo, eam sibi uniret.

Ibidem uotatur quod Angeli mali ceciderunt irreparabiliter, non quidem absolute, sed juxta modum divinaj providentiae consentaneum, ut expositum est in I", q. 64, a. 2: Utrum voluntas dasmonis sit obstinata in malo : « Liberum arbitrium angeli est flexibile ad utrumque oppositum ante electionem sed non post», scil. ejus electio, elicita sub cognitione intuitiva et simultanea eorum qua? considerari debent, est irrevocabilis, et sic participat immutabilitati electionis divin», qua; simul est liberrima et omnino immutabilis. E contrario oiectio nostra elicitur sub cognitione abstractiva, discursiva, qua? nonnisi successive attingit ea omnia qufe consideranda sunt; proinde revocabilis est, prout post electionem possumus considerare queedain nova non prius considerata1.

Unde homo est capax redemptionis, non vero angelus. Iusuper lirimus homo cecidit sub tentatione dcemonis, dum do?mon ipse cecidit sola sua propria voluntate. Unde natura humana est minus indigna miseratione quain natura angeli lapsi.

|um Dubium: An Verbum possit uniri personaliter absque inconvenientia naturae irrationali, v.g. agni, vel columbse.

Respondetur: Plures respondent affirmative, sicut non fuit indecens Verbum incarnatum flagellari, conspui, mori. Imo in triduo mortis Verbum mansit hypostatice unitum cadaveri, non sub ratione persoualitatis, sed sub ratione subsisteutise. Sed hse rationes sunt debiles, nam Verbum non fuit unitum cadaveri Christi, nisi quia prius fuit unitum humanitati ejus et si flagellatum est et crucifixum, hoc fuit meritorium pro nostra redemptione, dum nihil simile esset in hypothesi prasdicta, quia columba et agnus non sunt capaces nec meriti nec satisfactionis.

Iium Dubium: sanctus Thomas diversis locis dicit quod in angelis non differt suppositum a natura (I", q. 3, a. 3), et tamen hic, ad 3"™, tenet quod natura angelica est assumptibilis, quod non pol<!8t esse nisi distinguatur a supposito.

Respondent Cajetanus, Medina, Alvarez, Gonet, Billuart: In I*, q. 3, a. 3, sanctus Thomas vult dicere quod natura angelica non dislinguitur a notis individuantibus, sed pro illo distiuguitur a subsislcntia vel persoualitate propria, quse non existeret si natura angelica personaliter uniretur Verbo. Pluries dicit sanctus Thomas quod in angelis differt quod est (suppositum) et esse (existentia), cf. Con-

' Dwmon nutem, |x>st obstlnntlonem suani, nou potest consldernre quld novl, nnten non conBlderatum i e«t enlm unn ro!« vln n<l regredlendum nd Doura, «ctl, vln humllllntlK et ObedlenttoB, el hnnc vlnm nropter Ruperbinm lOJttn non v.-llcl; ncccptiirc ctlnmnl el nix-rlrctur.

DE NATURA HUMANA ASSUMPTA tra Gentes, L. II, c. 52. Manifestum est enim quod, v.g. in Michaele, prffiter ejus naturam seu micha£litatem est esse et accidentia, ut intellectiones et volitiones successivae; sic in eo suppositum est totum et natura ejus est pars essentialis.