Sectio 2, art. 27: UTRUM CRATIA QUA CHRISTUS EST CAPUT

ECCLESI^E SIT EADEM CUM CRATIA HABITUALI EJUS, UT EST HOMO SINCULARIS

Status qusBstionis. — Quffiritur utrum in Christo gratia capitalis sit realiter distincta a gratia habituali personali, an sit realiter eadem.

Videtur quod non sit eadem, nam 1° aliud est peccatum actuale seu personale Ada?, et aliud peccatum originale quod tiiiduxit in posteros, ergo alia est gratia personalis Christi novi Adae, et alia est gratia capitis.

2° Ha? gratia3 distinguuntur prout ordinantur ad diversos actus, prima ad sanctificationem personalem, alia ad sanctificationeni alio rum.

3° Distingui solent in Christo tres gratiae : gratia unionis, gi-atia singularis, et gratia capitis.

Conclusio Uimen est: Eadem est secundum essentiam gratia habitualis personalis Christi et gratia capitis, differunt tamen ratione.

Plerique theologi hanc conclusionem tenent; Vasquez tamen et qtiidam alii docent gratiam capitis eamdem esse realiter ac gratiam unionis.

1° Probatur ex Sacra Scriptura. - - Dicitur apud Joannem, i, 16: « De plenitudine ejus nos omnes accepimus » ; proinde Christus est iiiput nostrum prout habuit plenitudinem gratias habitualis persoualis. Ergo non realiter distinguuntur gratia habitualis personalis et gratia capitis, saltem ex hoc innuitur identitas realis harum gratiarum.

2" Probatur ratione theologica.

— Idem est actus quo aliquid est actu et quo agtt, ac agens debet esse eminentius patiente.

— Atqui Christus ut homo constituitur in actu superuaturali per gratiam habitualem personalem quam eminentissime accepit.

— Ergo Christus ut homo per eamdem gratiam influit in alios, scil. in membra cujus est caput.

Major patet, fundatur in hoc quod unumquodque agit in quanturn t»i in actu; sic calidum calefacit secundum calorem quo calidum est. Vgens enim agit prout determinat, et determinat taliter secundum luam propriam determinationem.

\tinor supra explicata est: Gratia enim- habitualis personalis llitrinsece ac physice informat Christum, ut est homo ; sic est prin- Blpium operativum quo radicaliter operatur modo supernaturali ; id • i producendo opera inflnite meritoria et satisfactoria. Principium •i"" '""'"'n operuin est gratia habitualis ut connotans gratiam unionl», kpii ut coriiiotaiiN priw.ipium quod, seu personam Verbi, ex qua

DE GBATIA CHRISTI procedit valor infinitus horum operum. Cf. infra de merito Christi, q. 19, a. 3.

Ergo hsec eadem gratia habitualis dicitur oapitalis, prout per eam Christus potest influere in membra Ecclesice gratiam et justificationem, influxu scil. morali per opera infinite meritoria et satisfactoria. Hoc influxu prtecise constituitur caput, licet influat etiam iustrumentaliter physice; fldelinm enim Veteris Testamenti Christus fuit caput, in quos non potuit inlluere instrumentaliter physice, cura tunc nondum existeret, sed solum moraliter per meritum et satisfactionem.

Sanctus Thomas pluries loquitur de hac causalitate instrumentali physica humanitatis Christi, prout ea est instrumentum conjuuctum Divinitati, dum Sacramenta sunt instrumenta separata. Cf . III", q. 43, a. 2; q. 48, a. 6 et q. 62, a. 4. Sicut sonans tubam transmittit sonum per hunc instrumentum, Deus potest causare gratiam per humanitatem Christi; ita etiam anima nostra utitur chordis voealibus tanquam instrumentum ad proferendam vocem. Notandum est insuper quod quamvis corpus Christi ut est in ccelo tanquam in loco sit localiter distans a corpore nostro, superior pars animae Christi et animaj nostraj non est de se in loco, nec localiter distat mens humana Christi a mente nostra, in quam influit ut Divinitatis instrumentum. Cf. infra, q. 13, a. 2, de potentia aninue Christi : de causalitate i«strumenVali ejus physiea.

Quoad causalitatem moralem per modum meriti non necesse est quod causa meritoria jam existat ad iniluendum, nam causa moralis operatur prout est cognita, et potest cognosci ut futura. Sic Deus contulit gratiam fidelibus Veteris Testamenti propter futura merita Christi.

Vonfirmatur conclusio ex solutione objectionum : .

Ad lum. — ln Adamo distinguitur peccatum personale et peccatum originale originans, quod est peccatum naturse, uquia in eo persona (se avertendo a Deo) corrupit naturam, qua corruptione mediante, peccatum primi hominis derivatur ad posteros... Sed gratia non derivatur a Christo in nos mediante natura humana, sed per solam personalem actionem ipsius Christi. Unde non oportet in Christo distinguere duplicem gratiam, quarum una respondeat naturae, alia personas». Id est, ut notat Cajetanus, n. V: «Gratia non communicatur nobis a Christo per actionem naturce, seu communicando naturam (ut communicasset Adam filiis suis, si non peccasset), sed pcr actionem personalem Christi, qua meruit nobis et voluntarie injluit in nobis gratiam ».

Ad 2am. — Eminens gratia liabitualis personalis Christi est ratio ju8tificationis aliorum.

Ad Sam. — « Oratia perHonalis et gratia capitis conveniunt in

•wentia habitiiN» (sont i<i<'in babitnt), pront ordinantar magis proa

DB GRATIA CAPITIS IN CHRI8TO nie ad aliquem actum meritorium ; e contrario gratia unionis non sic

■ ndinatur ad actum eliciendum, nec est habitus, sed ut dictum est supra, q. 6, a. 6, «gratia unionis est ipsum esse personale, quod gratis divinitus datur humanae naturae, in persona Verbi ». Cf . Cajetanum circa resp. ad 31™.

Objectio. — Vasquez vero vult quod gratia capitis sit ipsa gra tia unionis, quia ab ea derivatur valor infinitus meritorum Christi.

Respondetur: Valor meritorum Christi derivatur a gratia unionis remote tanquam a principio quod connotato, concedo ; proxime tanquam a principio quo operativo, nego, quamvis principium imme iliatum meriti sit caritas. De ratione autem gratiaa capitis est quod sit radix (ut quo) illorum meritorum, quia caput Ecclesia^ ut caput influit saltem moraliter per opera meritoria in membra.

Instantia. — Si Christus non haberet gratiam habitualem, foret nihilominus adhuc caput nostrum ; nam gratia habitnalis non est ipsi absolute necessaria ad eliciendos actus meritorios. Ergo Christus non est caput ratione gratise habitualis.

Respondetur: Distinguo antecedens : Si Christus etc. foret adhuc raput nostrum ratione personalitatis divina?, nego; quia per illam uon constituitur operativus meriti; ratione auxilii transeuntis, con- ■•edo. Sed tunc Christus non esset connaturaliter operativus meriti.

Instantia. — Gratia ordinata ad aliorum sanctificationem non •st gratia gratum faciens, sed gratia gratis data. Ergo gratia capitis ordinata ad sanctificationem nostram non est eadem ac gratia habilualis personalis in Christo.

Respondetur: Distinguo antecedens: Gratia primario ordiuata nd aliorum sanctificationem non est gratia gratum faciens, concedo • gratia secundario tantum ordinata... etc, nego. Ita v.g. donum sapientiaa pertinet ad ordinem gratia^ sanctificantis, quamvis secundario se extendat ad directionem animarum, id est ad utilitatem proximi. Ita gratia habitualis in Christo.

In aliis articulis hujusce qusestionis, sanctus Thomas ostendit ia. (!) quod esse caput Ecclesice secundum intrinsecum influxum gra- U» et justificationis est proprium Christo, quia hoc habet ex gratia nabituali ut prsesupponit gratiam unionis (ex qua procedit valor in- Dnitus meritorum ejus)2". Esse vero caput Ecclesise secundum exte- Horem gubernatxonem pro aliquo tempore, convenit Summo Pontifici

, , " ^,tta™en.' «mmunitep docetur, ea qu« Christus nobis merult de con-

■ "• ™*rla "0.bl8 merQlt de eonsruo proprie, scU. merlto fundato .1 I Jufltltia, s«l In carltate qua unlebatur Deo et nobls, seu in jure amica-

■II I roLterea Marla Mediatrix Unlver8all8 et Mater omnium hominum com- " nnlJm Sr«U QU° co,'J»"Kltor cum corpore. Vocatur etlam aqmeductus

DE GRATIA CHIUSTI per respectum ad Ecclesiam inilitantem. tempore sui pontificatus ; sic est vicarius Christi.

Aut. 7. — Lucifer, princeps daemoniorum, est caput omnium malorum non influendo interius in eorum voluntatem, in qua solus Deus ab intus influere potest, sed inducendo ad peccatum per suggestiones et tentationes, et facilius est destruere quam aedificare.

Art. 8. — Antechristus est caput omnium malorum non quoad prioritatem temporis, cum sit tantum in fine temporum venturus, neque quoad influxum, cum in peccatores ipso anteriores influere non possit, sed tantum quantum ad perfectionem malithe, ita ut omnes mali qui eum praecesserunt, sint quasi figura ejus.

Ad recapitulationem eorum quas pertinet ad gratiam capitis in Christo, attente legenda est Encyclica Pii XII De Corpore mysticn Christi, ann. 1944.

QU^SSTIO IX

DE SCIENTIA CHRISTI IN COMMUNI ET DE EJUS CONTEMPLATIONE

Post considerationem gratiaa Christi, tum personalis, tum capitalis, agendum est de ejus scientia: 1° quidem quamnam scientiam, seu quasnam scientias Christus habuerit. ; 2° de unaquaque scientiaium ipsius, id est de ejus scientia beata (q. X), de ejus scientia indita vel infusa (q. XI), de ejus scientia acquisita (q. XII), id est de vita intellectuali Christi, imo de ejus altissima conteinplatione.

Ex hoc apparet, ut ait S. Thomas, a. 1, c. fin. : « Scientiain hic large accipimus pro qualibet cognitione intellectus humaui », etiam non discursiva. Articulus principalis harum quasstionum est art. 2 quajstionis IX: utrum Christus habuerit jam iu terris scientiam quam habent beati vel comprehensores, scilicet visionem beatilicam. Antea vero articulus primus est velut introductio ad quasstiones de scieutia i reata Christi.

Notandum est quod Sacra Sciiptura quas veritatem divinam manifestat in ordine ad salutem, magis insistit in vitam moralem et religiosam Salvatoris quam in ejus vitam intellectualem. Sed non concipitur quod Christus ut homo habuerit altissiinam conceptionem perfectionis moralis et religiosa}, quin habuerit proportionatam cognitionem de Deo, de auima, de mundo, de reguo Dei, sic tlieologus ducitur ad tractandum de scientia Christi, et inquirit quid de ea haberi potest ex Sacra Scriptura, ex Traditione et ex ratione theo logica1.