Sectio 2, art. 8: UTRUM UNIONEM VERBI INCARNATI

ALIQUA MERITA PR/ECESSERINT

Status quajstionis. — Sub aliquo aspectu videtur quod ita fuit, nam justi Veteris Testamenti merebantur vitam ajternam, ad quam non poterant pervenire nisi per Incarnationem ; ergo, ut videtnr, pariter meruerunt Incarnationem. Item de B. Maria Virgine cantatur quod ((Domiuum omnium meruit portare».

Sed ex alia parte docet Augustinus [De Prwdestinatione sanctorum c. 15), quod nulla merita pra^cesserunt regenerationem nostram juxta sanctum Paulum (Tit., m, 5). Ergo nec illam Christi generationem aliqua merita prascesserunt. Imo in praedicto opere pulchre ostendit sanctus Augustinus quod praidestinatio Christi, ut est homo, ad ttliationem divinam naturalem non potuit esse ex praevisis Ohristi meritis, nam ejus merita prassupponunt ejus personam jam constitutam ; et ex hoc deducit Augustinus quod pariter prsedestinatio nostra, cujus prajdestinatio Christi est exemplar, non est ex pramsis nostris meritis, quae sunt effectus ejus, ut explicat etiam sauctus Thomas, P, q. 23, a. 5.

Responsio. — In corpore articuli sunt tres couclusiones : I" Conclusio: Christus non potuit mereri suam Incarnationem . Nam omnis operatio Christi subsecuta est unionem hypostaticam ; non enim Christus fuit prius purus homo, et postea uuitus Verbo, sed, in instanti creationis suse, anima ejus fuit Verbo personaliter unita.

Bsec prima conclusio est de fide contra Photinum, cf. Denz., 65, 85, 88, 233.

2» Conclusio: Ss. Patres Veteris Testamenti et B. Maria Virgo non meruerunt nec mereri potuerunt de condigno Incarnationem, propter tria:

1. Quia Incaiimtio transcendit beatitudinem vitee mlernae, ad quam tanquam ad prjemium ultimum ordinantur merita justorum. Oonstituit lucarnatio ordinem hypostaticum supra ordinem gnitia? et gloriae.

2. Quia principium meriti non potest cadere sub merito, <■ w causa suiipsius, sic Hlatus graliii- non . iiclit sub merito, et a fortlofl priiK-ipinm grntia< quod est. Incurnalio : « Orntia et veritas per Jl huiii OlirlNlinu ractacNl » i.Ioim., i, 17).

AN ALIQUA MERITA EAM PR-ECESSEIilNT

3. Quia Incarnatio Ghristi est rejormativa totius humanw nalurw, ergo non cadit sub merito alicujus hominis particularis : « De plen-itudine Christi onmes accepimus» (Joan., i, 16).

3" Conclusio: Sancti Patrcs Veteris Testamenti Incarnat ionem meruerunt tamen de congruo improprie, desiderando et postulando; congruum enim erat ut Deus exaudiret eos qui ei obediebant. — Ad 3um. ((Bcata virgo dicitur meruisse portare Dominum omnium, non quia meruit ipsum incarnari, sed quia meruit ex gratia sibi data illum puritatis et sanctitatis gradum, ut congrue posset esse mater Dei ». Hffic verba sancti Thomae sunt aurea, et summa proprietate exprimunt id quod proprie meruit B. Maria Virgo, scil. aon meruit Incarnationem qua3 est principium plenitudinis gratia? quam ipsa ac cepit ad merendum, sed meruit augmentum gratiae quo lieret digna inater Dei".

Dubfa quajdam proposita sunt circa hunc articuium. Ad solutionem horum dubiorum revocanda est in memoria di visio meriti quse exponitur in tractatu de Gratia. Meritum est opus prwmio dignum, vel in isto opere est jus ad prwmium; proinde dividitur secundum fundamentum hujusce dignitatis, prout habet aut uon habet asqualitatem proportionis cum praemio. Meritum de con «ligno eam habet, non vero meritum de congruo.

. / fundatur in justitia saltem distributiva, condieno / pr0Ut UaDet condignitatem seu aiqualita s ( tem proportionis cum prsemio.

proprie dictum: fundatum in amicitia, seu Meritum iure amicabili, inter per- sonas, prout amicitia est pars potentialis justitia?;

improprie dictum: fundatum in pura Dei misericordia sine ullo jure \ vel debito ex parte operis.

Dubium lum — An Christus potuerit suam Incarnationem mereri per opera eam subsequentia. Cf. Gonet, disp. VII, a. 3.

Quidam, scil. Suarez, Ruiz, Coninck, hoc tenuerunt, prout scil. I»«min decrevisset executionem et continuationem Incarnationis fuluraj intuitu futurorum meritorum Christi.

de congruo

" S. Thomas ln 111 Sent., d. iv, q. 3. a. 1, ad 6, vldetur allqulu plus dieere, Wll, : « Iieata Vlrgo non merult lncarnationem, sed, pra»supposita incarnatione,

' «It quod per eam fleret, non merlto condigni, sed merito congrui, in quan- iniii decebat quod mnter Dei esset purissima et perfectissima ». Attente tamen ■ "imtderando, hic modus loquendi non plus dicit quam alter, asserit solum II Vlrglnem meruisse quod incarnatio per eam fieret, prout merult illum puri- Ittlli et sanctitatls gradum. qui matri Del decebat, et nulla alia virgo potult biHi mererl ((ula nulla alia acceplt ab ipsa conceptlone sua plenitudinem grathe lultlalem. Slc B. Maria V. potult in ordine executionis se prseparare ad maternlliitciii illvlnnra. non vero potult oam mereri, slc enim ipsam inearnntionem ninrulHHct.

DB IPSA UNIONE HYPOSTATICA

Thomistw respondent negative: defendendo primara conclusionem sancti Thomae dicunt: Christus nec meruit nec absolute mereri potuit sive de condigno, sive de cougruo suam Incarnatiouem, nequidem per opera eam subsequentia.

Iiatio est quia principium meriti nec cadit, nec cadere potest sub mento, esset causa suiipsius, ut exponitur in tractatu de Gratia, I- II", q. 114, a. 9 et De Veritate, q. 29, a. 6.

Brevius : Ghristus non semetipsum meruit. Meritum enim est causa efflciens moralis praimii, prout est jus ad praemium, si ergo principium meriti caderet sub merito, ut prsemium, tunc moraliter causaretur a merito, et sic esset causa suiipsius; esset simul cansa et effectus in eodem genere et sub eodem respectu, quod est absurdum.

Incarnatio autem est principium totius meriti Christi, quia nullai Christi operatio potest concipi uisi ut procedens ab ejus persona, tanquam a principio efficiente ut quod, cum actiones sint suppositorum et operari sequatur esse; et persona Verbi dat meritis Christi valorem infinitura, ut melius infra patebit.

Unde nequidem bona Christi opera subsequentia Incarnationem potuerunt eam mereri sive de condiguo, sive de congruo, nam h<rjc opera fuisscnt causa suiipsius. Pariter ipsa Incarnatio esset causa et effectus simul, sub eodem aspectu, esset principium et principia tum, seipsa prior et posterior ; quse omnia sunt contra contradictionis principium, in ipsis mysteriis servandum, alioquin mysteria non es sent mysteria, sed quid absurdum, non supra rationem, sed contra.

Confirmatur. — Prius decreta fuit Incarnatio, etiam quoad exe cutionem, quam futura Christi merita prsevisa fuerint. Nam sicut prius est esse quam operari, ita prius est decernere Christura esse. quara decernere eum operari. Cf . solutionem objectiouum apud Gonet, disp. VII, a. 3, Billuart, diss. V, a. 1. Unde Christus non potuit mereri suam Incarnationem saitem quoad ejus substantiam.

□ubium llum — An Christus meruerit circumstantias suw Incarnationis.

Thomistje respondent distinguendo inter circumstantias praece dentes aut concomitantes Incarnationem, et alias consequentes, et subdistinguunt circumstantias praecedentes prout sunt aut non sunt necessario cum Incarnatione connexae. Cf. Salmanticenses, disp. VII, dub. II, paragr. VII.

Dicunt :

1. Christus non meruit eas Incarnationis circumstantias pra cedentes aut concomitantes qnw influunt in ejus esse vel eam neces sario comitantur " .

Ratio est quia merita Christi supponunt ejus lucarnationera ut eorum principium, et pariter supponunt prsedictas circumstautlN qtife ad substantiam et individuationem Incarnationis pertinent.

" Aglttir de clrcumBtnntlls nooensnrlo connexlH necundiiin l.oceHSltntem hypDtliotlcaoi cuni Incnrnntloiio In concroio, ut voiltn ohI m Dco, v g concliil ol nuoi.

AN ALIQOA MEItlTA EAM PK-ECESSfclUNT

Insuper non possunt infallibiliter pra^videri a Deo merita Christi futura, nisi prius prasvideatur Christus futurus et existens in aliquo temporis momento.

Proinde Christus non meruit concipi ex Spiritu Sancto, nasci ex Beata Maria Virgine, ex populo judaico, tali loco, tali tempore, tali modo.

2. Christus meruit eas Incarnationis suce circumstantias quw nec in ejus esse influunt, nec eam necessario comitantur, seu qua? non ad substantiam et individuationem Incarnationis pertinent.

Nam istae circumstantia? uon sunt caus» aut principium meriti, nec ab illis dependet Christi meritum. Et Christus meruit omne illud quod congrueuter potest habere rationem pra^mii. Sic meruit Prophetarum de ipso praedictionem, annuntiationem per angelum2*, et probabilius Matris Virginitatem, nam Virginitas Matris non influit in Incarnatiouem, magis quam albedo matris, nec videtur necessario connexa cum Incarnatione. Pariter Christus meruit Immaculatam Conceptionem B. Mari» Virginis.

3. Christus meruit circumstantias Incarnationem consequentes, quia illffi non se tenent ex parte principii meriti, sed ad illud consequuntur. Sic meruit concentum angelorum post nativitatem, Magorum adorationem, apparitionem stella?, curam B. Maria? Virginis ct Joseph, esse mundi judicem, sacramentorum institutorem, suam Uesurrectionem. Cf. III», q. 19, a. 3.

Chbistus pertinentes ad substantiam et individua tionem Iucar nationis

<'|RCUM8TANTI^E I NCARNATIONIS prsecedentes et con- < comitantes subsequentes v.g. concipi ex Spiritu San cto, nasci ex B. Maria Virgine, scilicet: Oh. non meruit maternitatem Virgin. Salm.

prsedictiones propbetarum, annuntiatio per angelum etc.

Magorum adoratio, cura B. Mariaa Virginis et Joseph, es se institutorem sacramentorum, resurrectio.

non meruit eas ad substan tiam Incarna tionis non per tinentes eas meruit

»• Nulla est difflcultas quod Chrlstus meruerlt ea quae conceptionem suam lirircosnerunt, alc eulm meruit redemptionem justorum Veterls Testamenti: i ii l<> ohI qula merltura est causa non physlca, sed moralis; causa physlca non lliHult nlsl exlstat, c contrn DeUB pra<vldendo et volendo futura Chrlstl nierita, ■u-iii gratlan hotDlnlbuj qtrJ jaatlflctti nunt nnte chruium.

UO

UB IPSA TJNIONB HYPOSTATICA

Brevius, ut aiuut Salmanticenses, disp. VII, dub. II, paragr. Vllr n. 53: « Circa omnes circumstantias lncarnationis, dici potest Chnstum non meruisse circumstantias pertinentes ad substantiam et individuationem lncarnationis (ut concipi ex Spiritu sancto, nasci ex Virgine, sic non meruit maternitatem B. Maria* Virginis), meruisse autem omnes circumstantias quw non pertinent ad stibstantiam mystcrii.

«Ratio est, quoad priores, quod principium meriti (ipsa Incarnatio) uon cadit sub merito; — quoad alias circumstantias ratio est quia non se tenent ex parte principii meriti». Uno verbo : Ghristus non semetipsum meruit.

Dubium lllum — An Christus meruerit continuationem suw lncarnationis. Suarez et quidam alii respondent affirmative.

Responsio vero communis et prassertim thomistarum est negativa. Ratio est quia contiiiuatio lncarnationis non differt ab ipsa lncarnatione, quas non potest esse objectum meriti. Incarnatio enim non continuatur ad modum rerum successivarum et divisibilium per additionem alicujus, scil. partis, gradus aut auxilii, sed est tol'a simul et mensuratur duratione omnino indivisibili, supra tempus continuum solis, et etiam supra tempus discretum successionis cogilationum angeloiuin. Dsec duratio qna mensuratur lncarnatio est wternitas participata (participata quidem prout inceepit lncarnatio). Ratio est quia unio hypostatica est immutabilis, et permanentior visione beatitica, quae jam mensuratur aeternitate participata ex parte objecti, prout nulla mutatio seu successio in ea est.

Confirmatur. — Jam continuatio status gratise usque ad mortem non magis cadit sub merito, quam inchoatio hujusce status gratia?, qui est principium meriti ; a fortiori igitur continuatio lncarnationis, quae est radicale principium omnium meritorum Cbristi et liominuni regeneratorum. non cadit snb merito.

Dubium IVum circa meritum Ss. Patrum Vet. Test. et B. Ma riw Virginis.

Sanctus Thomas clare ostendit quidem quod non potuerunt mereri de condigno I ncarnationcm , quse est radicale principium meritorum omnium hominum post lapsum et regenerationem, et quse su perat beatitudinem nostram, seu finem ultimum nostri meriti. Ilajc est sententia communis et certa, quae exprimitur in locis Sacra? Scripturai ubi dicitur Incamationem esse opus misericordia} ; v.g. Luc, i, 78: in cantico Benedictus : « Per viscera misericordiae Dei nostri, in quibus visitavit nos oriens ex alto ». — Item ad Tit., in, 4 : « Ap paruit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei ; non ex operibus justitiss quae fecimus nos, sed secundum misericordiam suam salvos nos fecit».

Proinde nec B. Maria Virgo potuit mereri de condigno lncarnalionem; wd Iiicarnatio fuit principium radicale omninm meritorum II. Mariu' Vhginis, quif accepil ipnjim gratiiuu Immaculatae Concc

AN ALIQUA MBRITA EAM PRJECESSEUINT ptionis propter fptura Christi merita, ut declaratum est in Bulla Pii IX.

Remanet igitur solum difficultas quoad mcritum de congruo, scil. quid vult dicere sanctus Thomas in fine corporis articuli XI dum ait: «Ex congruo tamen meruerunt sancti patres (V. T.) iucarnationem, desiderando et petendo; congruum enim erat ut Deus exaudiret eos qui ei obediebant».

Agiturne de merito de congruo proprie dicto, fundato iu amicitia, seu in jure amicabili, an solum late dicto, fundato in pura Dei mi sericordia quaa orationes nostras exaudit etiam absque merito sive de condigno, sive de congruo proprie, v.g. dum exaudit orationes peccatorum qui nullo modo in statu peccati mortalis possunt mereri?

Plures theologi, etiam quidam thomistse, dicunt: agitur etiam de merito de congruo proprie dicto.

Sed non possunt solvere objectionem quse statim in mente venit, scil. Incarnatio seu Christus cst principium totius meriti B. M. V. ac Patrum Veteris Testamenti, sicut et Novi27 ; et principium meriti non cadit sub merito, nequidem sub merito de congruo proprie dicto, nam hoc meritum fundatur in amicitia seu in caritate qua? venit a Christo. Dicit sanctus Thomas, III*, q. 27, a. 2, ad 2: «Christus est universalis omnium Salvator » secundu-in illud Matth. : « Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum ».

Quidam respondent : Incarnatio in intentione est principium meritorum Patrum Veteris Testamenti, et merita Patrum in executione disponunt ad Incarnatiouem. Id est : Incarnatio et haec merita sunt sibi invicem causas in diverso genere ; Incarnatio in genere causae finalis, merita in genere causae efficieutis moralis.

FIa3C responsio vero non valet, valeret forte pro meritis Adse innocentis, sed hic non valet; narh meiita Patrum proveniunt ex ipsis futuris Christi meritis, non solum ut a causa hnali, sed tanquam a causa efficienti morati: sic causae ad invicem essent causae, in eodem genere. Unde sanctus Thomas dicit ad 2um : « Incarnationis mysteriiim est principium merendi, quia de plenitudine Christi omnes accepimus (Joan., i, 16)», omnes etiam justi Veteris Testamenti. Idem dicendum est de merito B. Mariae Virginis.

Nullum enim meritum est aut concipi potest post lapsiim pro pra;8enti statu hominum, quod non accipiat valorem suum et vim merendi ex Christi meritis. Et non concipiuntur merita in Christo, moraliter efficientia merita nostra, nisi prout Christus consideratur ut existens, aut absolule futurus, in aliquo temporis momento, con- M (|iienter in statu executionis et non inteutionis tantum ; actiones «•II i iii sunt suppositorum existentium, operari sequitur esse. Unde non valet pra;dicta applicatio principii « causa* ad invicem sunt cau- Min.., nam essent causae in eodem genere causalitatis, et hoc est cir-

" 1'ropter hoe prlnclptum snnctus Thonias quandoque timuit affirmare Immnrulatom Conceptlonem H. Marite Vlrgtnls, quando scllicet non cogitabat <le Iun r«-<lemptloiie prwHorvntlvo.

DB IPSA UNI0NE HVPOSTATICA culus vitiosus. Cf. de hac re Billuart et Gotti, qui in hoc melius loquuntur quam Gonet et Salmanticenses.

Vnde nec Patres Veteris Testamenti tiec B. Maria Virgo potueruni mereri de congruo proprie executionem Inearnationis ut prsevisam et decretam a Deo, nec proinde ut executam in tempore. Si uos meremur consecutionem gloriae in ordine executionis, hoc est quia Deus ab aeterno decreto suo executivo sic voluit consecutionem gloriae; scil. ut communiter dicitur, in ordine intentionis gratis vult Deus dare gloriam suis electis, sed non vult eam gratis dare electis adultis, in ordine executionis, id est necesse est qnod adulti mereantur gloriam ad quam gratis prredestinati sunt.

Quomodo igitur solvendum est dubium?

Plures thomistse, ut Billuart, Sylvius, Gotti, dicunt agitur de merito de congruo Ute dicto, quod fundatur in pura misericordia exaudiente orationes etiamsi orationes istae non sint proprie meritoriae, ut orationes peccatorum s\ Et hoc videtur esse sensus textus sancti Thomae, scil. «congruum enim erat ut Deus exaudiret eos qui ei obediebant». Tunc mereri de congruo late est idem ac impetrare.

Alioquin 1° Patres meruissent aliquid melius quam Christus ipse meruit; 2° Christus esset debitor Patribus suae lncarnationis, et 3° Incarnatio non esset opus purae misericordiae.

Sic remanet prineipium enuntiatum a sancto Thoma in coipore articuli, scil. prlncipium meriti non cadit sub merito; hoc principium uon minus valet pro merito de congruo stricto (quod provenit ex caritate a Christo obtenta), quam pro raerito de condigno. Remanet etiam sacrosanctum principium quod Christus est principium meritorum omnium hominum regeneratorum sive Veteris Testamenti sive Novi, etiam meritorum B. Mari<v Virginis.

Gonftrmatur hwc interpretatio, prout sauctus Thomas ad 3UI" negat B. Mariam Virginem meruisse Incarnationem : « Beata Maria Virgo, inquit, dicitur meruisse portare Dominum omnium, non quia mei-uit ipsum incarnari, sed quia meruit ex gratia sibi data illum puritatis et sanctitatis gradum, ut congrue posset esse Mater Dei».

Item ut dictum est, locutus est sanctus Thomas in III Sent., d. 4, q. 3, a. 1, ad 6, ubi ait: « Quod Beata Virgo non meruit Incar nationem, sed supposita Incarnatione, meruit quod per eam ficret, non quidein merito condigni, sed merito cougrui in quantum decebat quod mater Dei esset purissima et perfectissima».

Objectio — Meritum de congruo proprie dictum fundatur in ami oitia mutua merentis et praemiantis. Atqui Ss. Patres, qui petebant Incarnationem, erant amici Dei, et a fortiori B. Maria Virgo. Ergo.

Respondetur: Distinguo majorem : quando nib.il obstat ratidnl meriti, concedo; secus, nego. Bic autem obstat quod Iucarnatio slt

'J« Dum merltuii) BMPlolt Juntltliiiii <Uvlnuiii ihiiIIvhi kcc jus nmlrnblle), ornllo ut hIo (qun- imjIi-hi chhc i im-rltorln) -nnplolt mWrlconlliini (livliiiim,

A.N ALIQUA MERITA EAM PU^CESSEKINT principium meriti Patrum, et non possit esse ejus effectus. Insuper, ut dictum est, Incarnatio constituit specialem ordinem hypostaticum , qui superat spheram meriti; merita enim ordinatur solum ad beatitudinem aeternam, et « unio incarnationis transcendit unionem beatss mentis cum Deo, ideo uon potest cadere sub merito » ut dicit sanctus Tboma in prsesenti artic. initio.