Sectio 2, art. 4: UTRUM UNIO VERBI INCARNATI

SIT FACTA IN PERSONA

Status qusestionis. — Sensus est: utrum bsec unio facta sit ita ut sit nna sola persona.

Hic articulus continet confutationem Nestorianismi, qui negabat unitatem personaj in Christo, et admittebat solum uniouem moralem sicut est in sanctis Deo unitis per amorem.

i Partter panlheismus, confimdene natiiraiu dlvlnam et uatnras creatnn, oontradidionem oontinet, et de facto in eo aut muniius absorbetur in Deo, tiine est acosmlsnius ut apud Parmenldein, vcl ln pniiciittieiHmo: aut /)riix abnorintur in munito. ul In evoliitioiil.sino alisoliii.i. k. . uiut u m i|u<-m Dcus III ln iniindo et nnnquam wlt.

BMC UNIO FACTA EST 1N PEUSONA

Duce primcB difficultates initii aiticuli sunt argumenta Nestorlanorum^ scil. persona in Deo non realiter distinguitur a natura; hi ergo haic unio non est facta in natura, nec in persona.

2* difficultas : Personalilas ad digmtatem pertinet in nobis (et non dicitnr propterea de animalibus nec de aliis entibus inferioribus quas habent individualitatem, sed non personalitatem). Sed natura luimana in Christo non est minoris dignitatis quain in nobis ; eryo natura humana multo magis habuit propriam personalitatem in Christo.

Haec difficultas adhuc proponitur hodie a multis theologis contra interpretationem doctrinae sancti Tboinse datam a Cajetano, ut videbimus, et hi theologi, hanc difficultatem contra Cajetanum fatiendo, videtur ignorare responsionem ad 2am hujusce prsesentis articuli.

Tertia difficultas sumitur ex definitione personae data a Boetio, ncil. persona est rationalis naturw individua substantia, sed Verbum Dei assumpsit humanam naturam individuam, scil. hanc Christi huinanitatem. Ergo ha?c htimanitas Christi habet snam propriam personalitatem. '

Hffic difficultas obligat ad profundam distinctionem inter indiyi- (l_ualitatem"seu individuatioiiem et^personalitatem-', haec profunda di- Ntinctio dabitur optime a Sancto Tboma in responsione ad 3iun, bcne explicata a Cajetano, et tamen multi etiam ex scholasticis videntur uonnisi superficietenus hanc responsionem ad 3um cognoscere, forte quia non satis examinaverunt initio statum et difficultatem queestionis, ut fecit sanctus Thomas per expositionem harum difficultatum, <)u«e eunt quasi uodus qusestionis solvendus.

Responsio his difficultatibus non obstantibus, est: Unio Verbi incarnati facta est in Verbi persong, ita scil. ut sit una sola persona In Christo. Est ipsum dogma fidei.

Doc definitum eet contra Nestorianos in Concilio Ephesino "^7~) ~~L~'J 1 1 >onz., 114118) : ubi declaratur unio secundum subsisteniiam, gvwois — ^ '* $ & xaO' 07i6aTaatv (Denz., 114) vel secundum personam, et damnatur —

(n. 116) doctrina de duabus personis moraliter unitis; item damnaiin (n. 117) haec expressio Nestoriana: «Christum bominem esse llmophoron, id est, Deum ferentem». — Item n. 124: « Si quis non OOufltetur Dei Verbum passum carne, mortem carne gustasse. anallicnia sit». — Item definitur (n. 113) B. Mariam Virginem esse Dei Qcnitricem Oeotoxov, prout est mater hujusce hominis Je6u qui est MOJ, in unitate personae.

11«) definitiones confirmantur in Concilio Chalcedonensi (Denz., |4A) : « Unum eumdemque Curistum... in duabus naturis inconfuse... .1 iii umtn personam aU/uc xubsistentiam , nou in duas personas par lliniii el divisum ».

DK IPSA UNIONE HYPOSTATICA

Item in S.ymbolo confitetur unam et eamdem personam esse Filium Dei et hominis ; praesertim in Symbolo sancti Athanasii : « Uuus omniuo, non coufusione substantiae, sed unitate persona^ » (Denz., 40).

ln Scriptura kSacra jam explicite invenitur haec doctrina tidei, prout in ea uiu et eidem Christo tribuantur proprietates utriusque n at u rae divinae et uumanae, scil. ille idem Christus, qui coucipitur, nascitur, baptizatur in Jordane, timet, tristatur, esurit et ex itinere fatigatur, patitur et in cruce moritur, ille idem vocatur Filius Dei, super omnia Deus, auctor vitae, ipse dicit: « Ego sum Veritas et Vita, scil. proprietates utriusque naturae attribuuntur in Sacra Scriptura eodem subjccto intcUiijcnti et sui juris, scil. eidcm pcr sonwj hajc autem persona est ipsa persona aeterna Verbi, ut exprimitur apud Joannem, i, 14: « Verbum caro factum est», scil. Filius Dei factus est homo. Nou sunt igitur duo : Filius Dei et liomo, sed unus personaliter.

Ad intelligentiam horum sufficit notio communis persoua;, sciL persona est subjectum intclligens et sui juris seu liberum. tloc subjectum potest esse purus homo. potest esse Angeliis, potest esse Deus, seu aliqua persona divina.

Objiciebat Nestorius : suilicit unio moralis.

Respondetur: Unio moralis est secundum affectum; aniicus autem quantumvis intimus non dicitur factus alter amicus, vel sanctus ferventissimo amore Deo junotus non dicitur factus Deus, nec Deus dicitur factus Petrus aut Paulus, quamvis cum illis moraliter uniatur.

lmo Christus non potuisset sine meudacio dicere : « Ego sum via, veritas, et vita» scil. non potuisset sine mendacio tribuere sibi loquenti attributa diviua et attributa natura? humana;. Pronomen liyo denotat enim personam loquentem, et personam unicam; nam si suut duaj persona;, nou potest dici quod una est alia ; verbum est in judicio aflirmativo exprimit identitatem realem subjecti et praedicati. V.g. «Ego suin Veritas» significai : « Ego qui ore humano loquor sum eadem persona quae est veritas», alioquin judieium est simpliciter falsum, sicut si Paulus diceret: Ego Paulus snm Petrus.

Quoad Patres, cf. Uouet de Journel, Enchiridion Patristicum, Index theologicus, u. 384 385.

Unitas persona? clare et omnino explicite afflrmatur a Tertulliano, ab Origene, a sancto Ephrem, a saucto Athanasio, a sancto Gregorio Nazianzeuo, a saucto Dieronymo, a sancto Cyrillo Alexandrino, a sancto Leone 1. a sancto Joanne Damasceno citato a sancto Thoma in argumento sed contra iu articulo 3.

Cf. Liturgiam : terminatio orationum : « Per Dominum nostrum Jesum Christum qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus sancti Deus per omnia saecula sasculorum ».

In corpore articuli sunt dua; partes : In I» persona dislinquitur a nuturu.

In IP probalur jjuod unio Vrrbi incarnati facta xil in persona. PriUB eXpoSenaUI eSt artiouliiH, puNlcn vidcbiiuiiH HyHteniatii. erronc»

BJISC UNIO FACTA EST IN PERSONA plnrium modernorum circa personalitatem, et systemata libere disputata inter theologos catholicos.

In I* parte articuli, quoad distinctionem iuter personain et naluram paulatim fit transitus a seusu communi, seu a ratione naturali, ad rationem philosophicam. quai agnoscit et defendit valorem realem rationis naturalis contra phaenomenismum vel empiricum, vel idealisticum.

Legenda est prima pars articuii :

In hac prima articuli parte sunt tria; scil. 1» conclusio, postea definitio suppositi, et deinde definitio personae qua; perficitur in responsione ad 3um.

/* conclusio sic breviter exprimi potest : In omm creatura reaiiter differt suppositum a natura, sicut totum reale a pnrte reatl.

Ratio est quia secundum suam definitionem nominalem suppositum seu subjectum attributionis siguiticat totum, dum natura siguificat essentiam, et in omni creatura praeter ejus essentiam sunt cxistentia et accidentia ; sic est in angelis, Michael enim non est suum esse, nec suum agere (P, q. 54, a. 1); insuper in rebus corporeis praeter essentiam speciei suut principia individuantia quae sumuntur ex materia quantitate signata, v.g. haec ossa, has carnes.

Unde haec distinctio realis inter naturam creatani et suppositum in quo est, non est distinctio realis iuter rem et aliam rem, sed inter totum reale et actuale et partem ejus realem, formalem ac per fectivam.

Per oppositum « iu Deo non est aliud secundiim rera, suppositum et natura».

Definitio realis suppositi sequitur, scil. «suppositum signi.ficatur ut totum habens naturam sicut partem formalem et verfeetivam sui». «t. ut dicitur ad 3"-1". suppositnm est totum_«per se (separatim ) ■■xistens et operans». Hoc est attente considerandum, qiua est fun- • lainentum philosophicum totius tractatus.

Sic suppositum est id "guod "est scil. subjectum reale attributionis, ita quod ipsum non attribuatur alio subjecto ; dum natura est id "quo" aliquid est tale, in tali specie; pariter existentia est iil quo aliquid ponitur extra nihil et extra suas causas, facultas est id quo subjectum potest operari. operatio est id quo actualiter ope ratur.

Bfec omnia attribuuntur supposito. et ipsum non attribuitur alio subjecto. Notandum est insuper quod hffic diversa judicia affir m iiiva: Petrus est homo, Petrus existit, Petrus potest agere, Petrus Operatur, haec varia judicia aflirmativa asserunt identitatem realem ■Ubjecti et praedicati per verbum est, scil. Petrus esl idem reale nubjcctum quod est homo, quod existit. quod potest agere, quod pperatur. Ut autem haec judicia sint vera, oportet quod extra animam mII. Iuvc realis identilas , quamvis essentia Petri non sit ejus existenlln, aec ejus facultas operativa, nec ejus operatio. Ojiortet ergo esse

DE IPSA UNIONE IIYPOSTATICA aliquid guo subjectum est idem subjectum reale, seu id quo aliquid est «quod per se (separatim) existens et operans » ut dicitur ad 3uma.

Et infra melius videbimus quod id quo aiiquid est quod, est subsistentia, ratione cujus suppositum est id cui convenit esse per se separatim.

Hoc est fundamentum philosophicum totius hujusce tractatus'.

Definitio personw.est subjectum intelligens ac sui juris seu liberum, scil. suppositum loabens rationalem naturam vel intellectualem,

Hoc dicitur in iine prima? partis nostri articuli sub his verbis : « Et quod dictum est de supposito, intelligendum est de persona in ( reatura ratiouali vel intellectuali, quia nihil aliud est persona quam rationaiis naturw individua substantia, secundum Boetium, in Libro de duabus naturis, initio».

Addendum est: persona est subjectum intelligens sui juris per se separatim existens et per se separatim operans, v.g. : Petrus, Paulus. Item I", q. 29, a. 3 : « Persona est quid subsistens in rationali natura ».

Hsec defiuitio explicatur in responsione ad 3"™ in fine ad solvendam hanc difficultatem : persoua est, secundum Boetium, «rationalis naturae individna substantia » ; atqui Christus assumpsit naturam humanam individuatam, ergo assumpsit personam humanam, s Quoad correkitiouem Intcr nomiua abstracta et noniina eoncreta dicendum est : Sieut humanitas est ld quo homo est boino, lta pcrsonalitas est id quo persona est persoua, et subsisteiUia est id quo s-uppositum est suppositum, brevlus subsi8tentia vel etiam personalitas est id guo aliquid est quod.

• Hoc fundamentum clrca suppositum invenitur apud Aristotelem : in Perihermeneias seu de judicio, L. 1, lect. 3, 5, 8; ubi explicatur significatio verbi «est» in judicio aflirmativo, et in Metaphysicis L. V, e. 6, lect. 7, nbi ostenditur quod omne verbum resolvitur in boc verbum : sum, es, est et In suum partlcipium.

Anlma judleli cst verbum est : v. g. « Petrus ambulat » slgnificat: « Petrus est ambulans, seu est ldem reale subjectum quod est anibulans ».

Cf. Met., L. V, c. 7 (lect. 9 s. Th.) n. 893 : « Verbum quodlibet resolvitur ln hoc verbum est », unde patet quod quot modis pnedicatlo fit, tot modis ens dlcitur, scil. snbstantive aut quantitative, qualitative, active, passive, relative. etc. Sic distinguuntur pra^llcamenta seu categorite entis tnuquam diversa? colorationes verbi est : Petrus est substantialiter homo, quantitative magnus, qualitative sapiens, etc.

ltem Post. Analytica, L. II, lect. 10, s. Tboma?, de tertio modo diccndi per se, scil. aliquid per se subsistcns, seu substantia prima (v. g. Petrus), qua? non est in alio tanquam in subjecto, dum substantia secunda (v. g. humanltas) attribuitur Petro, ita ejus accldentia quamvis allo modo. lus modus dlcendi per se est delinitlo, 2us est proprietas necessaria, 3us substantla prima, 4us causa proprla per se et immediate requisita a suo etfectu proprio, ut cantor a cantu, occisor ab occisione.

Cf. apud sanetum Thomam I», q. 13, a. 12: « ln qualibet propositione nfflrmativa vera, oportet quod praxllcatum et subjectum slgnilicent idcm sccundum rem aliquo modo et dlversum seeundum rntlonem ». Item 1» q. 14, n. 14; q. 85, a. 5; III» q. 2, a. 2 e 0, q. 4. B, 2 (Cajetanum) ; q. 10, a. 1; q. 17, a. 2; - Oontra Oentes, L. I, c. 07.

Itoni Tabula aurna o|KTiim snnctl Tliomw, nd vocem : verbum. n. 77 et sqq. Hnnc quu-MtloiK-ui loiigt- trnotiivlmiii. nlllil : l v sms rommun rt la 1'hilosopliic tt Vfitra, tl' MUlOD, P BO, B80-8W,

H^IC UNIO FACTA EST IN PERSONA 89

Mic in eo sunt du» personse, scil. persona assumens et persona as- Humpta.

Ad hanc difficultatem solvendam, sanctus Thomas ad 3UID optime lllustrat delinitionem Boetii, perfecte distinguendo inter individualitatem seu individuationem et personalitatem. "Legenda est hsec responsio ad 3um.

Principalis propositio hujusce responsionis est:

« Non- guodlibet individuum in penere substantiw, etiam in ralionali natura, liabet rationem personce, sed BolunTi^McZ auod ver se tytstit"non autem illud quod existit in alio perfectiori. Unde manus Socratis, quamvis sit quoddam individuum, non tamen est persona», sed pars personse et pars substantia?.

Ex alia parte scimus quod pro S. Thoma (P, q. 13, a. 9; III», q. 77, a. 2) principium individuationis est materia auantitate sianata. id est ut explicat Cajetanus in De ente et essentia : « Materia capax liujusce quantitatis ita quod non illius» ; sic enim distinguuntur dure guttae aqua? simillimse, non habent eamdem materiam quantitate signatam, sic sunt in diversis partibus spatii. Unde individuatio, dessumpta ex materia, est quid infimum in homine, dum personalitas, ut dicitur in responsione ad 2um «pertinet ad dignitatem. et perjectionem alicujus rei,... scil. quod per se existat».

In Christo, ut videbimus, individuatio est sicut in nobis per materiam, dum personaliias est increata, sic intinite distant ab invicem. Cf. ad 3um, item I", q. 29, a. 3: « Persona significat id quod est perlcctissimum in tota natura, scil. 6ubsistens in rationali natura».

Non oportet igitur confundere naturam individuam vel individiiatam seu singularem, cum supposito et persona. Nam naturaetiam individuata non est idquod 'es t , sed' id q «o"aliquid est in tali specie iul gradum individualem limitata seu contracta, v.g. natura individuata est hcec humanitas ; item materia est id quo aliquid est malciiale4. E contrario suppositum seu persona est hic homo per se wparatim existens et operans, cui tribuitur hjec humanitas, ut par Bju8, proinde non dicitur: hic homo est sua humanitas, nam verbuin «est» exprimit sub distinctione logica identitatem realem praedicati et subjecti, et non est identitas realis inter totum et partem. Revera dicitur: hic homo non est sua humanitas, sed habet humallltatem, seu habet suam naturam. Sic sensus communis seu ratio uaturalis omnium hominum, ita loquendo, in confuso distinguit pernonam et naturam, seu id quod est , et id quo aliquid est in tali nimcie.

Proinde in explicatione definitionis persona? data a Boetio, san- PtiiH Thomas, I*, q. 29, a. 3 et ad et communiter thomistse adiliiut aliquod verbum et dicunt: persona est rationalis naturae in- (llvldua substantia omnino incommunicabilis , prout persona est pri-

' Sl materln esset id quod est, et non solura id quo lapides, plantn» et ani- Uinllii «uiit iillquld matcriulc, innterlallsmus esset verus: omnla coriiorn etlam iforpiiM Immnnuni ot Ipsi- liomo ossent mmllllcntlonen nccldentnles liujusce ma- (tillii- por «> fKlBlt-nll», iil putnblilil TlinloH, Aiiiixliiii-noH, lloriiclltim.

I>E IPSA DNIONE HYPOSTATICA mum attributionis subjectum, quod de nullo alio prwdicatur et cui attribuuhtur quaecumque ad eain spectant, scil. natura, existeutia, proprietates, actiones.

Sed est triplex communicabilitas... Gf. I*, q. 29, a. 3 ad 4um.

gd hoc totum quod est suppositum: v.g. humanitatis ad Verbum ;

ad hoc totum essentiale vel quan titat.ivum:

v.g. animae ad hominem ; v.g. brachii ad corpus.

umversans , v.g. humanitatis ad omnia indi- \ ad inferiora } vidua speciei.

Unde quando dicitur quod persona est incommunicabilis , intelligitur prEesertim quod est incommunicabilis ad alind suppositum, quamvis etiam simul ad inferiora et ad totum quantitativum.

De hac incommuuicabilitate personae sanctus Thomas loquitur: P, q. 3, a. 2 ad 3; q. 19, a. 3, ad 4; q. 29, a. 3, ad 4 ; de Potentia, q. 9, a. 2. ad 21". III". q. 72, a. 2. — Cf. Tabuia aurea, Verbum Incommunicabile. Hoc multum evolvi in libro : Le sens commun, 3C edition, p. 320 358.

Sic paulatim tit transitus a notione communi seu vulgari personae ad notiouem philosophicam. Et nunc non necesse est ad conclusionem praesentis articuli exponere diversa systemata libere disputata inter theologos catholicos circa personalitatem , seu constitutivum formale ipsius personai. Gf. infra de his theoriis. in appendu-.e hujusce articuli.

//" pars articuli nostri sic probat conciusionem intentam.

— Omne quod inest alicui personai, sive pertineat ad natuiam ejus, sive non, unitur ei in persona (quae est totum per se separatim existeus).

— Atqui secundum fidem catholicam, liuinanitas Christi inest per- son» Filii Dei.

— Ergo ei unitur in persona, non autem in natura.

Major sequitur ex definitione personae, prout est totum seu subjectum per se separatim existens et operans, cui tribuuntur tan quam ultimo attributionis subjecto ea omnia quae ad eam spectant, scil. natura, existentia, ftccidentia etC.

Minor constat ex revelatione, proiit Kilio Dci attribuuntur na tar« humnim ncc non purt.cn i>l propri.-lut.-s limiianii- iialurm, scil.

iiiiiina. .•oi|.iih. pMHibiiituH i'tr. cr. Gojetanum, n. vi »q.

Communicabilitas partis ad totum

HJiC DNIO FACTA EST I.N PERSONA

I«m Confirmatur. Nulla alia potest excogitari unio Verbi nisi niil in natura, aut in persona; unio enim per affectum seu per eximiam gratiam personas amat33 collatam, qualem Nestorius tingebat in Christo, non est propria Verbo, sed communis est tribus Peisonis Himul ad extra operantibus et jam invenitur baec unio secundum diversos gradus in omnibus justis.

llum Confirmatur. Si sunt dua? in Christo persona?, nulla- est redemptio nostra; nulla enim ex his duabus personis potuit nos a peccato redimere: nou divina, quia non potuit pati, nec pro nobis Niitisfacere, nec mereri ; non humana, quia non potuit conferre operibus suis satisfactoriis et meritoriis valorem infinitum, qualis re quirebatur ad redemptionem nostram, ut sit adaequata reparatio.

Restat respondere duabus prioribus difficultatibus initio articuli propositia.

/■ difficultas erat illa: In Deo persona non distinguitur a natura. Atqui unio Verbi incarnati non facta est iD natura. Ergo nec iu persona.

Ad I"™ respondetur: Distiuguo majorem : in Deo persona nou distinguitur a natura, realiter, concedo ; ratione, nego. Concedo minorem.

Distinguo conclusionem : ergo nec in persona, si persoua divina nequidem ratione distingueretur a natura, coucedo ; secus, nego.

Legenda est resp. ad lum.

Ergo unio ista humanitatis cum Deo^facta est, uon sub ratione natura? divinae, sed sub ratioue^personae'' Filii.

Sic distinctio rationis inter justitiam divinam et misericordiam fundat veritJitem harum propositionum : Deus punit non per misericordiam, sed per justitiam, quamvis haec duo attributa non realiter «listiuguantur. Sic Deus intelligit per intelligentiam et non per voluntatem. Item Verbum unitur humanitati non in natura, sed in persona.

Ut dicit Cajetanus, n. VIII : « Stat responsio in hoc quod... unio iiaturae humanae in mysterio incarnationis non addit aliquid rationi naturte, sed bene addit aliquid rationi personw, quia addit subsialrrc in natura humana».

Notandum est insuper quod S. Thomas in hac responsione ad I"»1 et saspe postea dicit: « Verbum subsistit in natura humana»; Item Cajetanus, n. VIII, dum multi theologi hodierni minus recte dlrunt: « Humanitas subsistit in Verbo». Revera id quod subsistit non est humanitas quae se habet ut id quo Verbum est homo ; id quod mibsistit est. ipsum Verbuin incarnatum.

2* difficultas erat illiv quae proponitur adliuc hodie a multis theo |nKis contra iiiterprolMioncin iloctrinai S. Tliomaa a OajeUno pro-

UE IPSA UNIONE IIYPOSTATICA positam ; scil. : natura humana non est minoris dignitatis in Christo quam in nobis. Atqui personalitas ad dignitatem pertinet. Cum ergo uatura humana in nobis propriam personalitatem habeat, multo magis habet propriam personalitatem in Christo.

Plures thcologi hodierni hoc argumentum renovant contra Cajetanum, dicendo: personalitas non potest esse modus substantialis terminans naturam, ut sit immediate capax existentiEe, scil. ut constituatur id quod per se separatim existit.

Responsio sancti Thomaj citatur in Encyclica Pii XI circa commemorationem Concilii Ephesini contra Nestorium. Hasc responsio S. Thomae ad lioc reducitur : « Personalitas ad dignitatem pertinet prout est id ratione cu jus persona per se separatim existit. Sed dignius est alicui quod existat in aliquo se digniori, quam quod existat per se». Legenda est resp. ad 2"™.

Sic perfectius est pro vita sensitiva uniri intellectivaj, et pro omni inferiori uniri superiori, v.g. pro diacono, fieri sacerdotem, et pro sacerdote, fieri episcopum. ita perfectws esi pro humana natura existere in persona Verbi, quam liabere personalitatem propriam; quia quidquid perfectionis est in personalitate propria, infinite et eminentius invenitur in Verbo, ita seil. ut sit intrinseca independentia non solum a rebus materialibus inferioribus, ut in omne anima rationali, sed ab omni creatura, nam ipso facto Christus non est creatura, sed super omnem creaturam.

Et id quod sanctus Thomas dicit in hac responsione de personalitate propria dici potest de modo substantiali ratione cujus, sec. Cajetanum, persona est id quod per se separatim existit.

Cajetanus ipse in nostrum articulum n. IX, bene explicat responsionem S. Thomae, dicens: « Sicut sensitivo dignius est habere esse specificum completum per formam nobilioris ordinis, scil. per animam intellectivam, ita natura humana in Christo majori donata est dignitate ex hoc quod ad personalitatem divinam assumpta est».

Posteriores thoroistaa. ut v.g. Billuart, aliquid addunt, scil. : « Snbsistentia seu personalitas est perfectio et complementum natn.rse, perficiens illam non in ratione naturw seu essentiae, sed tn ratione suppositi seu persona; ; prout ad dignitatem rei pertinet quod per se existat, ut dicit S. Thomas ibid. : « Dignius autem est alicui qnod exi6tat in aliquo se digniori, quam quod per se existat ; et ideo ex hoc ipso natura luimana non est minus digna, sed dignior in Christo, quam in nobis». Cf. infra III", q. 4, a. 2, ad 2»m et ad 3"**1.

Notandum est quod pra?dicta definitio personje, scilicet subjectum' inteUigens et liberum sine diflicultate verificatur in persona humana, in persona angelica. in persona divina. Omnes euim sunt subjectum incommunicabile, quod non potest attribui alteri subjecto, omnes gaudent intelligentia et libertate; sed, ut patet, persona non dicitur univoce de Deo et de homine; dicitur analogice non tamen metaphorice, sed proprie; signilicatum enim formale personse iwoprie salvatur in Deo proportionaliter, sicul ■JgnlflCAtum propriuni subjectl n-alis, iiilrlli;...',iiiiu et libcrtati».

H^iC UNIO FACTA EST IN PEKSONA

□ifficultas proposita a recentioribus. — Ultima difficultas proponitur sic a multis modernis, sec. tendentiam Giiuther et Rosmini. Dicunt: mysterium Incarnationis nuilo modo fit iutelligibile ex hac notione mere abstracta et metaphysica suppositi seu subsistentise, vel personalitatis. Personalitas enim concipieuda est non solum me taphysice seu ontologice, sed etiam sub aspectu psychologico et mo rali, qui cadit sub experientia. Psychologice autem, personalitas videtur consistere in couscieutia sui ipsius, ac in personali judicio. Proinde Locke et postea Gunther (cf. Denz., 1655 sq.) ileiinierunt personam «naturam sui consciam». — Moraliter autem personalitas in hoc videtur consistere quod unusquisque est sui juris, seu dominus sui ipsius, seu liber agendi ut vult, et in boc insistit Rosmini (cf. Denz., 1917).

Tempore modernismi anno 1905, plures studentes theologise in quadam facultate in schola dogmaticse nequidem audiebant profesnorem qui tractatum de Incarnationem exponebat. Scribebant epistolae aut legebant libros ad dogniaticam nou pertinentes, quia, ut aiebant, theologia scbolastica nullani conceptioueni intelligibilem de personalitate. Christi proponit.

Tunc dixi cuidam ex his studentibus : «Quid sit igitur, juxta te, personalitas, ad meliorem intelligentiain mysterii Incarnationis habendam?». Mihi respondit : « Personalitas constitit in conscientia suiipsius, et hoc sufficit». — Qusesivi, sed quot sunt eonscieutise et intelligentia? in Christo? Nequidem cogitaverat hic studens quod sunt duffi intelligentise et conseqnenter dua?. conscientise in Christo ; et igitur deberent esse duaj personalitates, si personalitas formaliter consisteret in conscientia suiipsius.

Alter horum studentium niihi respondit: « Personalitas consistit in libertate seu in dominio suiipsius». Sed uec ille cogitaverat quod in Christo sunt duae libertates, et sic deberent esse dua? personalitates et proinde dua? personae, quod est haeresis nestorianismi.

Ex hoc manifestum est quod perveniendum est ad notionem profnndiorem personalitatis ad eam consideraudam sub aspectu ontologico, et non solum sub aapectu psychologico aut morali.

Ad hanc difficultatem solvendam, qua? valde diffusa est hodie, utilis est, initio tractatus. ad eum illustraudum, quaidam manuductio seu elevatio a notione psychologica et morali personalitatis praisertim sanctorum ad uotionem ontologicam sumina} personalitatis Christi, quae sic minus abstracta. sed vividior et magis concreta ap- [iarebit, ut convenit ad loquendum de boc mysterio non solum cum philosophis modernis, sed cuni fidelibus non versatis in philosophia H qui tamen ex (ide Incarnationis vivere debent, et ad contemplationem ejus aspirant.

l)B IPSA UNIONE HYPOSTATICA

Manuductlo seu elevatio ad quamdam Incarnationis intelligentiam.

Haec elevatio componi potest ex tribus articulis sancti Tbomse, scil. I*, q. 29, a. 1 de definitione personae; a. 2: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis et 111', q. 2, a. 2: Utrum unio Verbi incarnati facta sit in persona; sed addenda sunt ea quae ad aspectum psychologicum et moralem personalitatis pertinent.

Haec manuductio incipere debet a delinitione personae sub triplici aspectu : ontologico, psychologico et morali considerata, et a lege veri progressus personalitatis psychologicse et moralis.

Persona autem sub hoc triplici aspectu definitur: subjectum intelligens et liberum, seu substantia rationalis naturw, per se separatim existens ac operans, sui conscia et sui juris, ut Petrus et Paulus.

Personalitas humana est id quo homo sic est per se separatim existens, ac proinde sui conscius et sui juris, id est dominus sui actus. Quoad personalitatem praesertim notandum est, quod praeter independentiam communem onmi supposito, prout per se separatim existit, est triplex specialis independentia , uam persona est suppo situm per se separatim existens, cujus esse et operari specificum, scil. intelligere et velle, non intrinsece dependent a materia.

Persona igitur gaudet siiecialiter triplici independentia, id est: 1° ejus esse non intrinsece dependet a materia, sic anima post separationem a corpore, remanet immortalis ;

2° ejus intelligere pariter non intrinsece dependet a materia, et sic transcendit singularia hic et nunc existentia et pervenit ad universale ;

3° ejus velle remanet etiam independens per respectum ad bona particularia non ex omni parte bona, qua? voluntatem nostram spe cificatam a bono universali non infallibiliter alliciunt. Sic personalitas valde superat individuationem per materiam.

Quaenam igitur est lex veri ac pleni progressus personalitatis psychologicw ct moralisf

Quidam putant hanc legem esse simpliciter in progressu prae dictae independentias, quse in fine esset omnimoda et absoluta, seu plena autonomia spiritus et voluntatis, ut ait Kantius. Sed secundum hanc tendentiam homo secundum plenam evolutionem personalitatis suae nullum superiorem sibi agnosceret, tunc in plena evolutione personalitatis non esset amplius locus virtutum quae dicuntur passivae, scil. humilitatis, obedientiae, patientiai, mansuetudinis, imo virtutum theologicarum ; et ideo baec superior personalitas non multum distingueretur ab insubordinatione perfecta illius qui dixit non serviam. Sic lisec absoluta autononiia damnata est in concilio VattcaaiQ (Deuz., 1810) et hsec est doctrina Kantiana: « Si quis dixerit rationcm humanam ita ladependenteni cs.sc, ut tides ei a Deo i m p"" rari DOO poHsit ». 8. ».

MANUDDCTIO AD BJUS INTBLLIGENTIAM

Manifestum est quod lex veri et pleni progressus personalitatis iioii consistit solum in progressu praedictae independentiae ; nam vera ol legitima independentia persona? humanae erga res sibi inferiores jnndatur in stricta dependentia erga realitates sibi superiores. Sic ratio nostra superat res sensibiles, spatium et tempus, quia ordinalur ad verum universale, et 6ic ad supremum Verum tognoscendum Kiiltem prout est naturaliter cognoscibile.

Item si voluutas nostra est libera et independens per respectum ;nl allicientium bonorum particularium, hoc est quia ordinatur ad bonum universale, et sic ad supremum bonum, id est ad Deum anctorem naturae super omnia diligendum.

Haec est characteristica verai persoualitatis, scil. quod ejus legitima independentia seu relativa autonomia erga res sibi inferiores Pundatur in immediata dependentia a vero et a bono, a supremo vero el supremo bono, id est a Deo.

Quid sequitur ex hoc quoad legem veri ac pleni progressus per «onalitatis psychologicte ac moralis?

Sequitur quod personalitas eo perfectior est, quo magis rebus inferioribus dominatur et quo magis intime a Deo dependet.

Haec est vera lex ejus progressus, quae facile illustratur exem plis, ascendendo gradatim ab infimo gradu personalitatis humanae nsque ad personalitatem Christi.

Sic personalitas psychologica et moralis intima est in bomine suis passionibus inordinatis dedito. Adhuc hic homo quidem est per- Hona seu substantia intellectualis naturae, sed parum conscius est ili^nitatis suae et parum dominus sui, in eo regnat non recta ratio, Hed sensus, imaginatio et inordinatae passiones, sicut in animali bruto. Non habet dominationem sui, nec independentiam per re- «pectum ad inferiora, quasi invincibiliter allicitur a bonis infimis, a voluptate et ab omni objecto concupiscentiae, et a praijudiciis mundi in quo vivit, potius ut servus, quam ut dominus ; est enim servus peccati. Id quod in eo evolvitur non est personalitas, sed individualitas infima, sub specie individualismi seu egoismi. Vult esse centrum oinnium, et revera fit servus omnium, servus passionum suarum qua? ■ ontrariantur ad invicem, prout non regulantur, et servus hominum ol cventuum. qui possunt in ictu oculi ejus infimam beatitudinem definitive tollere.

Personalitas -moralis multo altior apparet in viro virtuoso, qui Mt sua? dignitatis humanae conscius ac pervenit ad dominationem paasionam suarum, prout magis ac magis diligit veritatem et justi tlam, id est prout magis ac magis ejus vita dependet a Deo super Otnnia diligendo.

Hoc quodammodo intellexerunt magni philosophi antiquitatis ut Hocrates, Plato, Aristoteles, et aliqualiter stoici : cf. Ethicam Arist. tlc definitione virtutis.

Item in ordine intellectuali, undenam provenit supeiioritas per •onalhatis intellectualis hominis magni ingenii per respectum ad Ordlnarios scieiitiaa opcrarioH? Ihec. sujierioi itas provenit ex hoc quod

DE IPSA UNI0NE HYPOSTATICA homo magni ingenii minus dependet a societate hominum suae setatis et patrise, et hoc quia inspirationem superiorem accepit a Deo, et magis a Deo dependet, ut aiebat ipse Aristoteles in capite De bona fortuna, Magnaa moralis, 1. VII. Dicit de his hominibus superioribus qui vocantur divini, ut divus Dato : « Sequuntur interiorem instinctum, et non expedit eis consiliari, quia moventur a meliori principio», scil. magis immediate a Deo depeudent, et vivunt sub dominatione inspirationis superioris, qua; quandoque magnas habet exigentias. Sic ingenium definitum est: « Quaedam specialis propinquitas ad Deum », « uue parente avec l'Absolu ».

Sed multo altius quam homines ordinarie virtuosi et quam homines magni ingenii sunt sancti; ipsi soli plene intellexerunt legem veri ac pleni progressus personalitatis humanae, scil. eo perfectior est personalitas humana quo magis intime a Deo dependet, eique unitur, et rebus inferioribus dominatur. Sub isto aspectu est aliquid omnino speciale in sanctis quod nonnisi in illis invenitur; scil. vere in praxim ponunt verba Christi : « Qui amat animam suam perdet eam, et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam ceternam custodit eam» (Joann., xn, 25). Sancti haec verba profunde intelligentes veram puguam instituunt contra proprium nego», contra personalitatem ex egoismo seu amore proprio constitutam, et ad personalitatem psychologieam et moralem ita superiorem perveniuut ut eorum personalitas vere sit superuaturalis et etiam egregia iu ipso ordine gratise.

Moriendo seipsis, personalitatem propriam quasi amittunt in per sonalitate ipsius Dei ut fiant vere et profundissime servi Deif ut dicit Ecclesia: servus uon est liber, non est dominus sui ipsius; sed servus Dei participat summaj independentiae ipsius Dei, unde communiter dicitur servire Deo regnare est, et hoc est culmen personalitatis creatse, quod quamdam remotam similitudinem habet cuni personalitate increata Christi.

Quomodo sancti ad hanc eminentem personalitatem perveniunt? Prout moriendo seipsis, substituunt in sua intelligentia proprio judicio semper plus minusve inordinato, rectissimum Dei judicium per fidem et dona Spiritus Sancti acceptum. Sic dicitur justus non ex propriis ideis suis vivit, sed ex fide vivit, et omnia considerat quasi oculo Dei, in caligine fidei.

Item in sua voluntate, sanctus paulatim substituit suse volun tati propria? voluntatem Dei, secundum illud Domini : « Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me et perficiam opus ejus n (Joann., iv, 34). Vivuut in continua fidelitate voluntati divina? sigiiificatae et seipsos plene derelinquunt voluntati divinae beneplaciti nofl dum manifestatffi, ita ut fiant profnndissime servi Dei, sicut niamiH nostra est serva voluntatis nostrse, fiunt quodammodo quid Dei, seo, Dei creatura semper in manu Creatoris sui. Ut ait sanctus Thomaa, IP-II", q. 17, a. 6, ad 3: « Non sibi vivunt, sed Deo», prout caritfl est amicitia cum Deo, et Deus est illis alter ego.

Imo sancti vivide inlelligunt quod Deus est «alter ego» maglf intimus ipsis quain proprius «cgoi., <•!. inliuite perfeclior, pronl. quid

MANUDUCTIp AD EJUS INTELLIGENTIAM licrfectiouis est in proprio « ego » eminentissime invenitur in ipso, i prout Deus est principium radicale eorum vitai intimas. Sic sancti quasi renuntiando omni personalitati propriae et independentiaa per ifspectum ad Deum super omnia dilectum, in fine dicunt ut sanctus Paulus: « Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus » (Ualat., n, 20), vel «Mihi vivere Christus est et mori lucrum» (Phil., i, 21). Ut notat S. Thomas in Ep. ad Phil. : « Sicut pro venatori venatio vita est, et pro studioso studium et pro segroto sanitas ad quam aspirat, ita pro sanctis vivere Christus est, quia est principium et Qnis eorum vitae».

Sic. supernaturalis personalitas psychologica et moralis sanctontm immense superat personalitatem sapientium paganismi, sicut gratia superat naturam. Eorum personalitas sancta superat non so- I ii m res sensibiles, spatium et tempus, sed quodammodo omnes res creatas prout «non sibi vivunt, sed Deo ». Hoc est secretum extraorilinariffi personalitatis S. Pauli, ita ut post viginti saecula, innumeri christiani ex suis epistolis quotidie vivant, ac si heri scriptae fuissent, dum pauci tantum eruditi epistolas Senecae legunt, semel in vita. Hoc est secretum personalitatis omnium sanctorum ut v.g. 8. Franciscus, sancta Catharina senensis, sanctus Vincentius a Paulo, qui propria? personalitati quodammodo mortui sunt, ut Deo vivant, et inlluxum supernaturalem habent non solum in eorum tempus et i>atriam, sed quasi in totam Ecclesiam et per plura saecula.

Hoc egregie notavit Pascal dicens in suo opere «Les Pensees » : « Les saints ont leur empire, leur victoire, leur lustre et n'ont nul besoin des grandeurs charnelles ou spirituelles (intellectuelles) oii «•lles n'ont nul rapport; car elles n'y ajoutent ni 6tent. Ils sont vus de Dieu et des anges, et non des corps, ni des esprits curieux, Dieu leur suffit» (6d. Havet, p. 267). Sancti habent regnum suum, victo- 1'iam suam, splendorem suum, et nullo modo indigent gloria miuidana aut intellectuali, qna? nullam relationem habet cum eorum vita Intima, nec illam augeret aut minueret. A Deo ipso et ab angelis «'onspiciuntur, non ab oculis corporeis et ab hominibus curiosis, pro lllis solus Deus sullicit.

Hoc est proprie non sibi vivcre, sed Deo, sec. S. Thoma? verba. Hoc est quasi propriam personalitatem in ipso Deo perdere per abnegationem suiipsius, et ad perfectam dominatlonem in passiones et omnia inferiora pervenire.

Attamen sancti remanent infinite a Deo distantes, prout persoimlitas eorum ontologica remanet creata, etiamsi dicant ut S. Pau Iiik: « Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus». Suut creaturse infinite a Deo distantes, quamvis moraliter intime cum eo iiniantur.

Et fuit error Nestorii, et postea Kosmini, reducere unionem Verbi incarnati ad unionem divinam sanctorum, ita ut Christus non nlxi in gradn et accidentaliter ab illis distingueretur. Unde damnata ' i li»'i' Uosmini propositio (Denz., 19I7|: « In lniinnnilale Clwisti lliiiiiana voluntas fuit ita rapta a Spiritu Sancto ad adhserendum

» Daiirioou-I.aonanoc ■ Dr chrtito Snlvmore

DE IPSA tJNIONE HYPOSTATICA

Esee objectivo, id est Verbo, ut illa Ipsi integre tradiderit regimen hominis, et Verbum illud (regimen) personaliter assumpserit, ita sibi uniens naturam humanam. Hinc voluntas humana desiit esse per sonalis in homine, et, cum sit persona in aliis hominibus, in Christo remansit natura». Hoc est confundere manifestationem psychologi cam et moralem personalitatis ontologicaj cum ipsa personalitate.

Revera, personalitas increata Christi est culmen inaccessibih veri et pleni progressus personalitatis qute potest a nobis concipi. Nam non solum in Christi intelligentia judicium Dei substituitur semper proprio hominis judicio, non solum in ejus voluntate vohmtas Dei substituitur propria* volitioni, sed in radice harum facultatum. imo in radice ipsius animaj Christi, non est personalitas humana. sed loco ejus est Personalitas increata Verbi qua? humanitatem Cbristi modo ineffabili assumpsit. Et dum sancti quasi nunquam de propria personalitate loquuntur, nisi ad accusanda peccata propria. Ohristus de sua increata et adorabili persona, loquitur dicens : « Ego sum via, veritas et vita». « Ego et Pater unum sumus». «Ego sum resurrectio et vita», ecc. «Ego» desiguat personalitatem increatam Verbi, in qua existit natura humana Christi.

Sic manifestatur quodammodo convenientia lncarnationis et quaedam intelligentia hujusce mysterii habetur, considerando quod ex una parte, ad rationem summi Boni, scil. Dci, pcrtinel quod summo tnodo se creaturw communicet, id est in Persona, ut dictum est art. 1° hujusce III" Partis, et quod ex altera parte personalitas eo perfectior est quo magis intime a Deo dependet eique unitur et rebus inferioribus dominatur. Sancti quodammodo habent cum Deo unum et idem judicium ac velle, secundum plenam conformitatem. Per fectissima unio esset si natura liumana et natura divina absque con fusione unirentur in eadem persona divina, et in eodem esse divino. Hsec autem mirabilis unio, qua; superat omnino desiderium nostriim naturale, verificatur in Incarnatione Verbi, in qua suprema persona litas manifestatur secundum niaxiniam intimitatem possibilem cuiu Deo, ct dominationem in inferiora.

Ha?c autem omnia implicite continentur in vera definitione personse, subjectum intelligens et liberum; dum dicitur subjectum sen suppositum euuntiatur personalitas ontologica ; dum dicitur intelligens et ideo sui couscium enuntiatur personalitas psychologica ; duni dicitur liberum-et sui juris enuntiatur personalitas moralis seu suli aspectu morali. Et clare ex his constat quod personalitas ontologica est radix seu fundamentum personalitatis psychologicse et moralis. Non sunt igitur separandae, sed per modum unius considerandae.

Sic etiam faciliter intelligitur quod secundum revelationem Chrlstus sit unica persoua scil. unicum subjectum intelligens et liberuHU quamvis habeat duas intelligentias et duas libertates. Nec solum bIc habetur in Chrieto unio ontologica duarum naturarum in tina pcr sona, sed etiam consequenter mirabilis unio in ordine psychologicW morali et Rpirltaali. Bfil cnini velut compenetratio duaruni intrlll gentiaruxn «'iirisii, proui ejui Uuctlaalma anima, ai> Instantl crM

DE VARIIS SYSTEM ATIBUS limiis suse, habet visionem beatincam, ut infra dicetur, q. 9, a. 2; sic Intellectus ejus humanus videt immediate, etiam absque specie imiMi ssa et expressa, Dei essentiam et intellectionem, et ab hanc suprema intellectione comprehensive videtur, ab ea etiam jugiter confortatur per lumen gloriae in ipso conservatum et a:ternitate participata mensuratum. Pariter ab initio est in sanctissima Christi anima irelut compenetratio duarum voluntatum, nam per suam caritatem Infusam Christus ut homo intense diligit beneplacitum divinum quoad omnia et ab eo maxime diligitur, cf. infra, q. 18, a. 5.

Sic in Christo non solum est unio naturarum in ordine essendi per personalitatem ontologica-m , sed unio activitatum secundum periiTtissimam et intimam subordinationem duarum intelligentiarum et duarum voluntatum in ordine operationis, eeu in ordine psycholo gico, morali et spirituali.

DE VARIIS SYSTEMATIBUS CIRCA UNIONEM HYPOSTATICAM

De fide est, ut diximus, unionem duarum naturarum in Christo lleri secundum personam, seu subsistentiam xa6' u7i6ox«oiv, ut dixit concilium Ephesinum (Denz., 114), propterea hajc unio vocatur hypostatica. Sed disputant theologi circa id in quo consistit formaliter persona seu quid sit proprie personalitas vel subsistentia.

Proinde, post breve examen systematum reprobatorum ab Ecclesia, exponenda sunt systemata libere inter theologos disputata.

Systemata ab Ecclesia reprobata. — Sunt duo : systema Giintheri rcducens personalitatem ad conscientiam sui, et systema Kosmini reducens personalitatem ad voluntatem liberam seu suiipsius domina tricem :

Systema Ciintheri 5 (cf. Denz., 1605 sq. et Vaca.nt, Etudes sur le Concile du Vatican, t. I, p. 130) : Pro illo qua:stio fundamentalis philosophise est theoria cognitionis, qua3 fnndatur juxta ipsum in conteientia suiipsius, ut vult Cartesius. GQnther rejicit quidem Pantheismum, sed admittit unitatem snbstantialem omnium entium creatorum, quae pro illo sunt manifestationes ejusdem substantiae quam »ocat naturam. Ha;c natura inconscia in entibus inferioribus, bt tui conscia in homine.

Proinde Gunther tenet quod personalitas proprie consistit in {•onscientia suiipsius, qua2 ad animam rationalem pertinet.

Ex hac notione personalitatis Guntber vult explicare mysteria Trlnitatis et Incarnationis. Non vult admittere quod Deus habeat «uiipsius conscientiam per suam essentiam, quia sic esset una sola nurnona in Deo. Si igitur, inquit Giinther, Deus seipsum cognoscit, l (illnilier ornt hocctiIos Rermnnlcus natiiB anno 1783, qul volult tbeologiam N»(>vnrc per plillosophlaui u Knntlsmo Insplratam.

Dli 11'SA UNIONH Iiyi>OSTATICA hoc est quia iu eo opponuntur subjectum et objectuin, et affirmatur «qualitas utriusque. Subjectum autem sui conscium est Pater, objectum sui conscium est Filius ; et denique conscientia wqualitatis utriusque est Spiritus Sanctus. Sic Giintlier vult demonstrare Trinitatem, et eam reducere ad veritates pliilosophicas. Llaec est essentia semirationalismi, qui revelationem supernaturalem non negat sed vult omuia mysteria revelata reducere ad veritates ordinis naturalis, ac si revelatio esset supernaturalis solum quoad modum protluctionis suae, non quoad substantiam vel essentiam, scil. ex parte objecti revelati.

Item Giinther uegat libeitatem creationis, admittit optimismum absolutum Leibnitzii. Sic ipsa elevatio generis humani ad ordinem gratiaa moraliter necessaria erat, ut vult Baius, item Incarnatio.

Deuique Giintber explicat uuionem Verbi incarnati ; ejus theoria de personalitate constituta per conscientiam sui perducit ad Nestorianismum, nam sunt in Christo duw conscientia: , sicut duae naturae intellectuales ; Giinther verp ad vitaudum Nestorianismum invenit theoriam qua; valde atl ipsum appropinquat, scil. : natura humaua in Christo conscia est suw subordinationis et dependentiw per respectum ad naturam divitmm. Sed hoc jam verificatur in sanctis omnibus, et uon est quid speciale pro Christo.

Ilffic theoria, cum semirationalismo Giintlieri, reprobata est a Pto IX in Brevi « Eximiam tuam » ad Card. de Geissel, Archiepiscopuni Colouiensem (Denz., 1655).

Confutatio hujusce tlieoria?, duplex est: 1) philosophica ; 2) theologica. .

1. Philosophice. Conscientia sui testificatur seu asserit identitatem nostrae personae, non vero eam constituit. Id est: cognoscimus quidem nos esse jugiter Itlenticam personam per memoriam vitas praiteritas, et per conscientiam testantem nos esse hodie quod in praeterito fuimus. Igitur tum memoria, tum conscientia subaudiunt vel pnrsupponunt personam jam constitutam, illamque solummodo reuuntiant, et tribuuntur persona?. Constituunt solum aspectum psychologicum personalitatis.

Propterea dieitur: « habeo conscientiam mese personalitatis, seu mei»; si personalitas constitneretur per conscientiam, oporteret dicere: « habeo conscientiam conscientias ». Persona est substantia, dum conscientia est actus ejus.

Confirmatur : si conscientia cum memoria. constituerent idenii tatem personae, diminueretur ha;c itlentitas personas, imo annihilaretur, quoties exercitium memoriai vel conscientiaj minuitur vel su spenditur. (cf. Zigliara, Phil. Ontologia, c. 29).

Brevius: persona est quidem subjectxim sui conscium , sed oportet quod constituatur prius ut subjectum, ut sit sui conscium.

2. Theologice confutatur theoria GQntheri, pront necessario ponit in Christo, velit nolit, duas personas; nam ipsa humanitaii Ghristi est sui conscia, ct parilcr Deitas. — Nec vitatur Neetorlj ^nismus dicendo: liumanituH in Christo est votwcia suw subordina-

I)E VARIIS SYSTEM ATIB L" S tionis et dependentiae per respectum ad Deitatem, nam haec unio, quse jam est in sanctis, nihil aliud est quam unio moralis et accidentalis, scil. secundum couformitatem judicii et voluntatis ad Dei judicium et voluntatem. — Merito igitur reprobata est haec theoria a Pio IX. — Modernistse fere similiter locuti sunt.

Systema Rosmini. Hosmini, sasculo xix, non incepit ut Giintber ab ipso « Cogito » cartesiauo, est potius ontologista. Dum S. Thomas dicit: « Id quod cadit primo in intellectu nostro est ensn, «objectum intellectus est ens», Rosmini docet (cf. Denz., 1891): id quod primo cadit in intellectu nostro est ens initiale quod est aliquid divinum, ad divinam naturam pertinens, est quid divinum non per participalionem, sed sensu proprio « est actualitas non distincta a reliquo actualitatis divinae » (n. 1893), «est aliquid Verbi » (1897).

Ex hoc principio procedunt omnes theoriae Rosmini.

1° Vult demonstrare Trinitatem, fere sicut Giinther, distinguendo in Deo subjectivitatem, objectivitatem et sanctitatem, seu realitatem, idealitatem, moralitatem, prout sunt tres supremaa for iii£e ipsius esse scil.': esse subjectivum, esse objectivum et eorum unio per amorem. (cf. Denz., 1915, 1916).

2° Negat libertatem creationis ut Gunther (Denz., 1908). Admit lit generatianisnium seu traducianisnuim, dicens : « Cum sensitivo piineipio intuibile fit esse hoc solo tactu, hac sui unione, principiiim illud autea soluni sentieus lit intelligens, subsistens, ac immortale» (Denz., 1911). Persoualitas humana pro illo consistit itt voluntate, (|iia unusquisque est sui juris seu dominus suiipsius. Proinde docet Kosmini (Denz., 1917) : « In humauitate Christi humana voluntas luit ita rapta a Spiritu Sancto ad adhasrendum Esse objectivo, id est l erbo, ut illa Ipsi integre tradiderit regimen hominis,... Hinc voluntas humana desiit esse personalis in homine, et cum sit persona lu aliis hominibus, in Christo remansit natura».

Hoc systema damnatum est a S. Officio, 14 Dec. 1887.

Confutatur philosophice et theologice fere sicut systema Giinllieri :

1. Philosophice , falsum est dicere quod «in hominibus perona sit ipsa voluntas » nam voluntas tribuitur personw jam onto- logioe constitutw , v.g. Petro vel Paulo, et voluntas est ha?c voluntas, nrout est voluntas hujusce subjecti, per se separatim existentis. Persona est substantta , dum voluntas est accidens ejus, accidens quidem inseparabile, sed accidens praadicamentale, quamvis non praedi- Htbile, idest quamvis non contingens.

2. Theologice, theoria Rosmini ducit ad Nestorianismum, nam iiiiio quam admittit est solum unio secundiim voluntatem, seu unio IHoraliB, qualis est jam in sanctis, a quibus Christus distingueretur, loluni Becunduni gratluiu amorit.

ao2

DE IPSA UNI0NB HYPOSTATICA

Quid sequitur ex damnatioue harum duarum theoriarum?

Sequitur quod notiones ntere phwnomenistw aut dynamistae personalitatis non possunt cum doctrina catholica Incarnationis conciliari ut ostendimus in libro Le sens commun, 5* editio, p. 320-323.

Pro plwenomenismo empirico (llume, Stuart Mill, Taine) non co gnoscimus nisi phcenomena seu etatus conscientise, non vero ipsum «ego» ut substantiam. Sed facta conscieutise uniuntur secundum leges associationis, et tunc personalitas constituitur per statum con scientise domiuantem. Si vero est perturbatio psychologica, ut in de mentia, quidam putant habere duas personalitates, aliquando unus se considerat ut regem et aliquando ut servum.

Pro phosnomenismo rationali (Henouvier) personalitas est forma a priori mentis nostraj, sub qua coadunantur omnia qua; ad nos per tinent. Existentia nostra non est nisi in quantum repra;sentatur. <Renouvier, Logique, t. II, p. 493).

Pro evolutionismo dynamico seu philosophia ipsius fieri, v.g. pro H. Bergsou, persona non est quaidam associatio phcenomeuorum, nec qujedain categoria mentis, sed est « impetus vitalis et liber», « 1'elan vital et libre», qui successive manifestatur per diversos status conscientise.

Manifestum est autem quod Persona Verbi incarnati, ut conci pitur ab Ecclesia catholica, uou potest esse nec associatio qujedam pheenomenorum, nec qusedam nientis categoria, nec « impetus vitalis et liber » ; hsec omnia ad oidiuem tinitum et proinde creatum pertinent, ac non possunt constituere increatam Personalitatem Verbi incarnati.

Sed per oppositum ad phcenomenismum sive empiricum, sive ra tionalem, ac ad dyuamismum evolutionisticum, seu ad philosophiani ipsius tieri, philosophia traditionalis vocari potest philosophia entis, prout objectum formale intellectus nostri non est phcenomenon sive «xternuin sive internum, uec est mentis categoria, nec ipsum tieri, sed est ens intelligibile rerum sensibilium. Hsec est, ut fatetur ipse H. Bergson «metaphysica naturalis intelligentia? humanae», seu con ceptio ratiouis naturalis, seu sensus communis, quse paulatim tran sit a statu confuso cognitionis vulgaris, ad statum distinctum cogni tionis philosophica;. Paulatim intellectus noster ascendit a cogni tione entis rerum sensibilium, ad cognitionem animffi et Dei, qui concipitur ut Primum ens seu ut Ipsuni esse subsistens.

Secundum autem hanc philosophiam entis, persona est quid pro fundius quam phcenomena eorumque leges sive empiricffi, sive a priori, quid profundius etiam quam ipsum fieri subjacens phceno menis, est substantia rationalis naturw pcr se separatim existen», seu subjectum individuale intelligens et liberum, perdnrans, per ne separatim operans, ad proinde sui conscium et sui juris per voluu .biteni liberam. Hrcvius per.sonu est subjoctiiin iiilclligeiiK t-t liberunfi

DB VARIIS SENTENTIIS SCHOLASTICORDM

Unde praedictse theoriae non considerant nisi aspectum psychologi eum vel aspectum moralem personalitatis, non vero personalitatein ontologicam, quaj priesupponitur.

Hsec personalitas ontologica est id quo persona est subjectum scu totum per se separatim existens, intelligens et liberum.

Ut diximus. persona gaudet triplici independentia, prout ejus r.vse, ejus intelligere et ejus uelle intrinsece nou dependent a materia; sic apparet quod personalitas ontologica est fundamentum pcrsonalitatis psychologicaj et personalitatis moralis.

Apparet etiam quod ea quse constituunt personalitatem, scil. mibjectum per se subsistens, iutelligentia et libertas, suut perfectiones sinipliciter simplices, quai analogice tribui possunt Deo. sensu proprio, dum e contra personalitas mere phcenomenalis nequidem aualogice ei tribui potest, cum Deus superat omnino ordinem phcenomenorum.

DE DIVERSIS MODIS QUIBUS CONCIPITUR PERSONALITAS

A SCHOLASTICIS

De persoualilate outologica sunt inter scholasticos diversie scn tentise, quse fundamentaliter dividuntur prout admittitur aut non a.lmittitur distinctio realis inter quod est et esse, ac inter essen tiam creatam et esse, qua? distinctio est inter pronuntiata majora philosophia? sancti ThomaB, et una ex viginti quatuor thesibus approbatis a Sacra Congregatione Studiorum, anno 1916.

Quidam liodie dicunt primam harum viginti quatuor propositionum, ex qua cetera? dependent, non inveniri apud sanctum Thomam. Sanctus Thonias uon admisisset in omni ente creato nisi comimsitionem logicam potentia; et actus, nuuquam dixisset compositiouem realem*.

E contrario sanctus Thomas dixit explicite, De Veritate, q. 27, u 1, ad 8um: «Omne quod est in genere substantise est compositum 'Kili compositione; ...et oportet quod esse suum sit aliud quam Ipsum... Et ideo omne quod est directe iu prsedicamento substantiae est compositum saltem ex esse et quod estn scil. est distinctio realis Inter suppositum creatum scil. quod est et esse. Item Contra Gentes, I. II, c. 52. Suppositum enim est totum et esse ejus est in eo praidi- BAtnm coutingens.

Item I Sent., dist. 19, q. 2, a. 2: « Actus qui mensuratur fevo, KCil. ipsum esse seviterni, differt ab eo cujus est actus re quidem» ■cll, nngelus re differt a suo esse. Et sunt multi alii textus similes wincti Thomse, quos collegit P. Nobertus del Prado, O. P. in suo itnrcgio libro: De Veritate fundamentali philosophice christianw, 1911,

• Cf. Rewe ilu Philusoiiliie, (I'urla», necciubre 193S

DE IPSA DNIONE HYPOSTATICA p. 23 sq., ubi ostendit quod veritas prima in via judicii doctrinali» per altissimam causam est ista: In solo Deo essentia et esse suntidem. Ule solus dicere potest: «Ego sum qui sum».

His autem suppositis, inter scholasticos qui negant distinctionem realem inter quod est et esse, ac inter essentiam et esse, Scotus dicif: personalitas est quid neqativuni. scil. negatio uniouis hypostaticae iu natura singulari7.

Pro Suarezio autem, personalitas est modus substantialis prresupponens existentiam naturas singularis, eamque reddens incommunicabilem 8.

Inter autem Seholasticos qui admittunt distinctionem realem iuter esse et quod cst, sunt prajsertim tres sententise. Cajetanus et plerique thomistfe dicunt: personalitas est id quo natura singularis fit immediate capax existentiw*.

Alii minus explicite, juxta Capreolum, dicunt: est natura singularis ut est sub suo esse ,0. ' '

Denique Cardinalis L. Billot reducit personalitatem ad esse actuans naturam singularem ".

cst id quo natura singularis fit quod est, seu jtt immediate capax existentise (Cajetanus et jilerique thomistae) ;

est natura singularis ut est subsuoesse (Capreohis) ;

est "esse "actuans nafuram singularem (Billot) ;

est modus substantialis prwsupponens existentiam substantiw (Suarez) ;

est quid negativum, negatio nnionis hv postaticae (Scotus).

Criterium ad examen harum sententiarum.

Hi omnes theologi volunt servare valorem ontologicum notionis vulgaris personae (subjectum intelligens et liberum) et vohint metbodice transire (quamvis non omnes hoc faciant) ab hac notione

Cf. Suarf.z, Disp. Met., disp. 34, sect. 1, 2, 4; De lnenrnat. disp. XI. sect. 3.

10 In IV Sentent., 1. III, dlM. v, q. ni. n. 3. ed. I'nbnn, p. tnii-llfl. " cf. L. Hii.lot, />« Vcrbu tnoarnala, ta. B», q. 2, p. 78, «4, 187', MOi

Personalitas admissa distinctione reali negata distinctione reali

DB VAIiHS SBNTENTIIS SCHOLASTICORUM valgari ad notionem magis pbilosophicam, sub luce revelationis, quaa cBt velut stella rectrix.

Diximus autem quod, secundum rationem naturalem, persona est subjectum intelligens per se separatim existens, hoc omuino servandum est.

Insuper animadvertendum est quod sunt assertiones rationis naturalis revelatione confirmata;, qua; sunt pariter servandae. Inprimis sunt judicia affirmativa, in quibus de persona tauquam de subjecto reali prsedicantur ea qua; ad ipsam pertiuent, v.g. « Petrus est homo, 1'etrus est existens, Petrus est operans». In his autem propositiouibus affirmativis, verbum est affirmat identitatem realem subjecti et prasdicati, et postulat idem subjectum reale sub natura, sub existentia, sub operatione.

Denique haec veritas servanda est: solus Deus est suum esse, solus ille potest dicere: Ego sum qui sum. Petrus non est suum esse. Scil. actus existentia; etiam exercitaa inchiditur in esseutia solius Dei, qua; se habet ad esse, ut A est A, essentia Dei enim est Ipsum esse subsistens (I', q. 3, a. 4). Per oppositum nulla essentia creata est suum esse, nulla essentia creata continet esse ut praidicatum esseutiale, sic enim existeret a seipsa et non esset creata, sed esse ei convenit ut prwdicatum con-tingens, pi'out hasc essentia potest non esse. Unde dicitur: Michael Archangelus non est suum esse, sicut granum arena; non est suum esse. Ha; propositiones communiter a theologis admittuntur ut verw, id est correspondent realitati, ac proinde dicendum est, ut aiunt thomistas, ante considerationem mentis nostrae, essentia MichaSlis, aut essentia hominis non est suum esse, id est: realiter distinguitur ab esse (I", q. 3, a. 4).

Attamen dicitur: Michael est existens, Petrus est existens; ita verbum est significat identitatem realem subjecti et prsedicati, non obstante distinctione reali inter essentiam creatam et esse.

In hoc habemus criterium ad judicaudum de prasdictis senten tiis, et manifestum est quod notio philosophica personw (cui tribunntur essentia et existentia) notabiliter differt prout admittitur aut uon admittitur realis distinctio inter essentiam et esse. Vera doctrina de persona fundatur in hoc quod requiritur ut verificentur hax: judicia: Petrus est existens, sed non est suum esse, dum Curistus est existens, et est suum esse, sicut «est Veritas et Vita ».

(I. 5, q. 2, n. 4 et 5, tenet quod persona supra natuiam singularem ii addit duplicem negationem » scil. dependentiae actualis a persona diviua, et dependentiae aptitudinalis respectu ejusdem personae dipinse, Ita quod ha;c humanitas sit persona per hoc quod nec naturaliter apta nata est terminari ad personaiitatem divinam, nec actua llter terminetur per eam.

Kationes Scoti ibid. sunt sequentes: «Primo quia tunc esset aliqua •Dtitaa positiva in natura humana, qua; esset inassumptibilis a Verbo,., 2" quia sequeretur quod humanitas assnmpta a Verbo careret illa enlitate positiva... et sic Christus non essct homo univoce... ».

DB IPSA UNIONB HYPOSTATICA

Critica. — Qsec. argumenta Scoti exacte referuntur a Cajetauo in Illam, q, i, a. 2, n. III et XIII, et examinantur u. XV s<). — Autea examinata sunt a Capreolo in III Sent., d. v, q. 3, § 2, ed. Paban, p. 105. Item postea a Joanne a S. Thoma, Curs. phil. : phil. uat., q. VII, a. 1; Zigliara, Ont., cap. 29; Billot, De Verbu incarn., q. 2, § 1, p. 125, ed. 5'. Thomistae osteudunt hanc opiuiouem Scoti esse contrariam doctrina? saucti Thomse, et non servare notionem communem personse.

Argumentum fundamentale est istud : Constitutivum ejus quod est perfectissimum in natura non potest in aliquo negativo reponi.

Atqui, ut dicit sanctus Thomas, I', q. 29, a. 3 : « Persona significat id quod est perfectissimum in tota natura, scilicet subsistens in rationali natura».

Ergo constitutivum ejus seu personalitas non potest in aliquo negativo reponi. Item III*, q. 2, a. 2, ad. 2.

Doc beue explicatur a Joanne a sancto Thoma, loc. cit. :

1° « Subsistentia, inquit, non est negatio dependentiae. Impossibile est enim quod independens non sit perfectius dependente. Dependentia autem est aliquid positivum. Ergo (a fortiori) indcpendentia in illo genere, non potest esse sola negatw, licet per negationem explicetur (sicut simplicitas per indivisionem) ».

Ita inlinitas in substautia, lic.et explicotur per negationom, aliquid tainen positivum est, unde Deum esse independenlem in essendo inaxima perjectio illius est '2. Id ergo quo aliquid est siibjectum per se separatim existens non est mera negatio, est id quo subjectum constituitur ut subjectum primum attributionis.

Item : omnis negatio fundatur in positivo, ut dicit P. Billot contra Scotum.

2° « Insuper, addit Joannes a sancto Thoma, subsistentia naturalis et propria non solum opponitur unioni hypostaticae, sed etiam opponitur modo existendi accideutis, aut etiam partis ». Et si inhwrentia accidentis est quid positivum, a fortiori subsistentia.

Item: « Si substantia est notio positiva, non negativa, a fortiori subsistentia substantise primae cui attribuitur substantia (secunda) ».

3° « Deinde subsistentia propria est aliquid naturale primo et per se, quia constituit aliquid ordinis naturalis; ergo non potest primo et per se consistere in negatione unionis hypostaticw , quae xupernatiiralis est, licet illam etiam includat, sicut in quacumque re naturali invenitur negatio rationis supernaturalis, non tamen ista negatioue res naturales constituuntur primo et per se». Sic juxta

•= Nos eonciplmus moclo neRallvo lnde|wn<lentlam Dei, ouUi )>rius eocnoffclnms ereaturas a Deo (lep«'n(Iente8 ; ita negatfve eonclpimua entin spiiitualta ut immatertalia, quia prins cognogebBOa Beil mnterlaleSi K eontrarlo Deus et angeW. >|ul prlu» eognoseunt splrltu;ilr, «lobent eoneiiiere entla iiintorlnJiu neg»tlvc, ut iiiiu H|.iilt.ualla.

DB VARIIS SENTKNTIIS SCHOLASTICOKUM opinionem Scoti, Heraclitus vel Thales fuissent personse, quia eorum natura non fuisset hypostatice unita alicui persona? divinae.

4° « Denique in divinis dantur propriissime tres subsistentiw et personalitates relativae, quse in quantum subsistentiae, positivas realitates important, non tres negationes. Et subsistentia Verbi univit sibi humanitatem loco propria3 ejus subsistenti», non autem univit illam in aliquo negativo, sed in aliquo positivo».

Atqui debet esse analogia inter personalitatem divinam et personalitatem creatam.

« Nec sequitur ex hoc inconveniens, ut vult Scotus, nam Verbum assumpsit quidquid pertinet ad humanitatem in ratione natur», non tamen quidquid pertinet homini sub ratione suppositi », cf. III", q. 2, a. 2 ad 2. « Dignius est alicui quod existat in aliquo se digniori, quam quod existat per sen.

5° Addendum est contra Scotum, quod in sua theoria nou ap paret quomodo hjec judicia affirmativa: Petrus est homo, Petrus est existeus, possint esse vera; nam verbum est exprimit identitatem realeni subjecti et prwdicati. Ewc autem identitas realis non potest constitui per aliquid negativum. Aliis verbis : « id quo aliquid est quodn, seu primum subjectum attributionis, non potest esse quid negativum.

Dicuut quidam scoti6tse: subjectum est natura siugularis.

Respondetur : ipsa natura non est hoc subjectum, nam ut ssepe dicit sanctus Thomas : « natura (v.g. humanitas) est id quo aliquid est tale (v.g. homo), non est id quod est» (cf. IIIa, q. 17, a. 2).

Nec sola individuatio est id quo aliquid est quod, nam in Christo datur hsec individuatio per materiam, scil. haec liumanitas, et non constituit subjectum distinctum a Verbo. Item individuatio invenitur in partibus, v.g. iu his carnibus, his ossibus, sed absque incommu nicabilitate propria supposito.

Imo, ut diximus, individuatio, ex materia desumpta, est quid infimum, dum subsistentia et prsesertim personalitas est quid multo itltius, scil. id quo aliquid est subjectum per 6e separatim existens ac operans; materia e contra non est id quod est, sed id quo aliquid est materiale.

6° Denique Scolus negat distmctionem realem inter essentiam creatam et esse, et tunc oporteret dicere : Petrus est suum esse, sicut dicitur : Deus est suum esse. Ante autem considerationem mentis no- ■twe verum est dicere: « Deus est suum esse» et nulla est realis ■ listinctio inter Deitatem et esse ejus. Dum e contrario ante considei ationem mentis nostrae, verum est quod « Petrus non est suum esse», sed solum habet esse, sicut Petrus nequit dicere: « Ego sum Veritas et vita», sed solum habeo veritatem et vitam. Proinde ante vmisidcrationem mentis nostrw est quasdam distinctio, non quidem pattalis, sed realis seu ontologica, inter essentiam Petri et ejus esse. Rrevios: id guod revera non est suum esse, ante considerationem 1 ,is distinguitur a stio esse, aliquoinodo sicut materia non est

IiE II'SA UNIONE HXPOSTATICA forma, sed ad eam se habet ut potentia ad actum, ut potentia limitans ad actum determinantem.

Actus de se non limitatus limitatur per potentiam in qua recipitur; ita esse diversimode limitatur iu esseutia lapidum, plantarum, animalium, etc.

Propterea diximtls: vera doctrina de persona fundatur in hoc quod requiritur ut vera sint haee jndicia: Petrus est existens sed non est suum esse, dum Cbristus est existens et est suum esse.

7° Ex thesi ticoti sequitur quod sunt duo esse in Christo contra sanctum Thomam, III1, q. 17, a. 2; sed tunc bumanitas babet suam ultimam actualitatem propriam, scil. existentiam propriam ; sic ante unionem ad Verbum est omnino completa, tum in ratione substantiaj, tum etiam in ratioue subsistentia?. Ergo in boc est periculum Nestorianismi, scil. bumanitas videtur esse in Cbristo suppositum distinctum a Verbo, cui ideo nou potest uniri uisi accidentaliter; boc non vult affirmare Scotus, sed ad boc deberet perduci ex suis principiis. Essent duo supposita quorum unio non esset fundata in aliquo positivo. Cf. Billot, De Verbo Incarnato, q. 2, c. 1, edit. 5", p. 125. Item Zigliara, &umma Philos.: Ontologia, cap. 29, § IV. 13

11° Sententia Suarezii ". — Ilaec sententia Suarezii examinanda est post sententiam Scoti, cuni qua magnam affinitatem babet, quamvis Suarez recedat a Scoto prout ponit personalitatem in aliquo positivo, scil. iu modo substantiali, qui pro illo prsesupponit esse existentise.

Ad banc sententiam quomodo pervenit Suarez?

Sajpe in suo ecletismo mediam viam inquirit inter sanctum Thomam et Scotum. Et in praesenti qusestione, videt quod, ut aiunt tbomistai, personalitas debet esse quid positivum, et tunc dicit: istud positivum non potest esse accidens, cum persona sit substantia prima, ergo debet esse modus substantialis quo natura singularis redditur incoinmunicabilis, ut dixerat Cajetanus. In Christo, inquit, natura

" P. Hlllot assimilat opinlonl Scoti sententiam P. Tiphanii, S. I., qui ln suo opere de Hypostasi et persona, e. 10-24, tenet quod natura et suppositum sola ratione dlfferunt, prout qua?libet natura integra et singularis est persona eo Ipso quod est « totum in se » seu quod non unitur aetu vel aptitudinaliter alio supposito. Juxta P. Billot ea qua; dicuntur eoutra opinlonem Scoti valent contra Iianc eoneeptionem sub isto aspeetu. - Hoc videtur verum, ut notat etlam P. Huoon, de Verbo lncarnato, q. 2, a. 2. - Sed TiriUNius, de Hypostasi et persona c. 7, distinguitur a Seoto prout tenet quod realls distinctio inter essentlam et esistentiam est fundamentalis et obvia in doctrina saneti Thoime.

Sententlam simllem opiuloni Scoti tenent Fhanzeun, de Verbo Incarnato, th. 27-34; Pesch, de Verbo Incarnato, prop. 7-9; Galtieb, de lncarnatione et Kedemptione, th. 15.

Huoon, de Verbo Incarnato, q. 2, a. 2, § v, sic resumit omnla argunienta eontra pradlelnni opinionem Seoti : Constltutlvum ejus quod est perfectlsslmuin In natura, uon potest lu allquo negatlvo reponl. Atqul persona, alt sanctus Thomas I» q. 29, a. 3, « est Id quod est |*>rfeetlRHlmum ln nntura ». Ergo.

i« Ot, Disput, Uetaphyt., diap. IM, MCt, 1-2, 4, n. 9 sq., de TncarnaHon», dlsp. 11, scct. 8; fiTc Kiiulllter luqminiur I)e LtDOO, dv tnearnat., dlsp. 12, ■ecl I. 0 I I. Q( VtHVU. in Suwiniim Thrut., III» q. 4, U, 2, dlMp. »1, c. (1.

DB VAUIIS SENTENTIIS SCHOLASTICOKUM luimana non est persona, quia ei deest ille modus personalitatis, cujus loco adest modus uuionis.

Sed ex altera parte Suarez tenet, sicut Scotus, quod essentia creata non realiter distinguitur ab esse; et proinde pro illo, modus siibstantialis quo constituitur persoualitas outologica, prassupponit non solum essentiam seu naturam, sed esse.

Sic Suarez, iu hac quasstione, ut ssepe iu suo ecletismo, confutat Scotum per sanctum Thomam, et sanctum Thomam per Scotum ; sed liffic via media est difhcillima, in ea valde difficile est asquilibrinm seu stabilitatem servare, ac proinde in expositione suarum thesium Suarez non raro fluctuat vel oscillat iuter sanctum Thomam et Scotum, et positionem lirmam non invenit.

Critica.— Tbomistse respondent :

1° Ha?c sententia non servat fundamentum veritatis bujusce judicii : Petrus non est suum esse, solus Deus est suum esse, ille solus potest dicere: « Ego sum qui sum», « Ego sum veritas et vita» et uon solum habeo esse, veritatem et vitam. llaic autem judicia, qua? ab omnibus theologis aguoscuntur ut vera, postulant distinctionem realem inter essentiam creatam et esse ; nam ut vera sint, et vera nnte considerationem mentis nostroe, oportet quod ante banc considerationem Petrus realiter non sit suum esse, dum e contrario Deus est realiter suum esse, absque ulla distinctione reali etiam minima.

Proinde Sacra Congregatio Studiorum, an. 1916 (Acta Apost. Sedis, vol. (i, p. 383) inter 24 pronuntiata majora sancti Thomas, posuit distinctionem realem inter essentiam creatam et esse; est 3" propositio ; « cetera cuncta (praiter Deum) qua3 ipsum esse participant, naturam habent qua esse coarctatur, ac tanquam distinctis realiter principiis, essentia et esse constant ».

2° Tbomistae addunt, ut Joanues a sancto Tboma, Cursus Philosophicus, loc. cit. : modus substautialis, qui est subsistentia, non prsesupponit esse, nam subsistentia est id quo suppositum formaliter constituitur ut suppositum, vel persona. Atqui, ut ait sanctus Thomas, III», q. 17, a. 2, ad 1 : « Esse sequitur naturam non sicut habentem esse, sed sicut qua aliquid est (tale) ; hypostasim, autem seu personam tanquam habentem esse. Et ideo magis retinet unitatem ex unitate hypostasis, quam dualitatem ex duplicitate naturse». — Id quod est est Petrus, et prius concipitur persona et ejus persoualitas quam existeutia qua3 i 111 attribuitur, dum dicitur: Petrus «st existens, sed non est suum esse.

Vnde personalitas prius lerminat naturam et ultimo advenit • i istentia tanquam primo conveniens supposito, et mediaute suppOBlto ipsi naturae. Hoc enim perpetuo docet sanctus Thomas, cf. III», <|. 2, a. 5, ad 1. Non babetur subjectum existentise, nisi habeatur totum terminatum et incommunicabile (v.g. Petrus), cui convenit •xittentia ut praidicatum contiugens. — Esse enim et fieri convenit Hii|>posito, ut ostendit sanctus ThomaB, I», q. 45, a. 4, quia terminus

110 DB IPSA ONIONE HYPOSTATICA creationis, vel etiam generationis est id quod est, non id quo aliquid est tale.

Ergo modus ille substantialis, dicunt cum Cajetano plerique thomista?, est terminus naturam singularem reddens incommunicabilem et terminatam, sicut punctum reddit lineam terminatam, et non stiperfluit in linea", nec subsistentia est entitas inexplicabilis. Necessario ponenda est, quia necessario est ponendum totum substantiale completum et incommunicabile. Hic autem modus ab aliquo debet constitui realiter, non autem a sola natura, nec ab existentia, ergo a termino. Ita post Cajetanum, Joannes a sancto Thoma, Ioc. cit.

3° Addunt thomista» et P. Billot contra Suarez: Cum existentia substantite sit ejus ultima actualitas, ut ssepe dicit sanctus Thomas, quidquid advenit substantiai in sua existentia jam complette, ei accidentaliter advenit. Atqui hic modus personalitatis seu subsistentiaj, secundum Suarez, advenit post existentiam. Ergo est modus non substantialis, ut ipse vult, sed accidentalis.

Proinde unio Verbi iucarnati sic esset accidentalis tantum, cum utraque natura haberet suum proprium esse, seu suam ultimam actualitatem, ut jam dictum est contra opinionem Scoti.

III0 Opinio P. Blllot. — I'. Billot S. I. (De Verbo lncarnato, ed. 5*, q. 2, p. 75 84, § 4, p. 137 6q.) maxime insistit in hoc quod sanctus Thomas tenet quod est unum esse in Christo (III*, q. 17, a. 2 et locis similibus). Iloc fortiter asserit P. Billot contra Scotum et Suarez, quia firmiter defendit contra eos distinctionem realem inter essentiam et esse. In hoc quidem est cum sancto Thoma et thomistis.

Sed ex alia parte, P. Billot, semper impugnans Suarezium, non vult admittere niodum substantialem nequidem in sensu Cajetani (cf. ibidem p. 8C, 134), quia dicit p. 88: « Terminus purus nunquam aliquid positivum est praater rera terminatam, nam punctum termiuaus lineam nihil omuino addit liueaj nisi negationem ulterioris extensionis ».

Ad hoc responderet Cajetanus: terminus purus non est quidem nova res seu realitas, sed est realis modus. realiter modaliter distiuctus a re terminata, sic linea componitur ex partibus divisibilibus et ex punctis indivisibilibus ; punctus terminans lineam, aut duas lineas qute in eo conju.uguntur, non est nihil, nec est pars, ita rotonditas spherse metallica; nou est nihil, est quid reale et modaliter distiuctum a substantia, imo a quantitate metalli sic terminati ; quan

18 Pariter non Inutlle est punctum ternilnnns propositlonem, v. g. Iloe est corpus meum. Si euim non ponltur punctom in Uue. proposllio non eensetur teruiinata, et allguls |K)sset nddero ndjoctlvuui v. g. flguratum, guo uiodlflenretUI lotnlltor soiisus proposltlouls, gulu COrpna Clirlstl non esset ln Eueli.irlatlft riM rtffuratlT», non r«allt«fi t)B VARIIS SBNTENTIIS SCHOLASTICOBUM titas hujusce metalli non est rotunditas et posset aliam figuram habere '*.

Cum autem P. Billot non velit admittere huuc modum substan tialem terminantem naturam, ut ipsa sit immediate capax existendi, dicit quod persona est natura singularis usub suo proprio csne » (p. 89 et p. 140) ac identificat subsistentiam seu personalitutem cum existentia substantia^.

Citat pro sua sententia praasertim huuc locum sancti Thomie, III*, q. 17, a. 2, ubi sanctus Doctor asserit quod est unum esse in Christo ac similes locos tibi idem asseritur. EIoc quidem valet contra Scotum et Suarez, sed non contra Cajetanum, qui hoc etiain tenet.

P. Billot, p. 69, citat etiam Capreolum, pro quo, ut ait, persona est natura singularis sub suo esse. Cajetanus responderet : Utique, est «nattira singularis (terminata) sub suo esse», sed dicendum est terminata, nam natura secundum se est solum id quo aliquid est tale, non id quod est.

Cf. Capreolum in III*, dist. 5, q. 3, circa finem (ed. Paban, p. 110, § b). Dicit proprie Capreolus: «1° Denominative suppositum dicitur illud individuum quod per se subsistit. 2° modo, formaliter, et sic suppositum dicitur compositum ex tali individuo et ex sua subsistentia per se». Ex hoc textu non potest inferri nec quod persona identificatur cum natura singulari, nam persona est quod est, na tura est quo; nec quod personalitas sit existentia; nam existentia tribuitur persona; jam formaliter constitutse ut persona.

Critica sententiee P. Billot reducitur ad subsequeutia argumenta:

1° Hjec sententia non convenit cum doctriua sjiucti Thomte ; etenim sauctus Thomas dicit III*, q. 17, a. 2, ad 1 : « Esse conse quitur naturam nou sicut habentem esse, sed sicut qua aliquid est ; liarsonam autem, sive hypostasim, sequitur sicut habentem esse ». Unde esse seu existentta non constituit formaliter personalitatem, quia sequitur personam jam formaliter constitutam per snam per sonalitatem.

Eodem modo loquitur sanctus Tliomas in corpore articuli citati.

2° Insuper sanctus Thomas tractat hanc quasstionem : Utrum sit unum esse in Christo, soliiin q. 17, agendo, ut ipse dicit q. 16 prologo «de consequentibus unioncm», ergo prius determinavit de ipsa unione hypostatica in q. 2 et ex hoc qtiod est una sola persoua iii Christo, deducit quod in eo est tinum esse, prout esse sequitur iinmediate nou naturam, sed persouain, quas sola est id quod est.

Unde, si sententia P. Billot esset vera sancti ThomaB doctrina. Mtnctus Doctor debuisset ostendere initio sui tractatus, in q. 2, quod Ml tinum esse in Christo, ad mauifestaudtim quod in eo est unica pcrsona et unica personalitas ; de hoc autem non tractat uisi deinde,

'• Rotundltas est guldem modus reallter dlstlnctus a guantitate, quae ••iidcin peruianeudo posset nllnm tlKurinu linl)ere; se<l rotundltns non posset •Xlttere nlne guuutltute, duui In EucBarlatla quantltaa pauls est slne subsuintiu

DE IPSA DNIOXE HYPOSTATICA imo in q. 17, qu£e supponit solutionem problematis de constitutivo tiuionis hypostaticffi.

3° Ut notant Complutenses Abbreviati (de Generatione, disp. XV, q. III) sanctus Thomas, I* q. 50, a. 2. ad 3, docet quod « au gelus est compositus ex esse et quod est», sic Michael est existens, sed non est suum esse. Unde docet sanctus Doctor quod existentia facit compositionem non solum cum essentia, sed etiam cum sup posito; non autem ita esset si existentia esset idem ac subsistentia vel personalitas. — Item principium quod operationum theandricarum in Cbristo non est coinmune tribus personis divinis. Atqui esse est cominune tribus personis divinis. Ergo principium quod in Christo non constituitur formaliter per esse.

4° Sanctus Tliomas, Quodlibet 2, q. 2, a. 4, dicit quod « esse non est de ratione suppositi» creati ; scil. Petrus non est suum esse. Sed subsistentia est de ratioue suppositi, et personalitas est de ratione persona;; ergo non sunt realiter idem ac esse seu existentia, saltem pro sancto Tboma.

Denique sanctus Tliomas, Quodlibet 2, q. 2, a. 3 e 4, tractat tanquam distinctas has duas qusestiones; an in creatis sit idem essentia et existentia, et an essentia et suppositum sint idem. Quod super- Hnum esset si existentia et subsistentia non distinguerentur realiter. Ita optime Compluteuses Abbreviati.

Notandum est insuper, ad ajquivocatiouem verbalem vitaudam, quod sabsistentia non signiticat existentiam substantiw, sed subsistentia est nomen abstractum correlativum bujusce nominis concreti quod est suppositum. Unde subsistentia se habet ad suppositum, sicut personalitas ad personam, et sicut existentia ad existere, sicut cursus ad currere.

Unde subsistentia non est nomen abstractum quod corresponderet huic concreto subsistere, sed huic concreto quod est suppositum. Ad vitandam autem banc a^quivocationem verbalem, melius est loqui de personalitate, quam de subsistentia, quia manifestuin est quod personalitas correspondet buic concreto quod est persona, €t non buic quod est 6ubsistere.

Unde: subsistentia se babet ad suppositum, sicut personalitas se habet ad personam, et sicut existentia se habet ad existere vel ad esse.

5° Sententia P. Billot perducit ad negandam distinctionem realem inter essentiam et esse, quam distinctionem tamen ipse tirmiier tenet contra Scotum et Suarezium. Etenim dicendum est :

— /rf quod non est suum esse, realiter seu ante considerationem mentis distinguitur a suo esse.

— Atqui persona Petri, imo personalita* ejus, non est suum csse.

— Ergo persona Pctri, imo personalitas ejus, reahler distingiiitiir a suo cssc.

1>H VARIIS SBNTENTIIS SCHOLASTICOUUM

Major hujusce argumenti est principium ex quo infertur distinotio realis inter essentiam creatam et esse, ut vult P. Billot.

Minor autem est certissima: Persona Petri non est suum esse, nic differt a Persona Verbi ; item personalitas Petri non est suum CBBe, quia constituit formaliter Petri personam, qua? non est suum »-sse.

Aliis verbis, negando distiuctionem realem inter personam crealam (sua propria personalitate constitutam) et existentiam, evertitur rimdamentum distinctionis realis inter essentiam creatam et existentiam, nam istse duse distinctiones reales probantur per eamdem ma jorem, scil. : id quod non est suum esse, ante considerationem mentis imstraa seu realiter distinguitur a suo esse. Atqui persona Petri (formaliter constituta per suam personalitatem) sicut ejus essentia, non est suum esse. Ergo persona Petri, sicut ejus essentia, realiter distin- Hiiitur ab esse. — Solus Deus est suum esse, nulla persona creata nec personalitas creata est esse, ut lucidissime apparebit in visione beatifica.

Hoc longius exposuimus, citando plures textus S. Thomai, in l'i i iodico Angelicum, Junii 1945, p. 83-85, examinando recens opus P. Carli Giacon, S. J., / grandi commentatori di S. Tommaso, Milano, 1943.

Quidam discipuli P. Billot objiciunt: Sed Petrus nec e»t sua liatura. Atqui nou realiter distinguitur ab ea, ergo pariter non realiter distinguitur a suo esse.

Respondetur : concedo majorem ; nego minorem et paritatem. Ktenim Petrus non est sua natura, quia ejus natura in eo est pars tssentialis, et pars etiam essentialis non identificatur cum toto.

Sic concedo majorem : Petrus non est sua natura. — Nego minorem, nam Petrus realiter distinguitur a sua natura, ut totum reale a parte reali, et nego etiam paritatem, quia natura est pars i isentialis Petri, uon vero ejus existentia. Sic, dum dicitur : « Petrus ■ i l/omo», homo est praedicatum essentiale, e contrario dum dicit»r: «Petrus est existens», existens est praedicatum contingens.

P. G. Mattiussi, iu Tractatu de Verbo Incarnato, Roma?, 1925, p, IIG, respondet: « Sanctus Tbomas dicit esse non esse de ratione ■uppositi, quatenus nulli rei finitae esse essentiale est; ipsumque sup- |ionitum in ordine possibilium spectari posse, quin actus existat».

Ad boc dicendum est : quando dico Petrus non est suum esse JlKitur de Petro non in statu possibilitatis, sed de Petro existente;

li ui qiiando dicimus: essentia rei creata; realiter differt a suo esse, BKitiir non de essentia possibili, sed de essentia reali sub existentia, l|iiuui limitat. Nam, ut admittit ipse P. Mattiussi, actus existendi n-i/i mulliplicatur et limitatur nisi per essentiam realem (et non i ibilem) in qua reeipitur. — Pariter existentia est praadicatum 1'iiiilingens Petri existentis, et nou Petri possibilis. De Petro exi- RfOtG, dicitur Pctrus est existens, scd non est suum esse, dum de I * • ■ « > ilicit ur l)<:its c.rintit vt cst suiim cssc.

DE IPSA UNIONE HYPOSTATICA

Unde remanet verum dieere:

— Id quod non est suum esse, realiter distinguitur a suo esse.

— Atqui persona Petri, imo personalitas Petri, non est suum esse, quod est prasdicatum contingens.

— Ergo persona Petri, imo personalitas Petri, distinguitur realiter a suo esse.

Pater Mattiussi, ibidem, p. 118 sq., affert tres textus sancti Tho imb ad probaudum quod pro eo subsistentia est existentia subsian tije. E contrario legitur in bis textibus: « Subsistentia dicitur cujus actus est subsistere, sicut essentia dicitur cujus actus est esse»". Hi textus sunt I Sent., dist. 23, q. 1, a. 1. — De Potentia, q. 9, a. 1. — I*, q. 29, a. 2. Iu liis nibil invenitur contra sententiam Cajetani e contrario. Nec inquirit P. Mattiussi id quo aliquid est quod, seu in quo concretum Mo homo difEert ab hac humanitate. Hic bomo est: id quod est, humaiiitas id quo. Differunt autem per id quo const» tuitur subjectum primum attributionis, nam concretum constituitur dum forma est in subjecto.

Complutenses abbreviati, loc. cit., boc argumentum diversimode proponunt et optime, ostendendo quod alioquin hajc propositio liom est existens esset propositio teternw veritatis. Sicut haec : liomo e substautia rationaiis naturse. Iusistunt in hoc quod « subsistcntia vel personalitas est de intrinseca ratione personaa creatas, dum exi-' stentia accidit illi et est adajquate extra ejus rationem ».

Unde in opinione P. Billot non verilicatur propositio: Fetrus non est suum esse.

6° Insuper in opinione P. Billot non verificatur alia propositio scil. Petrus est existens. Nam in omni propositioneaffirmativa, ver-' bum est exprimit identitatem realem subjecti et prjedicati. Htec autem identitas realis fundari debet in aliquo reali positivo, quo scil. aliquid est quod. Atqui id quo aliquid est quod, non est nec natura etiam singularis, nec existentia. Natura euim est id quo aliquid est tale, v.g. horao; existentia est id quo aliquid sistit extra nihilum H extra suas causas. Et ex duabus se habentibus ut quo non constl tuitur unum quod, id est subjectum per se separatim existens1».

7° Insuper P. Billot non animadvertit quod in Deo sunt trN personalitates et uhhri esse, non tres existentise relativse, sed uuuiii

" In hoc textu manifestum est quod subsistentia seu personalitas dlstltl gultur ab esse substantia?. seu a subsistere; nam hic S. Thomas alt : u SubslBtoi tla (seu personalitas) dlcitur cujug actus est subsistere ». non Igitur Identla catur cum actu iu ea recepto. Aliis verbis, 6ubsistentia est nomen abstrncturu correspondens non huic concreto quod est subsislere, sed huic quod est *uj)« positum.

Objectio: Sed subsistentia seu personalitas etiam se habet ut quo. Rr, remanet difHeultas.

Respondetur: Personnlitns est id quo formallter iiersona se hal>et ut i/Mfl sen ut subjectum per se sepnratlm ezistena. Dum cssentla est id quo m- ImlM In tnll specie, ct cxlstcntln est id quo slstlt extni nlliilum. tTndc DOfl e«t |N rltflH, Dlm peraonolltai ost id JUO fonniillw*lnie nll(|iil<l proprlc ('onstltuJO u< r/iioi/, Nd dlMtliiKtillur hoIiiiii u |Kir»oim ul almtnicliiui n concroto.

DE COMMUNI THOMISTARUM SENTENTIA

«esse tn» quod est substantiale. Sanctus Thomas dicit, III\ q. 17,. a. 2, ad 3: « In Deo est unum esse et tres subsistentia; », ergo persoualitas non est ipsum esse. (Cf. Penido, Le rdle de 1'Analogie en Thtologie dogmatique, 1931, 2° partie, ch. 1, la Trinite).

8° Capreolus non dicit quod personalitas formaliter constituitur per existentiam, sed dicit (et hoc conservatur a Cajetano), Ili Sent., d. V, q. 3, a. 3, n. 2: « Esse actualis existentise dicitur actns essentia? ut quo, et actus suppositi ut quod existit... Esse sic est de ratione suppositi quod non est pars illius, nec intrat ejus essentiam,. sed se habet per modiim connotati et importatur in obliquo, quasi dicatur suppositum esse idem quod individuum substantiale habens esse. Ita .existimo sensisse sanctum Thomam ». Hoc autem admittitur a Cajetano'.

Alia quidem sententia quorumdam recentiorum tenet quod persona est ipsa natura singularis sub suo esse.

Gritica: Sic non explicatur id quo aliquid est proprie id quod est, seu subjectum primum attributionis per se subsistens, substantia prima. Nam ipsa natura singularis, v.g. hsec humanitas, non est id quod est, sed id quo aliquis, scil. Petrus vel Paulus, est homo. Uiide dicitur : Petrus nou est sua humanitas, quia totum non est pars Bua, non est idem ac pars sua, sed praeter eam alia continet, sic I 'etrus continet et naturam suam et existentiam et accidentia. Unde (|tiaji'itur id quo formaliter constituitur ipsum primum subjectum attributionis, non attribuibile alteri subjecto, dum e contrario haic hiimanitas attribuitur singularibus hominibus.

Insuper hsec humanitas non est immediate capax actus existendi, non enim ipsa est id quod existit. Quajritur subjectum ipsius natura> ingularis, ipsius existentije et accidentium. Cf. ea quae diximus supra contra opinionem Scoti, n. 5.

De communi thomistarum sententia. — Est sententia Cajetani quaj ftdmittitur a plerisque thomistis. Hgec sententia exponitur in ejus ("ommentario in Illam, q. 4, a. 2.

Cajetanus methodice transit a detinitione personas communiter i ecepta (subjectum natura^ rationalis) ad definitionem personalitatis. .l hoc notat quod nomen personalitatis signifioat id quo persona

M1 primum subjectum quod est per se separatim, ita ut non possit

Ittribui alteri subjecto.

Hoc autem quo aliquid est subjectum quod, non potest esse quid' nrridcntale, neque a«cidens permanens, ut facultas intellectiva, vel iil vdliiiilns libeni, neque accidens transitorium, ut actns conscien- \n\ aiit etiam libertatis ; debet esse quid substanfialc. ut suhjectum, ili' (|ini ngilur.

DE IPSA UNIONB HYPOSTATICA

^ Hoc autem substantiale nequit esse natura sinaularis qua? est pars essentialis uujusce subjecti, non vero ipsum subjectum, nec \ju potest esse existentia, quse est prsedicatum contingens cujuslibet per-

^A/ua/" soiife creatse, et proinde non formaliter eam constituit. Restat igitur quod personalitas sit modus su bstantiahs, terminans naturam singularem, ut fiat subjectum immediatum existentiae, nani id quod est non est natura, sed subjectum ejus.

Hic modus substantialis termiuat naturam singularem aliquo modo ut punctus terminat lineam et facit quod linea sit totum completum ; v.g. quando una linea dividitur per punctum in duas lineas, quselibet earuin, qua; prius erat in potentia in continuo, fit nunc linea in actu, fit aliquod totum in actu, eo ipso quod terminatur. Pariter ipsa linea v.g. circularis terminat superficiem, et ipsa superficies terminat volumen. Et ita est etiam in ordine substantiae, v.g. dum animal inferius, ut vermis, dividitur in duos, ex ipsa divisioue fiunt duo vermes, duo supposita, prius erant duo in potentia, nuuc sunt duo in actu.

Ita hsec humanitas, qua? est in Christo, potuisset habere suum terminum proprium, et sic daretur suppositum distinctum, persona humana; de facto vero terminatur a prseexistente personalitate Verbi, sicut protrahitur liuea ita ut remaneat una et non duaj; vel melius sicut in summo aiiguli ad eumdem punctum terminanlur duse linefe".

<» Cajetanus suam interpretationein doctrina? sancti Thoma? exponit in Illara q. 4, a. 2, n. vi-xi. « Oportet dlcere quod aliqua realis differentia sit inter hanc liumanitatem et hunc hominem, ita quod aliquid reale includat homo... quo hic homo habeat quod sit susceptivum tam actus essendi, quam fillationis realla... Nam hwc differentia (inter hunc hominem et hanc humanitatem) est in rerum natura... et propterea non potest reduei ad differentiam secundum modos intelligendi, nec ad differentiam secundum extra connotata, qureeumque Qla slnt: quoniam hwc differentia prtevenit omnia extrinseca et nwdos intelligendi et significandi. Nec ad dlfferentiam penes negationes : quoniam negatio non est constltutiva subjectl entitatls realis... Unde oportet aliquid positivum claudi in hoc homine, quod non clauditur in hac humanitate, quo fiat per se prlmo susceptivum hujusce rei (esse), cujus illa non est capax ».

Moc antem posltlvum debet esse id quo substantia prima sit quod per se eeparatim existlt; ergo debet esse quid substantiale, non accidentale, ad modum termini, ut punctus est termlnus linere ; n. XI : « Ex sola ligni divisione qua-libct pars acqulrit novum terminum in genere quantitatis... quoniam quic- Ubel fit actu totum (aliquod). Item secundum doctrinam Aristotelis in II de Anima, c. 2 (lect. IV s. Th.) sola divisione (animalls imperfecti, ut vennls) fiunt duse substantla; in actu, duo animalia ». Valet analogia secundum sanetum TUomam pro Incarnatione, nam dicit sanctus Thomas III Sent., dlst. v, q. :t. a. 3: « Quod assumitur, trahitur ad aliquid completius, ipsum incompletum existens; et hoc est contra rationem personn?, quie maxlmam completionera habet ».

Et ibidem ad 3m sanctus Thomas concedit quod sl Christus separaretur :il> hnmanitate assumpta, per hanc solam separationem ha?c humanitas fieret hlo homo; et ad objectionem quod « ex separatione nlhil acquiritur rei », sanottflj Thomas respondet: « Separatio dnt utriqur partium totalitatem, et in conlinuis dat c-tiam utrique esse in nctu. IJnde supiiosllo quod (Christus) liomlneni deponeret, subsisteret homo Ule |ier se In Qdtara rationall, et ex hoc inso acol peret ratlonem personm », scll. Rlcut In conllnuo, ex boc quod pnrs, <llvin:i n> «IIIh, trrminatur, habet esse In nr\, Ita ln ordlue BObStantu», tlflturo singularM «•« h i I rminntur HiiHclpll i-khc ln :n i u

DE COMMUNI THOMISTAUUM SENTE.NTIA 117

Argumentum fundamentale Cajetani ad hoc reducitur: Ilequiritur aliquid reale et positivum quo subjectum creatum •■xistens est id quod est (contra Scotum).

Atqui hoc non potest esse nec natura singularis, quae se habet ut quo, nec existentia, quas est jirwdicatum contingens subjecti creati (contra alias sententias).

Ergo requiritur aliquid aliud positivum, scil. personalilas, quae est ultima dispositio natura? singularis ad existeutiam. — Itepugnaret quidem modus substantialis qui esset posterior existeutia? substantiae, sic esset accidens (hoc contra Suarez), sed non repugnat ut anterior.

Sententia Cajetani admissa est a Ferrariensi in C. Gentiles, 1. 4, c. iS, a Bannez in Ia'", q. 3, a. 5, a Joanne a S. Thoma, Gonet, Gouclin, Billuart in Illam^ dist. 4, a. 1 ; a Salmauticensibus, et a plerigque thomistis.

Hasc autem sententia 1° probatur auctoritate S. Thomaj, 2° probatur ratione, 3° bene explicat dogma Incaruationis, 4° defenditur contra negantes.

i° Probatur auctoritate 8. Thomw, quadruplici textu citato a Cajetano ipso in Illam, q. 4, a. 2.

III», q. 17, a. 2, ad lum: « Esse consequitur naturam non sicut habentem esse, sed qua aliquid est ; personam autem sive hypostasim M'quitur sicut habentem esse». Ergo esse non constituit personalitatem, eam prajsupponit et ut realiter distinctam a natura singulari, <|iiaj non est id quod, seu suppositum, ut patet in uobis (haec caro, luec ossa), et in Christo (haec humanitas).

III*, q. 35, a. 5, ad l1"": « Nativitas temporalis causaret in Chri- Nto temporalem filiationem realem, si esset ibi subjectum hujusmodi llliationis capax». Subjectum esset persona humana, non natura. \ <Tbum e contra non potest acquirere relationem realem, seu accidens ei superadditum.

III*, q. 4, a. 2, ad 3um : « Si humana natura non esset assumpta i divina persona, natura humana propriam personalitatem haberet... Persona divina sua unione impedivit ne humana natura propriam pcr8onalitatem haberet». — Item III*, q. 4, a. 1, corp. et ad 3um. — H '-111 III*, q. 2, a. 3, ad 2>un.

IV C. Gent., c. 43: « Si prasexstitisset (personalitas humana)... ib siisset per corruptionem ». — I Sent., d. 23, q. 1, a. 1. « Dico quod Maentia dicitur cujus actus est esse, subsistentia cujus actus est Ubs%8tere » ergo subsistentia non identificatur cum subsistere. — Item de Potentia, q. 9, a, 1, et I*, q. 29, a. 2. — III Sent., d. 5, q. 3, ii. 3,-c. et ad 3"™, jam citatum. — Denique I*, q. 39, a. 3, ad 4um:

ii Forma significata per hoc nomen persona, non est essentia, vel plitura, sed personalitas ». Atqui iu Deo sunt tres personalitates et iiii.i sola essentia et una sola existentia. Ergo personalitas non est •-visu-iiiia. — Item I Sent., dist. 23, q. 1. a. 4, ad 4unn : « Nomen Iwrnoimj imponitur a furmn pt.rsonatitati.1, quae dicit rationem subsi- ■Olldl in t ii 1 3 natura», Item I Seut., d. 4, q. 2, a. 2, ad 4um.

DE I1'SA UNIONE HYPOSTATICA

2° Probatur ratione sententia Cajetani. — Nam fundatur in hoc <juod a parte rei requiritur ut vera sit definitio persona? comniuniter recepta (subjectum .intelligens et liberum) et ut vera sint haec duo judicia: Petrus est existens, sed non est suum esse.

Dicit Cajetantis in q. 4, a. 2, n. VIII: « Si omnes hoc fatemur. ■cur, ad quid rei significatw perscrutantes, divertinius a coniinuni •confessione », id est: cur in transitu a definitione nominali ad rea- Jem definitionem, recedimus a definitioue uominali personae, quae est: id quod est per se separalim existens in natura rationali? Quid nojninis continet confuse quid rei, et definitio explicita non debet esse negatio definitionis implicitaj seu nominalis, sed debet esse ei conformis, alioquin ratio pbilosophica dissentit a ratione naturali.

Insuper ut verificentur duo praidicta judicia: Petrus est existens, sed non est suum esse, necesse est quod fundetur realis inter subjectum et prsedicatum identitas, qua3 aflirmatur in primo judicio, ita tamen ut non sit identitas, merito negata in secundo judicio.

Atqui fundari debet in aliquo positivo, reali, substantiali, quod tamen non est existentia (quas est prasdicatum contingens Petri), nec natura, quse se babet ut quo et ut pars essentialis hujusce subjecti ; necesse est quod formaliter habeatur id quo aliquid est quod seu subjectum reale liarum diversarum attributiouum.

Ergo rcquiritur terminus scu modus substantialis, et non accidentalis. (Hoc argumentum : scil. de eo quod a parte rei requiritur ut sit identitas realis subjecti et prasdicati aflirinata in judicio : Petrus est existens, invenitur etiam apud Billuaut. Cf. in suo indice .ad verbum «Persoua». Zigliaha, Summa phil., iudice ad v. « Per- :sona» ; Dialectica, 1. II, cap. I, art. 2 [19], III; c. II [20], II, ibid. 21, u. V e VI. Ibid. 22, n. VII. Item Zigliaka, Della luce intellettuale, vol. II, lib. III, n. 374. — Gonzales, Logica, p. 51. — S. Bonaventuisa dicit aliquid simile III Sent., dist. IV, a. 1, q. 3, et IV Sent., flist. VIII, q. 1).

Inquisitio seu venatio detinitionis personalitatis sic brevius proponi potest, incipiendo a defiuitioue nomiuali, comparando personalitatem cum dissimilibus (scil. cum negationibus et accidentibiis) et cum similibus et affmibus (scil. cum singulari natura et Cum existeutia substantia;), uec non dividendo per sic et non genus substan- •tiae in quo est persona.

1" PersonaUtas non est quid negativum, sed quid positivui», quia constituit formaliter personam quse est quid positivum.

2° Personalitas non est quid positivum accidentalc. quia persona est substantia. Sic personalitas ontologica nequit constitui pd conscientiam sui, nec per libertatem seu dominium sui.

3° Personalitas non est ipsa natura singularis. quia naturi singularis non est id quod est, sed id quo aliquid cst in tnli spccic. 101. si personiililas cssct ipsa niitura siiigiilnris, in ('lirisln csscnt (Iiiik .pcrsoiuililatCH cl in Dco csscl suliiin iiint perB9ttft>

I)B COMMUNI THOMISTARUM SENTENTIA

4° Personalitas nou est ipsum esse actuans naturam, quia esse InI praedicatum contingens personas creataj, et seqvitur personam ijiiiii formaliter constitutam) ut babentem esse. Petrus non est suum •nse, sed solum habet esse. Petrus contingenter existit, dum Petrus tiircssario est Petrus, et non potest non esse Petrus, vi principii lilcntitatis.

5° Personalitas igitur est id quo natura singularis fit imme- 4llate capax existentia;, et sic ipsum « subjectum qttod» realiter con- ■tituitur.

Iiajc est sententia commuuis thomistarum, et baic definitio realis pcrsonaiitatis correspondent definitioni nominali : personalitas est i«/ quo aliquod subjectum intelligens est persona, sicut existentia ul id quo subjectum existit. Hoc ultimum ab omnibus quasi ingenue brdmittitur et in confuso continet quod personalitas non est idem ac cMstentia personse.

3° Henientia Cajetani denique optime explicat dogma Incarna tionis.

1° Explicat unitatem personw in Christo, quia ponit in illo iluas utique naturas, sed unam soiam subsistentiam seu personalilatem, et unam solam existentiam, qua? sequitur personam unicam.

2° Explicat quare Concilia vncant lianc unionem secundum nithsistentiam, seu hypostaticam, et non secundum existentiam, nec Mcundum naturam. Non dicitur unio existentialis, sed unio hyponlatica, scil. secundum subsisteutiam vel personalitatem, quaj est id tpio aliquid est quod, seu totum terminatum, per se separatim exi- «l.cns.

Brevius : subsistentia est id ratione Cujus suppositum habet jus lnl esse, seu id ratione cujus supposito competit esse per se sepapntim. Persona creata habet esse et non est esse.

Insuper, ut dicit sanctus Thomas, III*, q. 17, a. 2, ad 3 : « Tres prrsonw in Deo non habent nisi unurn esse ». Ergo pro illo persona- JlUts seu subsistentia non est esse seu existentia, nec est natura sinbularis, qua? se habet ut quo et ut pars essentialis ad suppositum, Brgo restat quod personalitas est modus sulistantialis quo natura lltigularis fit immediate susceptiva existentiai.

Veritas hujusce doctrina? manifestatur per instinctum conser- Dationis. Jamquidem suppositum vel minerale, vel vegetale, vel ani- Bnle rult conservare ea qua? possidet. Pariter persona humana vult Bnservare suam naturam, corpus et animam, suam existentiam, suas Bpnltates, suas partes integrales, suas operationes; vult conservare ■ onuiia quai possidet. Non est ejus natura individuata qtia; possidet li.c uiiiiiia, est ipsa persona tamquam primum subjectum attributio- IiIn : ipsum « ego ».

Kx hoc etiam manifestatur altitudo personalitatis Christi ; non

Iiubel. persoiialilntem humanam, et ideo ea omnia qua? ad huma-

UUtom ejus pertinent sunt sub ipso domiuio ipsius Verbi incarnati, H ipsit pereona PlJti Dei qua h»C omnia possidet, et igitur nullibi

120 1>E IPSA UNIONE HYPOSTATICA tam perfecte exercitum est et exercetur supremum Dei dominium quam in sanctissima Christi humanitate.

Eadem doctrina bene exponitur a Complutensibus Abbreviatis in eorum Cursu Phil. : De Generatione, Disp. XV, q. III. Conveniens est hic citare eorum probationes :

« Dicendum est subsistentiam realiter distingui ab existentia. Sic docet S. Thomas... Nam III», q. 17, a. 2, ad l""1 inquit: " Esse consequitur naturam, non sicut habentem esse, sed sicut qud aliquid est; personam autem seu hypostasim consequitur sicut habentem esse". Sed id quod consequitur ad aliud, differt realiter ab eo... — Dicit etiam: "Angelus est compositus ex esse et quod est" et hoc optime explicat in I", q. 50, a. 2, ad 3, ubi docet quod existentia facit compositionem non solum cum essentia sed etiam cum supposito : si autem esset idem realiter cum subsistentia, non posset facere compositionem cum supposito, sed potius illud formaliter constitueret.

«Deinde quodl. II0, q. 2, a. 4, docet quod "esse non est de ratione suppositi" : at subsistentia pertinet ad illius rationem, imo illam formaliter constituit...

«Tandem S. Doctor tanquam diversas quasstiones tractat, an in creatis sit idem essentia et existentia; et an essentia et suppositum sint idem ; ut videre est quodlibet II", a. 3 et 4, et in II Sent., dist. 3, q. (deest numerus), a. 1 et 2. Quod superfluum foret si existentia et subsistentia non distinguerentur realiter...

«Secundo probatur ratione desumpta ex D. Thoma, loc. cit., ex III* p., quae sic formatur: nam actus distinguitur realiter a suo susceptivo reali; sed suppositum est susceptivum reale quod existentiae : ergo existentia distinguitur realiter a supposito. Haec secunda consequentia legitime infertur ex prima: nam suppositum constituitur formaliter per subsisteutiam : unde si existentia differt realiter a supposito, et in eo recipitur, necessum est (sic) quod supponat realiter subsistentiam, et ab illa proinde realiter distinguatur. Minor autem ostenditur: quia illud suscipit ut quod existentiamv quod fit ut quod et operatur ut quod: nam fieri ordinatur ad esse, et esse ad operari : atqui fieri ut quod, et operari ut quod est proprium suppositi, ut communiter docent Theologi, et Philosophi: ergo suppositum suscipit realiter ut quod existentiam.

« Tertio probatur eadem assertio alia ratione desumpta cx D. Thoma, Quodlibet cit. : quoniam id quod est de intrinseca ratione suppositi distinguitur realiter ab eo quod accidit supposito et est adaequate extra propriam rationem illius: sed subsistentia est dc intriseca ratione suppositi, existentia autem accidit illi estque a<i<r quate extra ejus rationem: ergo existentia et subsistentia realiter distinguuntur. Major et consequentia constant. Minor autem quoad primam partem est satis manifesta... (breviter probant et eoncludunt) : et ideo haec est aeternae veritatis: Knppositum est substnntiu subsistens incommunicabiliter... Kecundn etiam ejusdem minoris parn ostenditur: quoniam existentia non convenil ncccsKario et essentialiter supposito ; nlias lui-c proposilio: Knppnsitum csistit, forel iclcr

DE COMMUNI THOMISTARUM SENTENTIA ii83 veritatls, quod est absurdum : ergo existentia convenit supposito actidentaliter, estque adaaquate extra rationem illius.

« Confirmatur primo : quia suppositum est idem ac prima substantia directe ponibilis in prasdicamento ; sed prwdicta substantia non con-stituitur realiter per existentiam: eo quod omnia quas in prsedicamento collocantur ab existentia prajscindunt...

« Confirmatur secundo... quoniam existentia et subsistentia carent omni principio identitatis: ergo non sunt realiter idem. Probatur antecedens nam in primis existentia non est de ratione subsistentias: alias de quocumque prsedicatur subsistentia praedicaretur etiam existentia: et consequenter, sicut haec prasdioatio est ab aaterno vera : Homo est subsistens; ita etiam haec esset vera ab asterno : Homo est existens, quod nemo concedet. Ilursus existentia uon est de conceptu alicujus tertii, in quo identificetur cum subsistentia: non enim aliud tertium excogitari potest, nisi suppositum, de cujus tamen conceptu non est existere, ut nuper vidimus. Tandem existentia et subsistentia non ducunt ortum ab eadem forma... ». Ita et optime Complutenses, omnino servant igitur interpretationem S. Thomae propositam a Cajetano.

Solvuntur objectiones contra sententiam Cajetani. — . i" Objectio: In Dict. Theol. Cath., art. Hypostase, col. 418, dicitur: « Gratis affirmatur necessitas hujusce modi substantialis, ut substantia indivi duata sit immediate capax existendi separatim ; est de ipsa ratione substantiae iudividuatae et completas quod existat in se et per se»20.

Respondetur. — Substantia seu natura individuata non est id quod existit, sed id quo aliquod subjectum est tale, in tali specie cum conditionibus individuantibus. Id quod existit non est Laec humanitas Petri, sed est Petrus ipse, persona Petri. Alioquin haec humanitas Christi jam esset id quod est, et sic essent in Christo duo Kiipposita, seu duae personae. Est e contrario in Christo unum suppositum cui tribuuntur diiae naturae.

Sic communiter theologi agendo de actibus theandricis Christi, et de valore infinito meritorum suorum et satisfactionis suas dicunt : hi actus meritorii et satisfactorii habent valorem infinitum non ex prineipio quo eliciuntur (scil. non ex natura humana, ex facultatibus humanis et virtutibus infusis), sed ex principio quod, scil. ex supposito divino seu persona divina quae hos actus elicit.

Oportet igitur quod persoualitas sit quid reale positivum, sub Ntantiale, distinctum a natura individuata et ab existentia (quae est IM iicdicatum contingens personae creataa) ; scil. personalitas est proprie id quo aliquod subjectum intelligens et liberum est quod est. Bic communiter dicit sanctus Thomas in qualibet creatura differt "/ quod est et esse. (Cf. Contra Gentes, 1. II, c. 521.

J" o Un nfflrme Kratultement cette n«5cesslt4 (de ce mode substantiel) : D'«*t II 1'iih <le ressencc mfime d'une substnnee Indlvlduee et. complMe (Vexlster Hl h..I «■! fttx Spi?» (/'<<•'. V7i<'o/.. loc. dt.),

DE IPSA UNI0NE HYPOSTATICA

2* Objectio est : Subsistere pro substantia est existere. Atqui subsistentia se habet ad subsistere sicut existeutia ad exi stere, cum quo identificatur.

Ergo subsistentia est idem ac existentia.

Respondetur: concedo majorem, prout subsistere est factum existentiw attributum person», sed non constitueus personam, uam persona est res qute de facto existit. Unde conceditur major, vel transeat.

Nego mmorem: subsistentia enim se habet, non ad subsistere, sed ad suppositum, sicut existentia ad esse vel existere; id est: se habet sicut abstractum ad concretum, ut cursus ad currere. Eoc clarius coustat si loco nominis subsistentiu; dicamus personalitas ; personalitas enim se habet, non ad subsistere, sed ad personam, sicut abstractum ad concretum, unde sicut existGntia ad existere, et sicut cursus ad currere. Et sic reiuanet quod personalitas seu subsistentia distinguitur realiter ab existentia, seu ab esse et a subsistere, quod de facto tribuitur illi ut prasdicatum contingens.

Distinctio data est apud sanctum Thomam, I*, q. 54, a. 1, ad 2, ubi dicit : « Vita non hoc modo se habet ad vivere, sicut essentia ad esse, sed sicut cursus ad currere, quorum unum signiticat actum in abstracto et aliud in concreto».

Sic. habetur designando simul abstractum et concretum in triplici ordine:

abstractum : essentia: liumanitas concretum : ens : homo

Sic ut ait sanctus Thomas, III*, q. 17, a. 2, ad 3: « Tres personn: in Deo non habent nisi unum esse», quod identificatur cum esseutia divina, a qua non realiter distinguuntur personae divinaj, quamvis sint realiter distinctae inter se.

Aliae objectiones contra Cajetanum, propositas sunt his ultimis temporibus scil. :

Sanctus Thomas dicit, III", q. 19, a. 1, Utrum in Christo eit una tantum operatio, ad 4"111: « Esse et operari est personae a natuia, aliter et aliter. Nam esse pertinet ad ipsam constitutionem personai, et sic quantum ad hoc se habet in ratione termini (ut ultima scil. actualitas) ; et ideo unita-s persona? requirit unitatem ipsius esse completi et personalis. Sed operatio est quidam afjectus personge secuudum aliquam formam vel naturam. Unde pluralitas operationum non pra;judicat unitati personali».

Respondetur: In hoc textu sanctus Thomas uon inquirit constitutivum formale personje (hoc jam supra determinatum est), sed quare sunt duae operationes sicut duir naturn:, duin est unum vssv. Et respondet esse pertinet ad ipsam constitutionem pcrsom:, scil. ad personam constitiilam ut personani, tunquuin '/'/ habvntv.m vsxv, ut dixil, q. 17, u. 2, iiiiin id quod v.st immvdintv, $»i pvrsonu ; e i nnt rario persouulitas vel subsistentia persona (Petrus)

existentia existere

I)E COMMUNI THOMISTARUM SBNTENTIA operari, quod sequitur esse personale, pertinet ad personam mediante i uatnra et facultatibus ejus. Sic in Christo est unum esse, et duo operari, sicut duaj uaturaj. In hoc textu uon inquiritur constitutivum formale personae, hoc jam determinatum a sancto Thoma supra, q. II, a. 2, non expectavit euim q. 19 ad hoc determinandum, occanione hujusce dubii : an sit unica operatio in Christo; operari enim Hequitur esse, et prius considerandum est id quod pertinet ad esse I personai antequam id quod spectat ad operari.

P. Mattiussi S. J. m tract. de Verbo Incarnato, Komaj, 1925, p. 118, affert tres textus S. Thoma? ad probaudum quod pro eo subsistentia est existentia ; sed revera in his textibus legitur: « Subsi

I Htentia dicitur cujus actus est subsistere, sicut essentia cujus actus CBt esse». Cf. I Sent., d. 23, q. 1, a. 1. - De Pot., q. 9, a. 1; P, q. 29,

I u. 2. Ergo sicut essentia distinguitur realiter ab esse in ea recepta, Ita suppositum et subsistentia qu& formaliter constituitur supposii ii m. distinguuntur ab existeutia.

Alia objectio: Ex actu et actn non fit unum per se, propterea inateria prima debet esse pura potentia.

— Atqui essentia, subsistentia et existentia simt tres actus.

— Ergo ex his non fieret aliquid unum per se.

Respondetur: Distinguo majorem : Ex actu et actu non fit una natura per se, concedo; non fit unum per se suppositum , uego. — Concedo minorem : essentia, subsistentia et existentia sunt tres actus, Ita tamen ordinautur ut unus sit terminus alterius. — Distingho i onclusionem : Ergo ex liis tribus non fit una, tertia naturd per se, concedo ; ex his non fit unum per se suppositnm, uego. Dum enim natura ratiouaiis completur per personalitatem efficitur una persoua, < ui accidentaliter seu contingenter convenit esse. Aristoteles in Post. Anal., 1. I, lect. 10, distinxit quatuor modos dicendi per se: 1° definitio qua manifestatur natura per se una; 2° proprietas necessaria; :t" aliquid per se subsistens seu suppositum quod est unum per se ut subjectum, quamvis habeat partem essentialem et partes accideniali>s; 4° causa per se et nou per accidens. — Notandum est quod in periodice Etudes carmelitaines , avril 1936, p. 125 sqq., in aliquo articulo: Recherche de la personne, dicitur quod personalitas est quid rolativnm et quod solum reducitur ad categoriam substantiae. Hespon iletur: personalitates divinae sunt quidem quid relativum, scil. sunt n lationes snbsistentes (paternitas, filiatio, spiratio passiva) quarum

I fissc in est substantiale. Sed personalitas humana vel angelica non

I ost quid relativum, sed quid absolutum : non involvit enim ut pateruiliis respectum ad aliam personam ; sed dicitur reductive pertinere

I iid categoriam substantiae, ut modus substantialis, quo natura sin-

I niiluris fit immediate capax existentiaa.

Conclusio: Sic in sententia Cajetani tit legitimus transitus a I ilHlnitione communi personae (persona est in rationali natura pri l mum attributionis subjectum) ad notionein ])hilosophicam persona I IHiitiH. Ut optime dicit Cajetanus in Illam, q. 4, a. 2, n. VIII: « Si

I)E IPSA UNIONB HYPOSTATICA omnes lioc fatemur, cur ad quid rei significatw perscrutantes, divertimus a communi confessionef ».

Secundum banc communem confessionem enim, persona est id quod per se separatim existit in rationali uatura, et personalitas est id quo persoua formaliter constituitur ut quod per se separatim sic existens, cui existentia contingenter tribuitur.

Unde tota Cajetani sententia reducitur ad id quod a parte rei requiritur, ut verificentur ba;c duo judicia ab omnibus theologis admissa : Persona Petri existit, sed non est suum esse. Et sicut nulla essentia creata est suum esse, ita nulla persoua creata (per propriam personalitatem formaliter constituta) est suurn esse. Solus Deus est suum esse.

Dubium. — An juxta Cajetanum, subsistentia seu personalitas sit termimis intrinsecus substantice.

Respondetur: Utique, ut formaliter constituens substantiam primam, seu suppositum, quamvis uon sit de notione naturee; sic subsistentia se tenet in linea snbstantiae. Et ut recte dicit P. Hugou, De Verbo lnc, p. 351: «Fundamentum metaphysicum hujus sententise est discrimen radicale inter id quod pertinet ad ordinem existentiw, et id quod pertinet ad ordinem substantkc. — Scil. nulla persona creata est suum esse. Item terminus ad quem motus terminat proprie motum, sed uon est amplius motus, qui cessavit; ita subsisleiitia terminat naturam, sed non est natura, coustituit tamen substantiam primam, seu suppositum. Nulla persona creata, sive denominativs sumpta ut natura siugularis, sive formaliter scil. cum sua personalitate, est suum esse. Nuuc rursus legi potest articulus 2"» S. Thom» ut hajc doctrina clarius appareat».

Recapitulatio. — Argumentum principale sententiae plerorumque Thomistarum ad hoc reducitur, ut supra dictum est:

Requiritur aliquid reale et positivum quo subjectum creatum existens est id quod est (contra Scotum).

Atqui hoc non potest esse nec natura singularis, quae se habet ut quo, nec existentia, quse est prwdicatum contingens subjecti creati (contra aiias sententias).

Ergo requiritur aliquid aliud positivum, scil. personalitas, quai est ultima dispositio naturae singularis ad existentiam. — Repugnaret quidem modus substantialis qui esset posterior existentife substantia;, 6ic esset accidens (contra Suarez), sed non repugnat ut anterior.