Articulus 2

Quid sit sapientia unitiva ac mystica theologia.

CONTEMPLATIO insuper ista Dei de qua nunc mentio est, adeo supernaturalis censetur, ut mundi hujus philosophos prorsus latuerit, nec ipsis fidelibus per experientiam seu gustum internum agnita sit, nisi heroicis ac perfectis, in divini amoris ardore præfervidis, quorum purgatus est animus: nisi forte aliquando Deus omnipotens dispensatione piissima, proficientibus aut etiam incipientibus ex gratia singulari eam per gustum revelet atque infundat. Nam et Paulo apostolo nondum diu purgato se ipsum altiori modo quam per hanc contemplationem huic vitæ possibilem demonstravit.

Itaque sapientiam unitivam, quæ alio nomine mystica theologia est appellata, septimo capitulo de Divinis nominibus ita definit S. Dionysius: Sapientia est divinissima Dei cognitio per ignorantiam cognita, secundum unitionem quæ est supra mentem, dum mens ab universis recedens, se ipsam quoque relinquens, unitur supersplendentibus radiis, inscrutabili profundo sapientiæ illuminata.

Hujus definitionis iste est intellectus: « Sapientia » hæc unitiva, sumendo eam pro actu potius quam pro habitu sapientiali, « est divinissima Dei cognitio », id est maxime supernaturalis, deifica atque dignissima, quoad cognitiones Dei præsenti vitæ possibiles, « per ignorantiam cognita », id est, qua Deus per ignorantiam cognoscitur, utpote per abnegationem seu ablationem omnium ab ipso: per hanc quippe contemplationem mens Deo conjungitur tanquam incomprehensibili et ignoto, ac pelago infinito atque caligini sibi penitus investigabili et absconsæ, quamvis in sua natura sit supersplendidissimum lumen. Habetur præterea ista de Deo cognitio « secundum unitionem quæ est supra mentem », id est per supermentalem conjunctionem superintellectualemque unionem: quoniam naturalem mentis virtutem rationisque inquisitionem et propriam naturalem capacibilitatem transcendit; itemque quia in vi intellectiva non consummatur, neque per intelligentiæ claritatem principaliter obtinetur, sed per sanctæ ac deificatæ caritatis exardescentem fervorem infunditur, et in divini amoris ardore consummatur ac terminatur, ita quod in ea fervidus amor penitus dominatur et quasi solus sentitur, quia et ipsa notitia in amorem transire et quodammodo transformari asseritur. « Dum mens ab universis recedens », id est, a sensibilium ac intelligibilium operatione, consideratione, dilectione, occupatione desistens ac cessans, « se ipsam quoque relinquens », quia et a sui ipsius omniumque operationum suarum attentione quiescit, nec circa aliquid creatum versatur, « unitur supersplendentibus radiis », id est Spiritus Sancti supernaturalibus perdecoris fulgoribus, theoriis, stillicidiis ac fluentis, « inscrutabili profundo sapientiæ illuminata », id est ab ipso incomprehensibili, superaltissimo totius sapientiæ fonte superpurissimo docta. Ad hanc equidem præfulgidam contemplationem nequaquam assurgit, nisi a Spiritu Sancto actualiter tangatur, excitetur: ad quam excitationem per donum sapientiæ secundum statum suum perfectum, atque per ardentem, sincerum, ebullientem amorem prompta efficitur. Hinc quidam sapientiam istam seu mysticam theologiam definientes, dicunt quod sit anagogica seu sursumductiva motio mentis in Deum per amorem purum ac fervidum; rursus, quod sit cognitio experimentalis de Deo per unitivi amoris complexum; denuo, quod sit sapida de Deo notitia, dum ei supremus apex affectivæ per amorem unitur.

Hæc est illa præclara ac singularis Christianorum sapientia, superbeatissimæ Trinitatis clementissima distributione mentibus puris illapsa, cujus cœlesti rore mens dulciter uncta cœlitusque perfusa, non Dei super omnia prædilecti dona, seu propria commoda, sed ipsummet supercœlestem amantissimum Sponsum insatiabilibus affectibus, scintillantibus desideriis unitivisque adspirationibus quærit, petit, stringere cupit, possidere affectat. Unde consurrectio mentis in Deum per affectiones flammigeras supra omne officium intellectus circa creata, in supremo affectivæ apice constituta, est sapientia unitiva et mystica theologia, seu contemplatio jam intenta, per quam mens Deo quoad scintillam synderesis copulatur.

Postremo, secundum expositores Areopagitæ Dionysii, mystica theologia est interna ac secretissima mentis cum Deo locutio, non per rerum imagines, sed per omnium transcensum et abnegationem, otiante ipsa mente ab omni virium apprehensivarum appetitivarumque actione circa creata versante, ingredienteque mente ipsam divinam caliginem, id est, se extendente ac immergente in incircumscriptibilem et inaccessibilem lucem æternam: quam quo perfectius intuetur, eo quam incomprehensibilis, inaccessibilis interminabilisque consistat, clarius contemplatur.