Articulus 20
Disputatio pro fide catholica, ex mysticæ theologiæ experimento, contra Porphyrium, Averroem ceterosque christianæ sapientiæ irrisores.
QUEMADMODUM divinus Dionysius scribit, Græci præsertim philosophi christianæ legis sapientiam prædicari audientes, lato ore riserunt ac deriserunt:1 inter quos præcipui exstiterunt Porphyrius Platonicus et Averroes Peripateticus.
Denique, sicut nonodecimo de Civitate Dei, capitulo vicesimo tertio, Augustinus commemorat, Porphyrius iste in libris ubi rerum ad philosophiam pertinentium velut divina responsa conscribit: Interroganti, inquit, cuidam quem deorum placando revocare posset uxorem suam a Christianismo, respondit Apollo: Forte magis poteris in aqua scribere, aut adinflans leves pennas per aera ut avis volare, quam pollutæ revoces impiæ uxoris sensum. Pergat quomodo vult inanibus fallaciis perseverans, et mortuum Deum lamentationibus decantans, quem a judicibus recta sentientibus perditum mors pessima interfecit. Ex his verbis Apollinis concludit Porphyrius Christianos irremediabiliter reprobari, ipsosque Judæos magis suscipere summum Deum quam Christianos. Præterea scribit Porphyrius [quod] ad ea quæ interrogavit Apollinem, quid melius, verbum sive ratio, an lex, Apollo respondit : In Deum generatorem et regem ante omnia, quem tremit et cœlum et terra et mare infernorumque abdita, et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem sancti honorant Hebræi.
Ex his verbis S. Augustinus arguit contra Porphyrium. Nam si Deus Hebræorum verus summusque Deus est, et talis ac tantus ut scribit, non est diis sacrificandum, quoniam Deus iste hoc ipsum prohibuit, dicens :2 Qui immolaverit diis præterquam Domino soli, eradicabitur. Mirum est quoque quod Porphyrius contra illius præceptum non perhorrescebat diis sacrificare.
Verumtamen philosophus iste etiam bona aliqua dicit de Christo, quasi prioris blasphemiæ suæ oblitus, vel quasi in somnis dii ejus blasphemaverint Christum, et postea evigilantes, eum bonum esse cognoverint ac digne laudaverint. Denique quasi mirabile aliquid aut incredibile prolaturus Porphyrius : Præter opinionem, inquit, profecto quibusdam videatur esse quod dicturi sumus. Christum enim dii piissimum pronuntiaverunt et immortalem factum, Christianos vero pollutos. Insuper introducit Porphyrius deam interrogatam de Christo, quæ dixit eum fuisse piissimum virum, et animam ejus post mortem cum piis conscendisse in cœlum. Interrogata cur ergo occisus sit, dixit, corpus quidem semper tormentis adversisque objici, animam vero piam ad cœlestem conscendere sedem, animam vero Christi fataliter dedisse aliis animabus quibus fata non annuerunt deorum obtinere dona neque habere Jovis immortalis cognitionem, errore implicari.
Hæc verba Porphyrii, sicut B. Augustinus ostendit, vel ab ipso Porphyrio, calidissimo viro, vel ab impiis dæmonibus sunt conficta, et sibi invicem apertissime contrariantur. Si Christus fuit piissimus vir, non erat aliorum deceptor, nec falsa est ejus doctrina, in qua cultus prohibetur deorum. Qui ista plenius legere concupisit, ad præallegatum capitulum libri de Civitate Dei recurrat.
Præterea, Averroes omnem legem præter naturalem vituperavit, videlicet legem Moysis et Christi ac Mahometi.
Quamvis autem in primo libro argumenta fidei christianæ sufficienter inducta sint, nihilo minus hic adjici potest, quod ex his quæ circa divinissimos quosdam Christianos sensibiliter apparuerunt, de quibus in præcedenti articulo dictum est, experimentaliter demonstratur lex christiana esse a vero Deo, et sancta atque salvifica. Talis enim alienatio et raptus et ecstasis esse non possunt a causa naturali. At vero illi qui præinductos raptus et ecstases, illuminationes, fervores, delectationes, elevationes superadmirabilesque multiformes immutationes intra se sentiunt, in fide per easdem adeo roborantur, quod omni naturali scientia, imo et omni sensatione certior et clarior est fides ipsorum, in tantum quod quamvis totus mundus contradiceret, ipsi tamen non dubitarent. Si vero iniqui non credant talia Christianis contigisse, experientiæ se opponunt, quum usque in hodiernum diem quibusdam devotissimis ea eveniant, de quorum profundissima humilitate, summa patientia, deifica caritate, sincerissima veritate, singulari innocentia nequaquam ambigimus; quorum etiam sanctitati ac felicitati Deus omnipotens per diversa miracula testimonium perhibet. Tota namque eorum affectio ad verum Deum unita, fixa et recollecta ardentissime fuit.
Footnotes
Chapter 105 of 110