Articulus 8
De abstractione simplificationeque mentis ad hanc secretissimam contemplationem necessaria; et quid sit divina caligo, quid item sit eam intrare.
QUO excellentissima ista mysticæ sapientiæ contemplatio circa superessentialem supersublimemque Deum supernaturalius, purius atque simplicius occupatur sive versatur, eo plenius necesse est intellectum et affectum totumque spiritum ab universis creatis abstrahere, ne operationis animæ objectum sit quidquam creatum, neque per inordinatum creaturæ affectum mens retardetur a Deo superamando, ejusque sanctæ dilectionis prææstuanti fervore ac limpido: quatenus totus mentis adspectus, totus quoque volitivæ potentiæ appetitus, sine retrahente ac impediente, integraliter ac sincere ferantur, figantur et constabiliantur in Deo. Nempe, ut dicitur,
Pluribus intentus, minor est ad singula sensus.
Hinc acies mentis tanto debilius ac intotalius in Deum defigitur, quo amplius circa quæcumque alia aperitur. Nam et virtus unita fortior est quam dispersa, et plura ut hujusmodi simul intelligi nequeunt, secundum Philosophum.
Hinc primo Mysticæ theologiæ capitulo Timotheo loquens sacer Dionysius: Tu, inquit, circa mysticas visiones forti attritione (id est vigorosa atque idonea illa exercitatione qua te ad mysticæ theoriæ sapientiales contemplationes disponis et aptas), et sensus derelinque et intellectuales operationes, et omnia sensibilia et intelligibilia, et omnia non exsistentia et exsistentia (id est, operationes, vires, objecta, te ipsum, et universa creata et creatilia seu fingibilia), sicque ad ejus unionem restituere (id est, ei te unias) incognite (hoc est per inconsiderationem omnium prædictorum, vel « incognite », id est per omnium ablationem a Deo et incomprehensionem ipsius), qui est super omnem substantiam et cognitionem, id est incomparabiliter omni creatura atque notitia mentis creatæ sublimior, ita quod in hac contemplatione mens ei conjungitur tanquam imperscrutabili pelago interminabilique abysso, seu incomprehensibili, et quoad quid est prorsus ignoto: unde divinam caliginem ingredi perhibetur.
Porro divina caligo est inaccessibilitas et incomprehensibilitas lucis divinæ, seu lux divina ut incomprehensibilis et ignota. Ait enim S. Dionysius in epistola ad Dorotheum: Caligo in qua Deus habitare asseritur, inaccessibile lumen est.1 Et rursus : Invisibilis, inquit, est Deus propter excedentem sui luminis claritatem. Quamvis etenim lux divina sit in semetipsa superradiosissima et superclarissima, tamen per comparationem ad mentem viatricem, quæ eam in se ob superinfinitum suum splendorem atque decorem intueri non valet, caligo vocatur, secundum quod in epistola ad Caium Dionysius adstruit :2 Divinæ (inquiens) tenebræ cooperiuntur omni lumini et absconduntur omni cognitioni propter incircumscriptibilem propriæ claritatis fulgorem. Interdum autem caligo quam mens intrare dicitur, actualis omnium ignorantia in transcensu mentis super omnia nuncupatur. In caligine autem primo modo accepta Deus habitare censetur, qui ponit tenebras latibulum suum;3 ad quem loquitur Isaias :4 Vere tu es Deus absconditus. Est namque et habitat in semetipso. In caligine quoque secundo modo accepta habitat Deus, in quantum illa est dispositio proxima qua mentem contemplantis inhabitat et illustrat.
Denique, sicut expositores Dionysii asserunt, prædicta hæc duo integrant caliginem in qua vere est Deus, videlicet inaccessibilitas seu incomprehensibilitas lucis divinæ et ignorantia præinducta. Per superfervidum namque amorem, omnes actus virium animæ comprehensivos absorbentem atque in solum Deum æstuanter tendentem, mens Deo unitur in ista caligine, et per omnium ab eo ablationem absque sermone prolativo laudat eumdem. Unde caliginem divinam intrare, est oculum mentis apicemque affectus in Deum per hanc mysticam theoriam extendere.
Postremo, per præfatam caliginem quidam intelligunt impotentiam infigendi oculos intellectuales ex toto et affectuales ex magna parte in Deum. Et quamvis hoc dici possit, nominibus quippe ad placitum utimur, non tamen modo loquendi B. Dionysii, a quo iste loquendi usus pro maxima parte sumpsit exordium, consonare videtur : ideo nec imitandum censetur.
Footnotes
Chapter 93 of 110