Articulus 23

Quod mystica theologia ad occultos Dei pertineat filios, et de distinctione inter mercenarios et servos fideles, ac secretos amicos occultosque filios Dei.

SUPRA distinctio facta est triplicis viæ, utpote purgativæ, illuminativæ, perfectivæ: ad quam tripartitæ viæ distinctionem multa queunt dicta Sanctorum reduci. Nempe ad viam purgativam pertinet status incipientium, qui dicitur animalis; ad viam illuminativam, status proficientium, qui dicitur rationalis; ad perfectivam, status perfectorum, qui dicitur spiritualis. Rursus, ad viam purgativam pertinent servi fideles; ad illuminativam, amici secreti; ad perfectivam, occulti filii Dei. Iterum, ad purgativam pertinet ethica; ad illuminativam, theorica; ad perfectivam, vita divina. Amplius, ad purgativam spectat virtus politica seu moralis; ad illuminativam, virtus purgatoria intellectualis; ad perfectivam, virtus quæ a theologis nuncupatur divina, a Platonicis autem virtus purgati animi, a Peripateticis virtus heroica.

Est itaque grandis distinctio inter mercenarios, servos fideles, secretos amicos, filiosque occultos. Mercenarii namque vocantur, qui in omni quod Deo impendunt obsequio, ad se ipsos inordinate penitus reflectuntur, proprium commodum, lucrum seu præmium magis quam Dei honorem et gloriam intendentes, imo se ipsos potius quam Deum amantes: Deum quippe non quærunt nec diligunt propter se et propriam ejus bonitatem, sed propter se ipsos, ut evadant sempiterna supplicia obtineantque cœlestia gaudia. Isti se ipsos a Deo avariter dividunt, nec in ipso confidere audent: ideo miserabiliter semper anxii sunt, nec vera ac spirituali caritate ornantur, nec in statu salutis esse censentur. — Porro servi fideles sunt, qui cum caritate infusa et intentione sincera observant divina præcepta, mortalia sollicite vitia declinantes, sed nondum interni ac contemplativi effecti, neque per evangelicorum consiliorum professionem atque custodiam se ipsos totaliter abnegantes. — Secreti vero amici vocantur, qui amorosa et intima Deo adhæsione cohærent, ad spiritualem se gustum atque internam exercitationem extendentes. Verumtamen nondum effecti sunt nudi, nec semetipsis penitus mortui. Necdum enim proprietatem omnem abjecerunt, eo quod dona, videlicet consolationem internam, spiritualem ditationem, mentales delicias, pro magno adspiciunt, quærunt ac diligunt. — Occulti demum filii Dei omni proprietati et præfatis muneribus moriuntur, nec aliquo modo ad propria commoda, etiam spiritualia, reflectuntur, sed ardentissimo caritatis affectu feruntur in Deum pure et integre, propter puram, immensam, naturalem bonitatem ipsius, Deum dumtaxat, non dona ipsius attendentes; et dum ei intime adhærere, eumque intra se stringere et amplecti vel perfrui ipso desiderant, non nisi ad Deum adspiciunt, eo quod proprio amore prorsus evulso, purissimo Divinitatis amore flammescunt. Horum purgatissimæ mentes mysticæ theologiæ capaces sunt, et Deo dignæ frui consistunt: ad cujus fruitionem sex requiruntur, videlicet pax vera, internum silentium, adhæsio amorosa, quies in dilecto, obdormitio quoque mentis in eo, intuitio quædam caliginis, quæ essentialiter dicta est mystica theologia.¹

Præterea, Cassianus inter mercenarios et servos aliter est distinguens: nam servis mercenarios præfert. Sed ipse loquitur de servis servitute timoris pure servilis: qui servi non manent in domo in æternum. Præinducta autem distinctio loquitur de servis servitute timoris initialis, ad quem pertinent servi Domini sui gaudia introeuntes. Cassianus quoque sumit mercenarios pro his qui licet mercedis intuitu Deo ministrent, Deum tamen finaliter principaliterque intendunt. Amicos autem appellat qui puro amore ad Dei obsequium impelluntur: quod secretis amicis filiisque occultis commune est, quamvis occultis filiis sublimiori competat modo. Prædicta ergo dissonantia non stat nisi in diversa acceptione verborum. Postremo et doctor quidam inter amicos Dei filiosque distinguens, amicos præfert filiis. Et licet nominum usus in beneplacito sit, appropriate tamen loquendo, supraposita horum distinctio videtur subtilior: etenim major ac purior amor nomine filii quam amici (ut apparet) innuitur.

Itaque ad perfectionem hanc occultorum filiorum Dei totis semper præcordiis adspiremus, quia et sic amantibus Deum excellentissima gratiarum conferuntur charismata.

Footnotes

1. Collation. Patr. collat. xI, c. 7. ↩