Articulus 8
De iis ad quæ uxor specialiter obligatur erga maritum, etiam coram Deo, secundum Scripturas.
Confidit in ea cor viri sui.1
REGULA PRIMA.
UXOR in primis tenetur suo marito ex divino præcepto veram perpetuamque fidelitatem, non solum quantum ad corporis sui custodiam, ita ut nullatenus alteri misceatur, sed in omni quoque necessitate et casu, infirmitate, verbo et opere, ut nec noceat viro, nec dolum inferat ei, nec permittat ei, si quiverit impedire, nocumenta inferri.
Sic Michol fidelis exstitit sancto David, dimittendo eum per fenestram, ne a Saule occideretur.2 Quæ etiam a patre suo Saule ablata David, et alteri tradita, mansit ab illo incognita, infirmam se simulans, prout primo Regum partim describitur et Josephus addit ibidem.3
REGULA II.
Uxor suum maritum debet specialiter diligere dilectione multiplici, potissime spirituali, ut articulo dictum est præcedenti.
Hinc in libro fertur Tobiæ, quod parentes Saræ hortabantur eam diligere maritum.4 Unde de S. Paula beatus scribit Hieronymus, quod maritum suum tam sincere ac præcordialissime diligebat, quod illo defuncto quasi tota defluxit in lacrimis.
A Verumtamen valde cavendum est conjugatis ne mutuus amor eorum sit nimis carnalis: quia ex hoc multa inciderent vitia, nec solum impedirentur a caritate spirituali ad invicem, imo etiam a spirituali dilectione proximorum, nec ullum spiritualem saporem haberent in Deo aut in rebus servitiisque divinis.
REGULA III.
Uxor suum maritum debet timere, non solum servili, sed et casto ac amicitiali timore, qui oritur ex amore.
Uxor namque ex caritate debet esse sollicita ne virum suum scandalizet, turbet, offendat, nec ei displiceat, ne fiat ei adulterinæ commixtionis aut vitiosæ appetitionis occasio, salva semper justitia, ne amore aut timore mariti peccet in Deum. Hinc ait Apostolus:5 Uxor timeat virum. Hinc de sancta recitatur Elisabeth, landgravia Thuringiæ, quod honestissimo ac illustrissimo viro suo absente, in veste humili et abjecta vacavit Deo, redeunteque viro, moderanter et condecenter ornavit se ad complacendum marito in Domino.
Mulier igitur timeat virum suum non solum servili timore: sic quippe et adultera maritum suum veretur ne ab ipso in scelere deprehendatur et verberibus afficiatur; absente quoque marito, timet quod cito redibit. Casta vero bonaque conjux formidat ne contoralem suum offendat, et ne relinquatur ab illo; dumque absens exstiterit vir, timet quod diu tardabit.
REGULA IV.
Uxor suo marito tenetur subjectionem in obsequiis, obedientiam in præceptis, reverentiamque in verbis.
Nempe, ut dictum est, vir caput est mulieris, et principalior ea in regimine domus.6 Idcirco in iis ad quæ se extendit auctoritas viri in eam, debet sic subjici viro. Unde in exordio mundi Dominus dixit ad Evam :7 Sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Et in libro Esther habetur : Cunctæ uxores, tam majorum quam minorum, deferant maritis suis honorem. Beatissimus etiam princeps apostolici ordinis in prima sua Canonica allegat ex Genesi, quod Sara obediebat Abrahæ, dominum eum vocans. Hinc in Ecclesiastico dicitur : Mulier si primatum habeat, contraria est viro suo. Ideo ait Paulus : Mulierem non permitto dominari in virum, sed subjectam esse. Et princeps Apostolorum : Mulieres (inquit) subditæ sint viris suis. Verumtamen dominium viri super uxorem non est purum, sed mixtum, ut etiam fatetur Philosophus :8 quoniam in multis maritus et uxor judicantur ad paria, et uxor mariti est socia potius quam ancilla. Propter quod prima femina illa non de pede sed costa viri est facta. Idcirco maritus ad conjugem suam habere se debet in verbis et factis humiliter et benigne, non aspernanter ac dure.
REGULA V.
Uxor suo marito tenetur cohabitationis consortium.
Ait namque Apostolus : Præcipio uxorem a viro non discedere.9 Sic et bona ac erudita illa uxor S. Boetii virum suum doctissimum in exsilium sequebatur, nec voluit eum in adversis relinquere.
REGULA VI.
Uxor viro suo tenetur operationis auxilium.
Etenim maritus et uxor in multis mutuo egent auxilio, et aliqua convenientius fiunt per virum, quædam per conjugem. Propter quod homo vocatur animal sociale, politicum ac domesticale. Atque, ut legitur in Genesi, Dominus in mundi exordio est locutus : Non est bonum hominem esse solum, faciamus ei adjutorium simile sibi.10
REGULA VII.
Uxor viro suo tenetur carnalis debiti solutionem.
Ait enim Apostolus : Mulier potestatem corporis sui non habet, sed vir. Verumtamen certis temporibus, utputa temporibus pœnitentiæ deputatis, et tempore infirmitatis, ac menstrui fluxus, diebus quoque præcipuæ devotionis et multum solennibus ac sacræ communionis, et quando vicina est partui, debet se, quantum convenienter decenterque potest, ad hoc difficilem reddere : imo ex tempore quo imprægnata est uxor, deceret ambos a copula abstinere, si fragilitas ipsorum permitteret, ut sanctus ait Ambrosius ; quod etiam ad prolis decorem non parum conferret.
REGULA VIII.
Quemadmodum uxor virum suum tenetur spiritualiter quoque diligere, ita tenetur eidem spirituales actus caritatis impendere.
Ideo, quamvis de jure et cursu communi maritus principalior sit uxore, et rationabilior atque prudentior ea, frequenter tamen contingit quod uxor partim ex naturalibus donis, partim ex donis gratuitis, devotior sit prudentiorque marito. Tali ergo matronæ congruit virum suum tempore apto ad meliora hortari, et pro culpis corripere (præsertim quum ad caritativam correptionem omnes teneantur Christifideles), et orare pro ipso, ipsum quoque patienter sufferre, ut valeat eum lucrari. Propter quod summus ait Apostolus : Si qui viri non credunt verbo, per mulierum bonam conversationem salvi fiant. Vas quoque electionis : Unde (inquit) scis, mulier, si virum salvum facies ?11 Sic devotissima illa S. Cæcilia sponsum suum adhuc ferocem amorose ac dulciter alloquens, eumdem ex leone convertit in agnum. Hinc etiam, ut primo Regum describitur, Abigail, mulier valde prudens, virum suum adhuc ebrium vespere non increpavit, sed mane, vino jam digesto.12
Footnotes
Chapter 18 of 35