Articulus 14
Quod duobus modis ad mysticæ theologiæ visionem ecstaticumque amorem ac ardentissimam caliginis intuitionem, seu contemplationem præfatam per omnium ablationem, anima perducatur.
FACTUS sum quasi vir ebrius et quasi homo madidus vino, a facie Domini, et a facie verborum sanctorum ejus. Jer. XXIII, 9.
Quum prætacta Dei contemplatio amorosa et mystica, quæ et raptum facit ac ecstasim, sit nobilissima atque altissima, spiritualissima ac divinissima operatio hominis, ad ipsam exigitur præcipua abstractio mentis ab exterioribus, ac summa recollectio ejus in se, et simplificatio sui in Deo purissima :123 quatenus nullo inordinato affectu, nulla consideratione circa creata, nulla occupatione distractiva impediatur aut retrahatur a summo et increato objecto.
Itaque ad hanc unitivæ sapientiæ mysticam contemplationem uno modo pertingit homo, se ipsum excitando ac disponendo ad eam per abstractionem præfatam, per recollectionem et simplificationem, per orationem et meditationem, atque considerationem eorum quæ divinæ dilectionis fervorem magis provocare ac parere solent in animo, donec apex voluntatis valide accendatur ac pure afficiatur in Deo, sicque vertex intelligentiæ desuper illustretur ad contemplandum modo prætacto. Denique hunc modum ejusque practicam divinus Dionysius primo Mysticæ theologiæ docens capitulo : Tu, inquit, Timothee carissime, intentissima contuendis spectaculis mysticis exercitatione, et sensus linque et intellectuales operationes, et sensibilia et intelligibilia omnia, et quæ non sunt et quæ sunt omnia ; et ut illi jungaris qui super omnem substantiam omnemque scientiam est, ignote pro viribus te ipsum intende. Hæc ille.
Alio modo ad contemplationem istam pertingit homo, absque suo conamine ac præparatione prædicta, dum scilicet misericordissime desuper prævenitur, atque divinitus fortiter illustratur, valide inflammatur, gratiosissime præoccupatur ac mirabiliter nimis præstringitur, in tantum ut etiam resistere nequeat, et quamvis velit, non possit effugere, gratia prædominante ipsi naturæ non violenter, sed convenientissime. Et primus modus solet esse laboriosus ; hic vero est facillimus. Hinc beatus ait Bernardus : Quidam trahuntur, qui dicere possunt : Trahe me post te. Alii ducuntur, qui dicunt : Introduxit me rex in cellam vinariam.4 Alii rapiuntur. Et primi quidem felices, qui in patientia sua possident animas suas ; secundi feliciores, quia ex voluntate sua Domino confitentur ; tertii felicissimi, qui in profundissima Dei misericordia quasi quodammodo sepulta jam arbitrii potestate, in divitias gloriæ in spiritu ardoris rapiuntur.
Hi spreto ipso rerum ac sensuum usu, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis excessibus evolare interdum per contemplationem ad supersubstantialem Deum altissimum solent. Horum unus fuit devotissimus frater ille Rogerius, Ordinis S. Francisci, qui dixit : Facillimum quid est hominem rapi et mente elevari in Deum. Nam scio, inquit, hominem qui pluries raptus fuit in uno matutino ; et homo iste infinities restitit raptui ; et aliquando tantam vim oportet eum facere ut recedat a Deo suo et fugiat, quantam alius facit ut appropinquet. Hæc autem protulit de se ipso. Unde et rursus testatus est : In tantum se Deus animæ meæ communicat, ut præ nimia dulcedine eum non valeam sustinere, sed compellar dicere et clamare : Domine, recede a me, quia non possum sustinere multitudinem dulcedinis tuæ. Talis fuit et sanctus ille frater Ægidius, unus ex primis Francisci sanctissimi sociis, de quo Bonaventura scribit, quod toties vidit eum raptum, ut inter homines vitam angelicam ducere videretur ; beatissimus quoque abbas Sisois, de quo in
Vitaspatrum refertur, quod quando in oratione manus extendit, statim eas retraxit, ne raperetur: alioqui protinus rapiebatur.
Ecce quam infinita et admiranda est gratia Dei in quibusdam suis electis misericordiæ suæ vasis. Vere, sicut ait Salvator, Spiritus ubi vult spirat; et incircumscriptibilis mirificentia ac opulentia Dei nullis terminis clauditur, nullis legibus coarctatur, sed ubi et quando et quantum et qualiter ei placet, liberrime ac misericordissime se diffundit.5 Atque plus etiam interim offert, plus influit, quam homo fragilis queat sufferre. Quod sanctus ille Ephrem experiens in se ipso, in suis orationibus ac meditationibus consuevit clamare: Domine, contine undas gratiæ tuæ.
Footnotes
Chapter 15 of 26