Articulus 16
De mystica, flammigera, anagogica et transformativa contemplatione.
IN manibus Deus abscondit lucem, et præcipit ei ut rursus adveniat; annuntiat de ea amico suo quod possessio ejus sit, et ad eam possit ascendere. Job xxxvi, 32, 33.
Incomprehensibilis, omnipotens et superliberrimus Deus (qui cujus vult miseretur, et clemens est in quem ei placuerit; a quo non est appellare aut subterfugere; cui nullus valet resistere; cui nemo dicere potest: Cur ita facis?), quos vult illuminat et inflammat, prævenit, immutat, convertit ac ditat: qui et interdum nondum paratos repente misericordissime afficit, quocumque voluerit vertit, et ad gratiam illuminationis supernæ ac contemplationis theoricæ perducit altissimam, ut patet in Paulo apostolo, quem ad Christianorum persecutionem grassantem convertit in via, rapuitque ad contemplandum sublimia atque ad audiendum verba arcana; qui etiam pusillos ac imperfectos, imo et quosdam adhuc mundanos, volens sic allicere, ad altiora ac spiritualiora provehere, nonnunquam gratia contemplationis, suavitate internæ consolationis ad horulam eos tangit, perfundit ac recreat, genus servorum ponens quasi ad mensam filiorum. Hic Deus sublimis, quum viderit mentem hominis spiritualis zelo justitiæ penetratam, caritate flammigeram, puritate ac omni virtute fulcitam, ad divina fortiter adspirantem; mox dignantissime, exuberantissime, amorose ac frequentissime ei occurrit, succurrit, cooperatur, seque ei communicat, manifestat, infundit, eam ad se elevat, intra se rapit, deosculatur, amplectitur, atque se ei intuendum, gustandum, fruendum offert ac exhibet, habetque complacentiam magnam in ea, et tanquam amicam ac sponsam apprehendit, fecundat et sibi adstringit eamdem; lucem quoque quam abscondit in manibus, quam in manibus suis tenet absconsam, ei propalat ad horam aut horulam, prout sibi omnium sapientissimo moderatori placuerit.
Verum, ut hæc clarius intelligantur, manus Dei sunt sapientia et potestas, justitia, clementia et voluntas ipsius: quæ sunt principia operationis divinæ ad extra. « In » his « manibus Deus » omnipotens « lucem abscondit », quia tam lucem gratiæ quam lumen gloriæ in sua habet ac continet potestate, et juxta sapientiæ suæ censuram, juxta omnipotentiæ suæ arbitrium, juxta voluntatis suæ propositum, lumen gratiæ abscondit et pandit, retinet et effundit, aufert ac reddit. Ideo dicitur : « Præcipit ei », videlicet lumini gratiæ, « ut rursus adveniat » : quoniam lumen hoc indignis celatum aut peccanti subtractum, Deo jubente, iterum advenit ac infunditur pœnitenti, et augetur ferventer amanti, atque ostenditur contemplanti. In quo lucis hujus reditu « annuntiat » Deus per allocutionem internam « amico suo », scilicet homini bono cum quo tam gratiose operari dignatur, « quod » lux ista « possessio ejus sit », ita ut eam possit stabiliter possidere, « et » si ad horam amiserit eam, « ad eam » rursus recuperandam « possit ascendere », et per eam ad lumen gloriæ pervenire.1
Insuper, lucem contemplationis theoricæ ac mysticæ radium visionis tenens Deus in manibus, eamdem lucem pulcherrime radiantem ad libitum suum menti purgatæ nunc pandit et influit, nunc retrahit et abscondit: sicque lux ista venustissima ad tenentis Dei arbitrium latet ac patet, et nunc copiosius clariusque infulget, nunc minus. Quumque hanc lucem Omnipotens menti ostenderit, mox mole magnitudinis ejus, actualitate et excellentia majestatis, perfectionis ac luciditatis ejus immensæ, mentem in momento, in ictu oculi, in puncto, sic dulciter, non violenter, vincit et opprimit, ut ipsa defluat atque deficiat a se ipsa, et victa amore ac stupens præ admiratione ejus quam contemplatur majestatis ac claritatis immensæ, præ Deitatis quam cernit deliciosissima serenitate nihil sciat de se ipsa: siquidem repente tam valide illustratur ac inflammatur, ut prorsus succumbens, vires et sensus corporales amittat. Tunc mens in increatæ lucis secretum inducta, in infinitæ lucis abysso demergitur, in æternæ felicitatis oceano rapta deperditur,
Verum, ut hæc clarius intelligantur, manus Dei sunt sapientia et potestas, justitia, clementia et voluntas ipsius: quæ sunt principia operationis divinæ ad extra. « In » his « manibus Deus » omnipotens in amoris igne immensi resoluta comburitur, atque in supervastissimæ ac superplanissimæ solitudinis impertransibili et immensa amplitudine securissime errat, feliciter deviat, perdens se ipsam, nesciens ubi vel quomodo.23456 Verum in hac intuitione tranquillissima ac cherubica, mens humana ut plurimum non diu defigitur, sed Deus « lucem » quam paulo ante infudit, retrahit et « abscondit in manibus »; atque post modicum denuo « præcipit ei ut » menti « adveniat » et oriatur majori nonnunquam cum claritate quam ante. Qua luce menti fulgente, mens iterum intus splendescit, ignescit, alteratur, miratur, opprimitur, deficit. Tuncque Deus amœnitatis immensæ « annuntiat de ea », hoc est de luce ista quam paulo ante abscondit in manibus, « amico suo », fervido scilicet amatori, « quod possessio ejus sit », eo quod ipse cuncta carnalia et caduca aspernans, præter Deum et extra eum nil concupivit, ideoque Deo suffragante « ad eam possit ascendere », ita ut in ea crescens quotidie, tandem Luci fontali, suavissimo Deo, beatifice stet intentus, fruitive unitus, amorose æternaliterque immersus.
Denique, quoniam ista tam supernaturalis elevatio mentis, tam admiranda et alta contemplatio, nobilitatio ac deificatio ejus, signum ac opus est infinitæ dignationis ac magnæ dilectionis Dei ad eam; idcirco post verba præallegata protinus subditur: Super hoc expavit cor meum, et emotum est de loco suo.7 Etenim in hac profundissima contemplatione gratia Dei præveniens ac pertransiens, sensum perstringit amantis, et eripit eum illi infigitque sibi; atque, ut horum expertus ait S. Bernardus, rapit eum in diem qui est a tumultu rerum ad gaudia silentii, hoc est in splendorem clarissimum lucis supremæ, in quo ab omni profluvio desideriorum carnalium, inquietorum phantasmatum, fluctuantium cogitationum suaviter conquiescit, obdormiens in Dilecto. Sicque pro modulo suo ad momentum et punctum id ipsum ostenditur ei videndum sicuti est. Inter hæc namque Deus efficit ipsum in id ipsum, ut sit ipse pro modulo suo sicut et illud est. Tunc plerumque in osculo Patris et Filii medium invenit se contemplator hujusmodi.
Postremo, de hac re satis profunde scripsit in libro de Perfectione filiorum Dei, juxta experientiam suam, Joannes Rusbrochius, inter cetera dicens: Oportebit nos fundare vitam nostram supra infinitæ profunditatis abyssum, et ita poterimus in amorem æternaliter mergi, atque a nobis in ipsam imperscrutabilem profunditatem demergi. Et in eodem amore modo carente palpabimus et a nobis deviabimus; et ipse nos ducet ac seducet in immensam et incomprehensam amoris Dei amplitudinem, in quam quidem nos fluemus, et a nobis defluemus in ignotas delicias opulentiæ ac bonitatis divinæ, in quibus liquebimus et deliquebimus, profundabimur et deprofundabimur in gloriam Dei. Hæc et alia multa scribit: quæ pie ac sapienter sunt intelligenda, ne fiant alicui erroris occasio. Clare siquidem nisi ab expertis nequeunt intelligi.
Footnotes
Chapter 17 of 26